ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ನೇತ್ಯುವಾಚ ತತಸ್ತನ್ತು ಮಮೈತಾವಿತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್। ಉತ್ಪನ್ನೌ ಶೂದ್ರಯೋನೌ ತು ಭವಚ್ಛದ್ಮಾ ಸುರೋತ್ತಮೌ ।। ೩೭.

ಆ ಋಷಿಯವರು 'ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬಲಿಯವರು ಮತ್ತೆ, 'ಇವರು ನನ್ನವರು' ಎಂದರು. ಶೂದ್ರ ಮಹಿಳೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದರೂ, ಈ ಇಬ್ಬರು ಉತ್ತಮರು ನಿನಗೆ ವಂಚನೆಯಿಂದ ದೊರೆತವರು.

ಅನಧಂ ಬೃದ್ಧಂ ಚ ಮಾಂ ಮತ್ವಾ ಸುದೇಷ್ಣಾ ಮಹಿಷೀ ತವ। ಪ್ರಾಹಿಣೋದವಮಾನಾಯ ಶೂದ್ರಾಂ ಧಾತ್ರೇಯಕೀಂ ಮಮ ।। ೩೭.

ನಾನು ಕುರುಡನು, ವೃದ್ಧನು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸುದೇಷ್ಣಾ ಅವಮಾನದಿಂದ ತನ್ನ ಶೂದ್ರ ದಾಸಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು.

ತತಃ ಪ್ರಸಾದಯಾಮಾಸ ಪುನಸ್ತಮೃಷಿಸತ್ತಮಮ್। ಬಲಿರ್ಭಾರ್ಯಾಂ ಸುದೇಷ್ಣಾಂ ಚ ಭರ್ತ್ಸಯಾಮಾಸ ವೈ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಬಲಿಯವರು ಆ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸುದೇಷ್ಣೆಯನ್ನು ಗದರಿಸಿದರು.

ಪುನಶ್ಚೈನಾಮಲಂಕೃತ್ಯ ಋಷಯೇ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್। ತಾಂ ಸ ದೀರ್ಘತಮಾ ದೇವೀಮಬ್ರವೀದ್ಯದಿ ಮಾಂ ಶುಭೇ ।। ೩೭.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆ ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಋಷಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆಗ ದೀರ್ಘತಮಸ ಎಂಬ ಋಷಿಯವರು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಓ ಶುಭಳೇ, ನೀನು—'

ದಧ್ನಾ ಲವಣಮಿಶ್ರೇಣ ಸ್ವಬ್ಯ(ವ್ಯ)ಕ್ತಂ ನಗ್ನಕಂ ತಥಾ। ಲಿಹಿಷ್ಯಸ್ಯಜುಗುಪ್ಸನ್ತೀ ಹ್ಯಾಪಾದತಲಮಸ್ತಕಮ್ ।। ೩೭.

'—ಈ ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನೂ, ಈ ನಗ್ನ ವಸ್ತುವನ್ನೂ, ಪಾದದಿಂದ ತಲೆಯವರೆಗೆ ಅಸಹ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ನಕ್ಕು ನುಂಗಿದರೆ—'

ತತಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸೇ ದೇವಿ ಪುತ್ರಾಂಶ್ಚ ಮನಸೇಪ್ಸಿತಾನ್। ತಸ್ಯ ಸಾ ತದ್ವಚೋ ದೇವೀ ಸರ್ವಂ ಕೃತವತೀ ತಥಾ ।। ೩೭.

'—ಅಂದಾಗ, ದೇವಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀಯೆ.' ಆ ರಾಣಿ ಋಷಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು.

ಅಪಾನಞ್ಚ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಜುಗುಪ್ಸನ್ತೀ ನ್ಯವರ್ಜಯತ್। ತಾಮುವಾಚ ತತಃ ಸರ್ಷಿರ್ಯತ್ತೇ ಪರಿಹೃತಂ ಶುಭೇ। ವಿನಾಪಾನಂ ಕುಮಾರಂ ತ್ವಂ ಜನಯಿಷ್ಯಸಿ ಪೂರ್ವಜಮ್ ।। ೩೭.

ಆದರೆ ಮಲವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ತೊರೆದುಬಿಟ್ಟಳು. ಆಗ ಆ ಋಷಿಯವರು, 'ಓ ಶುಭಳೇ, ನೀನು ಅದನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದರಿಂದ, ನಿನಗೆ ಮೊದಲ ಮಗನಿಗೆ ಮಲವಿರುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತತಸ್ತಂ ದೀರ್ಘತಮಸಂ ಸಾ ದೇವೀ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ। ನಾರ್ಹಸಿ ತ್ವಂ ಮಹಾಭಾಗ ಪುತ್ರಂ ದಾತುಂ ಮಮೇದೃಶಮ್ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಆ ರಾಣಿ ದೀರ್ಘತಮಸರಿಗೆ, 'ಓ ಧನ್ಯನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ಇಂತಹ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತವಾಪರಾಧೋ ದೇವ್ಯೇಷ ನಾನ್ಯಥಾ ಭವಿತಾನು ವೈ । ದೇವೀ ದಾನೀಞ್ಚ ತೇ ಪುತ್ರಮಹಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಸುವ್ರತೇ ।। ೩೭.

'ಇದು ನಿನ್ನ ತಪ್ಪು, ದೇವಿಯೇ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ, ಈಗ ನಿನಗೆ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತಸ್ಯಾಪಾನಂ ವಿನಾ ಚೈವ ಯೋಗ್ಯಾಭಾವೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ತಾಂ ಸ ದೀರ್ಘತಮಾಶ್ಚೈವ ಕುಕ್ಷೌ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವೇದಮಬ್ರವವೀತ್ ।। ೩೭.

'ಅವನಿಗೆ ಮಲವಿಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಯೋಗ್ಯನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.' ಎಂದು ದೀರ್ಘತಮಸನು ಆಕೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಪ್ರಾಶಿತಂ ದಧಿ ಯತ್ತೇಽದ್ಯ ಮಮಾಙ್ಗಾದ್ವೈ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ । ತೇನ ತೇ ಪೂರಿತೋ ಗರ್ಭಃ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಮಿವೋದಧಿಃ ।। ೩೭.

'ನೀನು ಇಂದು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ತಿಂದ ಮೊಸರು, ಓ ಸುಂದರಸ್ಮಿತಳೇ, ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭ ತುಂಬಿದೆ, ಹಬ್ಬದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ತುಂಬಿರುವಂತೆ.'

ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕುಮಾರಾಸ್ತೇ ಪಞ್ಚ ದೇವಸುತೋಪಮಾಃ। ತೇಜಸ್ವಿನಃ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಾ ಯಜ್ವಾನೋ ಧಾರ್ಮಿಕಾಸ್ತಥಾ ।। ೩೭.

'ನಿನಗೆ ಐದು ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ದೇವಪುತ್ರರಂತೆ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳು, ಶೂರರು, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು.'

ತತೋಙ್ಗಸ್ತು ಸುದೇಷ್ಣಾಯಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರೋ ವ್ಯಜಾಯತ। ವಙ್ಗಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಕಲಿಙ್ಗಸ್ತು ಪುಣ್ಡ್ರೋ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಸುದೇಷ್ಣೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಅಂಗನು ಜನಿಸಿದರು; ಅವನಿಂದ ವಂಗನು, ನಂತರ ಕಲಿಂಗನು, ಪುಂಡ್ರನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಜನಿಸಿದರು.

ವಂಶಭಾಜಸ್ತು ಪಞ್ಚೈತೇ ಬಲೇಃ ಕ್ಷೇತ್ರೇಽಭವಂಸ್ತದಾ। ಇತ್ಯೇತೇ ದೀರ್ಘತಮಸಾ ಬಲೇರ್ದತ್ತಾಃ ಸುತಾಃ ಪುರಾ ।। ೩೭.

ಅಂದು ಬಲಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ಐದು ಮಂದಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲಿ ಹಿಂದೆ ದೀರ್ಘತಮಸರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಪಹತಾಸ್ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕಾರಣಂ ಪ್ರತಿ। ಅಪತ್ಯಾ ಮಾತ್ಯದಾರೇಷು ಸ್ವೇಷು ಮಾ ಭೂನ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭.

ಆದರೆ ಒಂದು ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು; ಮಹಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಬಾರದೆಂದು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ತತೋ ಮನುಷ್ಯಯೋನ್ಯಾಂ ವೈ ಜನಯಾಮಾಸ ಸ ಪ್ರಜಾಃ। ಸುರಭಿರ್ದೀರ್ಘತಮಸಮಥ ಪ್ರೀತೋ ವಚೋಽಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಅವನು ಮಾನವರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು. ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸುರಭಿ, ದೀರ್ಘತಮಸರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದರು.

ವಿಚಾರ್ಯ ಯಸ್ಮಾದ್ಗೋಧರ್ಮ್ಮಂ ತ್ವಮೇವಂ ಕೃತವಾನಸಿ । ತೇನ ನ್ಯಾಯೇನ ಮುಮುಚೇ ಹ್ಯಹಂ ಪ್ರೀತೋಸ್ಮಿ ತೇನ ತೇ ।। ೩೭.

ನೀನು ಹಸುವಿನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆನು; ಅದೇ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತವ ತಮೋ ದೀರ್ಘಂ ನಿಸ್ತುದಾಮ್ಯದ್ಯ ಪಶ್ಯ ವೈ। ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯಞ್ಚ ಯತ್ತೇಽನ್ಯತ್ಪಾಪಂ ಸನ್ತಿಷ್ಠತೇ ತನೌ ।। ೩೭.

ಆದುದರಿಂದ ಇಂದು ನಿನ್ನ ದೀರ್ಘವಾದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನೋಡು. ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪಾಪವೂ ಇಲ್ಲವಾಗಲಿ.

ಜರಾಮೃತ್ಯುಭಯಞ್ಚೈವ ಆಘ್ರಾಯ ಪ್ರಣುದಾಮಿ ತೇ। ಹ್ಯಾಘ್ರಾತಮಾತ್ರಃ ಸೋಽಪಶ್ಯತ ಸದ್ಯಸ್ತಮಸಿ ನಾಶಿತೇ ।। ೩೭.

ನಿನ್ನಿಂದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಮರಣದ ಭಯವನ್ನು ನಾನು ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ ದೂರಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಆ ಅಂಧಕಾರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಆಯುಷ್ಮಾಂಶ್ಚ ಯುವಾ ಚೈವ ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾಂಶ್ಚ ತತೋಽಭವತ್। ಗವಾ ದೀರ್ಘತಮಾಃ ಸೋಽಥ ಗೌತಮಃ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ದೀರ್ಘತಮನು ಯುವಕನಾಗಿ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗಿ, ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಬದಲಾದನು. ಹಸುವಿನಿಂದ ಅವನು ಗೌತಮನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಕಕ್ಷೀವಾಂಸ್ತು ತತೋ ಗತ್ವಾ ಸಹ ಪಿತ್ರಾ ಗಿರಿಪ್ರಜಾಮ್। ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಹಿ ಪಿತ್ರರ್ಥೇ ಚಚಾರ ವಿಪುಲಂ ತಪಃ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತಂದೆಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತತಃ ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ತಮಸಾ ಭಾವಿತಃ ಸವೈ। ವಿಧೂಯ ಮನುಜೋ ದೋಷಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೭.

ಅದರ ಬಳಿಕ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ದೋಷಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ಪಿತಾ ಚೈನಂ ಪುತ್ರವಾನಸ್ಮ್ಯಹಂ ಪ್ರಭೋ। ಸತ್ಪುತ್ರೇಣ ತ್ವಯಾ ತಾತ ಕೃತಾರ್ಥೋಽಸ್ಮಿ ಯಶಸ್ವಿನಾ ।। ೩೭.

ನಂತರ ಅವನ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಪ್ರಭು, ನಾನು ಈಗ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮಗನಾದ ನೀನು ನನಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ತಂದಿದ್ದೀಯೆ.'

ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಹಿ ತತಃ ಸೋಽಥ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಕ್ಷಯಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಸಹಸ್ರಮಸೃಜತ್ ಸುತಾನ್ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ ಆತನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

ಕೃಷ್ಣಾಙ್ಗಾ ಗೌತಮಾಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಮೃತಾಃ ಕಕ್ಷೀವತಃ ಸುತಾಃ। ಇತ್ಯೇಷ ದೀರ್ಘತಮಸೋ ಬಲೇರ್ವೈರೋಚನಸ್ಯ ವೈ ।। ೩೭.

ಕಕ್ಷೀವಾನದ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಗೌತಮರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ಅವರ ಮೈಯು ಕಪ್ಪಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಬಲಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ದೀರ್ಘತಮಸನ ಕಥೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು.

ಸಮಾಗಮಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಸನ್ತಾನಞ್ಚೋಭಯೋಸ್ತಯೋಃ। ಬಲಿಸ್ತಾನಬಿಷಿಚ್ಯೇಹ ಪಞ್ಚ ಪುತ್ರಾನಕಲ್ಮಷಾನ್ ।। ೩೭.

ಈ ಇಬ್ಬರ ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಆ ಐದು ಪಾಪರಹಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು.

ಕೃತಾರ್ಥಃ ಸೋಽಪಿ ಯೋಗಾತ್ಮಾ ಯೋಗಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಚ ಪ್ರಭುಃ। ಅದೃಶ್ಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕಾಲಾಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಚರತ್ಯುತ ।। ೩೭.

ಅವನೂ ಕೂಡ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ, ಸಮಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ತತ್ರಾಙ್ಗಸ್ಯ ತು ರಾಜರ್ಷೇ ರಾಜಾಸೀದ್ದಧಿವಾಹನಃ। ಸಾಪರಾಧಸುದೇಷ್ಣಾಯಾ ಅನಪಾನೋಽಭವನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿಯಾದ ದಧಿವಾಹನನು ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಸುದೇಷ್ಣೆಯ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಅನಪಾನ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಅನಪಾನಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ರಾಜಾ ದಿವಿರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಪುತ್ರೋ ದಿವಿರಥಸ್ಯಾಸೀದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಧರ್ಮರಥೋ ನೃಪಃ ।। ೩೭.

ಅನಪಾನದ ಮಗನಾಗಿ ದಿವಿರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ದಿವಿರಥನ ಮಗನಾಗಿ ಧರ್ಮರಥ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.