ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಪಸಾ ತು ಸುತಪ್ತೇನ ಲೋಕಾನ್ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ । ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಸ ತು ತೇಜಸ್ವೀ ಲೋಕೇಷ್ವಾನನ್ತ್ಯಮಶ್ನುತೇ ।। ೨೯.

ಉತ್ತಮವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅಂತಹ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ದಾನಾಚ್ಛ್ರೇಯಾಂಸ್ತಥಾ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಾಚ್ಛ್ರೇಯಸ್ತಥಾ ತಪಃ। ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ತಪಸಃ ಶ್ರೇಯಾಂಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಗುರುಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೯.

ದಾನವು ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ತಪಸ್ಸು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತ ಸಂನ್ಯಾಸ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಗುರುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೃಯನ್ತೇ ಹಿ ತಪಃಸಿದ್ಧಾಃ ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ನರಪತಿರ್ಮಾನ್ಧಾತಾ ಸಂಕೃತಿಃ ಕಪಿಃ ।। ೨೯.

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ সিদ্ধಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿಯೂ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿಯೂ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಇದ್ದಾರೆ; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹಾರಾಜನು, ಮಾಂಧಾತ, ಸಂಕೃತಿ, ಕಪಿ ಎಂಬವರು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ಕಪೇಶ್ಚ ಪುರುಕುತ್ಸಶ್ಚ ಸತ್ಯಶ್ಚಾನೃಹವಾನೃಥುಃ ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣೋಽಮೀಢಶ್ಚ ಭಾಗಾನ್ಯೋನ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೯.

ಕಪಿಯಿಂದ ಪುರುಕುತ್ಸ, ಸತ್ಯ, ಅನೃಹವ, ಋತು, ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ, ಅಮೀಢ, ಭಾಗ, ಅನ್ಯಸ್ತ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಕಕ್ಷೀವಶ್ಚೈವ ಶಿಜಯಸ್ತಥಾನ್ಯೇ ಚ ಮಹಾರಥಾಃ। ರಥೀತರಶ್ಚ ರುನ್ದಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧಾದಯೋ ನೃಪಾಃ ।। ೨೯.

ಕಕ್ಷೀವ, ಶಿಜಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾ ರಥಿಗಳು; ರಥೀತರ, ರುಂದ, ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತೇ ತಪಸಾ ಋಷಿತಾಙ್ಗತಾಃ । ಏತೇ ರಾಜರ್ಷಯಃ ಸರ್ವ್ವೇ ಸಿದ್ಧಿಂ ಸುಮಹತೀಙ್ಗತಾಃ। ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅಯೋರ್ವಂಶಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಇವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಋಷಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮಹಾ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಆಯು ಅವರ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಏತೇ ಪುತ್ರಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಪಞ್ಚೈವಾಸನ್ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಸ್ವರ್ಭಾನುತನಯಾ ವಿಪ್ರಾಃ ಪ್ರಭಾಯಾಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ನೃಪಾಃ ।। ೩೦.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಈ ಐದು ಪುತ್ರರು, ಮಹಾತ್ಮರಾದವರು, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪ್ರಭಾದಿಂದ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ರಾಜರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು.

ನಹುಷಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತೇಷಾಂ ಪುತ್ರಧರ್ಮ್ಮಾ ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಧರ್ಮ್ಮವೃದ್ಧಾತ್ಮಜಶ್ಚೈವ ಸುತಹೋತ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ನಹುಷನು ಮೊದಲನೆಯವನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಪುತ್ರಧರ್ಮ, ಧರ್ಮವೃದ್ಧನ ಮಗನಾದ ಸುತಹೊತ್ರನು ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.

ಸುತಹೋತ್ರಸ್ಯ ದಾಯಾದಾಸ್ತ್ರಯಃ ಪರಮಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಾಃ। ಕಾಶಃ ಶಲಶ್ಚ ದ್ವಾವೇತೌ ತಥಾ ಗೃತ್ಸಮದಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೦.

ಸುತಹೊತ್ರನಿಗೆ ಮೂವರು ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕರಾದ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು: ಕಾಶ ಮತ್ತು ಶಲ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಂತನಾದ ಗೃತ್ಸಮದನು.

ಪುತ್ರೋ ಗೃತ್ಸಮದಸ್ಯಾಪಿ ಶುನಕೋ ಯಸ್ಯ ಶೌನಕಃ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ಚೈವ ವೈಶ್ಯಾಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೦.

ಗೃತ್ಸಮದನ ಮಗನು ಶುನಕನು, ಅವನ ಮಗನು ಶೌನಕನು. ಅವನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು.

ಏತಸ್ಯ ವಂಶೇ ಸಮ್ಭೂತಾ ವಿಚಿತ್ರೈಃ ಕರ್ಮ್ಮಭಿರ್ದ್ವಿಜಾಃ। ಶಲಾತ್ಮಜೋ ಹ್ಯಾರ್ಷ್ಟಿಷೇಣಶ್ಚರನ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೦.

ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಶಲನ ಮಗನು ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ, ಅವನ ಮಗನು ಕೂಡ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

ಶೌನಕಾಶ್ಚಾರ್ಷ್ಟಿಷೇಣಾಶ್ಚ ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ಕಾಶಸ್ಯ ಕಾಶಯೋ ರಾಷ್ಟಃ ಪುತ್ರೋ ದೀರ್ಘತಪಾಸ್ತಥಾ ।। ೩೦.

ಶೌನಕರು ಮತ್ತು ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರೊಡನೆ ಬಂದ ದ್ವಿಜರು, ಕಾಶನ ಮಗನಾದ ಕಾಶನು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘತಪಸ್ವಿಯೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.

ಧರ್ಮ್ಮಶ್ಚ ದೀರ್ಘತಪಸೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಸ್ತತಃ। ತಪಸಾ ಸುಮಹಾತೇಜಾ ಜಾತೋ ವೃದ್ಧಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಅಥೈನಮೃಷಯಃ ಪ್ರೋಚುಃ ಸೂತಂ ವಾಕ್ಯಮಿಮಂ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ದೀರ್ಘತಪಸ್ವಿಯಿಂದ ಧರ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಆಮೇಲೆ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಧನ್ವಂತರಿ, ವೃದ್ಧನಾದ ಜ್ಞಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಆಗ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಸೂತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ।। ಕಥಂ ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ದ್ದೇವೋ ಮಾನುಷೇಷ್ವಿಹ ಜಜ್ಞಿವಾನ್। ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಸ್ತತೋ ಬ್ರೂಹಿ ಪ್ರಿಯಂ ತಥಾ ।। ೩೦.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಧನ್ವಂತರಿ ದೇವರು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು? ಇದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸು.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಧನ್ವನ್ತರೇಃ ಸಮ್ಭವೋಽಯಂ ಶ್ರೂಯತಾಮಿಹ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ। ಸ ಸಮ್ಭೂತಃ ಸಮುದ್ರಾನ್ತೇ ಮಥ್ಯಮಾನೇಽಮೃತೇ ಪುರಾ ।। ೩೦.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ದ್ವಿಜರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಧನ್ವಂತರಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಮಥಿಸುವಾಗ, ಸಮುದ್ರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರकटವಾಯಿತು.

ಉತ್ಪನ್ನಃ ಸಕಲಾತ್ ಪೂರ್ವ್ವಂ ಸರ್ವ್ವತಶ್ಚ ಶ್ರಿಯಾವೃತಃ। ಸರ್ವ್ವಸಂಸಿದ್ಧಕಾಯಂ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿತಃ ಸ್ಥಿತಃ। ಅಜಸ್ತ್ವಮಿತಿ ಹೋವಾಚ ತಸ್ಮಾದಜಸ್ತು ಸಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೦.

ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನ ದೇಹವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಜನ್ಮರಹಿತನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನಿಂತನು ಮತ್ತು 'ನೀನು ಅಜ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು 'ಅಜ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಅಜಃ ಪ್ರೋವಾಚ ವಿಷ್ಣುಂ ತಂ ತನಯೋಽಸ್ಮಿ ತವ ಪ್ರಭೋ। ವಿಧತ್ಸ್ವ ಭಾಗಂ ಸ್ಥಾನಞ್ಚ ಮಮ ಲೋಕೇ ಸುರೋತ್ತಮ ।। ೩೦.

ಅಜನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಗನು. ನನಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪಾಲನ್ನು ನೀಡು.

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ತಥಾ ಪ್ರೋವಾಚ ಸ ಪ್ರಭುಃ । ಕೃತೋ ಯಜ್ಞವಿಭಾಗಸ್ತು ಯಜ್ಞಿಯೌರ್ಹೇ ಸುರೈಸ್ತಥಾ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರಭು ಅವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಯಜ್ಞದ ಭಾಗವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ; ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವೇದೇಷು ವಿಧಿಯುಕ್ತಞ್ಚ ವಿಧಿಹೋತ್ರಂ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ನ ಶಕ್ಯಮಿಹ ಹೋಮೋ ವೈ ತುಲ್ಯಂ ಕರ್ತ್ತುಂ ಕದಾಚನ ।। ೩೦.

ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿಧಿಸಿದ ಹೋಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಡಲಾಗದು.

ಅರ್ವಾಕ್ಸುತೋಽಸಿ ಹೇ ದೇವ ನಾಮಮನ್ತ್ರೋಽಸಿ ವೈ ಪ್ರಭೋ। ದ್ವಿತೀಯಾಯಾನ್ತು ಸಮ್ಭೂತ್ಯಾಂ ಲೋಕೇ ಖ್ಯಾತಿಙ್ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ।। ೩೦.

ಓ ದೇವಾ, ನೀನು ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿದವನು; ನೀನು ನಾಮ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳ ಒಡೆಯನು. ನಿನ್ನ ಎರಡನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವೆ.

ಅಣಿಮಾದಿಯುತಾ ಸಿದ್ಧಿರ್ಗರ್ಭಸ್ಥಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ತೇನೈವ ಚ ಶರೀರೇಣ ದೇವತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಪ್ರಭೋ। ಚಾರುಮನ್ತ್ರೈರ್ಘೃತೈರ್ಗನ್ಧೈರ್ಯಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ತ್ವಾಂ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ।। ೩೦.

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಅಣಿಮಾದಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ನಿನಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅದೇ ದೇಹದಿಂದ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ದ್ವಿಜರು ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಂದರ ಮಂತ್ರಗಳು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುವರು.

ಅಥ ಚ ತ್ವಂ ಪುನಶ್ಚೈವ ಆಯುರ್ವೇದಂ ವಿಧಾಸ್ಯಸಿ। ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವೀ ಹ್ಯರ್ಥೋಽಯಂ ಪ್ರಾಗ್ದಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಬ್ಜಯೋನಿನಾ ।। ೩೦.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೀನು ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆ. ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುವುದು, ಇದನ್ನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ದ್ವಿತೀಯಂ ದ್ವಾಪರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಭವಿತಾ ತ್ವಂ ನ ಸಂಶಯಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ತಸ್ಮೈ ವರಂ ದತ್ತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುರನ್ತರ್ದಘೇ ತತಃ ।। ೩೦.

ಎರಡನೇ ದ್ವಾಪರ ಯುಗ ಬಂದಾಗ ನೀನು ಹುಟ್ಟುವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ಅವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಂತರಧಾನವಾದನು.

ದ್ವಿತೀಯೇ ದ್ವಾಪರೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸೌನಹೋತ್ರಃ ಸ ಕಾಶಿರಾಟ್। ಪುತ್ರಕಾಮ ಸ್ತಪಸ್ತೇಪೇ ನೃಪೋ ದೀರ್ಘತಪಾಸ್ತಥಾ ।। ೩೦.

ಎರಡನೇ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಕಾಶಿರಾಜನಾದ ಸೌನಹೊತ್ರನು ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ದೀರ್ಘತಪಸ್ವಿ ರಾಜನು ಕೂಡ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ಅಜಂ ದೇವನ್ತು ಪುತ್ರಾರ್ಥೇ ಹ್ಯಾರಿರಾಧಯಿಷುರ್ನೃಪಃ। ವರೇಣ ಚ್ಛನ್ದಯಾಮಾಸ ಪ್ರೀತೋ ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ನೃಪಮ್ ।। ೩೦.

ಮಗನಿಗಾಗಿ ರಾಜನು ಅಜ ದೇವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಧನ್ವಂತರಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, ರಾಜನಿಗೆ ಇಚ್ಛಿತ ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.

ನೃಪ ಉವಾಚ।। ಭಗವನ್ ಯದಿ ತುಷ್ಟಸ್ತ್ವಂ ಪುತ್ರೋ ಮೇ ಧೃತಿಮಾನ್ ಭವ। ತಥೇತಿ ಸಮನುಜ್ಞಾಯ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ ।। ೩೦.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತ, ನೀವು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಲಿ. ಧನ್ವಂತರಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಅಂತರಧಾನವಾದನು.

ತಸ್ಯ ಗೇಹೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ದೇವೋ ಧನ್ವನ್ತರಿಸ್ತದಾ। ಕಾಶಿರಾಜೋ ಮಹಾರಾಜಃ ಸರ್ವ್ವರೋಗಪ್ರಣಾಶನಃ ।। ೩೦.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಧನ್ವಂತರಿ ದೇವರು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಕಾಶಿರಾಜನು, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾದನು.

ಆಯುರ್ವೇದಂ ಭರದ್ವಾಜಶ್ಚಕಾರ ಸಭಿಷಕ್ಕ್ರಿಯಮ್। ತಮಷ್ಟಧಾ ಪುನರ್ವ್ಯಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್ ।। ೩೦.

ಭರದ್ವಾಜನು ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಿತವಾಗಿ ರಚಿಸಿದನು. ಅವನು ಅದನ್ನು ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು.

ಧನ್ವನ್ತರಿಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಕೇತುಮಾನಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ। ಅಥ ಕೇತುಮತಃ ಪುತ್ರೋ ವಿಭೋ ಭೀಮರಥೋ ನೃಪಃ। ದಿವೋದಾಸ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ವಾರಾಣಸ್ಯಧಿಪೋಽಭವತ್ ।। ೩೦.

ಧನ್ವಂತರಿಯ ಮಗನು ಕೇತುಮಾನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಆ ಕೇತುಮಾನನಿಂದ ಭೀಮರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಭೀಮರಥನ ಮಗನು ದಿವೋದಾಸ, ವಾರಾಣಸಿಯ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.