ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ।। ಯದ್ಯೇವಂ ಚೋದಿತಃ ಶಕ್ರ ತ್ವಯಾ ಸ್ಯಾಂ ಪೂರ್ವ್ವಮೇವ ಹಿ। ನಾಭವಿಷ್ಯತ್ ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ನಾಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಮಮಾನಘ ।। ೩೦.

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು: ಇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಈ ರೀತಿ ಮೊದಲು ಕೇಳಿದ್ದರೆ, ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ತಪ್ಪಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಪಾಪರಹಿತನೇ.

ಪ್ರಯತಿಷ್ಯಾಮಿ ದೇವೇನ್ದ್ರ ತದ್ಧಿತಾರ್ಥಂ ಮಹಾದ್ಯುತೇ। ಯಥಾ ಭಾಗಞ್ಚ ರಾಜ್ಯಞ್ಚ ಅಚಿರಾತ್ ಪ್ರತಿಪತ್ಸ್ಯಸೇ ।। ೩೦.

ದೇವೇಂದ್ರನೇ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಶೀಘ್ರವೇ ನಿನಗೆ ನಿನ್ನ ಪಾಲು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿ.

ತಥಾ ಶಕ್ರ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾಭೂತ್ತೇ ವಿಕ್ಲವಂ ಮನಃ। ತತಃ ಕರ್ಮ್ಮ ಚಕಾರಾಸ್ಯ ತೇಜಃಸಂವರ್ದ್ಧನಂ ಮಹತ್ ।। ೩೦.

ಶಕ್ರನೇ, ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತೆಗೊಳಗಾಗಬಾರದು. ನಂತರ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

ತೇಷಾಞ್ಚ ಬುದ್ಧಿಸಂಮೋಹಮಕರೋದ್ಬುದ್ಧಿಸತ್ತಮಃ। ತೇ ಯದಾ ಸಸುತಾ ಮೂಢಾ ರಾಗೋತ್ಪನ್ನ ವಿಧರ್ಮ್ಮಿಣಃ ।। ೩೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು ಅವರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜನ ಪುತ್ರರು ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮೂಢರಾಗಿದ್ದರು.

ಬ್ರಹ್ಮದ್ವಿಷಶ್ಚ ಸಂವೃತ್ತಾ ಹತವೀರ್ಯ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾಃ। ತತೋ ಲೇಭೇ ಸುರೈಶ್ವರ್ಯಮೈನ್ದ್ರಸ್ಥಾನಂ ತಥೋತ್ತಮಮ್ ।। ೩೦.

ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಿಗಳಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಯೂ ಧೈರ್ಯವೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಆಗ ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು, ಇಂದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಹತ್ವಾ ರಜಿಸುತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಕ್ರೋಧಪರಾಯಣಾನ್। ಯ ಇದಂ ಪಾವನಂ ಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಂ ಶತಕ್ರತೋಃ। ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ವಾ ರಜೇರ್ವಾಪಿ ನ ಸ ದೌರಾತ್ಮ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೩೦.

ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ, ಶತಕ್ರತು ಅಥವಾ ರಾಜನ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಮರುತೇನ ಕಥಂ ಕನ್ಯಾ ರಾಜ್ಞೇ ದತ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಕಿಂವೀರ್ಯಾಶ್ಚ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಜಾತಾ ಮರುತಕನ್ಯಕಾಃ ।। ೩೧.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮರುತನು ಆ ಯುವತಿಯನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕೊಟ್ಟನು? ಮರುತನ ಮಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಯಾವ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು?

ಆಹವನ್ ತಂ ಮರುತ್ಸೋಮಮನ್ನಕಾಮಃ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಮ್। ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಷಷ್ಟಿಸಂವತ್ಸರಾನ್ನೃಪಃ ।। ೩೧.

ಅನ್ನದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಪ್ರಜೆಗಳಾಧಿಪತಿಯಾದ ರಾಜನು, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮರುತ್ಸೋಮನಿಗೆ, ತಿನಿಸು ಬೇಕೆಂದು, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು, ಅರುವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೋಮ ಮಾಡಿದನು.

ತೇನ ತೇ ಮರುತಸ್ತಸ್ಯ ಮರುತ್ಸೋಮೇನ ತೋಷಿತಾಃ। ಅಕ್ಷಯ್ಯಾನ್ನಂ ದದುಃ ಪ್ರೀತಾಃ ಸರ್ವಕಾಮಪರಿಚ್ಛದಮ್ ।। ೩೧.

ಆ ಹೋಮದಿಂದ ಮರುತರು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದ ಅನ್ನವನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛಿತ ಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಅನ್ನಂ ತಸ್ಯ ಸಕೃತ್ಪಕ್ವಮಹೋರಾತ್ರೇ ನ ಕ್ಷೀಯತೇ। ಕೋಟಿಶೋ ದೀಯಮಾನಂ ಚ ಸೂರ್ಯ್ಯಸ್ಯೋದಯನಾದಪಿ ।। ೩೧.

ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹಸಿ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವು, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ತುಂಬಾ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಹಂಚಿದರೂ, ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮಿತ್ರಾಜ್ಯೋತಿಸ್ತು ಕನ್ಯಾಯಾಂ ಮರುತಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ। ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಮೋಕ್ಷದರ್ಶಿನಃ ।। ೩೧.

ಮಿತ್ರಾಜ್ಯೋತಿ ಎಂಬ ಯುವತಿಯೂ, ಧೀಮಂತನಾದ ಮರುತನೂ ಒಂದಾಗಿ, ಅವರಿಂದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕಂಡವರು ಜನಿಸಿದರು.

ಸಂನ್ಯಸ್ಯ ಗೃಹಧರ್ಮಾಣಿ ವೈರಾಗ್ಯಂ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಾಃ। ಯತಿಧರ್ಮಮವಾಪ್ಯೇಹ ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯಾಯ ತೇ ಗತಾಃ ।। ೩೧.

ಅವರು ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಯತಿಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

ಅನಪಾಯಸ್ತತೋ ಜಾತಸ್ತದಾ ಧರ್ಮಪ್ರದತ್ತವಾನ್। ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮಸ್ತತೋ ಜಾತಃ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷೋ ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೩೧.

ಅವರಿಂದ ಅನಪಾಯ ಎಂಬ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೊಡುವವನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷನು ಜನಿಸಿದನು.

ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಸಞ್ಜಯೋ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ। ಸಞ್ಜಯಸ್ಯ ಜಯಃ ಪುತ್ರೋ ವಿಜಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಗ್ಮಿವಾನ್ ।। ೩೧.

ಪ್ರತಿಪಕ್ಷನ ಮಗನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸಂಜಯನು. ಸಂಜಯನ ಮಗನು ಜಯ, ಜಯನ ಮಗನು ವಿಜಯ ಎಂಬವನು ಜನಿಸಿದನು.

ವಿಜಯಸ್ಯ ಜಯಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಹರ್ಯನ್ದ್ವತಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಹರ್ಯನ್ದುತಸ್ತತೋ ರಾಜಾ ಸಹದೇವಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।। ೩೧.

ವಿಜಯನ ಮಗನು ಜಯ, ಅವನ ಮಗನು ಹರ್ಯಂದ್ವ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹರ್ಯಂದ್ವನಿಂದ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜ ಸಹದೇವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸಹದೇವಸ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಅದೀನ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಃ। ಅದೀನಸ್ಯ ಜಯತ್ಸೇನಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋಽಥ ಸಂಕೃತಿಃ ।। ೩೧.

ಸಹದೇವನ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮಗನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅದೀನ. ಅದೀನನ ಮಗನು ಜಯಸೇನ, ಅವನ ಮಗನು ಸಂಕೃತಿ.

ಸಂಕೃತೇರಪಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಕೃತಧರ್ಮಾ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಕ್ಷತ್ರ ಧರ್ಮಾಣೋ ನಹುಷಸ್ಯ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೧.

ಸಂಕೃತಿಯ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ, ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕೃತಧರ್ಮ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನಹುಷನ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮ ವಂಶಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.

ನಹುಷಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದಾಃ ಷಡಿನ್ದ್ರೋಪಮತೇಜಸಃ। ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಪಿತೃಕನ್ಯಾಯಾಂ ವಿರಜಾಯಾಂ ಮಹೌಜಸಃ ।। ೩೧.

ನಹುಷನಿಗೆ ಆರು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಅವರು ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ಪಿತೃಕನ್ಯೆಯಾದ ವಿರಜೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು.

ಯತಿರ್ಯಯಾತಿಃ ಸಂಯಾತಿರಾಯಾತಿಃ ಪಞ್ಚ ತುದ್ವಯಃ। ಯತಿರ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ತು ತೇಷಾಂ ವೈ ಯಯಾತಿಸ್ತು ತತೋಽವರಃ ।। ೩೧.

ಅವರು ಯತಿ, ಯಯಾತಿ, ಸಂಯಾತಿ, ಆಯಾತಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ತುದ್ವಯ. ಅವರಲ್ಲಿ ಯತಿ ಹಿರಿಯನು, ನಂತರ ಯಯಾತಿ.

ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಕನ್ಯಾಂ ಗಾಂ ನಾಮ ಲೇಭೇ ಪತ್ನೀಂ ಯತಿಸ್ತದಾ। ಸಂಯಾತಿರ್ಮೋ ಕ್ಷಮಾಸ್ಥಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋಽಭವನ್ಮುನಿಃ ।। ೩೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯತಿಯಾದ ಮುನಿಯವರು ಕಾಕುತ್ಥನಂದನಿಯಾದ ಗಾ ಎಂಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ ಪರಮಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.

ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ತು ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಯಯಾತಿಃ ಪೃಥಿವೀಪತಿಃ। ದೇವಯಾನಿಮುಶನಸಃ ಸುತಾಂ ಭಾರ್ಯಾಮವಾಪ ಹ ।। ೩೧.

ಆ ಐದು ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ರಾಜನಾದ ಯಯಾತಿ ಉಶನಸನಂದನಿಯಾದ ದೇವಯಾನಿಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪಡೆದನು.

ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಮಾಸುರೀಂ ಚೈವ ತನಯಾಂ ವೃಷಪರ್ವಣಃ। ಯದುಂ ಚ ತುರ್ವಸುಂ ಚೈವ ದೇವಯಾನಿರ್ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೩೧.

ದೇವಯಾನಿಯಿಂದ ಯದು ಮತ್ತು ತುರ್ವಸು ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮವಾಯಿತು. ವೃಷಪರ್ವನ ಮಗಳು ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ದ್ರುಹ್ಯು, ಅನು ಮತ್ತು ಪೂರು ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ದ್ರುಹ್ಯುಞ್ಚಾನುಞ್ಚ ಪೂರುಞ್ಚ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ವಾರ್ಷಪರ್ವಣೀ । ಅಜೀಜನನ್ಮಹಾವೀರ್ಯಾನ್ ಸುತಾನ್ದೇವಸುತೋಪಮಾನ್ ।। ೩೧.

ವೃಷಪರ್ವನಂದನಿಯಾದ ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆ ದ್ರುಹ್ಯು, ಅನು ಮತ್ತು ಪೂರು ಎಂಬ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ದೇವತೆಗಳ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.

ರಥನ್ತಸ್ಮೈ ದದೌ ರುದ್ರಃ ಪ್ರೀತಃ ಪರಮಭಾಸ್ವರಮ್। ಅಸಙ್ಗಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ದಿವ್ಯಮಕ್ಷಯೌ ಚ ಮಹೇಷುಧೀ ।। ೩೧.

ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ರುದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಬಂಗಾರದಂತೆ ಮೆರೆದ, ಯಾರೂ ಸೋಲಿಸಲಾಗದ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಯುಧಗಳಿರುವ ರಥವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಯುಕ್ತಂ ಮನೋ ಜವೈರಶ್ವೈರ್ಯೇನ ಕನ್ಯಾಂ ಸಮುದ್ವಹತ್। ಸ ತೇನ ರಥಮುಖ್ಯೇನ ಜಿಗಾಯ ಚ ತತೋ ಮಹೀಮ್ ।। ೩೧.

ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಂತೆ ಓಡುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಆ ರಥಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಅವನು ಆ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥದಿಂದ ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

ಯಯಾತಿರ್ಯುಧಿ ದುರ್ದ್ಧರ್ಷೋ ದೇವದಾನವಮಾನವೈಃ । ಪೌರವಾಣಾಂ ನೃಪಾಣಾಞ್ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸೋಽಭವದ್ರಥಃ ।। ೩೧.

ಯಯಾತಿ ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಮಾನವರು ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನಾಗಿದ್ದನು. ಪೌರವರ ರಾಜರಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅವನು ಪ್ರಮುಖ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಯೋವತ್ಸುದೇಶಪ್ರಭವಃ ಕೌರವೋ ಜನಮೇಜಯಃ। ಕುರೋಃ ಪುತ್ರಸ್ಯ ರಾಜ್ಞಸ್ತು ರಾಜ್ಞಃ ಪಾರಿಕ್ಷಿತಸ್ಯ ಹ। ಜಗಾಮ ಸ ರಥೋ ನಾಶಂ ಶಾಪಾದ್ಗಾರ್ಗ್ಯಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೩೧.

ವತ್ಸದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೌರವಕುಲದ ಜನಮೇಜಯನು, ಕುರುನ ಮಗ ಮತ್ತು ಪಾರಿಕ್ಷಿತನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆ ರಥವು ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಗಾರ್ಗ್ಯನ ಶಾಪದಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು.

ಗಾರ್ಗ್ಯಸ್ಯ ಹಿ ಸುತಂ ಬಾಲಃ ಸ ರಾಜಾ ಜನಮೇಜಯಃ। ದುರ್ಬುದ್ಧಿರ್ಹಿಂಸಯಾಮಾಸ ಲೋಹಗನ್ಧಂ ನರಾಧಿಪಮ್ ।। ೩೧.

ಆಗ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ಗಾರ್ಗ್ಯನ ಮಗನಾದ ಲೋಹಗಂಧನನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದನು.

ಸ ಲೋಹಗನ್ಧೋ ರಾಜರ್ಷಿಃ ಪರಿಧಾವನ್ನಿತಸ್ತತಃ। ಪೌರಜಾನಪದೈಸ್ತ್ಯಕ್ತೋ ನ ಲೇಭೇ ಶರ್ಮ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ।। ೩೧.

ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯಾದ ಲೋಹಗಂಧನು ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಓಡಾಡುತ್ತಾ, ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಂದರೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.