ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಪಿತೃಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷೈಶ್ಚ ರಕ್ಷೋಭೂತಗಣೈಸ್ತಥಾ। ಮಾನುಷೈಃ ಪಶುಭಿಶ್ಚೈವ ಪಕ್ಷಿಭಿಃ ಸ್ಥಾವರೈಃ ಸಹ ।। ೪.

ಪಿತೃಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಭೂತಗಣಗಳು, ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾವರಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಮನ್ವಾದಿಕಂ ಭವಿಷ್ಯಾನ್ತಮಾಖ್ಯಾನೈರ್ಬಹುವಿಸ್ತರಮ್ । ವಕ್ಷ್ಯೇ ವೈವಸ್ವತಂ ಸರ್ಗಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ವಿವಸ್ವತೇ ।। ೪.

ಮನುವಿನಿಂದ ಭವಿಷ್ಯವರೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಶಾಲ ಕಥನಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈವಸ್ವತ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವಸ್ವಾನ್‌ಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಆದ್ಯೇ ಮನ್ವನ್ತರೇಽತೀತಾಃ ಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರಾವರ್ತ್ತಕಾಶ್ಚ ಯೇ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಸಪ್ತಾಸನ್ ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ। ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇಽತೀತೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ವೈವಸ್ವತೇ ಪುನಃ ।। ೪.

ಮೂದಲ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಕಳೆದ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ವೈವಸ್ವತ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲೂ ಇದ್ದರು.

ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚ ಋಷೀಣಾಞ್ಚ ಭೃಗ್ವಾದೀನಾಂ ಮಹೌಜಸಾಮ್। ಶಾಪಾನ್ಮಹೇಶ್ವರಸ್ಯಾಸೀತ್ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೪.

ದಕ್ಷಿಣೂ, ಭೃಗು ಮುಂತಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಋಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹೇಶ್ವರನ ಶಾಪದಿಂದ ಈ ಮಹಾತ್ಮರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.

ಭೂಯಃ ಸಪ್ತರ್ಷಯಸ್ತೇ ಚ ಉತ್ಪನ್ನಾಃ ಸಪ್ತ ಮಾನಸಾಃ। ಪುತ್ರತ್ವೇ ಕಲ್ಪಿತಾಶ್ಚೈವ ಸ್ವಯಮೇವ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ।। ೪.

ಮತ್ತೆ ಆ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಏಳು ಜನರು, ಸ್ವಯಂಭುವನು ಸ್ವತಃ ಪುತ್ರರಾಗಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಪ್ರಜಾಸನ್ತಾನಕೃದ್ಭಿಸ್ತೈರುತ್ಪದ್ಯದ್ಭಿರ್ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ। ಪುನಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತಃ ಸರ್ಗೋ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೪.

ಆ ಮಹಾತ್ಮರು, ಸಂತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು, ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ತೇಷಾಂ ಪ್ರಸೂತಿಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಶುದ್ಧಜ್ಞಾನಕರ್ಮಣಾಮ್। ಸಮಾಸವ್ಯಾಸಯೋಗಾಭ್ಯಾಂ ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ ।। ೪.

ಅವರ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತಾನವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿವರವಾಗಿಯೂ, ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಯೇಷಾಮನ್ವಯಸಮ್ಭೂತೈರ್ಲೋಕೋಽಯಂ ಸಚರಾಚರಃ। ಪುನಃ ಸ ಪೂರಿತಃ ಸರ್ಗೋ ಗ್ರಹ ನಕ್ಷತ್ರಮಣ್ಡಿತಃ ।। ೪.

ಇವರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಚರಾಚರ ಸಮೇತವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತುಂಬಿತು; ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಅಲಂಕರಿತವಾಯಿತು.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಮುನೀನಾಂ ಸಂಶಯೋಽಭವತ್ । ತತಸ್ತಂ ಸಂಶಯಾವಿಷ್ಟಾಃ ಸೂತಂ ಸಂಶಯನಿಶ್ಚಯೇ। ಸತ್ಕೃತ್ಯ ಪರಿಪಪ್ರಚ್ಛುರ್ಮುನಯಃ ಶಂಸಿತವ್ರತಾಃ ।। ೪.

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮುನಿಗಳು ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು; ಆ ಮುನಿಗಳು ಸಂಶಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಂಶಯ ನಿವಾರಕನಾದ ಸೂತನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಕಥಂ ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಪೂರ್ವ್ವಮುತ್ಪನ್ನಾಃ ಸಪ್ತ ಮಾನಸಾಃ। ಪುತ್ರತ್ವೇ ಕಲ್ಪಿತಾಶ್ಚೈವ ತನ್ನೋ ನಿಗದ ಸತ್ತಮ। ತತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸೂತ ಪೌರಾಣಿಕಃ ಶುಭಮ್ ।। ೪.

