ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕೇಶೈರ್ಲಮ್ಬೈಃ ಸಮುದ್ಭೂತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತು ಪುಲಹಃ ಸ್ಮೃತಃ । ವಸುಮಧ್ಯಾತ್ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ವಸುಮಾನ್ ವಸುಧಾಶ್ರಯಃ ।। ೪.

ದೀರ್ಘವಾದ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಪುಲಹನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಪುಲಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ವಸುಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ವಸುಮಾನನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವವನು, ಹುಟ್ಟಿದನು.

ವಸಿಷ್ಠ ಇತಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞೈಃ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ವ್ರಹ್ಮವಾದಿಭಿಃ । ಇತ್ಯೇತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಾ ಮಾನಸಾಃ ಷಣ್ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೪.

ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವನನ್ನು ವಸಿಷ್ಠ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರರು.

ಲೋಕಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಕರಾಸ್ತೈರಿಮಾ ವರ್ದ್ಧಿತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಪ್ರಜಾಪತಯ ಇತ್ಯೇವಂ ಪಠ್ಯನ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ ।। ೪.

ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಲೋಕದ ಸಂತಾನವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಪರೇ ಪಿತರೋ ನಾಮ ಏತೈರೇವ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಉತ್ಪಾದಿತಾ ಋಷಿಗಣಾಃ ಸಪ್ತ ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೪.

ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪಿತೃಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಇದೇ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಏಳುವುರುಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾರೀಚಾ ಭಾರ್ಗವಾಶ್ಚೈವ ತಥೈವಾಙ್ಗಿರಸೋಽಪರೇ। ಪೌಲಸ್ತ್ಯಾಃ ಪೌಲಹಾಶ್ಚೈವ ವಾಸಿಷ್ಠಾಶ್ಚೈವ ವಿಶ್ರುತಾಃ। ಆತ್ರೇಯಾಶ್ಚ ಗಣಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಲೋಕವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೪.

ಮಾರೀಚಿ, ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಪೌಲಸ್ತ್ಯ, ಪೌಲಹ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಆತ್ರೇಯರು—ಈ ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏತೇ ಸಮಾಸತಸ್ತಾತ ಪುರೈವ ತು ಗುಣಾಸ್ತ್ರಯಃ। ಅಪೂರ್ವಶ್ಚ ಪ್ರಕಾಶಾಶ್ಚ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮನ್ತಶ್ಚ ವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೪.

ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲೇ, ಮೂರು ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು—ಅವು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಂ ರಾಜಾ ಯಮೋ ದೇವೋ ಯಮೈರ್ವಿಹಿತಕಲ್ಮಷಾಃ। ಅಪರೇ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಸ್ತಾಞ್ಛೃಣುಧ್ವಮತನ್ದ್ರಿತಾಃ ।। ೪.

ಅವರಲ್ಲಿ ಯಮ ದೇವರು ರಾಜನಾಗಿದ್ದು, ದೋಷ ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಯಮರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ—ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

ಕರ್ದ್ದಮಃ ಕಶ್ಯಪಃ ಶೇಷೋ ವಿಕ್ರಾನ್ತಃ ಸುಶ್ರುವಾಸ್ತಥಾ। ಬಹುಪುತ್ರಃ ಕುಮಾರಶ್ಚ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಸ ಶುಚಿಶ್ರವಾಃ ।। ೪.

ಕರ್ಧಮ, ಕಶ್ಯಪ, ಶೇಷ, ವಿಕ್ರಾಂತ, ಸುಶ್ರುವ, ಬಹುಪುತ್ರ, ಕುಮಾರ, ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಶುಚಿಶ್ರವ—ಇವರು ಪಿತೃಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಚೇತಸೋಽರಿಷ್ಟನೇಮಿರ್ಬಹುಲಸ್ವ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಇತ್ಯೇವಮಾದಯೋಽನ್ಯೇಽಪಿ ಬಹವಶ್ಚ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಾಃ ।। ೪.

ಪ್ರಚೇತಸ್, ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಬಹುಲಸ್ವ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು ಕೂಡ ಪ್ರಜೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕುಶೋಚ್ಚಯಾ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಃ ಸಮ್ಭೂತಾಃ ಪರಮರ್ಷಯಃ। ಮನೋಜವಾಃ ಸರ್ವಗತಾಃ ಸಾರ್ವಭೌಮಾಶ್ಚ ತೇಽಭವನ್ ।। ೪.

ಕುಶದ ತುದಿಗಳಿಂದ ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅವರು ಮನದ ವೇಗದಂತೆ ಚುರುಕಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದರು.

ಜಾತಾ ಭಸ್ಮವ್ಯಪೋಹಿನ್ಯಾಂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಣಸಮ್ಮತಾಃ। ವೈಖಾನಸಾ ಮುನಿಗಣಾಸ್ತಪಃಶ್ರುತಪರಾಯಣಾಃ ।। ೪.

ಬಸ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವೈಖಾನಸ ಮುನಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆದವರು; ಅವರು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಚೋತ್ಪನ್ನಾವಶ್ವಿನೌ ರೂಪಸಮ್ಮಿತೌ। ವಿದುರ್ಜನ್ಮಾಕ್ಷರಜಸೋ ವಿಮಲಾ ನೇತ್ರಸಮ್ಭವಾಃ ೪.

ಅವನ ನದಿಗಳಿಂದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾದ ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರ ಜನ್ಮ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಃ ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಜ್ಞಿರೇ। ಋಷಯೋ ರೋಮಕೂಪೇಭ್ಯಸ್ತಥಾ ಸ್ವೇದಮಲೋದ್ಭವಾಃ ।। ೪.

ಅವನ ನದಿಗಳಿಂದ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಋಷಿಗಳು ಅವನ ಕೂದಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಸ್ವೇದದ ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

ದಾರುಣಾ ಹಿ ರುತೇ ಮಾಸಾ ನಿರ್ಯಾಸಾಃ ಪಕ್ಷಸನ್ಧಯಃ। ವತ್ಸರಾ ಯೇ ತ್ವಹೋರಾತ್ರಾಃ ಪಿತ್ರಂ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚ ದಾರುಣಮ್ ।। ೪.

ಮಾಸಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ, ಪಕ್ಷಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಧಿಗಳು; ವರ್ಷಗಳು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಮತ್ತು ತಂದೆ ಎಂದರೆ ಕಠಿಣ ಪ್ರಕಾಶ.

ರೌದ್ರಂ ಲೋಹಿತಮಿತ್ಯಾಹುರ್ಲೋಹಿತಂ ಕನಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ತನ್ಮೈತ್ರಮಿತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಧೂಮಶ್ಚ ಪಶವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೪.

ಭಯಾನಕವಾದುದು ಕೆಂಪು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಂಪು ಎಂದರೆ ಬಂಗಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಧೂಮವೇ ಪಶುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯೇಽರ್ಚ್ಚಿಷಸ್ತಸ್ಯ ತೇ ರುದ್ರಾಸ್ತಥಾದಿತ್ಯಾಃ ಸಮುದ್ಭವಾಃ। ಅಙ್ಗಾರೇಭ್ಯಃ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಜ್ಯೋತಿಷೋ ದಿವ್ಯಮಾನುಷಾಃ ।। ೪.

ಅವನ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ರುದ್ರರು, ಅದೇ ರೀತಿ ಆದಿತ್ಯರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅಂಗಾರಗಳಿಂದ ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ.

ಆದಿಮಾನಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಸಮುದ್ಭವಃ। ಸರ್ವಕಾಮದಮಿತ್ಯಾಹುಸ್ತತ್ರ ಕನ್ಯಾಮುದಾಹರನ್ ।। ೪.

ಮನಸ್ಸಿನ ಮೊದಲ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯೆಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸುರಗುರುಸ್ತತ್ರ ತ್ರಿದಶೈಃ ಸಂಪ್ರಸೀದತಿ। ಇಮೇ ವೈ ಜನಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಾಃ ।। ೪.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ದೇವತೆಗಳ ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮನು, ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು; ಈ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವರು.

ಸ್ವೇ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಃ ಸರ್ವೇ ಚಾಪಿ ತಪಸ್ವಿನಃ। ತತ್ಪ್ರಸಾದಾದಿಮಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ಧಾರಯೇಯುರಿಮಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ।। ೪.

ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳು ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.

ದ್ವನ್ದ್ವಂ ಸಂವರ್ದ್ಧಯಾಮಾಸ ತವ ತೇಜೋವಿವರ್ದ್ಧನಮ್। ದೇವೇಷು ವೇದವಿದ್ವಾಂಸಃ ಸರ್ವೇ ರಾಜರ್ಷಯಸ್ತಥಾ ।। ೪.

ಅವನು ಆ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ, ವೇದವನ್ನು ಅರಿತವರು, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ವೇದಮನ್ತ್ರ ಪರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಜಾಪತಿಗುಣೋದ್ಭವಾಃ। ಅನನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಞ್ಚ ತಪಶ್ಚ ಪರಮಂ ಭುವಿ ।। ೪.

ಎಲ್ಲರೂ ವೇದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವರು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು; ಅನಂತ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು ಇರುವವರು.

ಸರ್ವೇ ಹಿ ವಯಮೇತೇ ಚ ತವೈವ ಪ್ರಸವಃ ಪ್ರಭೋ। ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಶ್ಚೈವ ಲೋಕಾಶ್ಚೈವ ಚರಾಚರಾಃ ।। ೪.

ಪ್ರಭುವೇ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ, ಬ್ರಹ್ಮನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳು ನಿನ್ನ ವಂಶದವರೇ.

ಮರೀಚಿಮಾದಿತಃ ಕೃತ್ವಾ ದೇವಾಶ್ಚ ಋಷಿಭಿಃ ಸಹ। ಅಪತ್ಯಾನೀಹ ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯ ತೇಽಪತ್ಯಙ್ಕಾಮಯಾಮಹೇ ।। ೪.

ಮರೀಚಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿ, ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸಿದೆವು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಯಜ್ಞೇ ಮಹಾಭಾಗಾ ದೇವಾಶ್ಚ ಋಷಿಭಿಃ ಸಹ। ಏತದ್ವಂಶಸಮುದ್ಭೂತಾಃ ಸ್ಥಾನಕಾಲಾಭಿಮಾನಿನಃ ।। ೪.

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಈ ವಂಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದರು.

ನ ಚ ತೇನೈವ ರೂಪೇಣ ಸ್ಥಾಪಯೇಯುರಿಮಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಯುಗಾದಿನಿಧನಾಚ್ಚೈವ ಸ್ಥಾಪಯೇಯುರಿಮಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೪.

ಆದರೆ ಅವರು ಆ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಈ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ; ಯುಗದ ಆರಂಭದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ತತೋಽಬ್ರವೀಲ್ಲೋಕಗುರುಃ ಪರಮಿತ್ಯವಿಚಾರಯನ್ । ಏವಂ ದೇವಾ ವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಮಯಾ ಸೃಷ್ಟಾ ನ ಸಂಶಯಃ। ಭವತಾಂ ವಂಶಸಮ್ಭೂತಾಃ ಪುನರೇತೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೪.

ಆಮೇಲೆ ಲೋಕಗುರುನು ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ದೇವತೆಗಳೇ, ನೀವು ನನ್ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ; ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ವಂಶದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.'

ತೇಷಾಂ ಭೃಘೋಃ ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯೇ ವಂಶಂ ಪೂರ್ವಮಹಾತ್ಮನಃ। ವಿಸ್ತರೇಣಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಚ ಪ್ರಥಮಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೪.

ಅವರಲ್ಲಿ, ನಾನು ಭೃಗು ಎಂಬ ಪುರಾತನ ಮಹಾತ್ಮನ ವಂಶವನ್ನು ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಭಾರ್ಯಾ ಭೃಗೋರಪ್ರತಿಮೇ ಉತ್ತಮೇಽಭಿಜನೇ ಶುಭೇ। ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪೋಃ ಕನ್ಯಾ ದಿವ್ಯಾ ನಾಮ ಪರಿಶ್ರುತಾ। ಪುಲೋಮ್ನಶ್ಚಾಪಿ ಪೌಲೋಮೀ ದುಹಿತಾ ವರ ವರ್ಣಿನೀ ।। ೪.

ಭೃಗುವಿನ ಅಪೂರ್ವ, ಉನ್ನತ, ಶುಭವಾದ ಪತ್ನಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ದೇವಮೂಲೆಯಾದ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಪುಲೋಮನನ ಸುಂದರ ಪುತ್ರಿ ಪೌಲೋಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಭೃಗೋಸ್ತ್ವಜನಯದ್ದಿವ್ಯಾ ಕಾವ್ಯಂ ವೇದವಿದಾಂ ವರಮ್। ದೇವಾಸುರಾಣಾಮಾಚಾರ್ಯಂ ಶುಕ್ರಙ್ಕವಿಸುತಂ ಗ್ರಹಮ್ ।। ೪.

ಭೃಗುವಿನಿಂದ ಆ ದಿವ್ಯ ಮಹಿಳೆ ವೇದಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕವಿಯನ್ನು, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಸುರರಿಗೂ ಗುರುವಾಗಿರುವ, ಶುಕ್ರ ಎಂಬ ಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಕವಿಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.