ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ನೋ ಸ್ನಾತಕೋ ನ್ಯಸೇದ್ಧ್ಯಸ್ಮಿನ್ ದ್ವಯೋರ್ನೇಹಾಸ್ತಿ ಸಮ್ಭವಃ। ಅಮೋಘರೇತಾಸ್ತ್ವಞ್ಚಾಪಿ ಪೂರ್ವಞ್ಚಾಹಮಿಹಾಗತಃ ।। ೩೭.

ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಇರಿಸಬಾರದು; ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜನನ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಬೀಜ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು, ಆದರೆ ನಾನು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

ಶಶಾಪ ತಂ ತದಾ ಕ್ರುದ್ಧ ಏವಮುಕ್ತೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ಆಶಿಜನ್ತಂ ಸುತಂ ಭ್ರಾತುರ್ಗರ್ಭಸ್ಥಂ ಭಗವಾನೃಷಿಃ ।। ೩೭.

ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದಾಗ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಮಗುವಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು.

ಯಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮೀದೃಶೇ ಕಾಲೇ ಸರ್ವಭೂತೇಪ್ಸಿತೇ ಸತಿ। ಮಾಮೇವಮುಕ್ತವಾನ್ ಮೋಹಾತ್ತಮೋ ದೀರ್ಘಂ ಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯಸಿ ।। ೩೭.

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜನನವನ್ನು ಬಯಸುವ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಮೋಹದಿಂದ ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ದೀರ್ಘವಾದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ದೀರ್ಘತಮಾ ನಾಮ ಶಾಪಾದೃಷಿರಜಾಯತ। ಅಥಾಶಿಜೋ ಬೃಹತ್ಕೀರ್ತ್ತಿರ್ಬೃಹಸ್ಪತಿರಿವೌಜಸಾ ।। ೩೭.

ಆ ಶಾಪದಿಂದ ಆ ಋಷಿಯು ದೀರ್ಘತಮಸ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅಶಿಜನು ಅಪಾರ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ಊರ್ದ್ಧ್ವರೇತಾಸ್ತತಶ್ಚಾಪಿ ನ್ಯವಸದ್ಭ್ರಾತುರಾಶ್ರಮೇ। ಗೋಧರ್ಮಂ ಸೌರಭೇಯಾತ್ತು ವೃಷಭಾಚ್ಛ್ರುತವಾನ್ ಪ್ರಭೋ ।। ೩೭.

ಅವನು ತನ್ನ ಬೀಜವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದು, ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸವನ್ನಿಟ್ಟನು. ಅವನು ಎತ್ತುಗಳಿಂದ ಗೋ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಲಿತನು.

ತಸ್ಯ ಭ್ರಾತಾ ಪಿತೃವ್ಯಸ್ತು ಚಕಾರ ಭವನಂ ತದಾ। ತಸ್ಮಿನ್ ಹಿ ತತ್ರ ವಸತಿ ಯದೃಚ್ಛಾಭ್ಯಾಗತೋ ವೃಷಃ ।। ೩೭.

ಅವನ ಅಣ್ಣನಾದ ಪಿತೃವ್ಯನು ಅವನಿಗೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ಎತ್ತು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂತು.

ದರ್ಶಾರ್ಥಮಾಹೃತಾನ್ ದರ್ಭಾಂಶ್ಚಚಾರ ಸುರಭೀವೃತಃ। ಜಗ್ರಾಹ ತಂ ದೀರ್ಘತಮಾ ವಿಸ್ಫುರನ್ತಞ್ಚ ಶ್ರೃಙ್ಗಯೋಃ ।। ೩೭.

ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲನ್ನು ತರಲು ಅವನು ಸುರಭಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು. ದೀರ್ಘತಮಸನು ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಆಡುವ ಆ ಎತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

ಸ ತೇನ ನಿಗೃಹೀತಸ್ತು ನ ಚಚಾಲ ಪದಾತ್ಪದಮ್। ತತೋಽಬ್ರವೀದ್ವೃಷಸ್ತಂ ವೈ ಮುಞ್ಚ ಮಾಂ ಬಲಿನಾಂ ವರ ।। ೩೭.

ಆ ಗೋದನವನ್ನು ಹಿಡಿದರೂ, ಅವನು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಕೂಡ ಇಡಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಆ ಎಮ್ಮೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿತು: 'ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡು.'

ನ ಮಯಾಸಾದಿತಸ್ತಾತ ಬಲವಂಸ್ತ್ವದ್ವಿಧಃ ಕ್ವಚಿತ್। ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಂ ವಹತಾ ದೇವಂ ಯತೋ ಜಾತೋಽಸ್ಮಿ ಭೂತಲೇ ।। ೩೭.

ತಂದೆ, ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದ ಇಷ್ಟು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ತ್ರ್ಯಂಬಕ ದೇವರನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನಂತವನು ಯಾರನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿಲ್ಲ.

ಮುಞ್ಚ ಮಾಂ ಬಲಿನಾಂ ಶ್ರಷ್ಠ ಪ್ರೀತಸ್ತೇಽಹಂ ವರಂ ವೃಣು। ಏವಮುಕ್ತೋಽಬ್ರವೀದೇನಂ ಜೀವಸ್ತ್ವಂ ಮೇ ಕ್ವ ಯಾಸ್ಯಸಿ ।। ೩೭.

ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ—ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೇಳು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ?'

ತೇನ ತ್ವಾಹಂ ನ ಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪರಸ್ವಾಹಂ ಚತುಷ್ಪದಮ್। ತತಸ್ತಂ ದೀರ್ಘತಮಸಂ ಸ ವೃಷಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ ।। ೩೭.

ಆದರಿಂದ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಬೇರೆವನದಾದ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಯು. ಆಗ ಆ ಎಮ್ಮೆ, ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ದೀರ್ಘತಮಸನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು.

ನಾಸ್ಮಾಕಂ ವಿದ್ಯತೇ ತಾತ ಪಾತಕಂ ಸ್ತೇಯಮೇವ ವಾ। ಭಕ್ಷ್ಯಾಭಕ್ಷ್ಯಂ ನ ಜಾನೀಮಃ ಪೇಯಾಪೇಯಞ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ।। ೩೭.

ತಂದೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪಾಪವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಳ್ಳತನವೂ ಇಲ್ಲ; ಯಾವುದು ತಿನ್ನಬೇಕೆ, ಯಾವುದು ತಿನ್ನಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು, ಯಾವುದು ಕುಡಿಯಬೇಕೆ, ಯಾವುದು ಕುಡಿಯಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯಂ ನ ವೈ ವಿಝೋ ಗಮ್ಯಾಗಮ್ಯಂ ತಥೈವ ಚ। ನ ಪಾಪ್ಮಾನೋ ವಯಂ ವಿಪ್ರ ಧರ್ಮೋ ಹ್ಯೇಷಾಂ ಗವಾಂ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭.

ಯಾವುದು ಮಾಡಬೇಕೆ, ಮಾಡಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು, ಹೋಗಬೇಕೆ, ಹೋಗಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಮಗೆ ಪಾಪವು ತಗಲದು—ಹೀಗೆ ಗೋಮಾತೆಯರಿಗೆ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಗವಾಂ ನಾಮ ಸ ವೈ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಂಭ್ರಾನ್ತಸ್ತ್ವನುಮುಚ್ಯ ತಮ್। ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚಾನುಶ್ರವಿಕಯಾ ಗೋಷು ತಂ ವೈ ಪ್ರಸಾದ ಯತ್ ।। ೩೭.

ಗೋಮಾತೆಯರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನು ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಅವಳನ್ನು ಬಿಡಿದನು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಗೌರವದಿಂದ ಗೋಮಾತೆಯರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬೇಡಿದನು.

ಪ್ರಸಾದಿತೇ ಗತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಗೋಧರ್ಮಂ ಭಕ್ತಿತಸ್ತು ತಮ್। ಮನಸೈವ ತದಾದತ್ತೇ ತನ್ನಿಷ್ಠಸ್ತತ್ಪರಾಯಣಃ ।। ೩೭.

ಅವನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆತು ಅವನು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಮಾತೆಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಉಳಿದನು.

ತತೋ ಯವೀಯಸಃ ಪತ್ನೀಮೌತಥ್ಯಸ್ಯಾಭ್ಯಮನ್ಯತ। ವಿಚೇಷ್ಟಮಾನಾಂ ರುದತೀಂ ದೈವಾತ್ ಸ ಮೂಢಚೇತನಃ ।। ೩೭.

ಆಮೇಲೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ, ದೀರ್ಘತಮಸನು ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಅೌತ್ತಥ್ಯನ ಯುವತಿಯ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು, ಆಕೆ ಅಶಾಂತಳಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಆಸೆಪಟ್ಟನು.

ಅವಲೇಪನ್ತು ತಂ ಮತ್ವಾ ಶರದ್ವಾಂಸ್ತಸ್ಯ ನಾಕ್ಷಮತ್। ಗೋಧರ್ಮಂವೈ ಬಲಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ನುಷಾಂ ಸ ಸಮಮನ್ಯತ ।। ೩೭.

ಅವನನ್ನು ಗರ್ವಿಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಶರದ್ವಾನ್ ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ಗೋಮಾತೆಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ತನ್ನ ಬಲವೆಂದು ನಂಬಿ, ತನ್ನ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಸಮಾನವೆಂದುಕೊಂಡನು.

ವಿಪರ್ಯಯನ್ತು ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶರದ್ವಾನ್ ಪ್ರತ್ಯಚಿನ್ತಯತ್। ಭವಿಷ್ಯಮರ್ಥಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚ ಮಹಾತ್ಮಾ ಚ ನ ಮೃತ್ಯುತಾಮ್ ।। ೩೭.

ಆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಶರದ್ವಾನ್ ಆಲೋಚಿಸಿದನು; ಮುಂದೇನು ಆಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಅವನಿಗೆ ಮರಣವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

ಪ್ರೋವಾಚ ದೀರ್ಘತಮಸಂ ಕ್ರೋಧಾತ್ ಸಂರಕ್ತ ಲೋಚನಃ। ಗಮ್ಯಾಗಮ್ಯಂ ನ ಜೀನೀಷೇ ಗೋಧರ್ಮಾತ್ ಪ್ರಾರ್ಥಯತ್ ಸ್ನುಷಾಮ್ ।। ೩೭.

ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, ಶರದ್ವಾನ್ ದೀರ್ಘತಮಸನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾವುದು ಸರಿಯೆ, ತಪ್ಪೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಗೋಮಾತೆಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಸೊಸೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ.'

ದುರ್ವೃತ್ತಸ್ತ್ವಂ ತ್ಯಜಾಮ್ಯೇವ ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ। ಯಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮನ್ಧೋ ವೃದ್ಧಶ್ಚ ಭರ್ತ್ತವ್ಯೋ ದುರನುಷ್ಠಿತಃ। ತೇನಾಸಿ ತ್ವಂ ಪರಿತ್ಯಕ್ತೋ ದುರಾಚಾರೋಽಸಿ ಮೇ ಮತಿಃ ।। ೩೭.

ನಿನ್ನ ನಡವಳಿಕೆ ಕೆಟ್ಟದು—ಈಗ ನಿನ್ನನ್ನು ತೊರೆದುಬಿಡುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಂತೆ ಹೋಗು. ನೀನು ಕುರುಡು, ವಯಸ್ಕ, ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟೆನೆ; ನೀನು ದುಷ್ಟನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಕರ್ಮಣ್ಯಸ್ಮಿಸ್ತತಃ ಕ್ರೂರೇ ತಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿರಜಾಯತ। ನಿರ್ಭತ್ಸ್ಯ ಚೈವ ಬಹುಶೋ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಚ। ಕೋಷ್ಠೇ ಸಮುದ್ರೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಗಙ್ಗಾಮ್ಭಸಿ ಸಮುತ್ಸೃಜತ್ ।। ೩೭.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಕ್ರೂರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ಅವನನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ನಿಂದಿಸಿ, ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟನು.

ಉಹ್ಯಮಾನಃ ಸಮುದ್ರಸ್ತು ಸಪ್ತಾಹಂ ಸ್ರೋತಸಾ ತದಾ। ತಂ ಸಸ್ತ್ರೀಕೋ ಬಲಿರ್ನಾಮ ರಾಜಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವವಿತ್। ಅಪಶ್ಯನ್ಮಜ್ಜಮಾನನ್ತು ಸ್ರೋತಸಾಭ್ಯಾಶಮಾಗತಮ್ ।। ೩೭.

ಆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಏಳು ದಿನಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹೋದಾಗ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಬಲಿರಾಜನು, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಆ ಹರಿವಿನ ಹತ್ತಿರ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ತಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಬಲಿರ್ವೈರೋಚನಸ್ತದಾ। ಅನ್ತಃಪುರೇ ಜುಗೋಪೈನಂ ಭಕ್ಷ್ಯೈರ್ಭೋಜ್ಯೈಶ್ಚ ತರ್ಪಯನ್ ।। ೩೭.

ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ವಿರೋಚನನ ಮಗ ಬಲಿರಾಜನು ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ಇರಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಆಹಾರದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿದನು.

ಪ್ರೀತಃ ಸ ವೈ ವರೇಣಾಥ ಚ್ಛನ್ದಯಾಮಾಸ ವೈ ಬಲಿಮ್। ಸ ಚ ತಸ್ಮಾದ್ವರಂ ವವ್ರೇ ಪುತ್ರಾರ್ಥಂ ದಾನವರ್ಷಭಃ ।। ೩೭.

ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಅವನು ಬಲಿಗೆ ಇಚ್ಛೆಯ ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು; ಬಲಿಯೂ ದಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ, ಅವನಿಂದ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ಸನ್ತಾನಾರ್ಥಂ ಮಹಾಭಾಗ ಭಾರ್ಯಯಾ ಮಮ ಮಾನದ। ಪುತ್ರಾನ್ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಂಯುಕ್ತಾನುತ್ಪಾದಯಿತುಮರ್ಹಸಿ ।। ೩೭.

ಮಹಾಭಾಗನೆ, ಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವವನೆ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ನನಗೆ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ತೇನರ್ಷಿಸ್ತಥಾಸ್ತ್ವಿತ್ಯುಕ್ತವಾನ್ ಹಿ ತಮ್ । ಸುದೇಷ್ಣಾಂ ನಾಮ ಬಾರ್ಯಾಂ ವೈ ರಾಜಾಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಹಿಣೋತ್ತದಾ ।। ೩೭.

ಆ ಋಷಿಯವರು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, 'ಹೌದು, ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಆಗ ರಾಜನು ತನ್ನ ಹೆಸರಾದ ಸುದೇಷ್ಣಾ ಎಂಬ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಆ ಋಷಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು.

ಅನ್ಧಂ ವೃದ್ಧಞ್ಚ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನ ಸಾ ದೇವೀ ಜಗಾಮ ಹ । ಸ್ವಾಞ್ಚ ಧಾತ್ರೇಯಕೀಂ ತಸ್ಮೈ ಭೂಷಯಿತ್ವಾ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್ ।। ೩೭.

ಆದರೆ ಆ ಮಹಾರಾಣಿ ಆ ಋಷಿಯನ್ನು ಕುರುಡು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧನೆಂದು ನೋಡಿ, ತಾನೇ ಹೋಗದೆ, ತನ್ನ ದಾಸಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.

ಕಕ್ಷೀವಚಕ್ಷುಷೌ ತಸ್ಯಾಂ ಶೂದ್ರಯೋನ್ಯಾಮೃಷಿರ್ವಶೀ। ಜನಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪುತ್ರಾವೇತೌ ಮಹೋಜಸೌ ।। ೩೭.

ಆ ಶೂದ್ರ ಜಾತಿಯ ದಾಸಿಯಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಆ ಋಷಿಯವರು ಕಕ್ಷೀವತ್ ಮತ್ತು ಚಕ್ಷುಷ್ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಪೆತ್ತಿದರು.

ಕಕ್ಷಿವಚಕ್ಷುಷೌ ತೌ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಾ ಬಲಿಸ್ತದಾ। ಪ್ರಾಧೀತೌ ವಿಧಿವತ್ಸಮ್ಯಗೀಶ್ವರೌ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೌ ।। ೩೭.

ಆ ಕಕ್ಷೀವತ್ ಮತ್ತು ಚಕ್ಷುಷ್ ಇಬ್ಬರನ್ನು ರಾಜ ಬಲಿಯವರು ನೋಡಿ, ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ವಿಧಿಯಂತೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಅವರು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದರು.