ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪೂಜಾನ್ತು ವಿಪುಲಾಂ ಕೃತ್ವಾ ದೇವೀ ಪುತ್ರಾನಯಾಚತ। ಪುನಃ ಪುನರಥಾಗಮ್ಯ ಬಹುಶಃ ಪುತ್ರಕಾರಣಾತ್ ।। ೩೦.

ದೇವಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಮಗನಿಗಾಗಿ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬಂದು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

ನ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ಪುತ್ರಾಂಸ್ತು ನಿಕುಮ್ಭಃ ಕಾರಣೇನ ತು। ರಾಜಾ ಯದಿ ತತ್ ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ತತಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ ।। ೩೦.

ನಿಕುಂಭನು ಯಾವ ಕಾರಣವೋಂದರಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಜನು ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ಮುಂದೆ ಏನೋ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಥ ದೀರ್ಘೇಣ ಕಾಲೇನ ಕ್ರೋಧೋ ರಾಜಾನಮಾವಿಶತ್। ಭೂತಂ ತ್ವಿದಂ ಮಹಾದ್ವಾರಿ ನಗರಾಣಾಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।। ೩೦.

ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ ಆ ಕೋಪ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆಗ ಅವನು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಒಂದು ಜೀವಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಪ್ರೀತ್ಯಾ ವರಾಂಶ್ಚ ಶತಶೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ತು ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ। ಮಾಮಕೈಃ ಪೂಜ್ಯತೇ ನಿತ್ಯಂ ನಗರ್ಯಾಂ ಮಮ ಚೈವ ತು ।। ೩೦.

ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೂರಾರು ವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಜನರು ನನ್ನ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ತತ್ರಾರ್ಚ್ಚಿತಶ್ಚ ಬಹುಶೋ ದೇವ್ಯಾ ಮೇ ತತ್ರ ಕಾರಣಾತ್ । ನ ದದಾತಿ ಚ ಪುತ್ರಂ ಮೇ ಕೃತಘ್ನೋ ಬಹುಭೋಜನಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲೆ, ನನ್ನ ರಾಣಿಯು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು. ಆದರೂ, ಅವನು ನನಗೆ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ—ಅತಿಥಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಕೃತಘ್ನನಾದನು.

ಅತೋ ನಾರ್ಹತಿ ಪೂಜಾನ್ತು ಮತ್ಸಕಾಶಾತ್ ಕಥಞ್ಚನ। ತಸ್ಮಾತ್ತು ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಂ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೩೦.

ಆದರಿಂದ ಅವನು ಯಾವತ್ತೂ ನನ್ನಿಂದ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಆ ದುಷ್ಟನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಏವಂ ತು ಸವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ದುರಾತ್ಮಾ ರಾಜ ಕಿಲ್ಬಿಷೀ। ಸ್ಥಾನಂ ಗಣಪತೇಸ್ತಸ್ಯ ನಾಶಯಾಮಾಸ ದುರ್ಮತಿಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆ ಪಾಪಿ ರಾಜನು, ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಣಪತಿಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಭಗ್ನಮಾಯತನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಾನಮಗಮತ್ ಪ್ರಭುಃ। ಯಸ್ಮಾದೃತೇಽಪರಾಧಂ ಮೇ ತ್ವಯಾ ಸ್ಥಾನಂ ವಿನಾ ಶಿತಮ್ ।। ೩೦.

ಆಯತನವನ್ನು ಧ್ವಂಸವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಭು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು: 'ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ.' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಅಕಸ್ಮಾತ್ ತು ಪುರೀ ಶೂನ್ಯಾ ಭವಿತ್ರೀ ತೇ ನರಾಧಿಪ। ತತಸ್ತೇನ ತು ಶಾಪೇನ ಶೂನ್ಯಾ ವಾರಾಣಸೀ ತಥಾ ।। ೩೦.

'ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನಿನ್ನ ನಗರ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ರಾಜನೇ. ಆ ಶಾಪದಿಂದ ವಾರಾಣಸಿಯೂ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು.' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಶಪ್ತಾಂ ಪುರೀಂ ನಿಕುಮ್ಭಸ್ತು ಮಹಾದೇವಮಥಾನಯತ್। ಶೂನ್ಯಾಂ ಪುರೀಂ ಮಹಾದೇವೋ ನಿರ್ಮ್ಮಮೇ ಪರಮಾತ್ಮನಾ ।। ೩೦.

ನಿಕುಂಭನು ಆ ನಗರವನ್ನು ಶಪಿಸಿ, ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಮಹಾದೇವನು, ಪರಮಾತ್ಮ, ಆ ನಗರವನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದನು.

ತುಲ್ಯಾಂ ದೇವವಿಭೂತ್ಯಾಸ್ತು ದೇವ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ರಮತೇ ತತ್ರ ವೈ ದೇವೀ ರಮಮಾಣೇ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಆ ದೇವಿ ಅಲ್ಲೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನೂ ಕೂಡ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನ ರತಿಂ ತತ್ರ ವೈ ದೇವೀ ಲಭತೇ ಗೃಹವಿಸ್ಮಯಾತ್। ದೇವ್ಯಾಃ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಮೀಶಾನೋ ದೇವೋ ವಾಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೦.

ಆ ದೇವಿಗೆ ಆ ಮನೆಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವಿಯ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ಮಾತಾಡಿದನು.

ನಾಹಂ ವೇಶ್ಮ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಮೇ ಗೃಹಮ್। ಪ್ರಹಸ್ಯೈನಾಮಥೋವಾಚ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಮೇ ಗೃಹಮ್ ।। ೩೦.

'ನಾನು ಈ ಮನೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ನನ್ನ ಮನೆ' ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—'ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ನನ್ನ ಮನೆ' ಎಂದು.

ನಾಹಂ ದೇವಿ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಗಚ್ಛಸ್ವೇಹ ರಮಾಮ್ಯಹಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ತದವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ದೇವೇನ ವೈ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೩೦.

'ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಹೋಗು, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತೇನೆ.' ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವರು ತಾನೇ ಅದನ್ನು ಅವಿಮುಕ್ತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.

ಏವಂ ವಾರಾಣಸೀ ಶಪ್ತಾ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್। ಯಸ್ಮಿನ್ ವಸತಿ ವೈ ದೇವಃ ಸರ್ವದೇವನಮಸ್ಕೃತಃ। ಯುಗೇಷು ತ್ರಿಷು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹ ದೇವ್ಯಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ವಾರಾಣಸಿ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವಿಮುಕ್ತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ದೇವರು, ಮೂರು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅಲ್ಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅನ್ತರ್ದ್ಧಾನಂ ಕಲೌ ಯಾತಿ ತತ್ಪುರನ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಅನ್ತರ್ಹಿತೇ ಪುರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪುರೀ ಸಾ ವಸತೇ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ನಗರಿ ಕಾಣಿಸದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಗರಿ ಅಡಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆಡೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ವಾರಾಣಸೀ ಶಪ್ತಾ ನಿವೇಶಂ ಪುನರಾಗತಾ। ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಶತಮುತ್ತಮಧನ್ವಿನಾಮ್ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ, ವಾರಾಣಸಿ ಶಾಪದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತು. ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ಶೂರ ಪುತ್ರರಾದ ನೂರು ಮಂದಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.

ಹತ್ವಾ ನಿವೇಶಯಾಮಾಸ ದಿವೋದಾಸೋ ನರಾಧಿಪಃ। ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ರಾಜ್ಯನ್ತು ಹೃತನ್ತೇನ ಬಲೀಯಸಾ ।। ೩೦.

ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ದಿವೋದಾಸನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಬಲದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ದುರ್ದಮೋ ನಾಮ ನಾಮತಃ। ದಿವೋದಾಸೇನ ಬಾಲೇತಿ ಘೃಣಯಾ ಸ ವಿವರ್ಜಿತಃ ।। ೩೦.

ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಗೆ ದುರ್ಧಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನಿದ್ದನು. ಅವನು ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ದಿವೋದಾಸನು ದಯೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿದನು.

ದಿವೋದಾಸಾದೄಷದ್ವತ್ಯಾಂ ವೀರೋ ಜಜ್ಞೇ ಪ್ರತರ್ದ್ದನಃ। ತೇನ ಪುತ್ರೇಣ ಬಾಲೇನ ಪ್ರಹೃತಂ ತಸ್ಯ ವೈ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ದಿವೋದಾಸ ಮತ್ತು ಋಷದ್ವತಿಯರಿಂದ ಪ್ರತರ್ಧನ ಎಂಬ ಶೂರ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಆ ಮಗನು ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಮತ್ತೆ ಆ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ವೈರಸ್ಯಾನ್ತಂ ಮಹಾರಾಜ್ಞಾ ತದಾ ತೇನ ವಿಧತ್ಸತಾ। ಪ್ರತರ್ದ್ದನಸ್ಯ ಪುತ್ರೌ ದ್ವೌ ವತ್ಸೋ ಗರ್ಗಶ್ಚ ವಿಶ್ರುತಃ ।। ೩೦.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ತಂದನು. ಪ್ರತರ್ಧನನಿಗೆ ವತ್ಸ ಮತ್ತು ಗರ್ಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು.

ವತ್ಸಪುತ್ರೋ ಹ್ಯಲರ್ಕಸ್ತು ಸನ್ನತಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ । ಅಲರ್ಕಂ ಪ್ರತಿ ರಾಜರ್ಷಿರ್ಗೀತಶ್ಲೋಕೌ ಪುರಾತನೌ ।। ೩೦.

ವತ್ಸನ ಮಗನಾಗಿ ಅಲರ್ಕನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ಮಗ ಸನ್ನತಿ. ಅಲರ್ಕನ ಕುರಿತು ರಾಜರ್ಷಿಯೊಬ್ಬನು ಎರಡು ಪುರಾತನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದನು.

ಷಷ್ಟಿವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಷಷ್ಟಿವರ್ಷಶತಾನಿ ಚ। ಯುವಾ ರೂಪೇಣ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹ್ಯಲರ್ಕಃ ಕಾಶಿಸತ್ತಮಃ ।। ೩೦.

ಅಲರ್ಕನು, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಅರುವತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯೌವನದಿಂದಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಲೋಪಾಮುದ್ರಾ ಪ್ರಸಾದೇನ ಪರಮಾಯುರವಾಪ್ತವಾನ್ ।। ೩೦.

ಲೋಪಾಮುದ್ರೆಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಶಾಪಸ್ಯಾನ್ತೇ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಹತ್ವಾ ಕ್ಷೇಮಕರಾಕ್ಷಸಮ್। ರಮ್ಯಾಮಾವಾಸಯಾಮಾಸ ಪುರೀಂ ವಾರಾಣಸೀಂ ನೃಪಃ ।। ೩೦.

ಶಾಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನು ಕ್ಷೇಮಕರ್ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸುಂದರವಾದ ವಾರಾಣಸಿ ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ಸನ್ನತೇರಪಿ ದಾಯಾದಃ ಸುನೀಥೋ ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ। ಸುನೀಥಸ್ಯ ತು ದಾಯಾದಃ ಸುಕೇತುರ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ ।। ೩೦.

ಸನ್ನತಿಗೂ ಸುನೀತ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುತ್ರನು ಇದ್ದನು. ಸುನೀತನಿಗೆ ಸುಕೇತು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸುಕೇತುತನಯಶ್ಚಾಪಿ ಧರ್ಮಕೇತುರಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ಧರ್ಮಕೇತೋಸ್ತು ದಾಯಾದಃ ಸತ್ಯಕೇತುರ್ಮಹಾರಥಃ ।। ೩೦.

ಸುಕೇತುಮಗನು ಧರ್ಮಕೇತು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಧರ್ಮಕೇತುಮಗನು ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಸತ್ಯಕೇತು.

ಸತ್ಯಕೇತುಸುತಶ್ಚಾಪಿ ವಿಭುರ್ನಾಮ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಃ। ಸುವಿಭುಸ್ತು ವಿಭೋಃ ಪುತ್ರಃ ಸುಕುಮಾರಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೦.

ಸತ್ಯಕೇತುಮಗನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ವಿಭು. ವಿಭುಮಗನು ಸುವಿಭು, ಅವನ ಮಗ ಸುಕುಮಾರ.

ಸುಕುಮಾರಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಧೃಷ್ಟಕೇತುಃ ಸ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಃ। ಧುಷ್ಟಕೇತೋಸ್ತು ದಾಯಾದೋ ವೇಣುಹೋತ್ರಃ ಪ್ರಜೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ಸುಕುಮಾರನ ಮಗ ಧೃಷ್ಠಕೇತು, ಅವನು ಧಾರ್ಮಿಕನು. ಧೃಷ್ಠಕೇತುಮಗನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ವೇಣುಹೋತ್ರ.