ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದಮಘೋಷಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇಃ ಪುತ್ರೋ ವಿಖ್ಯಾತಪೌರುಷಃ। ಯಃ ಪುರಾಸೀದ್ದಶಗ್ರೀವಃ ಸಂಬಭೂವಾರಿಮರ್ದನಃ ।। ೩೪.

ರಾಜರ್ಷಿ ದಮಘೋಷನಿಗೆ ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಶಗ್ರೀವನಾಗಿದ್ದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನು.

ಯದುಶ್ರವಾನುಜಸ್ತಸ್ಯ ರುಜಕನ್ಯೋಽನುಜಸ್ತಥಾ। ಪತ್ನ್ಯಸ್ತು ವಸುದೇವಸ್ಯ ತ್ರಯೋದಶ ವರಾಙ್ಗನಾಃ ।। ೩೪.

ಅವನಿಗೆ ಯದುಶ್ರವಾ ಎಂಬ ತಮ್ಮನೂ, ರುಜೆಯ ಮಗಳು ಎಂಬ ತಂಗಿಯೂ ಇದ್ದರು. ವಸುದೇವನಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು.

ಪೌರವೀ ರೋಹಿಣೀ ಚೈವ ಮದಿರಾ ಚಾಪರಾ ತಥಾ। ತಥೈವ ಭದ್ರಾ ವೈಶಾಖೀ ದೇವಕೀ ಸಪ್ತಮೀ ತಥಾ ।। ೩೪.

ಪೌರವೀ, ರೋಹಿಣಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳಾದ ಮದಿರಾ, ಭದ್ರಾ, ವೈಶಾಖೀ ಮತ್ತು ಏಳನೇಯವಳಾಗಿ ದೇವಕಿಯೂ ಇದ್ದಳು.

ಸುಗನ್ಧಿರ್ವನರಾಜೀ ಚ ದ್ವೇ ಚಾನ್ಯೇ ಪರಿಚಾರಿಕೇ ೩೪.

ಸುಗಂಧಿ ಮತ್ತು ವನರಾಜಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ, ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಸೇವಕಿಯರು ಇದ್ದರು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಪತ್ನೀ ಮಹಾಭಾಗಾ ದಯಿತಾನಕದುನ್ದುಭೇಃ । ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಲೇಭೇ ಸುತಂ ರಾಮಂ ಸಾರಣಂ ನಿಶವಂ ತಥಾ ।। ೩೪.

ಅನಕದುಂದುಭಿಯ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರಳಾದ ಹಿರಿಯ ಪತ್ನಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಳು. ಅವಳು ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಾಮನನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ಸಾರಣ ಮತ್ತು ನಿಶನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ದುರ್ದ್ದಮಂ ದಮನಂ ಶುಭ್ರಂ ಪಿಣ್ಡಾರಕಕುಶೀತಕೌ। ಚಿತ್ರಾಂ ನಾಮ ಕುಮಾರೀಞ್ಚ ರೋಹಿಣ್ಯಷ್ಟೌ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೩೪.

ರೋಹಿಣಿಗೆ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು—ದುರ್ದಮ, ದಮನ, ಶುಭ್ರ, ಪಿಂಡಾರಕ, ಕುಶೀತಕ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗಳು.

ಪೌತ್ರೌ ರಾಮಸ್ಯ ಜಜ್ಞಾತೇ ವಿಜ್ಞಾತೌ ನಿಶಿತೋತ್ಸುಕೌ। ಪಾರ್ಶ್ವೀ ಚ ಪಾರ್ಶ್ವನನ್ದೀ ಚ ಶಿಶುಃ ಸತ್ಯಧೃತಿಸ್ತಥಾ ।। ೩೪.

ರಾಮನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ನಿಶಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ಸುಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಜೊತೆಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವಿ, ಪಾರ್ಶ್ವನಂದಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಧೃತಿ ಎಂಬ ಮಗನೂ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಮನ್ದಬಾಹ್ಯೋಽಥ ರಾಮಾಣಗಿರಿಕೌ ಗಿರ ಏವ ಚ। ಶುಕ್ಲಗುಲ್ಮೇತಿ ಗುಲ್ಮಶ್ಚ ದರಿದ್ರಾನ್ತಕ ಏವ ಚ ।। ೩೪.

ಮಂದಬಾಹ್ಯ, ರಾಮಾಣ, ಗಿರಿಕ, ಗಿರ, ಶುಕ್ಲಗುಲ್ಮ, ಗುಲ್ಮ ಮತ್ತು ದರಿದ್ರಾಂತಕ ಎಂಬವರು.

ಕುಮಾರ್ಯಶ್ಚಾಪಿ ಪಞ್ಚಾದ್ಯಾ ನಾಮತಸ್ತಾ ನಿಬೋಧತ। ಅರ್ಚಿಷ್ಮತೀ ಸುನನ್ದಾ ಚ ಸುರಸಾ ಸುವಚಾಸ್ತಥಾ ।। ೩೪.

ಈಗ ಐದು ಹಿರಿಯ ಕುಮಾರಿಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ: ಅರ್ಚಿಷ್ಮತಿ, ಸುನಂದಾ, ಸುರಸಾ ಮತ್ತು ಸುವಚಾ.

ತಥಾ ಶತಬಲಾ ಚೈವ ಸಾರಣಸ್ಯ ಸುತಾಸ್ತ್ವಿಮಾಃ। ಭದ್ರಾಶ್ವೋ ಭದ್ರಗುಪ್ತಿಶ್ಚ ಭದ್ರವಿಘ್ನಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೪.

ಹಾಗೆಯೇ ಸಾರಣನ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಶತಬಲಾ, ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಭದ್ರಗುಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರವಿಘ್ನ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.

ಭದ್ರಬಾಹುರ್ಭದ್ರರಥೋ ಭದ್ರಕಲ್ಪಸ್ತಥೈವ ಚ। ಸುಪಾರ್ಶ್ವಕಃ ಕೀರ್ತ್ತಿಮಾಂಶ್ಚ ರೋಹಿತಾಶ್ವಶ್ಚ ಭದ್ರಜಃ ।। ೩೪.

ಭದ್ರಬಾಹು, ಭದ್ರರಥ, ಭದ್ರಕಲ್ಪ, ಸುಪಾರ್ಶ್ವಕ, ಕೀರ್ತಿಮಾನ್, ರೋಹಿತಾಶ್ವ ಮತ್ತು ಭದ್ರಜ ಎಂಬವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿವೆ.

ದುರ್ಮ್ಮದಶ್ಚಾಭಿಭೂತಶ್ಚ ರೋಹಿಣ್ಯಾಃ ಕುಲಜಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ನನ್ದೋಪನನ್ತದೌ ಮಿತ್ರಶ್ಚ ಕುಕ್ಷಿಮಿತ್ರಸ್ತಥಾಚಲಃ ।। ೩೪.

ದುರ್ಮದ ಮತ್ತು ಅಭಿಭೂತ ಎಂಬವರು ರೋಹಿಣಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂದ, ಉಪನಂದ, ಮಿತ್ರ, ಕುಕ್ಷಿಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅಚಲ ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಚಿತ್ರೋಪ ಚಿತ್ರೇ ಕನ್ಯೇ ಚ ಸ್ಥಿತಃ ಪುಷ್ಟಿರಥಾಪರಃ। ಮದಿರಾಯಾಃ ಸುತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಸುದೇವೋಽಥ ವಿಜಜ್ಞಿರೇ ।। ೩೪.

ಚಿತ್ರೋಪ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಎಂಬವರು ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದು, ಪುಷ್ಟಿ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬನೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮದಿರೆಯ ಪುತ್ರರು, ಸುದೇವನೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಉಪಬಿಮ್ಬೋಽಥ ಬಿಮ್ಬಶ್ಚ ಸತ್ತ್ವದನ್ತಮಹೌಜಸೌ। ಚತ್ವಾರ ಏತೇ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಭದ್ರಾಪುತ್ರಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೩೪.

ಉಪಬಿಂಬ, ಬಿಂಬ, ಸತ್ವದಂತ ಮತ್ತು ಮಹೌಜಸ್—ಈ ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಭದ್ರೆಯ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು.

ವೈಶಾಖ್ಯಾಂ ಸಮದಾಚ್ಛೌರಿಃ ಪುತ್ರಂ ಕೌಶಿಕಮುತ್ತಮಮ್। ದೇವಕ್ಯಾಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ಶೌರಿಃ ಸುಷೇಣಃ ಕೀರ್ತಿಮಾನಪಿ ।। ೩೪.

ವೈಶಾಖಿಯಿಂದ ಸಮದ ಮತ್ತು ಶೌರಿ ಕುಶಿಕ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದರು. ದೇವಕಿಯಿಂದ ಶೌರಿ ಸುಷೇಣ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

ತದಯೋ ಭದ್ರಸೇನಶ್ಚ ಯಜುದಾಯಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಃ। ಷಷ್ಠೋ ಭದ್ರವಿದೇಕಶ್ಚ ಕಂಸಃ ಸರ್ವಾಞ್ಜಘಾನ ತಾನ್ ।। ೩೪.

ತದಯ, ಭದ್ರಸೇನ, ಐದನೆಯಾದ ಯಜುದಾಯ, ಆರನೆಯಾದ ಭದ್ರವಿದ—ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕಂಸನು ಕೊಂದನು.

ಅಥ ತಸ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಮಾಯುಷ್ಮಾನ್ ಸಂಬಭೂವ ಹ। ಲೋಕ ನಾಥಃ ಪುನರ್ವಿಷ್ಣುಃ ಪೂರ್ವಕೃಷ್ಣಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೩೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾದ ಶ್ರೀಮನ್ ವಿಷ್ಣು, ಹಿಂದಿನ ಕೃಷ್ಣನು, ಪ್ರಪಂಚದ ಪೋಷಕನು ಪುನಃ ಜನಿಸಿದನು.

ಅನುಜಾತಾಽಭವತ್ ಕೃಷ್ಣಾ ಸುಭದ್ರಾ ಭದ್ರಭಾಷಿಣೀ। ಕೃಷ್ಣಾ ಸುಭದ್ರೇತಿ ಪುನರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ ವೃಷ್ಣಿನನ್ದಿನೀ ।। ೩೪.

ಅವನಿಗೆ ತಮ್ಮಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಾ, ಸುಭದ್ರಾ, ಭದ್ರಭಾಷಿಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದಳು. ಕೃಷ್ಣಾ, ಸುಭದ್ರೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ವರ್ಣನೆಗೊಂಡು ವೃಷ್ಣಿವಂಶದ ಆನಂದಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

ಸುಭದ್ರಾಯಾಂ ರಥೀ ಪಾರ್ಥಾದಭಿಮನ್ಯುರಜಾಯತ। ವಸುದೇವಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಸು ಮಹಾಭಾಗಾಸು ಸಪ್ತಸು। ಯೇ ಪುತ್ರಾ ಜಜ್ಞಿರೇಶೂರಾ ನಾಮತಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೩೪.

ಸುಭದ್ರೆಯಿಂದ ಪಾರ್ಥನು ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಪಡೆದನು. ವಸುದೇವನ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತ ಸಪ್ತ ಪತ್ನಿಯರೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಶೂರಪುತ್ರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

ಅತೋಽಸ್ಯ ಸಹ ದೇವಾಯಾಂ ಶೂರೋ ಜಜ್ಞೇಽಭಯಾಸಖಃ। ಶಾರ್ಙ್ಗದೇವಾಜನತ್ತಮ್ಬುಂ ಶೌರೀ ಜಜ್ಞೇ ಕುಲೋದ್ವಹಮ್ ।। ೩೪.

ದೇವೆಯೊಡನೆ ಶೂರನು ಅಭಯಾಸಖ ಎಂಬವನನ್ನು ಪಡೆದನು. ಶಾರ್ಙ್ಗದೇವನು ತಂಬು ಎಂಬವನನ್ನು, ಶೌರಿ ಕುಲೋದ್ಯಮ ಎಂಬವನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

ಉಪಸಙ್ಗಂ ವಸುಞ್ಚಾಪಿ ತನಯೌ ದೇವರಕ್ಷಿತೌ। ಏವಂ ದಶ ಸುತಾಸ್ತಸ್ಯ ಕಂಸಸ್ತಾನಪ್ಯಘಾತಯತ್ ।। ೩೪.

ಉಪಸಂಗ ಮತ್ತು ವಸು ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಪುತ್ರರೂ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಹೀಗೆ ಆ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಕಂಸನು ಕೊಂದನು.

ವಿಜಯಂ ರೋಜನಞ್ಚೈವ ವರ್ದ್ಧಮಾನಂ ತಥೈವ ಚ। ಏತಾನ್ ಸರ್ವ್ವಾನ್ ಮಹಾಭಾಗಾನುಪದೇವಾ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೩೪.

ವಿಜಯ, ರೋಜನ ಮತ್ತು ವರ್ಧಮಾನ—ಈ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತರು ಉಪದೇವೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.

ಸ್ವಗಾಹವಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ವೃಕ ದೇವೀ ತ್ವಜಾಯತ । ಆಗಾಹೀ ಚ ಸ್ವಸಾ ಚೈವ ಸುರೂಪಾ ಶಿಶಿರಾಯಿಣೀ ।। ೩೪.

ವೃಕದೇವಿಯಿಂದ ಸ್ವಗಾಹವ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಆಗಾಹಿ, ಸ್ವಸಾ, ಸುರೂಪಾ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರಾಯಿನಿ ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು.

ಸಪ್ತಮಂ ದೇವಕೀಪುತ್ರಂ ಸುನಾಸಾ ಸುಷುವೇ ಭುವಮ್। ಗವೇಷಣಂ ಮಹಾಭಾಗಂ ಸಙ್ಗ್ರಾಮೇ ಚಿತ್ರ ಯೋಧಿನಮ್ ।। ೩೪.

ದೇವಕಿಯ ಏಳನೆಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಸುನಾಸಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಗವೇಷಣ ಎಂಬ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೂರನಾಗಿದ್ದನು.

ಶ್ರಾದ್ಧದೇವಂ ಪುರಾ ಯೇನ ವನೇ ವಿರಚಿತಾ ದ್ವಿಜಾಃ। ಶೈಬ್ಯಾಯಾಮದದಚ್ಛೌರಿಃ ಪುತ್ರಂ ಕೌಶಿಕಮವ್ಯಯಮ್ ।। ೩೪.

ಶ್ರಾದ್ಧದೇವನಿಗಾಗಿ, ಯಾರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೋ, ಆ ಶೌರಿ ಶೈಬ್ಯೆಗೆ ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಕುಶಿಕ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಸುಗನ್ಧೀ ವನರಾಜೀ ಚ ಶೌರೇರಾಸ್ತಾಂ ಪರಿಗ್ರಹಃ। ಪುಣ್ಡ್ರಶ್ಚ ಕಪಿಲಶ್ಚೈವ ವಸುದೇವಾತ್ಮಜೌ ಹಿ ತೌ। ತಯೋ ರಾಜಾಽಭವತ್ ಪುಣ್ಡ್ರಃ ಕಪಿಲಸ್ತು ವನಂ ಯಯೋ ।। ೩೪.

ಸುಗಂಧಿ ಮತ್ತು ವನರಾಜಿ ಎಂಬುವರು ಶೌರಿಯ ಪತ್ನಿಯರು. ಪುಂಡ್ರ ಮತ್ತು ಕಪಿಲ ಎಂಬ ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರರು ಅವರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಪುಂಡ್ರನು ರಾಜನಾದನು, ಕಪಿಲನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ತಸ್ಯಾಂ ಸಮಭವದ್ವೀರೋ ವಸುದೇವಾತ್ಮಜೋ ಬಲೀ। ರಾಜಾ ನಾಮ ನಿಷಾದೋಽಸೌ ಪ್ರಥಮಃ ಸ ಧನುರ್ದ್ಧರಃ ।। ೩೪.

ಅವಳಿಂದ ವಸುದೇವನಿಗೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವೀರ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ನಿಷಾದ ಎಂಬ ಮೊದಲ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.

ವಿಖ್ಯಾತೋ ದೇವರಾತಸ್ಯ ಮಹಾಭಾಗಃ ಸುತೋಽಭವತ್। ಪಣ್ಡಿತಾನಾಂ ಮತಂ ಪ್ರಾಹುರ್ದೇವಶ್ರವಸಮುದ್ಭವಮ್ ।। ೩೪.

ದೇವರಾತನ ಮಹಾಪುತ್ರನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಪಂಡಿತರು ಅವನು ದೇವಶ್ರವಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಸ್ಮಕ್ಯಾಂ ಲಭತೇ ಪುತ್ರಮನಾದೃಷ್ಟಿಂ ಯಶಸ್ವಿನಮ್। ನಿವರ್ತ್ತಃ ಶಕ್ರಶತ್ರುಘ್ನಂ ಶ್ರಾದ್ಧದೇವಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ।। ೩೪.

ಅಸ್ಮಕ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ಗೌರವ ಪಡೆದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದರು; ನಿವರ್ತ್ತನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವನು, ಶ್ರಾದ್ಧದೇವನಾಗಿ ಬಲವಂತನಾಗಿದ್ದನು.