ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವಧ್ಯಮಾನಾಸ್ತದಾ ದೇವೈರ್ವಿವಿಶುಸ್ತೇ ರಸಾತಲಮ್। ಏವಂ ನಿರುದ್ಯಮಾಸ್ತೇ ವೈ ಕೃತಾಃ ಶಕ್ರೇಣ ದಾನವಾಃ। ತತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ಶಾಪೇನ ಭೃಗುನೈಮಿತ್ತಿಕೇನ ಚ ।। ೩೬.

ಆಗ ದೇವರುಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ದಾನವರು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಶಕ್ರನಿಂದ ಬಲಹೀನರಾಗಿದ್ದ ಆ ದಾನವರು, ಭೃಗು ಶಾಪದಿಂದ ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂತೆಯೇ ಇದ್ದರು.

ಜಜ್ಞೇ ಪುನಃ ಪುನರ್ವಿಷ್ಣುರ್ಯಜ್ಞೇ ಚ ಶಿಥಿಲೇ ಪ್ರಭುಃ। ಕರ್ತ್ತುಂ ಧರ್ಮ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾನಮಧರ್ಮ್ಮಸ್ಯ ಚ ನಾಶನಮ್ ।। ೩೬.

ಯಜ್ಞಗಳು ಕುಗ್ಗಿದಾಗಲೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು, ಭಗವಂತ ವಿಷ್ಣು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವತರಿಸಿದರು.

ಪ್ರಹ್ಲಾದಸ್ಯ ನಿದೇಶೇ ತು ಯೇಽಸುರಾ ನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ। ಮನುಷ್ಯವಧ್ಯಾಂಸ್ತಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವ್ಯಾಹಾರಯತ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೬.

ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದ ದಾನವರನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮಾನವರಿಂದ ಸಂಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಧರ್ಮ್ಮಾನ್ನಾರಾಯಣಸ್ತಸ್ಮಾನ್ ಸಮ್ಭೂತಶ್ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ। ಯಜ್ಞಂ ಪ್ರವರ್ತಯಾಮಾಸ ಚೈತ್ಯೇ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ।। ೩೬.

ಧರ್ಮದಿಂದ ನಾರಾಯಣನು ಚಾಕ್ಷುಷ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು; ವೈವಸ್ವತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೇ ತದಾನ್ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಸೀತ್ ಪುರೋಹಿತಃ। ಚತುರ್ಥ್ಯಾನ್ತು ಯುಗಾಖ್ಯಾಯಾಮಾಪನ್ನೇಷ್ವಸುರೇಷ್ವಥ ।। ೩೬.

ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವಾದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಪೂಜಾರಿ ಆಗಿದ್ದರು; ನಾಲ್ಕನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದಾನವರು ಉದಯವಾದಾಗ.

ಸಮ್ಭೂತಃ ಸ ಸಮುದ್ರಾನ್ತರ್ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪೋರ್ವಧೇ। ದ್ವಿತೀಯೋ ನರಸಿಂಙೋಽಭೂದ್ರುದ್ರಃ ಸುರಪುರಸ್ಸರಃ ।। ೩೬.

ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಾಗ, ಎರಡನೇ ಅವತಾರನಾಗಿ ನರಸಿಂಹನು, ದೇವತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ರುದ್ರನಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದರು.

ಬಲಿಸಂಸ್ಥೇಷು ಲೋಕೇಷು ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಸಪ್ತಮೇ ಯುಗೇ। ದೈತ್ಯೈಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ಆಕ್ರಾನ್ತೇ ತೃತೀಯೋ ವಾಮನೋಽಭವತ್ ।। ೩೬.

ಬಲಿಯು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಏಳನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ದಾನವರು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದಾಗ, ಮೂರನೇ ಅವತಾರವಾಗಿ ವಾಮನನು ಬಂದನು.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯಾತ್ಮಾನಮಙ್ಗೇಷು ಬೃಹಸ್ಪತಿಪುರಸ್ಸರಮ್। ಯಜಮಾನನ್ತು ದೈತ್ಯೇನ್ದ್ರಮದಿತ್ಯಾಃ ಕುಲನನ್ದನಃ। ದ್ವಿಜೋ ಭೂತ್ವಾ ಶುಭೇ ಕಾಲೇ ಬಲಿಂ ವೈರೋಚನಮ್ಪುರಾ ।। ೩೬.

ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ವಂಶದ ಆನಂದದಾಯಕನು, ಶುಭ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ, ವಿರೋಚನನ ಮಗನಾದ ಬಲಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯ ಭವಾನ್ ರಾಜಾ ತ್ವಯಿ ಸರ್ವ್ವಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್। ದಾತುಮರ್ಹಸಿ ಮೇ ರಾಜನ್ ವಿಕ್ರಮಾಂಸ್ತ್ರೀನಿತಿ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೬.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜನು ನೀನು, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದೆ. ರಾಜನೇ, ನನಗೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಭಗವಂತನು ಕೇಳಿದನು.

ದದಾಮೀತ್ಯೇವ ತಂ ರಾಜಾ ಬಲಿರ್ವೈರೋಚನೋಽಬ್ರವೀತ್। ವಾಮನನ್ತಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾಯ ತತೋಽನುಮುದಿತಃ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೩೬.

ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ವಿರೋಚನನ ಮಗನಾದ ಬಲಿ ಹೇಳಿದನು. ವಾಮನನೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಆತನು ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.

ಸ ವಾಮನೋ ದಿವಂ ಖಂ ಚ ಪೃಥಿವೀಂ ಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ। ತ್ರಿಭಿಃ ಕ್ರಮೈರ್ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಜಗದಾಕ್ರಾಮತ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೬.

ಆ ವಾಮನನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡನು; ಭಗವಂತನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿರುಗಿದನು.

ಅತ್ಯರಿಚ್ಯತ ಭೂತಾತ್ಮಾ ಭಾಸ್ಕರಂ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ। ಪ್ರಕಾಶಯನ್ ದಿಶಃ ಸರ್ವ್ವಾಃ ಪ್ರದಿಶಶ್ಚ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೬.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನೂ ಮೀರಿದನು; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿದನು.

ಶುಶುಭೇ ಸ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸರ್ವ್ವಲೋಕಾನ್ ಪ್ರಕಾಶಯನ್। ಆಸುರೀಂ ಶ್ರಿಯಮಾಹೃತ್ಯ ತ್ರೀಂಲ್ಲೋಕಾಂಶ್ಚ ಜನಾರ್ದನಃ। ಸಪುತ್ರಪೌತ್ರಾನಸುರಾನ್ ಪಾತಾಲತಲಮಾನಯತ್ ।। ೩೬.

ಆ ಮಹಾಬಾಹುವು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡುತ್ತಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಜನಾರ್ದನನು ದಾನವರ ಧನವನ್ನೂ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದು, ಅವರ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಪೌತ್ರರೊಡನೆ ದಾನವರನ್ನು ಪಾತಾಳದ ತಳಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು.

ನಮುಚಿಃ ಶಮ್ಬರಶ್ಚೈವ ಪ್ರಹ್ಲಾದಶ್ಚೈವ ವಿಷ್ಣುನಾ। ಕ್ರೂರಾ ಹತಾ ವಿನಿರ್ದ್ಧೂತಾ ದಿಶಃ ಸಂಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ ।। ೩೬.

ನಮುಚಿ, ಶಂಬರ ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಆ ಕ್ರೂರರು ನಾಶಗೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚದುರಿದರು.

ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಭೂತಾತ್ಮಾ ಸವಿಶೇಷಾಣಿ ಮಾಧವಃ। ಕಾಲಞ್ಚ ಸಕಲಂ ವಿಪ್ರಾಂಸ್ತತ್ರಾದ್ಭುತಮದರ್ಶಯತ್ ।। ೩೬.

ಮಾಧವನು, ಭೂತಾತ್ಮನು, ಮಹಾಭೂತಗಳನ್ನೂ ವಿಶೇಷ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಲದ ಸಮಸ್ತರೂಪವನ್ನೂ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಗಾತ್ರೇ ಜಗತ್ಸರ್ವಮಾತ್ಮಾನಮನುಪಶ್ಯತಿ । ನ ಕಿಞ್ಚಿದಸ್ತಿ ಲೋಕೇಷು ಯದವ್ಯಾಪ್ತಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೩೬.

ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾತ್ಮನು ವ್ಯಾಪಿಸದ ಯಾವುದೂ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

ತದ್ವೈ ರೂಪಮುಪೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ದೇವದಾನವಮಾನವಾಃ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮ್ಮುಮುಹುಃ ಸರ್ವೇ ವಿಷ್ಣುತೇಜೋವಿಮೋಹಿತಾಃ ।। ೩೬.

ಉಪೇಂದ್ರನ ಆ ರೂಪವನ್ನು ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಮಾನವರು ನೋಡಿದಾಗ, ಎಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಮರುಳುಗೊಂಡರು.

ಬಲಿಃ ಸಿಲೋ ಮಹಾಪಾಶೈಃ ಸಬನ್ಧುಃ ಸಸುಹೃದ್ಗಣಃ। ವಿರೋಚನ ಕುಲಂ ಸರ್ವಂ ಪಾತಾಲೇ ಸನ್ನಿವೇಶಿತಮ್ ।। ೩೬.

ಬಲಿ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ, ವಿರೋಚನನ ವಂಶದವರನ್ನೆಲ್ಲ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ತತಃ ಸರ್ವಾಮರೈಶ್ವರ್ಯಂ ದತ್ತ್ವೇನ್ದ್ರಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ। ಮಾನುಷೇಷು ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪ್ರಾದುರಾಸೀಜ್ಜನಾರ್ದನಃ ।। ೩೬.

ಆಮೇಲೆ ಅಮರರ ಎಲ್ಲಾ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಜನಾರ್ದನನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಏತಾಸ್ತಿಸ್ರಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತಸ್ಯ ದಿವ್ಯಾಃ ಸಮ್ಭೂತಯಃ ಶುಭಾಃ। ಮಾನುಷ್ಯಾಃ ಸಪ್ತ ಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಪಜಾಂಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೩೬.

ಈ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಅವನ ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಶುಭಕರ ರೂಪಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈಗ ಅವನಿಗೆ ಶಾಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಏಳು ಮಾನವ ಜನ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ತು ದಶಮೇ ದತ್ತಾತ್ರೇಯೋ ಬಭೂವ ಹ। ನಷ್ಟೇ ಧರ್ಮೇ ಚತುರ್ಥಶ್ಚ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಃಸರಃ ।। ೩೬.

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಹತ್ತನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ದತ್ತಾತ್ರೇಯನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು; ಧರ್ಮವು ನಾಶವಾದಾಗ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅವತಾರವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಪಞ್ಚಮಃ ಪಞ್ಚದಶ್ಯಾಂ ತು ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ। ಮಾನ್ಧಾತುಶ್ಚಕ್ರವರ್ತ್ತಿತ್ವೇ ತಸ್ಥೌ ತಥ್ಯಪುರಃಸರಃ ।। ೩೬.

ಹದಿನೈದನೇ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಐದನೆಯ ಅವತಾರವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು; ಮಾಂಧಾತನು ತಥ್ಯನ ಜೊತೆจัก್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಳಿದನು.

ಏಕೋ ನವಿಂಶೇ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಸರ್ವ್ವಕ್ಷತ್ರಾನ್ತಕೋಽಭವತ್। ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಸ್ತಥಾ ಷಷ್ಠೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪುರಃಸರಃ ।। ೩೬.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು; ಜಮದಗ್ನಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಅವತಾರವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಚತುರ್ವಿಂಶೇ ಯುಗೇ ರಾಮೋ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಪುರೋಧಸಾ। ಸಪ್ತಮೋ ರಾವ ಣಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಜಜ್ಞೇ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೬.

ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಪೂಜಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಮನು, ದಶರಥನ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ರಾವಣನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಏಳನೇ ಅವತಾರವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಅಷ್ಟಮೋ ದ್ವಾಪರೇ ವಿಷ್ಣುರಷ್ಟಾವಿಂಶೇ ಪರಾಶರಾತ್ । ವೇದವ್ಯಾಸಸ್ತತೋ ಜಜ್ಞೇ ಜಾತೂಕರ್ಣಪುರಃಸರಃ ।। ೩೬.

ಎಂಟನೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಾಶರನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವು ಜನಿಸಿ, ನಂತರ ಜಾತೂಕರ್ಣನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವೇದವ್ಯಾಸನು ಅವತರಿಸಿದರು.

ತಥೈವ ನವಮೋ ವಿಷ್ಣುರದಿತ್ಯಾಃ ಕಶ್ಯಪಾತ್ಮಜಃ। ದೇವಕ್ಯಾಂ ವಸುದೇವಾತ್ತು ಬ್ರಹ್ನಗಾರ್ಗ್ಯಪುರಃಸರಃ ।। ೩೬.

ಹಾಗೆಯೇ, ಒಂಬತ್ತನೇ ಅವತಾರವಾಗಿ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ವಿಷ್ಣುವು, ದೇವಕಿ ಮತ್ತು ವಸುದೇವರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಗಾರ್ಗನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಅಪ್ರಮೇಯೋ ನಿಯೋಜ್ಯಶ್ಚ ಯತ್ರ ಕಾಮಚರೋ ವಶೀ। ಕ್ರೀಜತೇ ಭಗವಾಁ ಲ್ಲೋಕೇ ಬಾಲಃ ಕ್ರೀಜನಕೈರಿವ ।। ೩೬.

ಅವನನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು; ಭಗವಂತನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ.

ನ ಪ್ರಮಾತುಂ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಶಕ್ಯೋಽಸೌ ಮಧುಸೂದನಃ। ಪರಂ ಪರಮಮೇತಸ್ಮಾದ್ವಿಶ್ವರೂಪಾನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ।। ೩೬.

ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು ಯಾರೂ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಇಲ್ಲ, ಅವನ ವಿಶ್ವರೂಪಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಾವಿಂಶ ತಿಮೇ ತದ್ವದ್ದ್ವಾಪರಸ್ಯಾಂಶಸಙ್ಕ್ಷಯೇ। ನಷ್ಟೇ ಧರ್ಮೇ ತದಾ ಜಜ್ಞೇ ವಿಷ್ಣುರ್ವೃಷ್ಣಿಕುಲೇ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೬.

ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮ ನಾಶವಾದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವು ವೃಷ್ಣಿಕುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.