ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತುಲ್ಯಾಂ ದೇವವಿಭೂತ್ಯಾಸ್ತು ದೇವ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ರಮತೇ ತತ್ರ ವೈ ದೇವೀ ರಮಮಾಣೇ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಆ ದೇವಿ ಅಲ್ಲೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನೂ ಕೂಡ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನ ರತಿಂ ತತ್ರ ವೈ ದೇವೀ ಲಭತೇ ಗೃಹವಿಸ್ಮಯಾತ್। ದೇವ್ಯಾಃ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಮೀಶಾನೋ ದೇವೋ ವಾಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೦.

ಆ ದೇವಿಗೆ ಆ ಮನೆಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವಿಯ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ಮಾತಾಡಿದನು.

ನಾಹಂ ವೇಶ್ಮ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಮೇ ಗೃಹಮ್। ಪ್ರಹಸ್ಯೈನಾಮಥೋವಾಚ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಮೇ ಗೃಹಮ್ ।। ೩೦.

'ನಾನು ಈ ಮನೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ನನ್ನ ಮನೆ' ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—'ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ನನ್ನ ಮನೆ' ಎಂದು.

ನಾಹಂ ದೇವಿ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಗಚ್ಛಸ್ವೇಹ ರಮಾಮ್ಯಹಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ತದವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ದೇವೇನ ವೈ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೩೦.

'ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಹೋಗು, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತೇನೆ.' ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವರು ತಾನೇ ಅದನ್ನು ಅವಿಮುಕ್ತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.

ಏವಂ ವಾರಾಣಸೀ ಶಪ್ತಾ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್। ಯಸ್ಮಿನ್ ವಸತಿ ವೈ ದೇವಃ ಸರ್ವದೇವನಮಸ್ಕೃತಃ। ಯುಗೇಷು ತ್ರಿಷು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹ ದೇವ್ಯಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ವಾರಾಣಸಿ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವಿಮುಕ್ತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ದೇವರು, ಮೂರು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅಲ್ಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅನ್ತರ್ದ್ಧಾನಂ ಕಲೌ ಯಾತಿ ತತ್ಪುರನ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಅನ್ತರ್ಹಿತೇ ಪುರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪುರೀ ಸಾ ವಸತೇ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ನಗರಿ ಕಾಣಿಸದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಗರಿ ಅಡಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆಡೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ವಾರಾಣಸೀ ಶಪ್ತಾ ನಿವೇಶಂ ಪುನರಾಗತಾ। ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಶತಮುತ್ತಮಧನ್ವಿನಾಮ್ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ, ವಾರಾಣಸಿ ಶಾಪದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತು. ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ಶೂರ ಪುತ್ರರಾದ ನೂರು ಮಂದಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.

ಹತ್ವಾ ನಿವೇಶಯಾಮಾಸ ದಿವೋದಾಸೋ ನರಾಧಿಪಃ। ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ರಾಜ್ಯನ್ತು ಹೃತನ್ತೇನ ಬಲೀಯಸಾ ।। ೩೦.

ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ದಿವೋದಾಸನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಬಲದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ದುರ್ದಮೋ ನಾಮ ನಾಮತಃ। ದಿವೋದಾಸೇನ ಬಾಲೇತಿ ಘೃಣಯಾ ಸ ವಿವರ್ಜಿತಃ ।। ೩೦.

ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಗೆ ದುರ್ಧಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನಿದ್ದನು. ಅವನು ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ದಿವೋದಾಸನು ದಯೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿದನು.

ದಿವೋದಾಸಾದೄಷದ್ವತ್ಯಾಂ ವೀರೋ ಜಜ್ಞೇ ಪ್ರತರ್ದ್ದನಃ। ತೇನ ಪುತ್ರೇಣ ಬಾಲೇನ ಪ್ರಹೃತಂ ತಸ್ಯ ವೈ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ದಿವೋದಾಸ ಮತ್ತು ಋಷದ್ವತಿಯರಿಂದ ಪ್ರತರ್ಧನ ಎಂಬ ಶೂರ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಆ ಮಗನು ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಮತ್ತೆ ಆ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ವೈರಸ್ಯಾನ್ತಂ ಮಹಾರಾಜ್ಞಾ ತದಾ ತೇನ ವಿಧತ್ಸತಾ। ಪ್ರತರ್ದ್ದನಸ್ಯ ಪುತ್ರೌ ದ್ವೌ ವತ್ಸೋ ಗರ್ಗಶ್ಚ ವಿಶ್ರುತಃ ।। ೩೦.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ತಂದನು. ಪ್ರತರ್ಧನನಿಗೆ ವತ್ಸ ಮತ್ತು ಗರ್ಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು.

ವತ್ಸಪುತ್ರೋ ಹ್ಯಲರ್ಕಸ್ತು ಸನ್ನತಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ । ಅಲರ್ಕಂ ಪ್ರತಿ ರಾಜರ್ಷಿರ್ಗೀತಶ್ಲೋಕೌ ಪುರಾತನೌ ।। ೩೦.

ವತ್ಸನ ಮಗನಾಗಿ ಅಲರ್ಕನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ಮಗ ಸನ್ನತಿ. ಅಲರ್ಕನ ಕುರಿತು ರಾಜರ್ಷಿಯೊಬ್ಬನು ಎರಡು ಪುರಾತನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದನು.

ಷಷ್ಟಿವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಷಷ್ಟಿವರ್ಷಶತಾನಿ ಚ। ಯುವಾ ರೂಪೇಣ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹ್ಯಲರ್ಕಃ ಕಾಶಿಸತ್ತಮಃ ।। ೩೦.

ಅಲರ್ಕನು, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಅರುವತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯೌವನದಿಂದಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಲೋಪಾಮುದ್ರಾ ಪ್ರಸಾದೇನ ಪರಮಾಯುರವಾಪ್ತವಾನ್ ।। ೩೦.

ಲೋಪಾಮುದ್ರೆಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಶಾಪಸ್ಯಾನ್ತೇ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಹತ್ವಾ ಕ್ಷೇಮಕರಾಕ್ಷಸಮ್। ರಮ್ಯಾಮಾವಾಸಯಾಮಾಸ ಪುರೀಂ ವಾರಾಣಸೀಂ ನೃಪಃ ।। ೩೦.

ಶಾಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನು ಕ್ಷೇಮಕರ್ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸುಂದರವಾದ ವಾರಾಣಸಿ ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ಸನ್ನತೇರಪಿ ದಾಯಾದಃ ಸುನೀಥೋ ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ। ಸುನೀಥಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದಃ ಸುಕೇತುರ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ ।। ೩೦.

ಸನ್ನತಿಗೂ ಸುನೀತ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುತ್ರನು ಇದ್ದನು. ಸುನೀತನಿಗೆ ಸುಕೇತು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸುಕೇತುತನಯಶ್ಚಾಪಿ ಧರ್ಮಕೇತುರಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ಧರ್ಮಕೇತೋಸ್ತು ದಾಯಾದಃ ಸತ್ಯಕೇತುರ್ಮಹಾರಥಃ ।। ೩೦.

ಸುಕೇತುಮಗನು ಧರ್ಮಕೇತು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಧರ್ಮಕೇತುಮಗನು ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಸತ್ಯಕೇತು.

ಸತ್ಯಕೇತುಸುತಶ್ಚಾಪಿ ವಿಭುರ್ನಾಮ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಃ। ಸುವಿಭುಸ್ತು ವಿಭೋಃ ಪುತ್ರಃ ಸುಕುಮಾರಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೦.

ಸತ್ಯಕೇತುಮಗನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ವಿಭು. ವಿಭುಮಗನು ಸುವಿಭು, ಅವನ ಮಗ ಸುಕುಮಾರ.

ಸುಕುಮಾರಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಧೃಷ್ಟಕೇತುಃ ಸ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ। ಧುಷ್ಟಕೇತೋಸ್ತು ದಾಯಾದೋ ವೇಣುಹೋತ್ರಃ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ಸುಕುಮಾರನ ಮಗ ಧೃಷ್ಠಕೇತು, ಅವನು ಧಾರ್ಮಿಕನು. ಧೃಷ್ಠಕೇತುಮಗನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ವೇಣುಹೋತ್ರ.

ವೇಣುಹೋತ್ರಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಗಾರ್ಗ್ಯೋ ವೈ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ। ಗಾರ್ಗ್ಯಸ್ಯ ಗರ್ಗಭೂಮಿಸ್ತು ವಾತ್ಸ್ಯೋ ವತ್ಸಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೩೦.

ವೇಣುಹೋತ್ರನ ಮಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾರ್ಗ್ಯ. ಗಾರ್ಗ್ಯನ ಮಗ ಗರ್ಗಭೂಮಿ, ವತ್ಸನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಗ ವಾತ್ಸ್ಯ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ಚೈವ ತಯೋಃ ಪುತ್ರಾಃ ಸುಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಾಃ। ವಿಕ್ರಾನ್ತಾ ಬಲವನ್ತಶ್ಚ ಸಿಂಹತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾಃ ।। ೩೦.

ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಶೂರರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಸಿಂಹದಂತೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಕಾಶ್ಯಪಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ರಜೇರಪಿ ನಿಬೋಧತ। ರಜೇಃ ಪುತ್ರಶತಾನ್ಯಾಸನ್ ಪಞ್ಚ ವೀರ್ಯವತೋ ಭುವಿ। ರಾಜೇಯಮಿತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ಕ್ಷತ್ರಮಿನ್ದ್ರಭಯಾವಹಮ್ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ಕಾಶ್ಯಪರು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈಗ ರಾಜಿಯ ಕಥೆ ಕೇಳಿ. ರಾಜಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ನೂರು ಶೂರ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ರಾಜೇಯ ಎಂಬ ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶವು ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು.

ತದಾ ದೈವಾಸುರೇ ಯುದ್ಧೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೇ ಸುದಾರುಣೇ। ದೇವಾಶ್ಚೈವಾಸುರಾಶ್ಚೈವ ಪಿತಾಮಹಮಥಾಬ್ರುವನ್ ।। ೩೦.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ನಡುವೆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಗ ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಇಬ್ಬರೂ ಪಿತಾಮಹನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಆವಯೋರ್ಭಗವಾನ್ ಯುದ್ಧೇ ವಿಜೇತಾ ಕೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಬ್ರೂಹಿ ನಃ ಸರ್ವ್ವಲೋಕೇಶ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಹೇ ವಯಮ್ ।। ೩೦.

ಸಕಲ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವರೇ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆಂದು ನಮಗೆ ಹೇಳಿ. ನಾವು ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ।। ಯೇಷಾಮರ್ಥಾಯ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ರಜಿರಾತ್ತಾಯುಧಃ ಪ್ರಭುಃ। ಯೋತ್ಸ್ಯತೇ ತೇ ವಿಜೇಷ್ಯನ್ತಿ ತ್ರೀಲ್ಲೋಁಕಾನ್ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೩೦.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಯಾರು ರಾಜಿಯため ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಯುಧ ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವರೇ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ.

ರಜಿರ್ಯತಸ್ತತೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯತೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತತೋ ಧೃತಿಃ। ಯತೋ ಧೃತಿಸ್ತತೋ ಧರ್ಮೋ ಯತೋ ಧರ್ಮಸ್ತತೋ ಜಯಃ ।। ೩೦.

ಯಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಇದ್ದಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; ಐಶ್ವರ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥೈರ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; ಸ್ಥೈರ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವಿರುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಜಯವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ತದ್ದೇವಾ ದಾನವಾಃ ಸರ್ವೇ ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಜೇರ್ಜಯಮ್। ಅಭ್ಯಯುರ್ಜಯಮಿಚ್ಛನ್ತಃ ಸ್ತುವನ್ತೋ ರಾಜಸತ್ತಮಮ್ ।। ೩೦.

ಅವನ ಜಯದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿ, ರಾಜಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.

ತೇ ಹೃಷ್ಟಮನಸಃ ಶರ್ವೇ ರಾಜಾನಂ ದೇವದಾನವಾಃ। ಊಚುರಸ್ಮಜ್ಜಯಾಯ ತ್ವಂ ಗೃಹಾಣ ವರಕಾರ್ಮುಕಮ್ ।। ೩೦.

ಎಲ್ಲಾ ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೃದಯ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ನಮ್ಮ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿ.

ರಜಿರುವಾಚ।। ಅಹಞ್ಜೇಷ್ಯಾಮಿ ನೋ ಯುದ್ಧೇ ದೇವಾನ್ ಶಕ್ರಪುರೋಗಮಾನ್। ಇನ್ದ್ರೋ ಭವಾಮಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ತತೋ ಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಸಂಯುಗೇ ।। ೩೦.

ರಾಜಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ದೇವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಂತರ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಇಂದ್ರನಾಗುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತೇನೆ.