ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಥೋಕ್ತಸ್ತು ಮಹಾದೇವಃ ಸರ್ವಾಂಲ್ಲೋಕಾನವೇಕ್ಷ್ಯ ಹ। ವಾಸಾರ್ಥಂ ರೋಚಯಾಮಾಸ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ತು ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ। ವಾರಾಣಸೀಂ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರಂ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮಹಾದೇವನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ್ವಿಜರೇ, ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು.

ದಿವೋ ದಾಸೇನ ತಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನಿವಿಷ್ಟಾನ್ನಗರೀಂ ಭವಃ। ಪಾರ್ಶ್ವಾಸ್ಥಂ ಸ ಸಮಾಹೂಯ ಗಣೇಶಂ ಕ್ಷೇಮಕಂ ಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೦.

ದಿವೋದಾಸನು ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದ ಭವನು, ತನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ರಕ್ಷಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಗಣೇಶ್ವರ ಪುರೀಙ್ಗತ್ವಾ ಸೂನ್ಯಾಂ ವಾರಾಣಸೀಂ ಕುರು। ಮೃದುನಾ ಚಾಬ್ಯುಪಾಯೇನ ಅತಿವೀರ್ಯಃ ಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೩೦.

'ಗಣಪತಿ, ನೀನು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ಖಾಲಿಯಾಗಿಸು; ಆ ರಾಜನು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ಮೃದುವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸು.'

ತತೋ ಗತ್ವಾ ನಿಕುಮ್ಭಸ್ತು ಪುರೀಂ ವಾರಾಣಸೀಂ ಪುರಾ । ಸ್ವಪ್ನೇ ಸನ್ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಮಙ್ಕನಂ ನಾಮ ನಾಪಿತಮ್ ।। ೩೦.

ನಂತರ ನಿಕುಂಭನು ವಾರಾಣಸಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಂಕನ ಎಂಬ ನಾಪಿತನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಶ್ರೇಯಸ್ತೇಽಹಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಸ್ಥಾನಂ ಮೇ ರೋಚಯಾನಘ। ಮದ್ರೂಪಾಂ ಪ್ರತಿಮಾಂ ಕೃತ್ವಾ ನಗರ್ಯ್ಯನ್ತೇ ನಿವೇಶಯ ।। ೩೦.

'ನಾನು ನಿನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ತರುತ್ತೇನೆ; ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ನನಗಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆರಿಸು. ನನ್ನ ರೂಪದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸು.'

ತಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಯಥಾ ದೃಷ್ಟಂ ಸರ್ವಂ ಕಾರಿತವಾನ್ ದ್ವಿಜಾಃ। ನಗರೀದ್ವಾರ್ಯನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ರಾಜಾನನ್ತು ಯಥಾವಿಧಿ ।। ೩೦.

ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ಮಾಡಿಸಿದನು, ದ್ವಿಜರೆ, ರಾಜನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಪಡೆದು ಕಾರ್ಯಮಾಡಿದನು.

ಪೂಜಾ ತು ಮಹತೀ ಚೈವ ನಿತ್ಯಮೇವ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ। ಗನ್ಧೈರ್ಧೂಪೈಶ್ಚ ಮಾಲ್ಯೈಶ್ಚ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯೈಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಮಹಾಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಸುಗಂಧ, ಧೂಪ, ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸುಂದರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನ್ನಪ್ರದಾನಯುಕ್ತೈಶ್ಚ ಅತ್ಯದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್। ಏವಂ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯತೇ ತತ್ರ ನಿತ್ಯಮೇವ ಗಣೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನದಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾದ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಗಣೇಶ್ವರನನ್ನು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ತತೋ ವರಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಗರಾಣಾಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । ಪುತ್ರಾನ್ ಹಿರಣ್ಯಮಾಯೂಂಷಿ ಸರ್ವ್ವಕಾಮಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೦.

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಸಾವಿರಾರು ವರಗಳನ್ನು ನಗರಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಮಕ್ಕಳು, ಚಿನ್ನ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ.

ರಾಜ್ಞಸ್ತು ಮಹಿಷೀ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಸುಯಶಾ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಾ। ಪುತ್ರಾರ್ಥಮಾಗತಾ ಸಾಧ್ವೀ ರಾಜ್ಞಾ ದೇವೀ ಪ್ರಚೋದಿತಾ ।। ೩೦.

ಆ ರಾಜನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಣಿ ಸುಯಶಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು. ಮಗನಿಗಾಗಿ, ರಾಜನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಬಂದಳು.

ಪೂಜಾನ್ತು ವಿಪುಲಾಂ ಕೃತ್ವಾ ದೇವೀ ಪುತ್ರಾನಯಾಚತ। ಪುನಃ ಪುನರಥಾಗಮ್ಯ ಬಹುಶಃ ಪುತ್ರಕಾರಣಾತ್ ।। ೩೦.

ದೇವಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಮಗನಿಗಾಗಿ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬಂದು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

ನ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ಪುತ್ರಾಂಸ್ತು ನಿಕುಮ್ಭಃ ಕಾರಣೇನ ತು। ರಾಜಾ ಯದಿ ತತ್ ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ತತಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ ।। ೩೦.

ನಿಕುಂಭನು ಯಾವ ಕಾರಣವೋಂದರಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಜನು ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ಮುಂದೆ ಏನೋ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಥ ದೀರ್ಘೇಣ ಕಾಲೇನ ಕ್ರೋಧೋ ರಾಜಾನಮಾವಿಶತ್। ಭೂತಂ ತ್ವಿದಂ ಮಹಾದ್ವಾರಿ ನಗರಾಣಾಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।। ೩೦.

ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ ಆ ಕೋಪ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆಗ ಅವನು ಮಹಾದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಒಂದು ಜೀವಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಪ್ರೀತ್ಯಾ ವರಾಂಶ್ಚ ಶತಶೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ತು ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ। ಮಾಮಕೈಃ ಪೂಜ್ಯತೇ ನಿತ್ಯಂ ನಗರ್ಯಾಂ ಮಮ ಚೈವ ತು ।। ೩೦.

ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೂರಾರು ವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಜನರು ನನ್ನ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ತತ್ರಾರ್ಚ್ಚಿತಶ್ಚ ಬಹುಶೋ ದೇವ್ಯಾ ಮೇ ತತ್ರ ಕಾರಣಾತ್ । ನ ದದಾತಿ ಚ ಪುತ್ರಂ ಮೇ ಕೃತಘ್ನೋ ಬಹುಭೋಜನಃ ।। ೩೦.

ಅಲ್ಲೆ, ನನ್ನ ರಾಣಿಯು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು. ಆದರೂ, ಅವನು ನನಗೆ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ—ಅತಿಥಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಕೃತಘ್ನನಾದನು.

ಅತೋ ನಾರ್ಹತಿ ಪೂಜಾನ್ತು ಮತ್ಸಕಾಶಾತ್ ಕಥಞ್ಚನ। ತಸ್ಮಾತ್ತು ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಂ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೩೦.

ಆದರಿಂದ ಅವನು ಯಾವತ್ತೂ ನನ್ನಿಂದ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಆ ದುಷ್ಟನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಏವಂ ತು ಸವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ದುರಾತ್ಮಾ ರಾಜ ಕಿಲ್ಬಿಷೀ। ಸ್ಥಾನಂ ಗಣಪತೇಸ್ತಸ್ಯ ನಾಶಯಾಮಾಸ ದುರ್ಮತಿಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆ ಪಾಪಿ ರಾಜನು, ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಣಪತಿಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದನು.

ಭಗ್ನಮಾಯತನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಾನಮಗಮತ್ ಪ್ರಭುಃ। ಯಸ್ಮಾದೃತೇಽಪರಾಧಂ ಮೇ ತ್ವಯಾ ಸ್ಥಾನಂ ವಿನಾ ಶಿತಮ್ ।। ೩೦.

ಆಯತನವನ್ನು ಧ್ವಂಸವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಭು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು: 'ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ.' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಅಕಸ್ಮಾತ್ ತು ಪುರೀ ಶೂನ್ಯಾ ಭವಿತ್ರೀ ತೇ ನರಾಧಿಪ। ತತಸ್ತೇನ ತು ಶಾಪೇನ ಶೂನ್ಯಾ ವಾರಾಣಸೀ ತಥಾ ।। ೩೦.

'ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನಿನ್ನ ನಗರ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ರಾಜನೇ. ಆ ಶಾಪದಿಂದ ವಾರಾಣಸಿಯೂ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು.' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಶಪ್ತಾಂ ಪುರೀಂ ನಿಕುಮ್ಭಸ್ತು ಮಹಾದೇವಮಥಾನಯತ್। ಶೂನ್ಯಾಂ ಪುರೀಂ ಮಹಾದೇವೋ ನಿರ್ಮ್ಮಮೇ ಪರಮಾತ್ಮನಾ ।। ೩೦.

ನಿಕುಂಭನು ಆ ನಗರವನ್ನು ಶಪಿಸಿ, ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಮಹಾದೇವನು, ಪರಮಾತ್ಮ, ಆ ನಗರವನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದನು.

ತುಲ್ಯಾಂ ದೇವವಿಭೂತ್ಯಾಸ್ತು ದೇವ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ರಮತೇ ತತ್ರ ವೈ ದೇವೀ ರಮಮಾಣೇ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಆ ದೇವಿ ಅಲ್ಲೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನೂ ಕೂಡ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನ ರತಿಂ ತತ್ರ ವೈ ದೇವೀ ಲಭತೇ ಗೃಹವಿಸ್ಮಯಾತ್। ದೇವ್ಯಾಃ ಕ್ರೀಡಾರ್ಥಮೀಶಾನೋ ದೇವೋ ವಾಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೩೦.

ಆ ದೇವಿಗೆ ಆ ಮನೆಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವಿಯ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ಮಾತಾಡಿದನು.

ನಾಹಂ ವೇಶ್ಮ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಮೇ ಗೃಹಮ್। ಪ್ರಹಸ್ಯೈನಾಮಥೋವಾಚ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಮೇ ಗೃಹಮ್ ।। ೩೦.

'ನಾನು ಈ ಮನೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ನನ್ನ ಮನೆ' ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—'ಅವಿಮುಕ್ತವೇ ನನ್ನ ಮನೆ' ಎಂದು.

ನಾಹಂ ದೇವಿ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಗಚ್ಛಸ್ವೇಹ ರಮಾಮ್ಯಹಮ್। ತಸ್ಮಾತ್ತದವಿಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ದೇವೇನ ವೈ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೩೦.

'ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಹೋಗು, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತೇನೆ.' ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವರು ತಾನೇ ಅದನ್ನು ಅವಿಮುಕ್ತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.

ಏವಂ ವಾರಾಣಸೀ ಶಪ್ತಾ ಅವಿಮುಕ್ತಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್। ಯಸ್ಮಿನ್ ವಸತಿ ವೈ ದೇವಃ ಸರ್ವದೇವನಮಸ್ಕೃತಃ। ಯುಗೇಷು ತ್ರಿಷು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹ ದೇವ್ಯಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ವಾರಾಣಸಿ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವಿಮುಕ್ತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ದೇವರು, ಮೂರು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅಲ್ಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅನ್ತರ್ದ್ಧಾನಂ ಕಲೌ ಯಾತಿ ತತ್ಪುರನ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಅನ್ತರ್ಹಿತೇ ಪುರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪುರೀ ಸಾ ವಸತೇ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ನಗರಿ ಕಾಣಿಸದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಗರಿ ಅಡಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆಡೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ವಾರಾಣಸೀ ಶಪ್ತಾ ನಿವೇಶಂ ಪುನರಾಗತಾ। ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಶತಮುತ್ತಮಧನ್ವಿನಾಮ್ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ, ವಾರಾಣಸಿ ಶಾಪದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತು. ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ಶೂರ ಪುತ್ರರಾದ ನೂರು ಮಂದಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.

ಹತ್ವಾ ನಿವೇಶಯಾಮಾಸ ದಿವೋದಾಸೋ ನರಾಧಿಪಃ। ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ರಾಜ್ಯನ್ತು ಹೃತನ್ತೇನ ಬಲೀಯಸಾ ।। ೩೦.

ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ದಿವೋದಾಸನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಬಲದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಭದ್ರಶ್ರೇಣ್ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ದುರ್ದಮೋ ನಾಮ ನಾಮತಃ। ದಿವೋದಾಸೇನ ಬಾಲೇತಿ ಘೃಣಯಾ ಸ ವಿವರ್ಜಿತಃ ।। ೩೦.

ಭದ್ರಶ್ರೇಣಿಗೆ ದುರ್ಧಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನಿದ್ದನು. ಅವನು ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ದಿವೋದಾಸನು ದಯೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿದನು.