ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವಸುದೇವಶ್ಚ ತಾಂ ಭಾರ್ಯ್ಯಾಮವಾಪ್ಯ ಮುದಿತೋಽಭವತ್। ಕಂಸಶ್ಚಾಸ್ಯಾವಧೀತ್ ಪುತ್ರಾನ್ ಪಾಪಕರ್ಮ್ಮಾ ವೃಥಾಮತಿಃ ।। ೩೪.

ವಸುದೇವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು. ಆದರೆ ಪಾಪಿ, ಮೂರ್ಖನಾದ ಕಂಸನು ಅವಳ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದನು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ।। ಕ ಏಷ ವಸುದೇವಶ್ಚ ದೇವಕೀ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀ। ನನ್ದಗೋಪಸ್ತು ಕಸ್ತ್ವೇಷ ಯಶೋದಾ ಚ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಯೋ ವಿಷ್ಣುಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಯಾ ಚೈನಂ ಚಾಭ್ಯವರ್ದ್ಧಯತ್ ।। ೩೪.

ಋಷಿಗಳು ಕೇಳಿದರು: ಈ ವಸುದೇವನು ಯಾರು? ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ದೇವಕಿ ಯಾರು? ಈ ನಂದಗೋಪನು ಯಾರು? ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಯಶೋದೆಯಾರು? ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಯಾರು ಹೆತ್ತರು, ಯಾರು ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು?

ಸೂತ ಊವಾಚ।। ಪುರುಷಾಃ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯಾಸನ್ನಾದಿತ್ಯಾಸ್ತು ಸ್ತ್ರಿಯಾಸ್ತಥಾ। ಅಥ ಕಾಮಾನ್ ಮಹಾಬಾಹುರ್ದೇವಕ್ಯಾಃ ಸಮವರ್ದ್ಧಯತ್ ।। ೩೪.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷರು ಕಶ್ಯಪರಿಂದ ಆಗಿದ್ದರು, ಹೆಂಗಸರು ಆದಿತ್ಯರಿಂದ ಆಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದವನು ದೇವಕಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಅಚರತ್ ಸ ಮಹೀಂ ದೇವಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ಮಾನುಷೀಂ ತನುಮ್। ಮೋಹಯನ್ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಯೋಗಾತ್ಮಾ ಯೋಗಮಾಯಯಾ ।। ೩೪.

ಆ ದೇವರು ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು.

ನಷ್ಟೇ ಧರ್ಮ್ಮೇ ತದಾ ಜಜ್ಞೇ ವಿಷ್ಣುರ್ವೃಷ್ಣಿಕುಲೇ ಸ್ವಯಮ್। ಕರ್ತುಂ ಧರ್ಮ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾನಮಸುರಾಣಾಂ ಪ್ರಣಾಶನಮ್ ।। ೩೪.

ಧರ್ಮ ನಾಶವಾದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವು ವೃಷ್ಣಿಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಸುರರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು.

ಆಹೃತಾ ರುಕ್ಮಿಣೀ ಕನ್ಯಾ ಸತ್ಯಾ ನಗ್ನಜಿತಸ್ತದಾ। ಸಾತ್ರಾಜಿತೀ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಜಾಮ್ಬವತ್ಯಪಿ ರೋಹಿಣೀ ।। ೩೪.

ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ನಗ್ನಜಿತನ ಮಗಳು ಸತ್ಯೆಯನ್ನು, ಸತ್ರಾಜಿತನ ಪುತ್ರಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನು, ಜಾಂಬವತಿಯನ್ನೂ, ರೋಹಿಣಿಯನ್ನೂ ವಧುವಾಗಿ ತಂದನು.

ಶೈಬ್ಯಾ ಸುದೇವೀ ಮಾದ್ರೀ ಚ ಸುಶೀಲಾ ನಾಮ ಚಾಪರಾ। ಕಾಲಿನ್ದೀ ಮಿತ್ರವಿನ್ದಾ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಜಾಲವಾಸಿನೀ ।। ೩೪.

ಶೈಬ್ಯಾ, ಸುದೇವಿ, ಮಾದ್ರಿ, ಸುಶೀಲಾ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು, ಕಾಲಿಂದಿ, ಮಿತ್ರವಿಂದಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ ಮತ್ತು ಜಾಲವಾಸಿನಿಯೂ ಇದ್ದರು.

ಏವಮಾದೀನಿ ದೇವಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಚ ಷೋಡಶ। ಚತುರ್ದ್ದಶ ತು ಯೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಗಣಾಶ್ಚಾಪ್ಸರಸಾಂ ದಿವಿ । ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ದೇವೈಃ ಶಕ್ರೇಣ ವಿಶಿಷ್ಟಾಸ್ತ್ವಿಹ ಪ್ರೇಷಿತಾಃ ।। ೩೪.

ಈ ರೀತಿ, ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ದೇವಿಯರು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳ ಆಪ್ಸರಸರು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಪತ್ನ್ಯರ್ಥಂ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಾ ರಾಜವೇಶ್ಮಸು। ಏತಾಃ ಪತ್ನ್ಯೋ ಮಹಾಭಾಗಾ ವಿಂಷ್ವಕ್ಸೇನಸ್ಯ ವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೩೪.

ವಾಸುದೇವನ ಪತ್ನಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ರಾಜಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇವರು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ನಿಯರು.

ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಶ್ಚಾರುದೇಷ್ಣಶ್ಚ ಸುದೇಷ್ಣಃ ಶರಭಸ್ತಥಾ। ಚಾರುಶ್ಚ ಚಾರುಭದ್ರಶ್ಚ ಭದ್ರಚಾರುಸ್ತಥಾಽಪರಃ ।। ೩೪.

ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಚಾರುದೇಶ್ನ, ಸುದೇಶ್ನ, ಶರಭ, ಚಾರು, ಚಾರುಭದ್ರ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಭದ್ರಚಾರು ಎಂಬವರು.

ಚಾರುವಿನ್ಧ್ಯಶ್ಚ ರುಕ್ಮಿಣ್ಯಾಂ ಕನ್ಯಾ ಚಾರುಮತೀ ತಥಾ। ಸಾನುರ್ಭಾನುಸ್ತಥಾಕ್ಷಶ್ಚ ರೋಹಿತೋ ಮನ್ತ್ರಯಸ್ತಥಾ ।। ೩೪.

ಚಾರುವಿಂಧ್ಯನು ರುಕ್ಮಿಣಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು, ಚಾರುಮತಿ ಎಂಬ ಮಗಳು, ಸಾನು, ಭಾನು, ಅಕ್ಷ, ರೋಹಿತ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಯ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಜರಾನ್ಧಕಸ್ತಾಮ್ರವಕ್ಷಾ ಭೌಮರಿಶ್ಚ ಜರನ್ಧಮಃ। ಚತಸ್ರೋ ಜಜ್ಞಿರೇ ತೇಷಾಂ ಸ್ವಸಾರೋ ಗರುಡಧ್ವಜಾತ್ ।। ೩೪.

ಜರಾಂಧಕ, ತಾಮ್ರವಕ್ಷ, ಭೌಮರಿ ಮತ್ತು ಜರಾಂಧಮ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಸಹೋದರಿಯರು ಗರುಡಧ್ವಜನಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.

ಭಾನುರ್ಭೌಮರಿಕಾ ಚೈವ ತಾಮ್ರಪರ್ಣೀ ಜರನ್ಧಮಾ। ಸತ್ಯಭಾಮಾಸುತಾನೇತಾಞ್ಜಾಮ್ಬವತ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಶ್ರೃಣು ।। ೩೪.

ಭಾನು, ಭೌಮರಿಕಾ, ತಾಮ್ರಪರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಜರಾಂಧಮಾ—ಇವರು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಮಗುವುಗಳು; ಈಗ ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೇಳು.

ಭದ್ರಶ್ಚ ಭದ್ರಗುಪ್ತಶ್ಚ ಭದ್ರವಿನ್ದ್ರಸ್ತಥೈವ ಚ। ಸಪ್ತಬಾಹುಶ್ಚ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಕನ್ಯಾ ಭದ್ರಾವತೀ ತಥಾ। ಸಮ್ಬೋಧನೀ ಚ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಜಾಮ್ಬವತೀಸುತಾಃ ।। ೩೪.

ಭದ್ರ, ಭದ್ರಗುಪ್ತ, ಭದ್ರವಿಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸಪ್ತಬಾಹು; ಹಾಗೆಯೇ ಭದ್ರಾವತಿ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳ ಸಂಬೋಧಿನಿ—ಇವರು ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸಂಗ್ರಾಮಜಿಚ್ಚ ಶತಜಿತ್ ತ ನ ಚ ಸಹಸ್ರಜಿತ್। ಏತೇ ಪುತ್ರಾಃ ಸುದೇವ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನಸ್ಯ ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ।। ೩೪.

ಸಂಗ್ರಾಮಜಿತ್, ಶತಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಜಿತ್—ಇವರು ಸುದೇವಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವೃಕೋ ವೃಕಾಶ್ವೋ ವೃಕಜಿದ್ವೃಜಿನೀ ಚ ಸುರಾಙ್ಗನಾ। ಮಿತ್ರಬಾಹುಃ ಸುನೀಥಶ್ಚ ನಾಗ್ನಜಿತ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಿಹ ।। ೩೪.

ವೃಕ, ವೃಕಾಶ್ವ, ವೃಕಜಿತ್ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ತ್ರೀಯಾದ ವೃಜಿನಿ; ಮಿತ್ರಬಾಹು ಮತ್ತು ಸುನೀತ—ಇವರು ನಾಗ್ನಜಿತಿಯ ಸಂತಾನ.

ಏವಮಾದೀನಿ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸಹ ಸ್ರಾಣಿ ನಿಬೋಧತ। ಪ್ರಯುತನ್ತು ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಯೇ ಸುತಾಃ ।। ೩೪.

ಇಂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳು; ವಾಸುದೇವನ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಯುತಾನಿ ತಥಾಷ್ಟೌ ಚ ಶೂರಾ ರಣವಿಶಾರದಾಃ। ಜನಾರ್ದನಸ್ಯ ವಂಶೋ ವಃ ಕೀರ್ತ್ತಿತೋಽಯಂ ಯಥಾತಥಮ್ ।। ೩೪.

ಮತ್ತೆ ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು; ಜನಾರ್ದನನ ವಂಶವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೃಹತೀ ನರ್ತಕೋನ್ನೇಯೀ ಸುನಯೇ ಸಙ್ಗತಾ ತಥಾ । ಕನ್ಯಾ ಸಾ ಬೃಹದುಚ್ಛಸ್ಯ ಶೌನೇಯಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೪.

ಬೃಹತಿ, ನೃತ್ಯಕೋನ್ನೆಯ, ಸುನಯ ಮತ್ತು ಸಂಗತ—ಇವರು ಶೌಣಕನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಬೃಹದುಚ್ಚನ ಪುತ್ರಿಯರು.

ತಸ್ಯಾಃ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ವಿಖ್ಯಾತಾ ಸ್ತ್ರಯಃ ಸಮಿತಿಶೋಭನಾಃ । ಅಙ್ಗದಃ ಕುಮುದಃ ಶ್ವೇತಃ ಕನ್ಯಾ ಶ್ವೇತಾ ತಥೈವ ಚ ।। ೩೪.

ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು: ಅಂಗದ, ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ವೇತಾ ಎಂಬ ಒಂದು ಮಗಳು.

ಅವಗಾಹಶ್ಚ ಚಿತ್ರಶ್ಚ ಶೂರಶ್ಚಿತ್ರವರಶ್ಚ ಯಃ। ಚಿತ್ರಸೇನಃ ಸುತಶ್ಚಾಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ಚಿತ್ರವತೀ ತಥಾ ।। ೩೪.

ಅವಗಾಹ, ಚಿತ್ರ, ಶೂರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವರ; ಚಿತ್ರಸೇನ ಎಂಬ ಮಗನೂ ಇದ್ದನು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಿತ್ರವತಿ ಎಂಬ ಮಗಳು ಕೂಡ.

ತುಮ್ಬಶ್ಚ ತುಮ್ಬಬಾಣಶ್ಚ ಜನಸ್ತಮ್ಬಶ್ಚ ತಾವುಭೌ। ಉಪಾಙ್ಗಸ್ಯ ಸ್ಮೃತೌ ದ್ವೌ ತು ವಜ್ರಾರಃ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಏವ ಚ ।। ೩೪.

ತುಂಬ ಮತ್ತು ತುಂಬಬಾಣ, ಜನಸ್ತಂಭ—ಇವರು ಇಬ್ಬರೂ ಉಪಾಂಗನ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ವಜ್ರಾರ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಭೂರೀನ್ದ್ರಸೇನೋ ಭೂರಿಶ್ಚ ಗವೇಷಸ್ಯ ಸುತಾವುಭೌ । ಯುಧಿಷ್ಠಿರಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ತು ಸುತನುರ್ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಾ ।। ೩೪.

ಭೂರೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭೂರಿ—ಇವರು ಇಬ್ಬರೂ ಗವೇಷನ ಮಕ್ಕಳು; ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಮಗಳು ಸುತನುರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು.

ತಸ್ಯಾಮಶ್ವಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ವಜ್ರೋ ನಾಮ ಮಹಾಯಶಾಃ। ವಜ್ರಸ್ಯ ಪ್ರತಿಬಾಹುಸ್ತು ಸುಚಾರುಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೪.

ಅವಳಿಂದ ಅಶ್ವಸುತನ ಮಗನಾಗಿ ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯ ವಜ್ರ ಜನಿಸಿದರು; ವಜ್ರನ ಮಗ ಪ್ರತಿಬಾಹು, ಅವನ ಮಗ ಸುಚಾರು.

ಕಾಶ್ಮಾ ಸುಪಾರ್ಶ್ವಂ ತನಯಂ ಜಜ್ಞೇ ಸಾಮ್ಬಾ ತರಸ್ವಿನಮ್। ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಯಾದವಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೪.

ಕಾಶ್ಮಾ ಎಂಬಳು ಸಾಮ್ಬನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನಾದ ಸುಪಾರ್ಶ್ವನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಯಾದವರ ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.

ಷಷ್ಟಿಂಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ವೀರ್ಯ್ಯವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ। ದೇವಾಂಶಾಃ ಸರ್ವ್ವ ಏವೇಹ ಉತ್ಪನ್ನಾಸ್ತೇ ಮಹೌಜಸಃ ।। ೩೪.

ಅರವತ್ತಾರುಸಾವಿರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾದ, ಮಹಾಬಲವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ದೇವದಾಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ದೈವಾಸುರೇ ಹತಾ ಯೇ ಚ ಅಸುರಾ ವೈ ಮಹಾತಪಾಃ। ಇಹೋತ್ಪನ್ನಾ ಮನುಷ್ಯೇಷು ಬಾಧನ್ತೇ ಸರ್ವ್ವಮಾನವಾನ್ । ತೇಷಾಮುತ್ಸಾದನಾರ್ಥನ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಾ ಯಾದವೇ ಕುಲೇ ।। ೩೪.

ದೇವರು ಮತ್ತು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಅಸುರರು ಯಾರು ಹತರಾದರೋ, ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ಕಾಡಿದರು; ಅವರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾದವ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಕುಲಾನಿ ದಶ ಚೈಕಞ್ಚ ಯಾದವಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ಸರ್ವ್ವಮಕಕುಲಂ ಯದ್ವದ್ವರ್ತ್ತತೇ ವೈಷ್ಣವೇ ಕುಲೇ ।। ೩೪.

ಯಾದವರ ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕುಲಗಳು ಇದ್ದವು; ಎಲ್ಲಾ ಆಕಕುಲಗಳು ವೈಷ್ಣವ ವಂಶದಲ್ಲಿದ್ದವು.

ವಿಷ್ಣುಸ್ತೇಷಾಂ ಪ್ರಮಾಣೇ ಚ ಪ್ರಭುತ್ವೇ ಚ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ । ನಿದೇಶಸ್ಥಾಯಿಭಿಸ್ತಸ್ಯ ಬದ್ಧ್ಯನ್ತೇ ಸರ್ವಮಾನುಷಾಃ ।। ೩೪.

ವಿಷ್ಣುವೇ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವೂ, ಪ್ರಭುವೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಅವನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯರಾದವರು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಆಳಿದರು.