ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕಥಂ ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಸಿದ್ಧಾ ಯೇ ವೈ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ। ಮನ್ವನ್ತರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪುನರ್ವೈವಸ್ವತಂ ಕಿಲ ।। ೪.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸಿದ್ಧರಾದ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸು.

ಭವಾಭಿಶಾಪಾತ್ಸಂವಿದ್ಧಾ ಹ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಾಸ್ತೇ ತದಾ ತಪಃ। ಉಪಪನ್ನಾ ಜನೇ ಲೋಕೇ ಸಕೃದಾಗಾಮಿನಸ್ತು ತೇ ।। ೪.

ಭವನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಊಚುಃ ಸರ್ವೇ ತತೋಽನ್ಯೋನ್ಯಂ ಜನಲೋಕೇ ಮಹರ್ಷಯಃ। ಊಚುರೇವ ಮಹಾಭಾಗಾ ವಾರುಣೇ ವಿತತೇ ಕ್ರತೌ ।। ೪.

ಆಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು; ಅವರೇ ಮಹಾಭಾಗರು ವರుణನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳಿದರು.

ಸರ್ವೇ ವಯಂ ಪ್ರಸೂಯಾಮಶ್ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಮನೋಃ। ಪಿತಾಮಹಾತ್ಮಜಾಃ ಸರ್ವೇ ತತಃ ಶ್ರೇಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೪.

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಹುಟ್ಟೋಣ; ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಭವಾಗುವುದು.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ಶಪ್ತಾಃ ಸಪ್ತಾರ್ಥಂ ತೇ ಭವೇನ ತು। ಜಜ್ಞಿರೇ ವೈ ಪುನಸ್ತೇ ಹ ಜನಲೋಕಾದ್ದಿವಂ ಗತಾ ।। ೪.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಭವನು ಏಳರಿಗಾಗಿ ಶಾಪಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅವರು ಪುನಃ ಜನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಜನಲೋಕದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ದೇವಸ್ಯ ಮಹತೋ ಯಜ್ಞೇ ವಾರುಣೀಂ ಬಿಭ್ರತಸ್ತನುಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಜುಹ್ವತಃ ಶುಕ್ರಮಗ್ನೌ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಜೇಪ್ಸಯಾ। ಋಷಯೋ ಜಜ್ಞಿರೇ ಪೂರ್ವಂ ದ್ವಿತೀಯಮಿತಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್ ।। ೪.

ದೇವರ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಅವನು ವಾರುಣೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಶುುದ್ಧವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ಋಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು — ಇದನ್ನು ನಾವು ಎರಡನೇ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ಭೃಗುರಙ್ಗಿರಾ ಮರೀಚಿಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ। ಅತ್ರಿಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಅಷ್ಟೌ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ ।। ೪.

ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಾ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ — ಈ ಎಂಟು ಜನರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು.

ತಥಾಸ್ಯ ವಿತತೇ ಯಜ್ಞೇ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಮಾಗತಾಃ। ಯಜ್ಞಾಙ್ಗಾನಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ವಷಟ್ಕಾರಶ್ಚ ಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ।। ೪.

ಅವನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡಿದ್ದರು; ಯಜ್ಞದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಧಾರಿ ವಷಟ್ಕಾರವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.

ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತಿ ಚ ಸಾಮಾನಿ ಯಜೂಂಷಿ ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಋಗ್ವೇದ ಶ್ಚಾಭವತ್ತತ್ರ ಪದಕ್ರಮವಿಭೂಷಿತಃ ।। ೪.

ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳ ಸಮವೇದ ಮತ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದ್ದವು; ಪದಕ್ರಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಋಗ್ವೇದವೂ ಉದಯವಾಯಿತು.

ಯಜುರ್ವೇದಶ್ಚ ವೃತ್ತಾಢ್ಯ ಓಙ್ಕಾರವದನೋಜ್ಜ್ವಲಃ। ಸ್ಥಿತೋ ಯಜ್ಞಾರ್ಥಸಂಪೃಕ್ತಸೂಕ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣಮನ್ತ್ರವಾನ್ ।। ೪.

ಯಜುರ್ವೇದವು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಓಂಕಾರದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ಯಜ್ಞಾರ್ಥ, ಸೂಕ್ತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

ಸಾಮವೇದಶ್ಚ ವೃತ್ತಾಢ್ಯಃ ಸರ್ವಗೇಯಪುರಃಸರಃ। ವಿಶ್ವಾವಸ್ವಾದಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಗನ್ಧರ್ವೈಃ ಸಮ್ಭೃತೋಽಭವತ್ ।। ೪.

ಸಾಮವೇದವು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು; ವಿಶ್ವಾವಸು ಮುಂತಾದ ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಬ್ರಹ್ಮ ವೇದಸ್ತಥಾ ಘೋರೈಃ ಕೃತ್ಯಾವಿಧಿಭಿರನ್ವಿತಃ। ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಿರಸಯೋಗೈಶ್ಚ ದ್ವಿಶರೀರಶಿರೋಽಭವತ್ ।। ೪.

ಬ್ರಹ್ಮವೇದವು ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅಥರ್ವಾಂಗಿರಸರ ಆಚರಣೆಗಳೊಡನೆ, ಎರಡು ಶರೀರ ಮತ್ತು ಎರಡು ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಸ್ವರಾಃ ಸ್ತೋಭಾ ನಿರುಕ್ತಸ್ವರಭಕ್ತಯಃ। ಆಶ್ರಯಸ್ತು ವಷಟ್‌ಕಾರೋ ನಿಗ್ರಹಪ್ರಗ್ರಹಾವಪಿ ।। ೪.

ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಸ್ವರಗಳು, ಸ್ಥೋಭಗಳು, ನಿರುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಭಕ್ತಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಆಧಾರವಾದ ವಷಟ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಾದ ನಿಗ್ರಹ ಪ್ರಗ್ರಹಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.

ದೀಪ್ತಾ ದೀಪ್ತಿರಿಲಾದೇವೀ ದಿಶಃ ಪ್ರದಿಶಗೀಶ್ವರಾಃ । ದೇವಕನ್ಯಾಶ್ಚ ಪತ್ನ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಮಾತರ ಏವ ಚ ।। ೪.

ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಇಲಾದೇವಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ದೇವಕನ್ಯೆಗಳು, ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.

ಆಯುಃ ಸರ್ವತ ಏವೈತೇ ದೇವಸ್ಯ ಯಜತೋ ಮುಖೇ। ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತಃ ಸ್ವರೂಪಾಖ್ಯಾ ವರುಣಸ್ಯ ವಪುರ್ಭೃತಃ ।। ೪.

ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ವರಣನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ದೇವರ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಸ್ವರೂಪರಾಗಿದ್ದರು.

ಸ್ವಯಮ್ಭುವಸ್ತು ತಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೇತಃ ಸಮಪತದ್ಭುವಿ। ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೇರ್ಭಾವಭೂತಸ್ಯ ವಿಧಾನಾಚ್ಚ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೪.

ಸ್ವಯಂಭುವನು ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯ ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಬೀಜ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಕೃತ್ವಾ ಜುಹಾವ ಸ್ರುಗ್ಭ್ಯಾಞ್ಚ ಸ್ರುವೇಣ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಚ। ಆಜ್ಯವಜ್ಜುಹುವಾಞ್ಜಕ್ರೇ ಮನ್ತ್ರವಚ್ಚ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೪.

ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಊಟಿನ ಚಮಚಿನಿಂದ ಎತ್ತಿ, clarified butter ಹೋಮ ಮಾಡುವಂತೆ, ಪಿತಾಮಹನು ಮಂತ್ರಗಳೊಡನೆ ಹೋಮ ಮಾಡಿದನು.

ತತಃ ಸ ಜನಯಾಮಾಸ ಭೂತಗ್ರಾಮಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ತಸ್ಯಾರ್ವಾಕ್ ತೇಜಸಸ್ತಸ್ಯ ಯಜ್ಞೇ ಲೋಕೇಷು ತೈಜಸಮ್। ತಮಸಾಭಾವವ್ಯಾಪ್ಯತ್ವಂ ತಥಾ ಸತ್ತ್ವಂ ತಥಾ ರಜಃ ।। ೪.

ಅನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿತತ್ತ್ವ, ಅಂಧಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಸತ್ವಗುಣ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣ ಕೂಡ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಸಗುಣಾತ್ತೇಜಸೋ ನಿತ್ಯಮಾಕಾಶೇ ತಮಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್। ತಮಸಸ್ತೇಜಸತ್ವಾಚ್ಚ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಜಜ್ಞಿರೇ ।। ೪.

ಆ ಗುಣಗಳಿರುವ ತೇಜಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ, ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಂಧಕಾರದ ಅಗ್ನಿತ್ವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ಯದಾ ತಸ್ಮಿನ್ನಜಾಯನ್ತ ಕಾಲೇ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ಕರ್ಮಜಾಃ। ಆಜ್ಯಸ್ಥಾಲ್ಯಾಮುಪಾದಾಯ ಸ್ವಶುಕ್ರಂ ಹುತವಾಂಶ್ಚ ಹ ।। ೪.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರರು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬೀಜವನ್ನು ತುಪ್ಪದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದನು.

ಶುಕ್ರೇ ಹುತೇಽಥ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾ ಮಹರ್ಷಯಃ। ಜ್ವಲನ್ತೋ ವಪುಷಾ ಯುಕ್ತಾಃ ಸಪ್ತ ವೈ ಪ್ರಸವೈರ್ಗುಣೈಃ ।। ೪.

ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಅವರು ದೀಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ರೂಪದಿಂದ, ಏಳು ವಿಧದ ಸೃಜನಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು.

ಹುತೇ ಚಾಗ್ನೌ ಸಕೃಚ್ಛುಕ್ರೇ ಜ್ವಾಲಾಯಾ ನಿಃಸೃತಃ ಕವಿಃ। ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸ್ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜ್ವಾಲಾಂ ಭಿತ್ತ್ವಾ ವಿನಿಃಸೃತಮ್। ಭೃಗುಸ್ತ್ವಮಿತಿ ಹೋವಾಚ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಸ ವೈ ಭೃಗುಃ ।। ೪.

ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಕವಿ ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿ ಹೊರಬಂದನು. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಆ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದವನನ್ನು ನೋಡಿ, 'ನೀನು ಭೃಗು' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಭೃಗು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದನು.

ಮಹಾದೇವಸ್ತಥೋದ್ಭೂತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಬ್ರವೀತ್। ಮಮೈಷ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ದೀಕ್ಷಿತಸ್ಯ ತ್ವಯಂ ಪ್ರಭೋ। ವಿಜಜ್ಞೇಽಥ ಭೃಗುರ್ದ್ದೇವೋ ಮಮ ಪುತ್ರೋ ಭವತ್ವಯಮ್ ।। ೪.

ಮಹಾದೇವನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, 'ನನ್ನ ಪುತ್ರಕಾಮನೆ ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದೆ. ಈ ಭೃಗು ನನ್ನ ಮಗನಾಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತಥೋತಿ ಸಮನುಜ್ಞಾತೋ ಮಹಾದೇವಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ। ಪುತ್ರತ್ವೇ ಕಲ್ಪಯಾಮಾಸ ಮಹಾದೇವಸ್ತಥಾ ಭೃಗುಮ್। ವಾರುಣಾ ಭೃಗವಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತದಪತ್ಯಞ್ಚ ಸ ಪ್ರಭುಃ ।। ೪.

ಸ್ವಯಂಭುವನು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾದೇವನು ಭೃಗುವನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅವನು ವಾರುಣನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದರಿಂದ ಭೃಗು ವಾರುಣನ ಮಗನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ದ್ವಿತೀಯನ್ತು ತತಃ ಶುಕ್ರಮಙ್ಗಾರೇಷ್ವಪತತ್ಪ್ರಭುಃ। ಅಙ್ಗಾರೇಷ್ವಙ್ಗಿರೋಽಙ್ಗಾನಿ ಸಂಹಿತಾನಿ ತತೋಽಙ್ಗಿರಾಃ ।। ೪.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಎರಡನೇ ಬೀಜವು ಕೆಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಆ ಕೆಂಡಗಳಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಂಘಿರಸ್ಸು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಸಮ್ಭೂತಿಂ ತಸ್ಯ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಹ್ನಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಬ್ರವೀತ್। ರೇತೋಧಾಸ್ತುಭ್ಯಮೇವಾಹಂ ದ್ವಿತೀಯೋಽಯಂ ಮಮಾಸ್ತ್ವಿತಿ ।। ೪.

ಅವನ ಹುಟ್ಟನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಗ್ನಿದೇವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, 'ನಾನು ಈ ಬೀಜವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಎರಡನೇವನು ನನ್ನವನು ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮಸ್ತ್ವಿತಿ ಸೋಽಪ್ಯುಕ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸದಸಸ್ಪತಿಃ। ತಸ್ಮಾದಙ್ಗಿರಸಶ್ಚಾಪಿ ಆಗ್ನೇಯಾ ಇತಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್ ।। ೪.

ಬ್ರಹ್ಮನು, ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನು, 'ಹೌದು, ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂಘಿರಸ್ಸು ಅಗ್ನಿಯ ಮಗನೆಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

ಷಟ್‌ಕೃತ್ಯಸ್ತು ಪುನಃ ಶುಕ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಲೋಕಕಾರಿಣಾ। ಹುತೇ ಸಮಭವಂಸ್ತತ್ರ ಷಡ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೪.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನಾಗಿ ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಆರು ಬಾರಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಆರು ಬ್ರಹ್ಮರು ಹುಟ್ಟಿದರು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮರೀಚಿಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತತ್ರ ಮರೀಚಿಭ್ಯಃ ಸಮುತ್ಥಿತಃ। ಕ್ರತೌ ತಸ್ಮಿನ್ ಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ಯತಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸ ವೈ ಕ್ರತುಃ ।। ೪.

ಆರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವರು ಮರೀಚಿ. ಮರೀಚಿಗಳಿಂದ ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅದರಿಂದ ಅವನು ಕ್ರತು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.