ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಧನ್ವಿನೋ ನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರವಾಪ ಶ್ರಿಯಮುತ್ತಮಾಮ್। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ದದೌ ವಿತ್ತಮಶ್ವಮೇಧಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೩.

ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾದ ಅವನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಅಶ್ವಮೇಧಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

ರಾಜ್ಞಸ್ತು ರುಕ್ಮಕವಚಾದಪರಾವೃತ್ತ್ಯ ವೀರಹಾಃ। ಜಜ್ಞಿರೇ ಪಞ್ಚ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೩೩.

ರುಕ್ಮಕವಚನಿಂದ, ವೀರಹತ್ಯೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಐದು ಮಂದಿ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

ರುಕ್ಮೇಷುಃ ಪೃಥುರುಕ್ಮಶ್ಚ ಜ್ಯಾಮಘಃ ಪರಿಘೋ ಹರಿಃ। ಪರಿಘಞ್ಚ ಹರಿಞ್ಚೈವ ವಿದೇಹೇ ಸ್ಥಾಪಯತ್ಪಿತಾ ।। ೩೩.

ಅವರು ರುಕ್ಮೇಷು, ಪೃಥುರುಕ್ಮ, ಜ್ಯಾಮಘ, ಪರಿಘ ಮತ್ತು ಹರಿಯವರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪರಿಘ ಮತ್ತು ಹರಿಯನ್ನು ವಿದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಬ್ರಹ್ಮೇಷುರಭವದ್ರಾಜಾ ಪೃಥುರುಕ್ಮಸ್ತದಾಶ್ರಯಃ। ತೇಭ್ಯಃ ಪ್ರವ್ರಜಿತೋ ರಾಜ್ಯಾ ಜ್ಜ್ಯಾಮಘೋಽಭವದಾಶ್ರಮೇ ।। ೩೩.

ಬ್ರಹ್ಮೇಷು ರಾಜನಾಗಿ, ಪೃಥುರುಕ್ಮನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆಳಿದನು. ಜ್ಯಾಮಘನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸವನ್ನಾಡಿದನು.

ಪ್ರಶಾನ್ತಸ್ತು ವನೇ ಘೋರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನಾವಬೋಧಿತಃ। ಜಗಾಮ ಧನುರಾದಾಯ ದೇಶಮಧ್ಯಂ ರಥೀ ಧ್ವಜೀ ।। ೩೩.

ಭಯಾನಕವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದನು. ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಥ ಹಾಗೂ ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ನರ್ಮ್ಮದಾನೂಪ ಏಕಾಕೀ ಮೇಕಲಾವೃತ್ತಿಕಾ ಅಪಿ। ಋಕ್ಷವನ್ತಂ ಗಿರಿಂ ಗತ್ವಾ ಶುಕ್ತಿಮನ್ಯಾಮಥಾವಿಶತ್ ।। ೩೩.

ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಬಳಿ, ಮೆಕಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಋಕ್ಷವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹತ್ತಿ, ನಂತರ ಶುಕ್ತಿಮಾನ್ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಜ್ಯಾಮಘಸ್ಯಾಭವದ್ಭಾರ್ಯಾ ಶೈಭ್ಯಾ ಬಲವತೀ ಭೃಶಮ್। ಅಪುತ್ರೋಽಪಿ ಸ ವೈ ರಾಜಾ ಭಾರ್ಯಾಮನ್ಯಾಂ ನ ವಿನ್ದತಿ ।। ೩೩.

ಜ್ಯಾಮಘನ ಪತ್ನಿ ಶೈಭ್ಯಾ ಬಹಳ ಬಲವಂತಳು. ರಾಜನು ಸಂತಾನರಹಿತನಾದರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯಾಸೀದ್ವಿಜಯೋ ಯುದ್ಧೇ ತತಃ ಕನ್ಯಾಮವಾಪ ಸಃ। ಭಾರ್ಯಾಮುವಾಚ ರಾಜಾ ಸ ಸ್ನುಷೇತಿ ತು ನರೇಶ್ವರಃ ।। ೩೩.

ಅವನಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಂತರ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದನು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ, 'ಇವಳು ನಮ್ಮ ಸೊಸೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತಾಬ್ರವೀದೇವಂ ಕಾಮ್ಯೇ ಯನ್ತೇ ಸ್ನುಷೇತಿ ಸಾ। ಯಸ್ತೇ ಜನಿಷ್ಯತೇ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೩.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಶೈಭ್ಯಾ, 'ಹೌದು, ಅವಳು ನಮ್ಮ ಸೊಸೆ ಆಗಲಿ. ನಿನಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮಗನಿಗೆ ಅವಳು ಹೆಂಡತಿಯಾಗಲಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

ತಸ್ಯ ಸಾ ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ಶೈಬ್ಯಾ ವೈಶಂ ಪ್ರಸೂಯತ । ಪುತ್ರಂ ವಿದರ್ಭಂ ಸುಭಗಾ ಶೈಬ್ಯಾ ಪರಿಣತಾ ಸತೀ ।। ೩೩.

ಅತಿಯಾದ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಶೈಬ್ಯನಿಗೆ ಸುಭಗೆಯಾದ ಶೈಬ್ಯೆ ಮಗನಾದ ವಿದರ್ಭನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ರಾಜಪುತ್ರೌ ತು ವಿದ್ವಾಂಸೌ ಸ್ನುಷಾಯಾಂ ಕ್ರಥುಕೌಶಿಕೌ। ಪುತ್ರೌ ವಿದರ್ಭೋಽಜನಯಚ್ಛೂರೌ ರಣವಿಶಾರದೌ ।। ೩೩.

ವಿದರ್ಭನು ತನ್ನ ಸೊಸೆ ಮೂಲಕ ಕ್ರತು ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಲೋಮಪಾದಂ ತೃತೀಯನ್ತು ಪಶ್ಚಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸುಧಾರ್ಮಿಕಃ। ಲೋಮ ಪಾದಾತ್ಮಜೋವಸ್ತುರಾಹೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೩.

ನಂತರ ಧರ್ಮಪರನಾದ ಲೋಮಪಾದ ಎಂಬ ಮೂರನೇ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಲೋಮಪಾದನ ಮಗ ಅವಸ್ತು, ಅವಸ್ತುವಿನ ಮಗ ಆಹೃತ.

ಕೌಶಿಕಸ್ಯ ಚಿದಿಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ಚೈದ್ಯಾ ನೃಪಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಕ್ರಥೋರ್ವಿದರ್ಭಪುತ್ರಸ್ತು ಕುನ್ತಿಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜೋಽಭವತ್ ।। ೩೩.

ಕೌಶಿಕನ ಮಗ ಚಿದಿ, ಅವನಿಂದ ಚೈದ್ಯರು ಎಂಬ ರಾಜರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ವಿದರ್ಭನ ಮಗ ಕ್ರತು, ಅವನ ಮಗ ಕುಂತಿ, ಕುಂತಿಯ ಮಗ ಕೂಡ ಕುಂತಿಯೆ.

ಕುನ್ತೇರ್ಧೃಷ್ಟಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ಪುರೋಧೃಷ್ಟಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ಧೃಷ್ಟಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಿರ್ವೃತಿಃ ಪರವೀರಹಾ ।। ೩೩.

ಕುಂತಿಯಿಂದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಧೃಷ್ಠನು, ಪುರೋಧ್ಯೃಷ್ಠ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದನು; ಧೃಷ್ಠನ ಮಗ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ನಿರ್ವೃತಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ದಶಾರ್ಹಸ್ತು ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮಃ। ದಶರ್ಹಸ್ಯ ಸುತೋ ವ್ಯೋಮಾ ತತೋ ಜೀಮೂತ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೩.

ನಿರ್ವೃತಿಯ ಮಗ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದಶಾರ್ಹ; ದಶಾರ್ಹನ ಮಗ ವ್ಯೋಮ, ಅವನಿಂದ ಜಿಮೂತ ಎಂಬವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಜೀಮೂತಪುತ್ರೋ ವಿಕೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ಭೀಮರಥಃ ಸುತಃ. ಅಥ ಭೀಮರಥಸ್ಯಾಸೀತ್ ಪುತ್ರೋ ರಥವರಃ ಕಿಲ ।। ೩೩.

ಜಿಮೂತನ ಮಗ ವಿಕೃತಿ, ಅವನ ಮಗ ಭೀಮರಥ; ಭೀಮರಥನ ಮಗ ರಥವರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ದಾತಾ ಧರ್ಮ್ಮರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಶೀಲಸತ್ಯಪರಾಯಣಃ। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ನವರಥಸ್ತತೋ ದಶರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೩.

ರಥವರನು ಸದಾ ಧರ್ಮಪರನು, ಉದಾರನು, ಸತ್ಯವಂತನು; ಅವನ ಮಗ ನವರಥ, ಅವನಿಂದ ದಶರಥ ಜನಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಚೈಕಾದಶರಥಃ ಶಕುನಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ಕರಮ್ಭಕೋ ಧನ್ವೀ ದೇವರಾತೋಽಭವತ್ತತಃ ।। ೩೩.

ದಶರಥನಿಂದ ಏಕಾದಶರಥ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಮಗ ಶಕುನಿ; ಅವನಿಂದ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಕರಂಭಕ, ನಂತರ ದೇವರಾತ ಜನಿಸಿದನು.

ದೇವಕ್ಷತ್ರೋಽಭವದ್ರಾಜಾ ದೇವರಾತಿರ್ಮ್ಮಹಾಯಶಾಃ। ದೇವಕ್ಷತ್ರಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ದೇವನಃ ಕ್ಷತ್ರನನ್ದನಃ ।। ೩೩.

ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜ ದೇವರಾತನು ದೇವಕ್ಷತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದನು; ದೇವಕ್ಷತ್ರನ ಮಗ ದೇವನ, ಕ್ಷತ್ರಕುಲದ ಆನಂದ.

ದೇವನಾತ್ ಸ ಮಧುರ್ಜಜ್ಞೇ ಯಸ್ಯ ಮೇಧಾರ್ಥಸಮ್ಭವಃ। ಮಧೋಶ್ಚಾಪಿ ಮಹಾತೇಜಾ ಮನುರ್ಮನುವಶಸ್ತಥಾ ।। ೩೩.

ದೇವನನಿಂದ ಮಧು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಜನನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ; ಮಧುವಿನಿಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮನು ಮತ್ತು ಅವನ ವಂಶವು ಜನಿಸಿದರು.

ನನ್ದನಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಹಾಪುರುವಶಸ್ತಥಾ। ಆಸೀತ್ ಪುರುವಶಾತ್ ಪುತ್ರಃ ಪುರುದ್ವಾನ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ।। ೩೩.

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನಂದನ ಮತ್ತು ಮಹಾಪುರುವಶ ಕೂಡ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಪುರುವಶನ ಮಗನಿಂದ ಪುರುದ್ವಾನ್ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಜನಿಸಿದನು.

ಜಜ್ಞೇ ಪುರುದ್ವತಃ ಪುತ್ರೋ ಭದ್ರವತ್ಯಾಂ ಪುರೂದ್ವಹಃ। ಐಕ್ಷಾಕೀ ತ್ವಭವದ್ಭಾರ್ಯಾ ಸತ್ತ್ವಸ್ತಸ್ಯಾಮಜಾಯತ। ಸತ್ತ್ವಾತ್ ಸತ್ತ್ವಗುಣೋ ಪೇತಃ ಸಾತ್ತ್ವತಃ ಕೀರ್ತಿವರ್ದ್ಧನಃ ।। ೩೩.

ಪುರುದ್ವಾನನಿಂದ ಭದ್ರವತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರೂದ್ವಹ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಐಕ್ಷಾಕಿ, ಅವರ ಮಗ ಸತ್ತ್ವ; ಸತ್ತ್ವನಿಂದ ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಾತ್ತ್ವತ, ಅವನು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು.

