ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏವಮುಕ್ತೇಽಬ್ರವೀದೇನಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದಿವ್ಯೇನ ಚಕ್ಷುಷಾ। ಮಾಹೇನ್ದ್ರೀ ತ್ವಂ ವರಾರೋಹೇ ಮದ್ಧಿತಾರ್ಥಮಿಹಾಗತಾ ।। ೩೬.

ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವಳನ್ನು ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿ, 'ಮಹಿಳೆಯರೊಳಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠೆಯೆ, ನೀನು ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ನನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಮಯಾ ಸಹ ತ್ವಂ ಸುಶ್ರೋಣಿ ದಶ ವರ್ಷಾಣಿ ಭಾಮಿನಿ। ಅದೃಶ್ಯಂ ಸರ್ವಭೂತೈಸ್ತು ಸಂಪ್ರಯೋಗಮಿಹೇಚ್ಛಸಿ ।। ೩೬.

ಸುಂದರ ನಡಿಗೆಯೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನಿಯೆ, ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಕಾಣದೆ ಇರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

ದೇವೇನ್ದ್ರಾನಲವರ್ಣಾಭೇ ವರಾರೋಹೇ ಸುಲೋಚನೇ। ಇಮಂ ವೃಣೀಷ್ವ ಕಾಮಂ ತೇ ಮತ್ತೋ ವೈ ವಲ್ಗುಭಾಷಿಣಿ ।। ೩೬.

ದೇವೇಂದ್ರನ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಕಾಣುವೆ, ಸುಂದರ ನಡಿಗೆಯೆ, ಸುಂದರ ಕಣ್ಣಿನೆ, ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವೆ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛಿತ ವರವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.

ಏವಂ ಭವತು ಗಚ್ಛಾಮೋ ಗೃಹಾನ್ ವೈ ಮತ್ತಕಾಶಿನಿ । ತತಃ ಸ್ವಗೃಹಮಾಗಮ್ಯ ಜಯನ್ತ್ಯಾ ಸಹಿತಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೬.

'ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ. ಮನೆಗೆ ಹೋಗೋಣ, ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮತ್ತಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೆ.' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪ್ರಭು ಜಯಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.

ಸ ತಯಾ ಸಂ ವ ಸದ್ದೇವ್ಯಾ ದಶ ವರ್ಷಾಣಿ ಭಾಗಶಃ। ಅದೃಶ್ಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಮಾಯಯಾ ಸಂವೃತಸ್ತದಾ ।। ೩೬.

ಆ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾಣದೆ, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಇದ್ದನು.

ಕೃತಾರ್ಥಮಾಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾವ್ಯಂ ಸರ್ವೇ ದಿತೇಃ ಸುತಾಃ । ಅಭಿಜಗ್ಮುರ್ಗೃಹಂ ತಸ್ಯ ಮುದಿತಾಸ್ತೇ ದಿದೃಕ್ಷವಃ ।। ೩೬.

ಕಾವ್ಯನು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಿತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಉತ್ಸುಕರಾದರು.

ಗತಾ ಯದಾ ನ ಪಶ್ಯನ್ತೋ ಜಯನ್ತ್ಯಾ ಸಂವೃತಂ ಗುರುಮ್। ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಂ ತಸ್ಯ ತದ್ಬುಧ್ವಾ ಪ್ರತಿಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಗತಮ್ ।। ೩೬.

ಅವರು ಹೋಗಿ, ಜಯಂತಿಯು ಗುರುವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಅವನು ತೋರಿಸಿದ ದಯೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದರು.

ಬೃಹಸ್ಪತಿಸ್ತು ಸಂರುದ್ಧಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕಾವ್ಯಂ ಚಕಾರ ಹ। ಪಿತ್ರರ್ಥೇ ದಶ ವರ್ಷಾಣಿ ಜಯನ್ತ್ಯಾ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ।। ೩೬.

ಕಾವ್ಯನು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಗಾಗಿ, ಜಯಂತಿಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು.

ಬುದ್ಧ್ವಾ ತದನ್ತರಂ ಸೋಽಥ ದೈತ್ಯಾನಾಮಿವ ಚೋದಿತಃ। ಕಾವ್ಯಸ್ಯ ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ಸೋಽಸುರಾನ್ಸಮಭಾಷತ ।। ೩೬.

ಆ ಸಮಯದ ಮಧ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ದೈತ್ಯರ ಪ್ರೇರಣೆಯಂತೆ, ಕಾವ್ಯನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಸುರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ತತಃ ಸಮಾಗತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ ತಾನ್। ಸ್ವಾಗತಂ ಮಮ ಯಾಜ್ಯಾನಾಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಹಿತಾಯ ಚ ।। ೩೬.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನ ಯಜಮಾನರೆ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ! ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.'

ಅಹಂ ವೋಽಧ್ಯಾಪಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ವಿದ್ಯಾ ಮಯಾ ಹಿ ಸಾ। ತತಸ್ತೇ ಹೃಷ್ಟಮನಸೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಮುಪಪೇದಿರೇ ।। ೩೬.

'ನಾನು ನಿಮಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ.' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದರು.

ಪೂರ್ಣಕಾಮಸ್ತದಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಮಯೇ ದಶವಾರ್ಷಿಕೇ। ಯಯೌ ಚ ಸಮಕಾಲಂ ಸ ಸದ್ಯೋತ್ಪನ್ನಮತಿಸ್ತದಾ ।। ೩೬.

ಆ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳು ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ಕೂಡಲೇ ಹೊರಟನು; ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದಯಿಸಿತು.

ಸಮಯಾನ್ತೇ ದೇವಯಾನೀ ಸದ್ಯೋ ಜಾತಾ ಸುತಾ ತದಾ। ಬುದ್ಧಿಂ ಚಕ್ರೇ ತತಶ್ಚಾಪಿ ಯಾಜ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷಣೇ ।। ೩೬.

ಆ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಯಾನಿ ಎಂಬ ಅವನ ಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು; ಆಗ ಅವಳು ಯಜಮಾನರನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು.

ದೇವಿ ಗಚ್ಛಾಮಹೇ ದ್ರಷ್ಟುಂ ತವ ಯಾಜ್ಯಾನ್ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ। ವಿಭ್ರಾನ್ತಪ್ರೇಕ್ಷಿತೇ ಸಾಧ್ವಿ ತ್ರಿವರ್ಣಾಯತಲೋಚನೇ ।। ೩೬.

'ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಯಜಮಾನರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗೋಣ, ಶುದ್ಧಹಾಸವಿರುವವಳೇ, ಸದ್ಗುಣವಂತೆಯೇ, ಮೂರು ವರ್ಣಗಳ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳವಳೇ,' ಎಂದರು.

ಏವಮುಕ್ತಾಽಬ್ರವೀದ್ದೇವೀ ಭಜ ಭಕ್ತಾನ್ ಮಹಾವ್ರತ। ಏಷ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಸತಾಂ ಧರ್ಮೋ ನ ಧರ್ಮಂ ಲೋಪಯಾಮಿ ತೇ ।। ೩೬.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವಿ ಹೇಳಿದಳು: 'ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿ, ಭಕ್ತರನ್ನು ಸೇವಿಸು; ಇದು ಸತ್ಪುರುಷರ ಧರ್ಮ. ನಾನು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ.'

ತತೋ ಗತ್ವಾಸುರಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾಚಾರ್ಯೇಣ ಧೀಮತಾ। ವಾಞ್ಚಿತಾನ್ ಕಾವ್ಯರೂಪೇಣ ವೇಧಸಾಽಸುರಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೬.

ನಂತರ ದೇವಾಚಾರ್ಯನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಸುರರನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಾವ್ಯನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೋಸಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಅಸುರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಕಾವ್ಯಂ ಮಾಂ ತಾತ ಜಾನೀಧ್ವಂ ಏಷ ಹ್ಯಾಙ್ಗಿರಸೋ ಭುವಿ। ವಞ್ಚಿತಾ ಬತ ಯೂಯಂ ವೈ ಮಯಿ ಶಕ್ತೇ ತು ದಾನವಾಃ ।। ೩೬.

'ನಾನು ಕಾವ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ, ಮಗನೇ; ಇವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಿರಸನು. ದಾನವರೇ, ನನ್ನಿಂದ ನೀವು ಮೋಸಹೊಂದಿದ್ದೀರಿ.'

ಶ್ರುತ್ವಾ ತಥಾ ಬ್ರುವಾಣನ್ತಂ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾ ದಿತಿಜಾಸ್ತತಃ। ಪ್ರೇಕ್ಷನ್ತೇ ಸ್ಮ ಹ್ಯುಭೌ ತತ್ರ ಸಿತಾಸಿತಶುಚಿಸ್ಮಿತೌ ।। ೩೬.

ಹೀಗೆ ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ದಿತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಗೊಂದಲಗೊಂಡರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಶ್ವೇತ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು, ಶುದ್ಧಹಾಸವಿರುವ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಿದರು.

ಸಮ್ಪ್ರಮೂಢಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಪದ್ಯನ್ತ ನ ಕಿಞ್ಚನ। ತತಸ್ತೇಷು ಪ್ರಮೂಢೇಷು ಕಾವ್ಯಸ್ತಾನ್ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೬.

ಎಲ್ಲರೂ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ನಿಂತರು, ಏನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾವ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಆಚಾರ್ಯ್ಯೋ ವೋ ಹ್ಯಹಂ ಕಾವ್ಯೋ ದೇವಾಚಾರ್ಯೋಽಯಮಙ್ಗಿರಾಃ। ಅನುಗಚ್ಛತ ಮಾಂ ಸರ್ವೇ ತ್ಯಜತೈನಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್ ।। ೩೬.

'ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಆಚಾರ್ಯನು ಕಾವ್ಯನು; ಇವನು ದೇವತೆಗಳ ಆಚಾರ್ಯ ಅಂಗಿರಸನು. ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ.'

ಏವಮುಕ್ತಾಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ತಾವೃಭೌ ಸಮವೈಕ್ಷತ। ತದಾಽಸುರಾ ವಿಶೇಷನ್ತು ನ ವ್ಯಜಾನಂಸ್ತಯೋರ್ದ್ವಯೋಃ ।। ೩೬.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಅಸುರರು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಿದರು; ಆಗ ಅವರು ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚೈತಾನಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತೋಽಯಮಙ್ಗಿರಾಃ। ಕಾವ್ಯೋಽಹಂ ಯೋ ಗುರುರ್ದೈತ್ಯಾ ಮದ್ರೂಪೋಽಯಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ।। ೩೬.

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವನು ಅಂಗಿರಸನು; ನಾನು ದೈತ್ಯರ ಗುರು ಕಾವ್ಯನು, ಈ ರೂಪವು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯದು.'

ಸ ಮೋಹಯತಿ ರೂಪೇಣ ಮಾಮಕೇನೈಷ ವೋಽಸುರಾಃ। ಶ್ರುತ್ವಾ ತಸ್ಯ ತತಸ್ತೇ ವೈ ಸಂಮನ್ತ್ರ್ಯಾರ್ಥವಚೋಽಬ್ರುವನ್ ।। ೩೬.

'ಇವನು ತನ್ನ ರೂಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅಸುರರೆ.' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಿಸಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಅಯನ್ನೋ ದಶ ವರ್ಷಾಣಿ ಸತತಂ ಶಾಸ್ತಿ ವೈ ಪ್ರಭುಃ। ಏಷ ವೈ ಗುರುರಸ್ಮಾಕಮನ್ತರೇಪ್ಸುರಯಂ ದ್ವಿಜಃ ।। ೩೬.

ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಮಹಾನ್ ಸದಾ ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಮ್ಮ ಗುರುನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ತತಸ್ತೇ ದಾನವಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯಾಭಿವಾದ್ಯ ಚ। ವಚನಂ ಜಗೃಹುಸ್ತಸ್ಯ ಚಿರಾಭ್ಯಾಸೇನ ಮೋಹಿತಾಃ ।। ೩೬.

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದಾನವರು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗೌರವವನ್ನರ್ಪಿಸಿ, ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.

ಊಚುಸ್ತಮಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಕ್ರುದ್ಧಾಃ ಸಂರಕ್ತಲೋಚನಾಃ. ಅಯಙ್ಗುರುರ್ಹಿತೇಽಸ್ಮಾಕಂ ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ನಾಸಿ ನೋ ಗುರುಃ ।। ೩೬.

ಅಸುರರೆಲ್ಲರೂ ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, 'ಈಯನು ನಮ್ಮ ಹಿತಚಿಂತಕ ಗುರು; ನೀನು ಹೋಗು, ನೀನು ನಮ್ಮ ಗುರು ಅಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಭಾರ್ಗವೋಽಙ್ಗಿರಸೋ ವಾಯಂ ಭವತ್ವೇವೈಷ ನೋಗುರುಃ। ಸ್ಥಿತಾ ವಯಂ ನಿದೇಶೇಽಸ್ಯ ಗಚ್ಛತ್ವಂ ಸಾಧು ಮಾ ಚಿರಮ್ ।। ೩೬.

ಈಯನು ಭಾರ್ಗವನು ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಆಂಗಿರಸನು ಆಗಿರಲಿ, ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಗುರು ಅಲ್ಲ; ನಾವು ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಹೋಗು, ಒಳ್ಳೆಯವನೇ, ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಪದ್ಯನ್ತ ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್। ಯದಾ ನ ಪ್ರತಿಪದ್ಯನ್ತೇ ತೇನೋಕ್ತಂ ತನ್ಮಹದ್ಧಿತಮ್ ।। ೩೬.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಅವರು ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಾಗ, ಅವನು ಮಹಾ ಹಿತಕರವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಚುಕೋಪ ಭಾರ್ಗವಸ್ತೇಷಾಮವಲೇಪೇನ ವೈ ತದಾ। ಬೋಧಿತಾ ಹಿ ಮಯಾ ಯಸ್ಮಾನ್ನ ಮಾಂ ಭಜತ ದಾನವಾಃ ।। ೩೬.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವನು ಅವರ ಗರ್ವದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ನಾನು ಬೋಧಿಸಿದರೂ ದಾನವರು ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.