ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಭದ್ರಕಾರಂ ತತೋ ಹತ್ವಾ ಶತಧನ್ವಾ ಮಹಾಬಲಃ। ರಾತ್ರೌ ತಂ ಮಣಿಮಾದಾಯ ತತೋಽಕ್ರೂರಾಯ ದತ್ತವಾನ್ ।। ೩೪.

ಆಮೇಲೆ ಶತಧನ್ವ ಎಂಬ ಬಲಶಾಲಿಯು ಭದ್ರಕಾರನನ್ನು ಕೊಂದು, ರಾತ್ರಿ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಕ್ರೂರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಅಕ್ರೂರಸ್ತು ತದಾ ರತ್ನಮಾದಾಯ ಸ ನರರ್ಷಭಃ। ಸಮಯಂ ಕಾರಣಂ ಚಕ್ರೇ ಬೋಧ್ಯೋ ನಾನ್ಯೈಸ್ತ್ವಯೇತ್ಯುತ ।। ೩೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನು ಆ ರತ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಒಬ್ಬನೇ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ವಯಮಭ್ಯುಪಪತ್ಸ್ಯಾಮಃ ಕೃಷ್ಣೇನ ತ್ವಂ ಪ್ರಧರ್ಷಿತಃ। ಮಮ ಚ ದ್ವಾರಕಾಃ ಸರ್ವಾ ವಶೇ ತಿಷ್ಟನ್ತ್ಯಸಂಶಯಮ್ ।। ೩೪.

ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ; ನೀನು ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಸೋತರೆ, ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ಹತೇ ಪಿತರಿ ದುಃಶಾರ್ತ್ತಾ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ। ಪ್ರಯಯೌ ರಥಮಾರುಹ್ಯ ನಗರಂ ವಾರಣಾವತಮ್ ।। ೩೪.

ತಂದೆ ಹತರಾದಾಗ, ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ ವಾರಣಾವತ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟಳು.

ಸತ್ಯಭಾಮಾ ತು ತದ್ವೃತ್ತಂ ಭೋಜಸ್ಯ ಶತಧನ್ವನಃ। ಭರ್ತುರ್ನಿವೇದ್ಯ ದುಃಖಾರ್ತ್ತಾ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಾಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯತ್ ।। ೩೪.

ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ಭೋಜರ ಶತಧನ್ವನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಳು.

ಪಾಣ್ಡವಾನಾನ್ತು ದಗ್ಧಾನಾಂ ಹರಿಃ ಕೃತ್ವೋದಕಕ್ರಿಯಾಮ್ । ತುಲ್ಯಾರ್ಥೇ ಚೈವ ಭ್ರಾತೄಣಾಂ ನಿಯೋಜಯತಿ ಸಾತ್ಯಕಿಮ್ ।। ೩೪.

ಪಾಂಡವರು ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ಹರಿಯು ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವರ ಸಹೋದರರಿಗೂ ಅದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು.

ತತ ಸ್ತ್ವರಿತಮಾಗಮ್ಯ ದ್ವಾರಕಾಂ ಮಧುಸೂದನಃ। ಪೂರ್ವ್ವಜಂ ಹಲಿನಂ ಶ್ರೀಮಾನಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೪.

ಆಮೇಲೆ ಮಧುಸೂದನನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾದ ಹಳಗಾಲಿಗನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ಹತಃ ಪ್ರಸೇನಃ ಸಿಂಹೇನ ಸತ್ರಾಜಿಚ್ಛತಧನ್ವನಾ। ಸ್ಯಮನ್ತಕಮಹಂ ಮಾರ್ಗೇ ತಸ್ಯ ಪ್ರಹರ ಹೇ ಪ್ರಭೋ ।। ೩೪.

ಪ್ರಸೇನನು ಸಿಂಹದಿಂದ ಹತರಾದನು, ಶತ್ರಾಜಿತನು ಶತಧನ್ವನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು; ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವು ಅವನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡು ಸ್ವಾಮಿ!

ತದಾರೋಹ ರಥಂ ಶೀಘ್ರಂ ಭೋಜಂ ಹತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಮ್। ಸ್ಯಮನ್ತಕೋ ಮಹಾಬಾಹೋ ತದಾಸ್ಮಾಕಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೪.

ಈಗ ಬೇಗನೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ; ಭೋಜನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬಲವಂತನಾದ ನೀನು, ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.

ತತಃ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಯುದ್ಧೇ ತು ತುಮುಲೇ ಭೋಜಕೃಷ್ಣಯೋಃ। ಶತಧನ್ವಾ ನ ಚಾಕ್ರೂರಮವೈಕ್ಷತ್ ಸರ್ವತೋ ದಿಶಿ ।। ೩೪.

ಆಗ ಭೋಜ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರ ನಡುವೆ ಭಾರೀ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಶತಧನ್ವನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಅನಷ್ಟಾಶ್ವಾವರೋಹನ್ತು ಕೃತ್ವಾ ಭೋಜಜನಾರ್ದನೌ। ಶಕ್ತೋಽಪಿ ಸಾಧ್ಯಾದ್ವಾರ್ದ್ಧಕ್ಯಾನ್ನಾಕ್ರೂರೋಽಭ್ಯುಪಪದ್ಯತ ।। ೩೪.

ಭೋಜ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರು ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು, ಕುದುರೆಗಳು ಹಾನಿಯಾಗದೆ ಉಳಿದರೂ, ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಕ್ರೂರನು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಅಪಯಾನೇ ತತೋ ಬುದ್ಧಿಂ ಭೂಯಶ್ಚಕ್ರೇ ಭಯಾನ್ವಿತಃ। ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಸಾಗ್ರಂ ಯಯಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ ।। ೩೪.

ಆಮೇಲೆ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಓಡಿಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಜನ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡಿದನು.

ವಿಜ್ಞಾತಹೃದಯಾ ನಾಮ ಶತಯೋಜನಗಾಮಿನೀ। ಭೋಜಸ್ಯ ವಢವಾದಿತ್ಯೋ ಯಯಾ ಕೃಷ್ಣಮಯೋಧಯತ್ ।। ೩೪.

ವಿಜ್ಞಾತಹೃದಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ನೂರು ಯೋಜನ ಓಡಬಲ್ಲ ಭೋಜನ ಕುದುರೆ, ಅದನ್ನೇ ಅವನು ಕೃಷ್ಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಬಳಸಿದನು.

ಪ್ರವೃದ್ಧವೇಗಾ ವಡವಾ ತ್ವಧ್ವನಾಂ ಶತಯೋಜನಮ್। ದೃಷ್ಟಾ ರಥಗತಿಸ್ತಸ್ಯ ಶತಧನ್ವಾನಮರ್ದ್ದಯತ್ ।। ೩೪.

ಆ ಹೆಣ್ಣು ಕುದುರೆ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರ ಓಡಿದರೂ, ರಥದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಶತಧನ್ವನು ಆಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ದಣಿದನು.

ತತಸ್ತಸ್ಯ ಹಯಾಸ್ತೇ ತು ಶ್ರಮಾತ್ ಖೇದಾಚ್ಚ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ। ಖಮುತ್ಪೇತೂ ರಥಪ್ರಾಣಾಃ ಕೃಷ್ಣೋ ರಾಮಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೪.

ಆಗ, ದ್ವಿಜರೆ, ಆ ಕುದುರೆಗಳು ದಣಿವು ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ ರಥದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಣಬಿಟ್ಟವು; ಕೃಷ್ಣನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ತಿಷ್ಠಸ್ವೇಹ ಮಹಾಬಾಹೋ ದೃಷ್ಟದೋಷಾ ಮಯಾ ಹಯಾಃ। ಪದ್ಯ್ಭಾಂ ಗತ್ವಾ ಹರಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಣಿರತ್ನಂ ಸ್ಯಮನ್ತಕಮ್ ।। ೩೪.

ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೋ; ಕುದುರೆಗಳು ದಣಿದಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವನ್ನು ಹಿಡಿದು ತರ್ತೇನೆ.

ಪದ್ಭ್ಯಾಮೇವ ತತೋ ಗತ್ವಾ ಶತಧನ್ವಾನಮಚ್ಯುತಃ। ಮಿಥಿಲಾಧಿಪತಿಂ ತಂ ವೈ ಜಘಾನ ಪರಮಾಸ್ತ್ರವಿತ್ ।। ೩೪.

ಅನಂತರ, ಅಚ್ಯುತನು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಮಿಥಿಲಾಧಿಪತಿಯಾದ ಶತಧನ್ವನನ್ನು, ಪರಮಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದವನನ್ನು ಕೊಂದನು.

ಸ್ಯಮನ್ತಕಂ ನ ಚಾಪಶ್ಯದ್ಧತ್ವಾ ಭೋಜಂ ಮಹಾಬಲಮ್। ನಿವೃತ್ತಂ ಚಾಬ್ರವೀತ್ ಕೃಷ್ಣಂ ರತ್ನಂ ದೇಹೀತಿ ಲಾಙ್ಗಲೀ ।। ೩೪.

ಆ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಭೋಜನನ್ನು ಕೊಂದರೂ, ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಹಳಗಾಲಿಗನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ 'ರತ್ನವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ನಾಸ್ತೀತಿ ಕೃಷ್ಣಶ್ಚೋವಾಚ ತತೋ ರಾಮೋ ರುಷಾನ್ವಿತಃ। ಧಿಕ್ಛಬ್ದಮಸಕೃತ್ ಪೂರ್ವ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಜನಾರ್ದ್ದನಮ್ ।। ೩೪.

'ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಆಗ ರಾಮನು ಕೋಪದಿಂದ, ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಪಮಾನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ಭ್ರಾತೃತ್ವಾನ್ಮರ್ಷಯಾಮ್ಯೇಷ ಸ್ವಸ್ತಿ ತೇಽಸ್ತು ವ್ರಜಾಮ್ಯಹಮ್। ಕೃತ್ಯಂ ನ ಮೇ ದ್ರಾರಕಯಾ ನ ತ್ವಯಾ ನ ಚ ವೃಷ್ಣಿಭಿಃ ।। ೩೪.

ಸಹೋದರತ್ವದಿಂದ ನಾನು ಈದು ಕ್ಷಮಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನಾನು ಈಗ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಆ ಹೆಂಗಸಿನ ಮೇಲೂ, ನಿನ್ನ ಮೇಲೂ, ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಮೇಲೂ ನನಗೆ ಯಾವ ದ್ವೇಷವೂ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರವಿವೇಶ ತತೋ ರಾಮೋ ಮಿಥಿಲಾಮರಿಮರ್ದ್ದನಃ। ಸರ್ವ್ವಕಾಮೈರುಪಹೃತೈರ್ಮೈಥಿಲೇನೈವ ಪೂಜಿತಃ ।। ೩೪.

ಅನಂತರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ರಾಮನು ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಬಭ್ರುರ್ಮತಿಮತಾಂವರಃ। ನಾನಾರೂಪಾನ್ ಕ್ರತೂನ್ ಸರ್ವ್ವಾನಾಜಹಾರ ನಿರರ್ಗಲಾನ್ ।। ೩೪.

ಅದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಭ್ರು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪದ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ದೀಕ್ಷಾಮಯಂ ಸಕವಚಂ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಹ। ಸ್ಯಮನ್ತಕಕೃತೇ ರಾಜಾ ಗಾಧಿಪುತ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೪.

ಗಾಧಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನು, ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನಕ್ಕಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕವಚ ಧರಿಸಿ ದೀಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಅರ್ಥಾನ್ ರತ್ನಾನಿ ಚಾಗ್ರ್ಯಾಣಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ । ಷಷ್ಟಿವರ್ಷಗತೇ ಕಾಲೇ ಯಜ್ಞೇಷು ವಿನ್ಯಯೋಜಯತ್ ।। ೩೪.

ಅವನು ಐಶ್ವರ್ಯ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಅರುವತ್ತು ವರ್ಷ ಕಳೆದಾಗ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

ಅಕ್ರೂರಯಜ್ಞ ಇತ್ಯೇತೇ ಖ್ಯಾತಾಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಬಹ್ವನ್ನದಕ್ಷಿಣಾಃ ಸರ್ವ್ವೇ ಸರ್ವ್ವಕಾಮಪ್ರದಾಯಿನಃ ।। ೩೪.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು 'ಅಕ್ರೂರಯಜ್ಞ' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆ ಬಹಳವಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲರ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಅಥ ದುರ್ಯ್ಯೋಧನೋ ರಾಜಾ ಗತ್ವಾಽಥ ಮಿಥಿಲಾಂ ಪ್ರಭುಃ। ಗದಾಶಿಕ್ಷಾಂ ತತೋ ದಿವ್ಯಾಂ ಬಲಭದ್ರಾದವಾಪ್ತವಾನ್ ।। ೩೪.

ಆಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜ ದುರ್ವೋಧನನು ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬಲಭದ್ರನಿಂದ ದಿವ್ಯವಾದ ಗದಾ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತನು.

ಪ್ರಸಾದ್ಯ ತು ತತೋ ವಿಪ್ರಾ ವೃಷ್ಣ್ಯನ್ಧಕಮಹಾರಥೈಃ। ಆನೀತೋ ದ್ವಾರಕಾಮೇವ ಕೃಷ್ಣೇನ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೩೪.

ನಂತರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣ್ಯಂಧಕ ಮಹಾರಥರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನನ್ನು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು.

ಅಕ್ರೂರಮನ್ಧಕೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಮುಪಾಯಾತ್ ಪುರುಷರ್ಷಭಃ। ಯುದ್ಧೇ ಹತ್ವಾ ತು ಶತ್ರುಗ್ನಂ ಸಹ ಬನ್ಧುಮತಾ ಬಲೀ ।। ೩೪.

ಅಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಅಂಧಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾನ್ಯ ಪುರುಷನು ಬಂದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾದವನು ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನು ಬಂಧುಮಂತನೊಂದಿಗೆ ಕೊಂದನು.

ಶ್ವಫಲ್ಕತನಯಾಯಾನ್ತು ನರಾಯಾಂ ನರಸತ್ತಮೌ। ಭಙ್ಗಕಾರಸ್ಯ ತನಯೋ ವಿಶ್ರುತೌ ಸುಮಹಾಬಲೌ ।। ೩೪.

ಶ್ವಫಲ್ಕನ ಮಗನಿಗೆ, ಭಂಗಕಾರನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ನರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.