ಇಮಾಂ ವಿಸೃಷ್ಟಿಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ಜ್ಯಾಮಘಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರಜಾವಾನೇತಿ ಸಾಯುಜ್ಯಂ ರಾಜ್ಞಃ ಸೋಮಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೩೩.

ಈ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಜ್ಯಾಮಘನ ವಂಶವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸಂತಾನಸಂಪನ್ನನಾದ ಅವನು ಧೀಮಂತನಾದ ಸೋಮರಾಜನೊಂದಿಗೇ ಸೇರುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಸಾತ್ವತೀ ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕೌಶಲ್ಯಾ ಸುಷುವೇ ಸುತಮ್। ಭಜಿನಂ ಭಜಮಾನಂ ಚ ದಿವ್ಯಂ ದೇವಾವೃಧಂ ನೃಪಮ್ ।। ೩೪.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಸಾತ್ತ್ವತ ವಂಶದ ರೂಪವಂತನಾದ ಭಜಿನ, ಭಜಮಾನ, ದಿವ್ಯನಾದ ದೇವಾವೃಧ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯೆ ಹೆತ್ತಳು.

ಅನ್ಧಕಞ್ಚ ಸಹಾಭೋಜಂ ವೃಷ್ಣಿಞ್ಚ ಯದುನನ್ದನಮ್। ತೇಷಾಂ ಹಿ ಸರ್ಗಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಶ್ರೃಣುಧ್ವಂ ವಿಸ್ತರೇಣ ವೈ ।। ೩೪.

ಅಂಧಕ, ಸಹಾಭೋಜ, ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ಯದುನಂದನರೂ ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು; ಅವರ ನಾಲ್ಕು ವಂಶಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿರಿ.

ಭಜಮಾನಸ್ಯ ಶ್ರೃಞ್ಜಯ್ಯಾಂ ಬಾಹ್ಯಶ್ಚೋಪರಿ ಬಾಹ್ಯಕಃ। ಶ್ರೃಞ್ಜಯಸ್ಯ ಸುತೇ ದ್ವೇ ತು ಬಾಹ್ಯಕಸ್ತೇ ಉದಾವಹತ್ ।। ೩೪.

ಭಜಮಾನನಿಗೆ ಶೃಂಜಯೆಯಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಮೇಲಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಕ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಶೃಂಜಯನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು, ಬಾಹ್ಯಕನು ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯೇ ಭಗಿನ್ಯೌ ತೇ ಪ್ರಾಸೂತೇತಿ ಸುತಾನ್ ಬಹೂನ್। ನಿಮಿಶ್ಚ ಪಣವಶ್ಚೈವ ವೃಷ್ಣಿಃ ಪರಪುರಞ್ಜಯಃ ।। ೩೪.

ಅವನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿ ಹೆಂಡತಿಗಳು ಇದ್ದರು, ಅವರು ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತರು: ನಿಮಿ, ಪಣವ ಮತ್ತು ಶತ್ರು ನಗರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ವೃಷ್ಣಿ.

ಯೇ ಬಾಹ್ಯಕಾರ್ಯ್ಯಶ್ರೃಞ್ಜಯ್ಯಾಂ ಭಜಮಾನಾದ್ವಿಜಜ್ಞಿರೇ। ಅಯುತಾಯುತಸಾಹಸ್ರ ಶತಜಿದಥ ವಾಮಕಃ ।। ೩೪.

ಬಾಹ್ಯ ಕಾರ್ಯಶೃಂಜಯ, ಅಯುತಾಯುತ, ಸಹಸ್ರ, ಶತಜಿತ್ ಮತ್ತು ವಾಮಕ ಎಂಬವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೋ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.

ಬಾಹ್ಯಕಾರ್ಯ್ಯಾಭಗಿನ್ಯಾಂ ಯೇ ಭಜಮಾನಾ ದ್ವಿಜಜ್ಞಿರೇ। ತೇಷಾಂ ದೇವಾವೃಧೋ ರಾಜಾ ಚಚಾರ ಪರಮಂ ತಪಃ ।। ೩೪.

ಬಾಹ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಭಗಿನಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ದೇವಾವೃಧ ಎಂಬ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.