ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಚಕಾರ ಕ್ಷೋಭಯನ್ರಾಜಾ ದೋಃಸಹಸ್ರೇಣ ಸಾಗರಮ್। ದೇವಾಸುರಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಕ್ಷೀರೋದಮಿವ ಸಾಗರಮ್ ।। ೩೨.

ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕದಡಿ, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಪಾರಿಜಾತ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

ಮನ್ದರಕ್ಷೋಭಣಕೃತಾ ಹ್ಯಮೃತೋದಕಶಙ್ಕಿ ತಾಃ। ಸಹಸೋತ್ಪಾದಿತಾ ಭೀತಾ ಭೀಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನೃಪೋತ್ತಮಮ್ ।। ೩೨.

ಮಂದರ ಪರ್ವತದಿಂದ ಅಮೃತ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕದಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಯಪಟ್ಟು, ಆ ಭಯಾನಕ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವುಗಳು ಏಕಾಏಕಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟವು.

ನತನಿಶ್ಚಲಮೂರ್ದ್ಧಾನೋ ಬಭೂವುಶ್ಚ ಮಹೋರಗಾಃ। ಸಾಯಾಹ್ನೇ ಕದಲೀಷಣ್ಡಾ ನಿರ್ವಾತಸ್ತಿಮಿತಾ ಇವ ।। ೩೨.

ಮಹಾ ನಾಗಗಳು ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತವು; ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲದ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಂತೆ ಅವು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದವು.

ಸ ವೈ ಬದ್ಧ್ವಾ ಧನುರ್ಯಾನ ಉತ್ಸಿಕ್ತಃ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಶತೈಃ। ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ಮೋಹಯಿತ್ವಾ ತು ಸಬಲಂ ರಾವಣಂ ಬಲಾತ್। ನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಬದ್ಧ್ವಾ ಚಾನೀಯ ಮಾಹಿಷ್ಮತ್ಯಾಂ ಬಬನ್ಧ ತಮ್ ।। ೩೨.

ಅವನು ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ, ಐದು ನೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿ, ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂತು.

ತತೋ ಗತ್ವಾ ಪುಲಸ್ತ್ಯಸ್ತು ಅರ್ಜುನಂ ಚ ಪ್ರಸಾದಯತ್। ಮುಮೋಚ ರಾಜಾ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಂ ಪುಲಸ್ತ್ಯೇನಾನುಪಾಲಿತಮ್ ।। ೩೨.

ಆಮೇಲೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೋಗಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಸಂತೈಸಿದನು; ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಮನವಿಗೆ ರಾಜನು ರಾವಣನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಬಾಹುಸಹಸ್ರಸ್ಯ ಬಭೂವ ಜ್ಯಾತಲಸ್ವನಃ। ಯುಗಾನ್ತೇಽಮ್ಬುದವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಸ್ಫುಟಿತಸ್ಯಾಶನೇರಿವ ।। ೩೨.

ಅವನ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳ ಬಿಲ್ಲಿನ ಶಬ್ದವು, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಬಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮೋಡದ ಮರ ಚೀರಿ ಬಿದ್ದಂತೆ, ಭಾರಿಯಾಗಿ ಗುಂಜಿಸಿತು.

ಅಹೋ ಮೃಧೇ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಭಾರ್ಗವೋ ಯಸ್ಯ ಸೋಽಚ್ಛಿನತ್। ಮೃಧೇ ಸಹಸ್ರಂ ಬಾಹೂನಾಂ ಹೇಮತಾಲವನಂ ಯಥಾ ।। ೩೨.

ಅಯ್ಯೋ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ! ಭಾರ್ಗವನು ಅವನ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು, ಅದು ಬಂಗಾರದ ತಾಳಮರಗಳ ತೋಟವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು.

ತೃಷಿತೇನ ಕದಾಚಿತ್ಸ ಭಿಕ್ಷಿತಶ್ಚಿತ್ರಭಾನುನಾ। ಸಪ್ತ ದ್ವೀಪಾಂಶ್ಚಿತ್ರಭಾನೋಃ ಪ್ರಾದಾದ್ಭಿಕ್ಷಾಂ ವಿಶಾಮ್ಪತಿಃ ।। ೩೨.

ಒಂದು ಬಾರಿ ಅವನು ಬಾಯಾರಿದ್ದಾಗ, ಚಿತ್ರಭಾನು ಅವನ ಬಳಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಆಗ ಆ ರಾಜನು ಚಿತ್ರಭಾನುವಿಗೆ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು.

ಪುರಾಣಿ ಘೋಷಾನ್ ಗ್ರಾಮಾಂಶ್ಚ ಪತ್ತನಾನಿ ಚ ಸರ್ವ್ವಶಃ ೩೨.

ಅವನು ಹಳೆಯ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು, ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

ಸ ತಸ್ಯ ಪುರುಷೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವೇಣ ಮಹಾಯಶಾಃ। ದದಾಹ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಸ್ಯ ಶೈಲಾಂಶ್ಚಾಪಿ ವನಾನಿ ಚ ।। ೩೨.

ಆ ಪುರುಷೇಂದ್ರನ ಮಹತ್ವದಿಂದ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದವನು ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಕಾಡುಗಳನ್ನೂ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು.

ಸ ಶೂನ್ಯಮಾಶ್ರಮಂ ಸರ್ವಂ ವರುಣಸ್ಯಾತ್ಮಜಸ್ಯ ವೈ। ದದೋಹ ಸವನದ್ವೀಪಾಂಶ್ಚಿತ್ರಭಾನುಃ ಸಹೈಹಯಃ ।। ೩೨.

ಚಿತ್ರಭಾನು ಮತ್ತು ಹೈಹಯರು ಸೇರಿ, ವರुणನ ಮಗನ ಖಾಲಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನೂ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಒಣಗಿಸಿದರು.

ಸಂಲೇಭೇ ವರುಣಃ ಪುತ್ರಂ ಪುರಾ ಭಾಸ್ವಿನಮುತ್ತಮಮ್। ವಸಿಷ್ಠನಾಮಾ ಸ ಮುನಿಃ ಖ್ಯಾತಶ್ಚಾಪಃ ಶ್ರಿತಃ ಶ್ರುತಃ ।। ೩೨.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವರुणನಿಗೆ ಭಾಸ್ವಿನ ಎಂಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು. ಅವನು ವಸಿಷ್ಠ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಷಿಯಾಗಿದ್ದನು, ನೀರಿಗೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು.

ತತ್ರಾಪದಸ್ತದಾ ಕ್ರೋಧಾದರ್ಜುನಂ ಶಪ್ತವಾನ್ವಿಭುಃ। ಯಸ್ಮಾನ್ನ ವರ್ಜಿತಮಿದಂ ವನಂ ತೇ ಮಮ ಹೈಹಯ ।। ೩೨.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು: 'ಹೈಹಯ, ನೀನು ನನ್ನ ಈ ಕಾಡನ್ನು ಉಳಿಸದೆ ಹೋದಿದ್ದರಿಂದ—'

ತಸ್ಮಾತ್ ತೇ ದುಷ್ಕರಂ ಕರ್ಮ್ಮ ಕೃತಮನ್ಯೋ ಹನಿಷ್ಯತಿ। ಅರ್ಜುನೋ ನಾಮ ಕೌನ್ತೇಯೋ ನ ಚ ರಾಜಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೩೨.

‘ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವನು. ಅರ್ಜುನ ಎಂಬ ಕುಂತಿಯ ಪುತ್ರನು ರಾಜನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.’

ಅರ್ಜುನ ತ್ವಾಂ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ರಾಮಃ ಪ್ರಹರತಾಂ ವರಃ। ಛಿತ್ತ್ವಾ ಬಾಹುಸಹಸ್ರಂ ವೈ ಪ್ರಮಥ್ಯ ತರಸಾ ಬಲೀಂ ।। ೩೨.

ಅರ್ಜುನ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನು, ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ನಿನ್ನ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಬಲದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವನು.

ತಪಸ್ವೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ಚೈವ ವಧಿಷ್ಯತಿ ಮಹಾಬಲಃ। ತಸ್ಯ ರಾಮಸ್ತದಾ ಹ್ಯಾಸೀನ್ಮೃತ್ಯುಶಾಪೇನ ಧೀಮತಃ ।। ೩೨.

ಒಬ್ಬ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ತಪಸ್ವಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವನು; ಆ ಜ್ಞಾನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ರಾಮನು ನಿನ್ನ ಮರಣದ ಕಾರಣನಾದನು.

ರಾಜ್ಞಾ ತೇನ ವರಶ್ಚೈವ ಸ್ವಯಮೇವ ವೃತಃ ಪುರಾ। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಶತಂ ಹ್ಯಾಸೀತ್ ಪಞ್ಚ ತತ್ರ ಮಹಾರಥಾಃ ।। ೩೨.

ಆ ರಾಜನು ಹಿಂದೆ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದನು; ಅವನಿಗೆ ನೂರಾರು ಪುತ್ರರಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಐದು ಮಂದಿ ಮಹಾ ರಥಿಯರು.

ಕೃತಾಸ್ತ್ರಾ ಬಲಿನಃ ಶೂರಾ ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾನೋ ಯಶಸ್ವನಃ । ಶೂರಶ್ಚ ಶೂರಸೇನಶ್ಚ ವೃಷ್ಟ್ಯಾದ್ಯಂ ವೃಷ ಏವ ಚ ।। ೩೨.

ಅವರು ಶಸ್ತ್ರಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಧೈರ್ಯವಂತರು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು: ಶೂರ, ಶೂರಸೇನ, ವೃಷ್ಟಿ, ವೃಷ ಮತ್ತು ಜಯಧ್ವಜ ಇವರಾಗಿದ್ದರು.

ಜಯಧ್ವಜಶ್ಚ ವೈ ಪುತ್ರಾ ಅವನ್ತಿಷು ವಿಶಾಂಪತೇಃ। ಜಯಧ್ವಜಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ತಾಲಜಙ್ಘಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।। ೩೨.

ಅವಂತಿಯ ರಾಜನ ಪುತ್ರ ಜಯಧ್ವಜನಿಗೆ, ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ತಾಳಜಂಘ ಎಂಬ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಶತಂ ಹ್ಯೇವ ತಾಲಜಙ್ಘಾ ಇತಿ ಶ್ರುತಮ್। ತೇಷಾಂ ಪಞ್ಚ ಗಣಾಃ ಖ್ಯಾತಾ ಹೈಹಯಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೩೨.

ಆ ತಾಳಜಂಘನಿಗೂ ನೂರಾರು ಪುತ್ರರಿದ್ದರು; ಅವರು ತಾಳಜಂಘರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಹೈಹಯ ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಐದು ವಂಶಗಳು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವು.

ವೀರಹೋತ್ರಾ ಹ್ಯಸಙ್ಖ್ಯಾತಾ ಭೋಜಾಶ್ಚಾವರ್ತಯಸ್ತಥಾ। ತುಣ್ಡಿಕೇರಾಶ್ಚ ವಿಕ್ರಾನ್ತಾಸ್ತಾಲಜಙ್ಘಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೨.

ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವೀರಹೊತ್ರರು, ಭೋಜರು, ಆವರ್ತರು, ಶೂರವಂತರಾದ ತುಂಡಿಕೇರರು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ ತಾಳಜಂಘರು.

ವೀರಹೋತ್ರಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಅನನ್ತೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ದುರ್ಜಯಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಬಭೂವಾಮಿತ್ರದರ್ಶನಃ ।। ೩೨.

ವೀರಹೊತ್ರನ ಮಗನಾದ ಅನಂತನು ಒಬ್ಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನ ಮಗ ದುರ್ಜಯನು, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಅನಷ್ಟದ್ರವ್ಯತಾ ಚೈವ ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ಬಭೂವ ಹ। ಪ್ರಭಾವೇಣ ಮಹಾರಾಜಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತಾಃ ಪರ್ಯ್ಯಪಾಲಯತ್ ।। ೩೨.

ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದ ಸಂಪತ್ತು ಇತ್ತು; ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಮಹಾರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ನ ತಸ್ಯ ವಿತ್ತನಾಶಶ್ಚ ನಷ್ಟಂ ಪ್ರತಿಲಭೇತ ಸಃ। ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಸ್ಯ ಯೋ ಜನ್ಮ ಕಥಯೇದಿಹ ಧೀಮತಃ ।। ೩೨.

ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನ ಜನನವನ್ನು ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವವನು ಧನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದನ್ನೂ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವಿತ್ತವಾನ್ ಭವತ್ಯತ್ರೈವ ಧರ್ಮ್ಮಶ್ಚಾಸ್ಯ ವಿವರ್ದ್ಧತೇ। ಯಥಾ ತ್ವಷ್ಟಾ ಯಥಾ ದಾತಾ ತಥಾ ಸ್ವರ್ಗೇ ಮಹೀಯತೇ ।। ೩೨.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಅವನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಧರ್ಮವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ; ತ್ವಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ದಾತಾ ಹೇಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವನಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸನ್ಮಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಋಷಯ ಊಚುಃ।। ಕಿಮರ್ಥಂ ಭುವನಂ ದಗ್ಧಮಪವಸ್ಯಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ಕಾರ್ತವೀರ್ಯೇಣ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ತನ್ನಃ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೩೩.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾತ್ಮರು ವಾಸಿಸುವ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು? ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ಹೇಳಿ.

ರಕ್ಷಿತಾ ಸ ತು ರಾಜರ್ಷಿಃ ಪ್ರಜಾನಾಮಿತಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್। ಕಥಂ ಸ ರಕ್ಷಿತಾ ಭೂತ್ವಾನಾಶಯತ್ತತ್ತಪೋವನಮ್ ।। ೩೩.

ಆ ರಾಜರ್ಷಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಆ ತಪೋವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಶಮಾಡಿದನು?

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಆದಿತ್ಯೋ ವಿಪ್ರರೂಪೇಣ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಮುಪಸ್ಥಿತಃ। ತೃಪ್ತಿಕಾಮಃ ಪ್ರಯಚ್ಛಾನ್ನಮಾದಿತ್ಯೋಽಹಂ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೩೩.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಆದಿತ್ಯನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ, 'ನಾನು ಆದಿತ್ಯ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ರಾಜೋವಾಚ।। ಭಗವನ್ ಕೇನ ತೇ ತುಷ್ಟಿರ್ಭವೇದ್ಬ್ರೂಹಿ ದಿವಾಕರ। ಕೀದೃಶಂ ಭೋಜನಂ ದಝಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ವಿದಧಾಮ್ಯಹಮ್ ।। ೩೩.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತ, ನಿಮಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಭೋಜನ ನೀಡಿದರೆ ತೃಪ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿ; ಯಾವ ಆಹಾರ ಬೇಕೋ ಹೇಳಿ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತೇನೆ.