ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾಚ್ಚಾಭಿಜಿತಃ ಪುತ್ರ ಉತ್ಪನ್ನಸ್ತು ಪುನರ್ವಸುಃ। ಅಶ್ವಮೇಧನ್ತು ಪುತ್ರಾರ್ಥೇ ಆಜಹಾರ ನರೋತ್ತಮಃ ।। ೩೪.

ಆತನಿಂದ ಅಭಿಜಿತ್ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನ ಮಗನು ಪುನರ್ವಸು. ಪುತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇಽತಿರಾತ್ರಸ್ಯ ಸದೋಮಧ್ಯಾತ್ಸಮುತ್ಥಿತಮ್। ತತಸ್ತು ವಿದ್ವಾನ್ ಧರ್ಮಜ್ಞೋ ದಾತಾ ಯಜ್ವಾ ಪುನರ್ವಸುಃ ।। ೩೪.

ಆ ಅತಿರಾತ್ರ ಯಜ್ಞದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಜ್ಞಾನಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ, ದಾನಶೀಲ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಪ್ರಿಯ ಪುನರ್ವಸು ಉದಯಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯಾಪಿ ಪುತ್ರಮಿಥುನಂ ಬಾಹುಬಾಣಾಜಿತಃ ಕಿಲ। ಆಹುಕಶ್ಚಾಹುಕೀ ಚೈವ ಖ್ಯಾತೌ ಮತಿಮತಾಂವರೌ ।। ೩೪.

ಅವನಿಗೂ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಬಾಹುಬಾಣ ಮತ್ತು ಅಜಿತ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ, ಆಹುಕ ಮತ್ತು ಆಹುಕೀ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.

ಇಮಾಂಶ್ಚೋದಾಹರನ್ತ್ಯತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾನ್ ಪ್ರತಿ ತಮಾಹುಕಮ್। ಸೋಪಾಸಙ್ಗಾನುಕರ್ಷಾಣಾಂ ಸಧ್ವಜಾನಾಂ ವರೂಥಿನಾಮ್ ।। ೩೪.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಆಹುಕನ ಕುರಿತು, ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ, ಧ್ವಜಗಳೂ, ಸೇನೆಗಳೂಳ್ಳವರ ಕುರಿತು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಥಾನಾಂ ಮೇಘಘೋಷಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶೈವ ತು। ನಾಸತ್ಯವಾದೀ ತ್ವಾಸೀತ್ತು ನಾಯಜ್ವಾ ನಾಸಹಸ್ರದಃ ।। ೩೪.

ಮೆಘದಂತೆ ಘೋಷವನ್ನಿಡುವ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರಥಗಳು ಇದ್ದವು; ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಕಂಜುಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ನಾಶುಚಿರ್ನಾಪ್ಯಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಾವಿದ್ವಾನ್ನ ಕೃಶೋಽಭವತ್। ಆಹುಕಸ್ಯ ಧೃತಿಃ ಪುತ್ರ ಇತ್ಯೇವಮನು ಶುಶ್ರುಮಃ ।। ೩೪.

ಅವನು ಎಂದೂ ಅಶುದ್ಧನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆಹುಕನ ಮಗ ಧೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ಶ್ವೇತೇನ ಪರಿಚಾರೇಣ ಕಿಶೋರಪ್ರತಿಮಾನ್ ಹಯಾನ್। ಅಶೀತಿಯುಕ್ತನಿಯುತಾನ್ಯಾಹುಕಪ್ರತಿಮೋಽವ್ರಜತ್ ।। ೩೪.

ಬಿಳಿ ಸೇವಕನೊಂದಿಗೆ, ಕರುಬಾಲದಂತೆ ಕಾಣುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದರೆ ಎಂಭತ್ತು ಜೋಡಿಗಳಿಂದ, ಆಹುಕನಂತೆ ಒಬ್ಬನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.

ಪೂರ್ವಸ್ಯಾನ್ದಿಶಿ ನಾಗಾನಾಂ ಭೋಜಸ್ಯ ಪ್ರತಿರೇಜಿರೇ। ರೂಪ್ಯಕಾಞ್ಚನಕಕ್ಷಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯೇಕವಿಂಶತಿಃ ।। ೩೪.

ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಬೋಜನಿಗೆ ಸೇರಿದ ರಜತ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕವಚ ಧರಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.

ತಾವನ್ತ್ಯೇವ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಉತ್ತರಸ್ಯಾನ್ತಥಾ ದಿಶಿ। ಭೂಮಿಪಾಲಸ್ಯ ಭೋಜಸ್ಯ ಉತ್ತಿಷ್ಠೇತ್ ಕಿಙ್ಕಿಣೀ ಕಿಲ ।। ೩೪.

ಅಷ್ಟೇ ಸಾವಿರಗಳು ಉತ್ತರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದ್ದವು; ಭೂಮಿಪಾಲಕನಾದ ಬೋಜನ ಗಂಟುಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಆಹುಕಶ್ಚಾಹುಕಾನ್ಧಾಯ ಸ್ವಸಾರಂ ತ್ವಾಹುಕೀನ್ದದೌ। ಆಹುಕಾನ್ಧಸ್ಯ ದುಹಿತಾ ದ್ವೌ ಪುತ್ರೌ ಸಮ್ಬಭೂವತುಃ ।। ೩೪.

ಆಹುಕನು ತನ್ನ ತಂಗಿ ಆಹುಕಿಯನ್ನು ಆಹುಕಾಂಧನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಆಹುಕಾಂಧನ ಮಗಳು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ದೇವಕಶ್ಚೋಗ್ರಸೇನಶ್ಚ ದೇವಗರ್ಭಸಮಾವುಭೌ । ದೇವಕಸ್ಯ ಸುತಾ ವೀರಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ತ್ರಿದಶೋಪಮಾಃ ।। ೩೪.

ದೈವಿಕ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ದೇವಕ ಮತ್ತು ಉಗ್ರಸೇನ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ದೇವಕನ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪುತ್ರಿಯರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು.

ದೇವಾನಾಮಪಿ ದೇವಶ್ಚ ಸುದೇವೋ ದೇವರಞ್ಜಿತಾ। ತೇಷಾಂ ಸ್ವಸಾರಃ ಸಪ್ತಾಸನ್ ವಸುದೇವಾಯ ಸಂದದೌ ।। ೩೪.

ದೇವರಲ್ಲಿ ಸುಧೇವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಅವರ ಏಳು ಸಹೋದರಿಯರನ್ನು ವಸುದೇವನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ವೃಕದೇವೋಪದೇವಾ ಚ ತಥಾನ್ಯಾ ದೇವರಕ್ಷಿತಾ। ಶ್ರೀದೇವಾ ಶಾನ್ತಿದೇವಾ ಚ ಮಹಾದೇವಾ ತಥಾಪರಾ ।। ೩೪.

ವೃಕದೇವ, ಉಪದೇವ, ದೇವರಕ್ಷಿತಾ, ಶ್ರೀದೇವ, ಶಾಂತಿದೇವ, ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು—ಇವು ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು.

ಸಪ್ತಮೀ ದೇವಕೀ ತಾಸಾಂ ಸುನಾಮಾ ಚಾರುದರ್ಶನಾ। ನವೋಗ್ರಸೇನಸ್ಯ ಸುತಾಃ ಕಂಸಸ್ತೇಷಾನ್ತು ಪೂರ್ವಜಃ ।। ೩೪.

ಅವರಲ್ಲಿ ದೇವಕಿ ಏಳನೇದು, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧಳೂ ಸುಂದರಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಉಗ್ರಸೇನನಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಸನು ಹಿರಿಯನು.

ನ್ಯಗ್ರೋಧಶ್ಚ ಸುನಾಮಾ ಚ ಕದ್ವಶಂಕುಶ್ಚ ಭೂಮಯಃ। ಸೂತನೂ ರಾಷ್ಟ್ರಪಾಲಶ್ಚ ಯುದ್ಧತುಷ್ಟಃ ಸುಪುಷ್ಟಿಮಾನ್ ।। ೩೪.

ನ್ಯಗ್ರೋಧ, ಸುನಾಮ, ಕದ್ವ, ಶಂಕು, ಭೂಮಯ, ಸೂತನೂ, ರಾಷ್ಟ್ರಪಾಲ, ಯುದ್ಧತುಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಸುಪುಷ್ಟಿ ಎಂಬವರೇ ಆ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು.

ತೇಷಾಂ ಸ್ವಸಾರಃ ಪಞ್ಚೈವ ಕರ್ಮಧರ್ಮವತೀ ತಥಾ। ಶತಾಙ್ಕ್ರೂ ರಾಷ್ಟ್ರಾಪಾಲಾ ಚ ಕಙ್ವಾ ಚೈವ ವರಾಙ್ಗನಾ ।। ೩೪.

ಅವರಿಗೆ ಐದು ಸಹೋದರಿಯರು ಇದ್ದರು: ಕರ್ಮಧರ್ಮವತಿ, ಶತಾಂಕ್ರು, ರಾಷ್ಟ್ರಪಾಲಾ, ಕಂಗ್ವಾ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರಾದಂಗನಾ.

ಉಗ್ರಸೇನೋ ಮಹಾಪತ್ಯೋ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಕುಕುರೋದ್ಭವಃ। ಕುಕುರಾಣಾಮಿಮಂ ವಂಶಂ ಧಾರಯನ್ನಮಿತೌಜಸಾಮ್। ಆತ್ಮನೋ ವಿಪುಲಂ ವಂಶಂ ಪ್ರಜಾವಾಂಶ್ಚ ಭವೇನ್ನರಃ ।। ೩೪.

ಉಗ್ರಸೇನು ಮಹಾಪ್ರಭು, ಕುಕುರು ವಂಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಂಶಜನು. ಈ ಕುಕುರು ವಂಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವನು, ತನ್ನ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ವಂಶವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಭಜಮಾನಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ರಥಿಮುಖ್ಯೋ ವಿದೂರಥಃ। ರಾಜ್ಯಾಧಿದೇವಃ ಶೂರಶ್ಚ ವಿದುರಶ್ಚ ಸುತೋಽಭವತ್ ।। ೩೪.

ಭಜಮಾನನ ಮಗನು ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿದೂರಥನು. ಅವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿದೇವ, ಶೂರ ಮತ್ತು ವಿದುರ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ತಸ್ಯ ಶೂರಸ್ಯ ತು ಸುತಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ಬಲವತ್ತರಾಃ । ವಾತಶ್ಚೈವ ನಿವಾತಶ್ಚ ಶೋಣಿತಃ ಶ್ವೇತವಾಹನಃ ।। ೩೪.

ಆ ಶೂರನಿಗೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಾತ, ನಿವಾತ, ಶೋಣಿತ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತವಾಹನರು ಜನಿಸಿದರು.

ಶಮೀ ಚ ಗದವರ್ಮಾ ಚ ನಿದಾತಃ ಶಕ್ರಶಕ್ರಜಿತ್। ಶಮಿಪುತ್ರಃ ಪ್ರತಿಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಪ್ರತಿಕ್ಷಿಪ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೪.

ಶಮಿ, ಗದವರ್ಮ, ನಿದಾತ, ಶಕ್ರಶಕ್ರಜಿತ್, ಶಮಿಯ ಮಗ ಪ್ರತಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ಷಿಪ್ತನ ಮಗನು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಸ್ವಯಮ್ಭೋಜಃ ಸ್ವಯಮ್ಭೋಜಾದ್ಧೃದಿಕಃ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ। ಹೃದಿಕಸ್ಯ ಸುತಾಸ್ತ್ವಾಸನ್ ದಶ ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೩೪.

ಸ್ವಯಂಭೋಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಸ್ವಯಂಭೋಜನಿಂದ ಹೃದಿಕನು ಜನಿಸಿದನು. ಹೃದಿಕನಿಗೆ ಭೀಮ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.

ಕೃತವರ್ಮಾ ಕೃತಸ್ತೇಷಾಂ ಶತಧನ್ವಾ ತು ಮಧ್ಯಮಃ। ದೇವಾರ್ಹಶ್ಚ ವನಾರ್ಹಶ್ಚ ಭಿಷಗ್ ದ್ವೈತರಥಶ್ಚ ಯಃ ।। ೩೪.

ಅವರಲ್ಲಿ ಕೃತವರ್ಮನು ಹಿರಿಯನು, ಕೃತನು ಅವರಲ್ಲಿದ್ದನು, ಶತಧನ್ವನು ಮಧ್ಯಮನು. ದೇವಾರ್ಹ, ವನಾರ್ಹ, ಭಿಷಕ್ ಮತ್ತು ದ್ವೈತರಥ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಸುದಾನ್ತಶ್ಚ ಧಿಯಾನ್ತಶ್ಚ ನಕವಾನ್ ಕನಕೋದ್ಭವಃ। ದೇವಾರ್ಹಸ್ಯ ಸುತೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಜಜ್ಞೇ ಕಮ್ಬಲಬರ್ಹಿಷಃ ।। ೩೪.

ಸುದಾಂತ, ಧಿಯಾಂತ, ನಕವಾನ್ ಮತ್ತು ಕನಕೋದ್ಭವ ಎಂಬವರು. ದೇವಾರ್ಹನಿಗೆ ವಿದ್ಯಾವಂತನಾದ ಕಂಬಲಬರ್ಹಿಷ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಅಸಮೌಜಾಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಸುಮಹೌಜಾಶ್ಚ ವಿಶ್ರುತಃ। ಅಜಾವಪುತ್ರಾಯ ತತಃ ಪ್ರದದಾವಸಮೌಜಸೇ। ಸುದಂಷ್ಟ್ರಞ್ಚ ಸುರೂಪಞ್ಚ ಕೃಷ್ಣ ಇತ್ಯನ್ಧಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೪.

ಅವನಿಗೆ ಅಸಮೌಜ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಲಶಾಲಿ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅಸಮೌಜನಿಗೆ ಸಂತಾನವಿರಲಿಲ್ಲದರಿಂದ, ಅವನಿಗೆ ಸುದಂಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಸುರೂಪ ಎಂಬ ಅಂಧಕರು ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಅನ್ಧಕಾನಾಮಿಮಂ ವಂಶಂ ಕೀರ್ತ್ತಯಾನಸ್ತು ನಿತ್ಯಶಃ। ಆತ್ಮಾನೋ ವಿಪುಲಂ ವಂಶಂ ಲಭತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೩೪.

ಯಾರು ಈ ಅಂಧಕರ ವಂಶವನ್ನು ಸದಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ವಂಶವೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಅಸ್ಮಕ್ಯಾಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಶೂರೋ ವೈ ದೇವಮಾನುಷಿಮ್। ಮಾಷ್ಯಾನ್ತು ಜನಯಾಮಾಸ ಶೂರೋ ವೈ ದೇವಮೀಢುಷಮ್ ।। ೩೪.

ಅಸ್ಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಶೂರನು ದೇವಮಾನವನಾದ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತನು. ಮಾಷ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಮೀಢುಷ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತನು.

ಭಾಷ್ಯಾನ್ತು ಜಜ್ಞಿರೇ ಶೂರಾದ್ಭೋಜಾಯಾಂ ಪುರುಷಾ ದಶ। ವಸುದೇವೋ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪೂರ್ವಮಾನಕದುನ್ದುಭಿಃ ।। ೩೪.

ಭಾಷ್ಯೆಯಿಂದ ಶೂರನಿಗೆ ಭೋಜರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪುರುಷರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ವಸುದೇವನು ಮಹಾಬಾಹುವಾಗಿದ್ದನು, ಅವನನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಆನಕದುಂದುಭಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಜಜ್ಞೇ ತಸ್ಯ ಪ್ರಸೂತಸ್ಯ ದುನ್ದುಭಿಃ ಪ್ರಾಣದದ್ದಿವಿ। ಆನಕಾನಾಞ್ಚ ಸಂಹ್ರಾದಃ ಸುಮಹಾನಭವದ್ದಿವಿ ।। ೩೪.

ಅವನ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಆನಕಗಳ ಮಹಾ ನಾದವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಂದಿತು.

ಪಪಾತ ಪುಷ್ಪವರ್ಷಞ್ಚ ಶೂರಸ್ಯ ಭವನೇ ಮಹತ್। ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ ಕೃತ್ಸ್ನೇಽಪಿ ರೂಪೇ ನಾಸ್ತಿ ಸಮೋ ಭುವಿ ।। ೩೪.

ಶೂರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಪುಷ್ಪವರ್ಷವು ಬಿದ್ದಿತು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದವರು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.