ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸ್ವಾಹೇಃ ಪುತ್ರೋಽಭವದ್ರಾಜಾ ರಶಾದುರ್ದದತಾಂ ವರಃ। ಘೃತಮ್ಪ್ರಸೂತಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ರಶಾದೋರಗ್ರ್ಯಮಾತ್ಮಜಮ್ ।। ೩೩.

ಸ್ವಾಹೆಗೆ ರಾಜನು ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಶಾದು ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದ್ದನು; ಘೃತದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ರಶಾದುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಾಕ್ರತುಭಿರೀಜೇ ಸ ವಿವಿಧೈರಾಪ್ತದಕ್ಷಿಣೈಃ। ಚಿತ್ರೈಶ್ಚಿತ್ರರಥಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರ ಕರ್ಮ್ಮಭಿರನ್ವಿತಃ ।। ೩೩.

ಅವನಿಗೆ ಮಹಾ ಯಜ್ಞಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹುಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಅವನ ಮಗ ಚಿತ್ರರಥನು ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಏವಂ ಚಿತ್ರರಥೋ ವೀರೋ ಯಜ್ಞಾನ್ ವಿಪುಲದಕ್ಷಿಣಾನ್। ಶಶಬಿನ್ದುಃ ಪರಂ ವೃತ್ತೋ ರಾಜರ್ಷೀಣಾಮನುಷ್ಠಿತಃ ।। ೩೩.

ಹೀಗೆ ಧೈರ್ಯವಂತನಾದ ಚಿತ್ರರಥನು ಬಹಳ ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಶಬಿಂದು ತನ್ನ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

ಚಕ್ರವರ್ತ್ತೀ ಮಹಾಸತ್ತ್ವೋ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಬಹುಪ್ರಜಃ। ತತ್ರಾನುವಂಶಶ್ಲೋಕೋಽಯಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ಗೀತಃ ಪುರಾವಿದೈಃ ।। ೩೩.

ಅವನೊಬ್ಬ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಅನೇಕ ಸಂತಾನಗಳ ತಂದೆ. ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳು ಈ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು.

ಶಶಬಿನ್ದೋಸ್ತು ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಶತಾನಾಮಭವಚ್ಛತಮ್। ಧೀಮತಾಮನುರೂಪಾಣಾಂ ಭೂರಿದ್ರವಿಣತೇಜಸಾಮ್ ।। ೩೩.

ಶಶಬಿಂದುನಿಗೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಯೋಗ್ಯರು, ಅಪಾರ ಧನ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರು.

ತೇಷಾಂ ಷಟ್ ಚ ಪ್ರಧಾನಾಸ್ತು ಪೃಥುಷಾಟ್ಕಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಪೃಥುಶ್ರವಾ ಪೃಥುಯಶಾಃ ಪೃಥುಧರ್ಮ್ಮಾ ಪೃಥುಞ್ಜಯಃ ।। ೩೩.

ಅವರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯರು, ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಗಳು: ಪೃಥುಷಾಟ್ಕ, ಪೃಥುಶ್ರವಾ, ಪೃಥುಯಶಾ, ಪೃಥುಧರ್ಮ, ಪೃಥುಂಜಯ.

ಪೃಥುಕೀರ್ತ್ತಿಃ ಪೃಥುನ್ದಾತಾ ರಾಜಾನಃ ಶಾಶಿಬಿನ್ದವಾಃ। ಶಂಸನ್ತಿ ಚ ಪುರಾಣಾನಿ ಪಾರ್ಥಶ್ರವಸಮನ್ತರಮ್। ಅನ್ತರಃ ಸ ಪುರಾ ಯಸ್ತು ಯಜ್ಞಸ್ಯ ತನಯೋಽಭವತ್ ।। ೩೩.

ಪೃಥುಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೃಥುಂದಾತ ಕೂಡ ಶಶಿಬಿಂದು ವಂಶದ ರಾಜರು. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಶ್ರವಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಯಜ್ಞದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರನು ಅಂತರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಉಶನಾ ಸುತಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾ ಅವಾಪ್ಯ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್। ಆಜಹಾರಾಶ್ವಮೇಧಾನಾಂ ಶತಮುತ್ತಮಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ ।। ೩೩.

ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಯಾದ ಉಶನಾ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಶತಾರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ಮರುತ್ತಸ್ತಸ್ಯ ತನಯೋ ರಾಜರ್ಷೀಣಾಮನುಷ್ಠಿತಃ। ವೀರಃ ಕಮ್ಬಲಬರ್ಹಿಸ್ತು ಮರುತ್ತತನಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೩.

ಅವನ ಮಗ ಮರುತ್ತನು ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಕಂಬಲಬರ್ಹಿ ಮರುತ್ತನ ಮಗನೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪುತ್ರಸ್ತು ರುಕ್ಮಕವಚೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಕಮ್ಬಲವರ್ಹಿಷಃ। ನಿಹತ್ಯ ರುಕ್ಮಕವಚಃ ಪುರಾ ಕವಚಿನೋ ರಣೇ ।। ೩೩.