ಹಳೆಯ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ಮಾನಸ ಪುತ್ರರು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರರೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು ಮಹಾನुभಾವನೆ; ಆಗ ಪುರಾಣ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಸೂತನು ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಕಥಂ ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಸಿದ್ಧಾ ಯೇ ವೈ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ। ಮನ್ವನ್ತರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪುನರ್ವೈವಸ್ವತಂ ಕಿಲ ।। ೪.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸಿದ್ಧರಾದ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸು.

ಭವಾಭಿಶಾಪಾತ್ಸಂವಿದ್ಧಾ ಹ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಾಸ್ತೇ ತದಾ ತಪಃ। ಉಪಪನ್ನಾ ಜನೇ ಲೋಕೇ ಸಕೃದಾಗಾಮಿನಸ್ತು ತೇ ।। ೪.

ಭವನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಊಚುಃ ಸರ್ವೇ ತತೋಽನ್ಯೋನ್ಯಂ ಜನಲೋಕೇ ಮಹರ್ಷಯಃ। ಊಚುರೇವ ಮಹಾಭಾಗಾ ವಾರುಣೇ ವಿತತೇ ಕ್ರತೌ ।। ೪.

ಆಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು; ಅವರೇ ಮಹಾಭಾಗರು ವರుణನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳಿದರು.

ಸರ್ವೇ ವಯಂ ಪ್ರಸೂಯಾಮಶ್ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಮನೋಃ। ಪಿತಾಮಹಾತ್ಮಜಾಃ ಸರ್ವೇ ತತಃ ಶ್ರೇಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೪.

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಹುಟ್ಟೋಣ; ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಭವಾಗುವುದು.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ಶಪ್ತಾಃ ಸಪ್ತಾರ್ಥಂ ತೇ ಭವೇನ ತು। ಜಜ್ಞಿರೇ ವೈ ಪುನಸ್ತೇ ಹ ಜನಲೋಕಾದ್ದಿವಂ ಗತಾ ।। ೪.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಭವನು ಏಳರಿಗಾಗಿ ಶಾಪಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅವರು ಪುನಃ ಜನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಜನಲೋಕದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ದೇವಸ್ಯ ಮಹತೋ ಯಜ್ಞೇ ವಾರುಣೀಂ ಬಿಭ್ರತಸ್ತನುಮ್। ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಜುಹ್ವತಃ ಶುಕ್ರಮಗ್ನೌ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಜೇಪ್ಸಯಾ। ಋಷಯೋ ಜಜ್ಞಿರೇ ಪೂರ್ವಂ ದ್ವಿತೀಯಮಿತಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್ ।। ೪.

ದೇವರ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಅವನು ವಾರುಣೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಶುುದ್ಧವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ಋಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು — ಇದನ್ನು ನಾವು ಎರಡನೇ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ಭೃಗುರಙ್ಗಿರಾ ಮರೀಚಿಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ। ಅತ್ರಿಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಅಷ್ಟೌ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಾಃ ।। ೪.

ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಾ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ — ಈ ಎಂಟು ಜನರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು.

ತಥಾಸ್ಯ ವಿತತೇ ಯಜ್ಞೇ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಮಾಗತಾಃ। ಯಜ್ಞಾಙ್ಗಾನಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ವಷಟ್ಕಾರಶ್ಚ ಮೂರ್ತಿಮಾನ್ ।। ೪.

ಅವನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡಿದ್ದರು; ಯಜ್ಞದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಧಾರಿ ವಷಟ್ಕಾರವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.

ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತಿ ಚ ಸಾಮಾನಿ ಯಜೂಂಷಿ ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಋಗ್ವೇದ ಶ್ಚಾಭವತ್ತತ್ರ ಪದಕ್ರಮವಿಭೂಷಿತಃ ।। ೪.

ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳ ಸಮವೇದ ಮತ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದ್ದವು; ಪದಕ್ರಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಋಗ್ವೇದವೂ ಉದಯವಾಯಿತು.

ಯಜುರ್ವೇದಶ್ಚ ವೃತ್ತಾಢ್ಯ ಓಙ್ಕಾರವದನೋಜ್ಜ್ವಲಃ। ಸ್ಥಿತೋ ಯಜ್ಞಾರ್ಥಸಂಪೃಕ್ತಸೂಕ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣಮನ್ತ್ರವಾನ್ ।। ೪.

ಯಜುರ್ವೇದವು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಓಂಕಾರದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ಯಜ್ಞಾರ್ಥ, ಸೂಕ್ತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

ಸಾಮವೇದಶ್ಚ ವೃತ್ತಾಢ್ಯಃ ಸರ್ವಗೇಯಪುರಃಸರಃ। ವಿಶ್ವಾವಸ್ವಾದಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಗನ್ಧರ್ವೈಃ ಸಮ್ಭೃತೋಽಭವತ್ ।। ೪.

ಸಾಮವೇದವು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು; ವಿಶ್ವಾವಸು ಮುಂತಾದ ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಬ್ರಹ್ಮ ವೇದಸ್ತಥಾ ಘೋರೈಃ ಕೃತ್ಯಾವಿಧಿಭಿರನ್ವಿತಃ। ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಿರಸಯೋಗೈಶ್ಚ ದ್ವಿಶರೀರಶಿರೋಽಭವತ್ ।। ೪.

ಬ್ರಹ್ಮವೇದವು ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅಥರ್ವಾಂಗಿರಸರ ಆಚರಣೆಗಳೊಡನೆ, ಎರಡು ಶರೀರ ಮತ್ತು ಎರಡು ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಲಕ್ಷಣಾನಿ ಸ್ವರಾಃ ಸ್ತೋಭಾ ನಿರುಕ್ತಸ್ವರಭಕ್ತಯಃ। ಆಶ್ರಯಸ್ತು ವಷಟ್‌ಕಾರೋ ನಿಗ್ರಹಪ್ರಗ್ರಹಾವಪಿ ।। ೪.

ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಸ್ವರಗಳು, ಸ್ಥೋಭಗಳು, ನಿರುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಭಕ್ತಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಆಧಾರವಾದ ವಷಟ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಾದ ನಿಗ್ರಹ ಪ್ರಗ್ರಹಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.

ದೀಪ್ತಾ ದೀಪ್ತಿರಿಲಾದೇವೀ ದಿಶಃ ಪ್ರದಿಶಗೀಶ್ವರಾಃ । ದೇವಕನ್ಯಾಶ್ಚ ಪತ್ನ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಮಾತರ ಏವ ಚ ।। ೪.

ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಇಲಾದೇವಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ದೇವಕನ್ಯೆಗಳು, ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯರೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.

ಆಯುಃ ಸರ್ವತ ಏವೈತೇ ದೇವಸ್ಯ ಯಜತೋ ಮುಖೇ। ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತಃ ಸ್ವರೂಪಾಖ್ಯಾ ವರುಣಸ್ಯ ವಪುರ್ಭೃತಃ ।। ೪.

ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ವರಣನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ದೇವರ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಸ್ವರೂಪರಾಗಿದ್ದರು.

ಸ್ವಯಮ್ಭುವಸ್ತು ತಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೇತಃ ಸಮಪತದ್ಭುವಿ। ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೇರ್ಭಾವಭೂತಸ್ಯ ವಿಧಾನಾಚ್ಚ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೪.

ಸ್ವಯಂಭುವನು ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯ ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಬೀಜ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಕೃತ್ವಾ ಜುಹಾವ ಸ್ರುಗ್ಭ್ಯಾಞ್ಚ ಸ್ರುವೇಣ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಚ। ಆಜ್ಯವಜ್ಜುಹುವಾಞ್ಜಕ್ರೇ ಮನ್ತ್ರವಚ್ಚ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೪.

ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಊಟಿನ ಚಮಚಿನಿಂದ ಎತ್ತಿ, clarified butter ಹೋಮ ಮಾಡುವಂತೆ, ಪಿತಾಮಹನು ಮಂತ್ರಗಳೊಡನೆ ಹೋಮ ಮಾಡಿದನು.

ತತಃ ಸ ಜನಯಾಮಾಸ ಭೂತಗ್ರಾಮಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ತಸ್ಯಾರ್ವಾಕ್ ತೇಜಸಸ್ತಸ್ಯ ಯಜ್ಞೇ ಲೋಕೇಷು ತೈಜಸಮ್। ತಮಸಾಭಾವವ್ಯಾಪ್ಯತ್ವಂ ತಥಾ ಸತ್ತ್ವಂ ತಥಾ ರಜಃ ।। ೪.

ಅನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿತತ್ತ್ವ, ಅಂಧಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಸತ್ವಗುಣ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣ ಕೂಡ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಸಗುಣಾತ್ತೇಜಸೋ ನಿತ್ಯಮಾಕಾಶೇ ತಮಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್। ತಮಸಸ್ತೇಜಸತ್ವಾಚ್ಚ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಜಜ್ಞಿರೇ ।। ೪.

ಆ ಗುಣಗಳಿರುವ ತೇಜಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ, ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಂಧಕಾರದ ಅಗ್ನಿತ್ವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.