ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಋಕ್ಷವನ್ತಂ ಗಿರಿವರಂ ವಿನ್ಧ್ಯಞ್ಚ ನಗಮುತ್ತಮಮ್। ಅನ್ವೇಷಣಪರಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಸ ದದರ್ಶ ಮಹಾಮನಾಃ ।। ೩೪.

ಹುಡುಕಾಟದಿಂದ ಹತಾಶನಾದ ಮಹಾತ್ಮನು ಕರಡಿಗಳ ಪರ್ವತವನ್ನೂ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ನೋಡಿದನು.

ಸಾಶ್ವಂ ಹತಂ ಪ್ರಸೇನಂ ತಂ ನಾವಿನ್ದತ್ತತ್ರ ವೈ ಮಣಿಮ್। ಅಥ ಸಿಂಹಃ ಪ್ರಸೇನಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಯಾವಿದೂರತಃ ।। ೩೪.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಣಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಸೇನನು ಮತ್ತು ಅವನ ಕುದುರೆ ಹತರಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಪ್ರಸೇನನ ದೇಹದ ಹತ್ತಿರ ಸಿಂಹವೂ ಇದ್ದಿತು.

ಋಕ್ಷೇಣ ನಿಹತೋ ದೃಷ್ಟಃ ಪಾದೈಋಕ್ಷಸ್ಯ ಸೂಚಿತಾಮ್। ಪದೈರನ್ವೇಷಯಾಮಾಸ ಗುಹಾಮೃಕ್ಷಸ್ಯ ಯಾದವಃ ।। ೩೪.

ಅವನು ಕರಡಿಯಿಂದ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ಕರಡಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಯಾದವನು ಕರಡಿಯ ಗುಹೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಮಹತ್ಯತಿಬಿಲೇ ವಾಣೀಂ ಶುಶ್ರಾವ ಪ್ರಮದೇರಿತಾಮ್। ಧಾತ್ರ್ಯಾ ಕುಮಾರಮಾದಾಯ ಸುತಂ ಜಾಮ್ಬವತೋ ದ್ವಿಜಾಃ। ಪ್ರೀತಿಮತ್ಯಾಥ ಮಣಿನಾ ಮಾರೋದೀರಿತ್ಯುದೀರಿತಾಮ್ ।। ೩೪.

ಅದಾಗೊಂದು ಭಾರೀ ಗೊಂದಲದ ಕೂಗು, ದುಃಖಿತೆಯಾದ ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳಿಂದ ಕೇಳಿಬಂತು. ಜಾಂಬವನ್ತನ ಮಗನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಧಾತ್ರೀ, ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, 'ಮಗನೇ, ಆ ಮಣಿಗಾಗಿ ಅಳಬೇಡ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

ಪ್ರಸೇನಮವಧೀತ್ ಸಿಂಹಃ ಸಿಂಹೋ ಜಾಮ್ಬವತಾ ಹತಃ। ಸುಕುಮಾರಕ ಮಾರೋದೀಸ್ತವ ಹ್ಯೇಷ ಸ್ಯಮನ್ತಕಃ ।। ೩೪.

ಪ್ರಸೇನನನ್ನು ಸಿಂಹ ಕೊಂದಿತು, ಆ ಸಿಂಹವನ್ನು ಜಾಂಬವನ್ತನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಮುದ್ದಾದ ಮಗನೇ, ಈ ಮಣಿಯೇ ಸ್ಯಾಮಂತಕ, ನೀನು ಅಳಬೇಡ.

ವ್ಯಕ್ತೀಕೃತಞ್ಚ ಶಬ್ದಂ ತಂ ತೂರ್ಣಂ ಸೋಽಪಿ ಯಯೌ ಬಿಲಮ್। ಅಪಶ್ಯಚ್ಚ ವಿಲಾಭ್ಯಾಶೇ ಪ್ರಸೇನಮವದಾರಿತಮ್।। ೩೪.

ಅವನು ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಲದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು. ಬಿಲದ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಪ್ರಸೇನನು ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಚಾಪಿ ಭಗವಾಸ್ತದೃಕ್ಷಬಿಲಮಞ್ಜಸಾ। ದದರ್ಶ ಋಕ್ಷರಾಜಾನಂ ಜಾಮ್ಬವನ್ತಮುದಾರಧೀಃ ।। ೩೪.

ಆ ಬಿಲದೊಳಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಭಗವಂತನು, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಜಾಂಬವನ್ತನನ್ನು, ಅಂದರೆ ಕರಡಿಗಳ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಯುಯುಧೇ ವಾಸುದೇವಸ್ತು ಬಿಲೇ ಜಾಮ್ಬವತಾ ಸಹ। ಬಾಹುಭ್ಯಾಮೇವ ಗೋವಿನ್ದೋ ದಿವಸಾನೇಕವಿಂಶತಿಮ್ ।। ೩೪.

ಆ ಬಿಲದೊಳಗೆ ವಾಸುದೇವನು ಜಾಂಬವನ್ತನ ಜೊತೆ ಕೈಯಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹೋರಾಡಿದನು.

ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ಚ ಬಿಲಂ ಕೃಷ್ಣೇ ವಾಸುದೇವ ಪುರಃಸರಾಃ । ಪುನರ್ದ್ವಾರವತೀಮೇತ್ಯ ಹತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ನ್ಯವೇದಯನ್ ।। ೩೪.

ಕೃಷ್ಣನು ವಾಸುದೇವನೊಂದಿಗೆ ಬಿಲದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೋದವರು ಮತ್ತೆ ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಹತರಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

ವಾಸುದೇವಸ್ತು ನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಜಾಮ್ಬವನ್ತಂ ಮಹಾಬಲಮ್। ಲೇಭೇ ಜಾಮ್ಬವತೀಂ ಕನ್ಯಾಮೃಕ್ಷರಾಜಸ್ಯ ಸಮ್ಮತಾಮ್ ।। ೩೪.

ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಜಾಂಬವನ್ತನನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ವಾಸುದೇವನು, ಆ ಕರಡಿಗಳ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಜಾಂಬವತಿಯನ್ನೂ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪಡೆದನು.

ಭಗವತ್ತೇಜಸಾ ಗ್ರಸ್ತೋ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ ಪ್ರಸಭಂ ಮಣಿಮ್। ಸುತಾಂ ಜಾಮ್ಬವತೀಮಾಶು ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನಾಯ ದತ್ತವಾನ್ ।। ೩೪.

ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಜಾಂಬವನ್ತನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಣಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗಳು ಜಾಂಬವತಿಯನ್ನೂ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.

ಮಣಿಂ ಸ್ಯಮನ್ತಕಂ ಚೈವ ಜಗ್ರಾಹಾತ್ಮ ವಿಶುದ್ಧಯೇ। ಅನುನೀಯ ಋಕ್ಷರಾಜಂ ನಿರ್ಯಯೌ ಚ ತದಾ ಬಿಲಾತ್ ।। ೩೪.

ಸ್ವಂತ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕರಡಿಗಳ ರಾಜನನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಿ, ಆ ಬಿಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.

ಏವಂ ಸ ಮಣಿಮಾದಾಯ ವಿಶೋದ್ಧ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ। ದದೌ ಸತ್ರಾಜಿತೇ ತಂ ವೈ ಮಣಿಂ ಸಾತ್ವತಸನ್ನಿಧೌ ।। ೩೪.

ಹೀಗೆ, ಆತನು ಮಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಸಾತ್ವತರು ಎದುರಲ್ಲೇ ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.

ಕನ್ಯಾಂ ಪುನರ್ಜಾಮ್ಬವತೀಮುವಾಚ ಮಧುಸೂದನಃ। ತಸ್ಮಾನ್ಮಿಥ್ಯಾಭಿಶಾಪಾತ್ ಸ ವ್ಯಮುಚ್ಯತ ಜನಾರ್ದನಃ ।। ೩೪.

ಮಧುಸೂದನನು ಮತ್ತೆ ಜಾಂಬವತಿಯನ್ನು ಮಾತಾಡಿದನು. ಆ ಸುಳ್ಳು ಅಪವಾದದಿಂದ ಜನಾರ್ದನನು ಮುಕ್ತನಾದನು.

ಇಮಾಂ ಮಿಥ್ಯಾಭಿಶಸ್ತಿಂ ಯಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯೇಹ ವ್ಯಪೋಹಿತಾಮ್। ವೇದ ಮಿಥ್ಯಾಭಿಶಸ್ತೇಃ ಸ ನಾಭಿಶಸ್ಯತಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ।। ೩೪.

ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಬಂದಿದ್ದ ಸುಳ್ಳು ಅಪವಾದ ನಿವಾರಣೆಯಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಸುಳ್ಳು ಅಪವಾದವನ್ನಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ದಶ ಸ್ವಸೃಭ್ಯೋ ಭಾರ್ಯ್ಯಾಭ್ಯಃ ಶತ್ರಜಿತ್ತಃ ಶತಂ ಸುತಾಃ। ಖ್ಯಾತಿಮನ್ತಸ್ತ್ರಯಸ್ತೇಷಾಂ ಭಙ್ಗಕಾರಸ್ತು ಪೂರ್ವ್ವಜಃ। ವೀರೋ ವ್ರತಪತಿಶ್ಚೈವ ಹ್ಯಪಸ್ವಾನ್ತಶ್ಚ ಸುಪ್ರಿಯಃ ।। ೩೪.

ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಹತ್ತು ಹೆಂಡತಿಗಳಿಂದ ನೂರು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು: ಹಿರಿಯನು ಭಂಗಕಾರ, ವೀರ ಮತ್ತು ವ್ರತಪತಿ. ಸುವಪ್ರಿಯನು ಚಿಕ್ಕವನು.

ಅಥ ದ್ವಾರವತೀ ನಾಮ ಭಙ್ಗಕಾರಸ್ಯ ಸುಪ್ರಜಾ। ಸುಷುವೇ ಸಾ ಕುಮಾರೀಸ್ತು ತಿಸ್ರೋ ರೂಪಗುಣಾನ್ವಿತಾಃ ।। ೩೪.

ಮತ್ತೆ, ಭಂಗಕಾರನ ಮಗಳು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನವಾಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆ ಮೂರು ರೂಪಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು.

ಸತ್ಯ ಭಾಮೋತ್ತಮಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ವ್ರತಿನೀವ ದೃಢವ್ರತಾ। ತಥಾ ತಪಸ್ವಿನೀ ಚೈವ ಪಿತಾ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ತಾಂ ದದೌ ।। ೩೪.

ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢಳಾಗಿದ್ದಳು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ತಂದೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಯತ್ತತ್ ಸತ್ರಾಜಿತೇ ಕೃಷ್ಣೋ ಮಣಿರತ್ನಂ ಸ್ಯಮನ್ತಕಮ್। ಪ್ರಾದಾತ್ತದಾಹರದ್ರತ್ನಂ ಭೋಜೇನ ಶತಧನ್ವನಾ ।। ೩೪.

ಆ ಸ್ಯಾಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು. ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ನಂತರ ಭೋಜವಂಶದ ಶತಧನ್ವನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.

ತದಾ ಹಿ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಾಸ ಸತ್ಯಭಾಮಾಮನಿನ್ದಿತಾಮ್। ಅಕ್ರೂರೋ ರತ್ನಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ ಮಣಿಞ್ಚೈವ ಸ್ಯಮನ್ತಕಮ್ ।। ೩೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನು, ಮಣಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ದೋಷರಹಿತಳಾದ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನೂ ಸ್ಯಾಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನೂ ಹುಡುಕಿದನು.

ಭದ್ರಕಾರಂ ತತೋ ಹತ್ವಾ ಶತಧನ್ವಾ ಮಹಾಬಲಃ। ರಾತ್ರೌ ತಂ ಮಣಿಮಾದಾಯ ತತೋಽಕ್ರೂರಾಯ ದತ್ತವಾನ್ ।। ೩೪.

ಆಮೇಲೆ ಶತಧನ್ವ ಎಂಬ ಬಲಶಾಲಿಯು ಭದ್ರಕಾರನನ್ನು ಕೊಂದು, ರಾತ್ರಿ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಕ್ರೂರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಅಕ್ರೂರಸ್ತು ತದಾ ರತ್ನಮಾದಾಯ ಸ ನರರ್ಷಭಃ। ಸಮಯಂ ಕಾರಣಂ ಚಕ್ರೇ ಬೋಧ್ಯೋ ನಾನ್ಯೈಸ್ತ್ವಯೇತ್ಯುತ ।। ೩೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರನು ಆ ರತ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಒಬ್ಬನೇ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ವಯಮಭ್ಯುಪಪತ್ಸ್ಯಾಮಃ ಕೃಷ್ಣೇನ ತ್ವಂ ಪ್ರಧರ್ಷಿತಃ। ಮಮ ಚ ದ್ವಾರಕಾಃ ಸರ್ವಾ ವಶೇ ತಿಷ್ಟನ್ತ್ಯಸಂಶಯಮ್ ।। ೩೪.

ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ; ನೀನು ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಸೋತರೆ, ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ಹತೇ ಪಿತರಿ ದುಃಶಾರ್ತ್ತಾ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ। ಪ್ರಯಯೌ ರಥಮಾರುಹ್ಯ ನಗರಂ ವಾರಣಾವತಮ್ ।। ೩೪.

ತಂದೆ ಹತರಾದಾಗ, ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ ವಾರಣಾವತ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟಳು.

ಸತ್ಯಭಾಮಾ ತು ತದ್ವೃತ್ತಂ ಭೋಜಸ್ಯ ಶತಧನ್ವನಃ। ಭರ್ತುರ್ನಿವೇದ್ಯ ದುಃಖಾರ್ತ್ತಾ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಾಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯತ್ ।। ೩೪.

ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ಭೋಜರ ಶತಧನ್ವನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಳು.

ಪಾಣ್ಡವಾನಾನ್ತು ದಗ್ಧಾನಾಂ ಹರಿಃ ಕೃತ್ವೋದಕಕ್ರಿಯಾಮ್ । ತುಲ್ಯಾರ್ಥೇ ಚೈವ ಭ್ರಾತೄಣಾಂ ನಿಯೋಜಯತಿ ಸಾತ್ಯಕಿಮ್ ।। ೩೪.

ಪಾಂಡವರು ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ಹರಿಯು ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವರ ಸಹೋದರರಿಗೂ ಅದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು.

ತತ ಸ್ತ್ವರಿತಮಾಗಮ್ಯ ದ್ವಾರಕಾಂ ಮಧುಸೂದನಃ। ಪೂರ್ವ್ವಜಂ ಹಲಿನಂ ಶ್ರೀಮಾನಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೪.

ಆಮೇಲೆ ಮಧುಸೂದನನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾದ ಹಳಗಾಲಿಗನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ಹತಃ ಪ್ರಸೇನಃ ಸಿಂಹೇನ ಸತ್ರಾಜಿಚ್ಛತಧನ್ವನಾ। ಸ್ಯಮನ್ತಕಮಹಂ ಮಾರ್ಗೇ ತಸ್ಯ ಪ್ರಹರ ಹೇ ಪ್ರಭೋ ।। ೩೪.

ಪ್ರಸೇನನು ಸಿಂಹದಿಂದ ಹತರಾದನು, ಶತ್ರಾಜಿತನು ಶತಧನ್ವನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು; ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವು ಅವನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡು ಸ್ವಾಮಿ!

ತದಾರೋಹ ರಥಂ ಶೀಘ್ರಂ ಭೋಜಂ ಹತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಮ್। ಸ್ಯಮನ್ತಕೋ ಮಹಾಬಾಹೋ ತದಾಸ್ಮಾಕಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೪.

ಈಗ ಬೇಗನೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ; ಭೋಜನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬಲವಂತನಾದ ನೀನು, ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.