ಕಂಬಲಬರ್ಹಿಯ ಮಗನು ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ರುಕ್ಮಕವಚ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಕವಚನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕವಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ಧನ್ವಿನೋ ನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರವಾಪ ಶ್ರಿಯಮುತ್ತಮಾಮ್। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ದದೌ ವಿತ್ತಮಶ್ವಮೇಧಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೩.

ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾದ ಅವನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಅಶ್ವಮೇಧಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

ರಾಜ್ಞಸ್ತು ರುಕ್ಮಕವಚಾದಪರಾವೃತ್ತ್ಯ ವೀರಹಾಃ। ಜಜ್ಞಿರೇ ಪಞ್ಚ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೩೩.

ರುಕ್ಮಕವಚನಿಂದ, ವೀರಹತ್ಯೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಐದು ಮಂದಿ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು.

ರುಕ್ಮೇಷುಃ ಪೃಥುರುಕ್ಮಶ್ಚ ಜ್ಯಾಮಘಃ ಪರಿಘೋ ಹರಿಃ। ಪರಿಘಞ್ಚ ಹರಿಞ್ಚೈವ ವಿದೇಹೇ ಸ್ಥಾಪಯತ್ಪಿತಾ ।। ೩೩.

ಅವರು ರುಕ್ಮೇಷು, ಪೃಥುರುಕ್ಮ, ಜ್ಯಾಮಘ, ಪರಿಘ ಮತ್ತು ಹರಿಯವರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪರಿಘ ಮತ್ತು ಹರಿಯನ್ನು ವಿದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಬ್ರಹ್ಮೇಷುರಭವದ್ರಾಜಾ ಪೃಥುರುಕ್ಮಸ್ತದಾಶ್ರಯಃ। ತೇಭ್ಯಃ ಪ್ರವ್ರಜಿತೋ ರಾಜ್ಯಾ ಜ್ಜ್ಯಾಮಘೋಽಭವದಾಶ್ರಮೇ ।। ೩೩.

ಬ್ರಹ್ಮೇಷು ರಾಜನಾಗಿ, ಪೃಥುರುಕ್ಮನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆಳಿದನು. ಜ್ಯಾಮಘನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸವನ್ನಾಡಿದನು.

ಪ್ರಶಾನ್ತಸ್ತು ವನೇ ಘೋರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನಾವಬೋಧಿತಃ। ಜಗಾಮ ಧನುರಾದಾಯ ದೇಶಮಧ್ಯಂ ರಥೀ ಧ್ವಜೀ ।। ೩೩.

ಭಯಾನಕವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದನು. ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಥ ಹಾಗೂ ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ನರ್ಮ್ಮದಾನೂಪ ಏಕಾಕೀ ಮೇಕಲಾವೃತ್ತಿಕಾ ಅಪಿ। ಋಕ್ಷವನ್ತಂ ಗಿರಿಂ ಗತ್ವಾ ಶುಕ್ತಿಮನ್ಯಾಮಥಾವಿಶತ್ ।। ೩೩.

ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಬಳಿ, ಮೆಕಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಋಕ್ಷವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹತ್ತಿ, ನಂತರ ಶುಕ್ತಿಮಾನ್ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಜ್ಯಾಮಘಸ್ಯಾಭವದ್ಭಾರ್ಯಾ ಶೈಭ್ಯಾ ಬಲವತೀ ಭೃಶಮ್। ಅಪುತ್ರೋಽಪಿ ಸ ವೈ ರಾಜಾ ಭಾರ್ಯಾಮನ್ಯಾಂ ನ ವಿನ್ದತಿ ।। ೩೩.

ಜ್ಯಾಮಘನ ಪತ್ನಿ ಶೈಭ್ಯಾ ಬಹಳ ಬಲವಂತಳು. ರಾಜನು ಸಂತಾನರಹಿತನಾದರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯಾಸೀದ್ವಿಜಯೋ ಯುದ್ಧೇ ತತಃ ಕನ್ಯಾಮವಾಪ ಸಃ। ಭಾರ್ಯಾಮುವಾಚ ರಾಜಾ ಸ ಸ್ನುಷೇತಿ ತು ನರೇಶ್ವರಃ ।। ೩೩.

ಅವನಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಂತರ ಅವನು ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದನು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ, 'ಇವಳು ನಮ್ಮ ಸೊಸೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತಾಬ್ರವೀದೇವಂ ಕಾಮ್ಯೇ ಯನ್ತೇ ಸ್ನುಷೇತಿ ಸಾ। ಯಸ್ತೇ ಜನಿಷ್ಯತೇ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೩.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಶೈಭ್ಯಾ, 'ಹೌದು, ಅವಳು ನಮ್ಮ ಸೊಸೆ ಆಗಲಿ. ನಿನಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮಗನಿಗೆ ಅವಳು ಹೆಂಡತಿಯಾಗಲಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

ತಸ್ಯ ಸಾ ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ಶೈಬ್ಯಾ ವೈಶಂ ಪ್ರಸೂಯತ । ಪುತ್ರಂ ವಿದರ್ಭಂ ಸುಭಗಾ ಶೈಬ್ಯಾ ಪರಿಣತಾ ಸತೀ ।। ೩೩.

ಅತಿಯಾದ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಶೈಬ್ಯನಿಗೆ ಸುಭಗೆಯಾದ ಶೈಬ್ಯೆ ಮಗನಾದ ವಿದರ್ಭನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ರಾಜಪುತ್ರೌ ತು ವಿದ್ವಾಂಸೌ ಸ್ನುಷಾಯಾಂ ಕ್ರಥುಕೌಶಿಕೌ। ಪುತ್ರೌ ವಿದರ್ಭೋಽಜನಯಚ್ಛೂರೌ ರಣವಿಶಾರದೌ ।। ೩೩.

ವಿದರ್ಭನು ತನ್ನ ಸೊಸೆ ಮೂಲಕ ಕ್ರತು ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಲೋಮಪಾದಂ ತೃತೀಯನ್ತು ಪಶ್ಚಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸುಧಾರ್ಮಿಕಃ। ಲೋಮ ಪಾದಾತ್ಮಜೋವಸ್ತುರಾಹೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೩.

ನಂತರ ಧರ್ಮಪರನಾದ ಲೋಮಪಾದ ಎಂಬ ಮೂರನೇ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಲೋಮಪಾದನ ಮಗ ಅವಸ್ತು, ಅವಸ್ತುವಿನ ಮಗ ಆಹೃತ.

ಕೌಶಿಕಸ್ಯ ಚಿದಿಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ಚೈದ್ಯಾ ನೃಪಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಕ್ರಥೋರ್ವಿದರ್ಭಪುತ್ರಸ್ತು ಕುನ್ತಿಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜೋಽಭವತ್ ।। ೩೩.

ಕೌಶಿಕನ ಮಗ ಚಿದಿ, ಅವನಿಂದ ಚೈದ್ಯರು ಎಂಬ ರಾಜರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು; ವಿದರ್ಭನ ಮಗ ಕ್ರತು, ಅವನ ಮಗ ಕುಂತಿ, ಕುಂತಿಯ ಮಗ ಕೂಡ ಕುಂತಿಯೆ.

ಕುನ್ತೇರ್ಧೃಷ್ಟಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ಪುರೋಧೃಷ್ಟಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ಧೃಷ್ಟಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಿರ್ವೃತಿಃ ಪರವೀರಹಾ ।। ೩೩.

ಕುಂತಿಯಿಂದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಧೃಷ್ಠನು, ಪುರೋಧ್ಯೃಷ್ಠ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದನು; ಧೃಷ್ಠನ ಮಗ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ನಿರ್ವೃತಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ದಶಾರ್ಹಸ್ತು ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮಃ। ದಶರ್ಹಸ್ಯ ಸುತೋ ವ್ಯೋಮಾ ತತೋ ಜೀಮೂತ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೩.

ನಿರ್ವೃತಿಯ ಮಗ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದಶಾರ್ಹ; ದಶಾರ್ಹನ ಮಗ ವ್ಯೋಮ, ಅವನಿಂದ ಜಿಮೂತ ಎಂಬವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಜೀಮೂತಪುತ್ರೋ ವಿಕೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ಭೀಮರಥಃ ಸುತಃ. ಅಥ ಭೀಮರಥಸ್ಯಾಸೀತ್ ಪುತ್ರೋ ರಥವರಃ ಕಿಲ ।। ೩೩.

ಜಿಮೂತನ ಮಗ ವಿಕೃತಿ, ಅವನ ಮಗ ಭೀಮರಥ; ಭೀಮರಥನ ಮಗ ರಥವರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ದಾತಾ ಧರ್ಮ್ಮರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಶೀಲಸತ್ಯಪರಾಯಣಃ। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ನವರಥಸ್ತತೋ ದಶರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೩.

ರಥವರನು ಸದಾ ಧರ್ಮಪರನು, ಉದಾರನು, ಸತ್ಯವಂತನು; ಅವನ ಮಗ ನವರಥ, ಅವನಿಂದ ದಶರಥ ಜನಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಚೈಕಾದಶರಥಃ ಶಕುನಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ಕರಮ್ಭಕೋ ಧನ್ವೀ ದೇವರಾತೋಽಭವತ್ತತಃ ।। ೩೩.

ದಶರಥನಿಂದ ಏಕಾದಶರಥ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನ ಮಗ ಶಕುನಿ; ಅವನಿಂದ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಕರಂಭಕ, ನಂತರ ದೇವರಾತ ಜನಿಸಿದನು.

ದೇವಕ್ಷತ್ರೋಽಭವದ್ರಾಜಾ ದೇವರಾತಿರ್ಮ್ಮಹಾಯಶಾಃ। ದೇವಕ್ಷತ್ರಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ದೇವನಃ ಕ್ಷತ್ರನನ್ದನಃ ।। ೩೩.

ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜ ದೇವರಾತನು ದೇವಕ್ಷತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದನು; ದೇವಕ್ಷತ್ರನ ಮಗ ದೇವನ, ಕ್ಷತ್ರಕುಲದ ಆನಂದ.