ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದೃಷದ್ವತೀಸುತಶ್ಚಾಪಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾತ್ತಥಾಷ್ಟಕಃ। ಅಷ್ಟಕಸ್ಯ ಸುತೋ ಯೋ ಹಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಜಹ್ನುಗಣೋಮಯಾ ।। ೨೯.

ದೃಶದ್ವತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಅಷ್ಟಕನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ವಂಶದಿಂದ ಆಗಿದ್ದನು. ಅಷ್ಟಕನ ಮಗನು ಜಹ್ನು ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ।। ಕಿಂ ಲಕ್ಷಣೇನ ಧರ್ಮೇಣ ತಪಸೇಹ ಶ್ರುತೇನ ವಾ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾದಿಭಿರ್ನೃಪೈಃ ।। ೨೯.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಯಾವ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ, ಯಾವ ಧರ್ಮದಿಂದ, ಯಾವ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು?

ಯೇನ ಯೋನಾಭಿಧಾ ನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಗತಾಃ । ವಿಶೇಷಂ ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತಪಸಾ ದಾನತಸ್ತಥಾ ।। ೨೯.

ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು? ತಪಸ್ಸಿನಿಂದೋ, ದಾನದಿಂದೋ ಎಂಬ ವಿಶೇಷವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀದಿದಮರ್ಥವತ್। ಅನ್ಯಾಯೋಪಗತೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರಾಹೃತ್ಯ ಯಜನೇ ಧಿಯಾ। ಧರ್ಮಾಭಿಕಾಂಕ್ಷೀ ಯಜತೇ ನ ಧರ್ಮಫಲಮಶ್ನುತೇ ।। ೨೯.

ಹೀಗೆಂದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸಿದರೂ, ಅವನು ಧರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು.

ಧರ್ಮ್ಮಂ ಚೈತಂ ಸಮಾಖ್ಯಾಯ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಪುರುಷಾಧಮಃ। ದದಾತಿ ದಾನಂ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೋ ಲೋಕಾನಾಂ ದಮ್ಭಕಾರಣಾತ್ ।। ೨೯.

ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಪಾಪಮಯ ಮನಸ್ಸಿನ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನವನಾದವನು, ಜನರ ಮುಂದೆ ತೋರಿಕೆಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ಜಪಂ ಕೃತ್ವಾ ತಥಾ ತೀವ್ರಂ ಧನಲೋಭಾನ್ನಿರಙ್ಕುಶಃ। ರಾಗಮೋಹಾನ್ವಿತೋ ಹ್ಯನ್ತೇ ಪಾವನಾರ್ಥಂ ದದಾತಿ ಯಃ ।। ೨೯.

ಹಣದ ಲಾಲಸೆಯಿಂದ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದವನಾದವನು, ತೀವ್ರ ಜಪ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾವನವಾಗಲು ದಾನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ತೇನ ದತ್ತಾನಿ ದಾನಾನಿ ಅಫಲಾನಿ ಭವನ್ತ್ಯುತ। ತಸ್ಯ ಧರ್ಮ್ಮಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಹಿಂಸಕಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಅಂತಹ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ, ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿರುವವನ ದಾನಗಳು ಫಲವಿಲ್ಲದವುಗಳಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಫಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಾರನು.

ಏವಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಧನಂ ಮೋಹಾದ್ದದತೋ ಯಜತಶ್ಚ ಹ। ಸಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣೋ ದಾನಂ ನ ತಿಷ್ಠತಿ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಮೋಹದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರೂ ಅಥವಾ ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ದುಷ್ಟನ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ದಾನವು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಗತಾನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ತೀರ್ಥೇ ಸಮ್ಪ್ರತಿಪಾದನಮ್। ಕಾಮಾನನಭಿಸನ್ಧಾಯ ಯಜತೇ ಚ ದದಾತಿ ಚ ।। ೨೯.

ಆದರೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಫಲದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ದಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ದಾನಫಲಮಾಪ್ನೋತಿ ತಚ್ಚ ದಾನಂ ಸುಖೋದಯಮ್। ದಾನೇನ ಭೋಗಾನಾಪ್ನೋತಿ ಸ್ವರ್ಗಂ ಸತ್ಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೯.

ಅವನು ದಾನದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ದಾನದಿಂದ ಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದಾನದ ಮೂಲಕ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

ತಪಸಾ ತು ಸುತಪ್ತೇನ ಲೋಕಾನ್ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ । ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಸ ತು ತೇಜಸ್ವೀ ಲೋಕೇಷ್ವಾನನ್ತ್ಯಮಶ್ನುತೇ ।। ೨೯.

ಉತ್ತಮವಾದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಅಂತಹ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ದಾನಾಚ್ಛ್ರೇಯಾಂಸ್ತಥಾ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಾಚ್ಛ್ರೇಯಸ್ತಥಾ ತಪಃ। ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ತಪಸಃ ಶ್ರೇಯಾಂಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಗುರುಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೯.

ದಾನವು ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ತಪಸ್ಸು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತ ಸಂನ್ಯಾಸ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಗುರುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೃಯನ್ತೇ ಹಿ ತಪಃಸಿದ್ಧಾಃ ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ನರಪತಿರ್ಮಾನ್ಧಾತಾ ಸಂಕೃತಿಃ ಕಪಿಃ ।। ೨೯.

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ সিদ্ধಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿಯೂ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿಯೂ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಇದ್ದಾರೆ; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹಾರಾಜನು, ಮಾಂಧಾತ, ಸಂಕೃತಿ, ಕಪಿ ಎಂಬವರು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ಕಪೇಶ್ಚ ಪುರುಕುತ್ಸಶ್ಚ ಸತ್ಯಶ್ಚಾನೃಹವಾನೃಥುಃ ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣೋಽಮೀಢಶ್ಚ ಭಾಗಾನ್ಯೋನ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೯.

ಕಪಿಯಿಂದ ಪುರುಕುತ್ಸ, ಸತ್ಯ, ಅನೃಹವ, ಋತು, ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ, ಅಮೀಢ, ಭಾಗ, ಅನ್ಯಸ್ತ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಕಕ್ಷೀವಶ್ಚೈವ ಶಿಜಯಸ್ತಥಾನ್ಯೇ ಚ ಮಹಾರಥಾಃ। ರಥೀತರಶ್ಚ ರುನ್ದಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧಾದಯೋ ನೃಪಾಃ ।। ೨೯.

ಕಕ್ಷೀವ, ಶಿಜಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾ ರಥಿಗಳು; ರಥೀತರ, ರುಂದ, ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತೇ ತಪಸಾ ಋಷಿತಾಙ್ಗತಾಃ । ಏತೇ ರಾಜರ್ಷಯಃ ಸರ್ವ್ವೇ ಸಿದ್ಧಿಂ ಸುಮಹತೀಙ್ಗತಾಃ। ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅಯೋರ್ವಂಶಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಇವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಋಷಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮಹಾ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಆಯು ಅವರ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಏತೇ ಪುತ್ರಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಪಞ್ಚೈವಾಸನ್ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಸ್ವರ್ಭಾನುತನಯಾ ವಿಪ್ರಾಃ ಪ್ರಭಾಯಾಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ನೃಪಾಃ ।। ೩೦.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಈ ಐದು ಪುತ್ರರು, ಮಹಾತ್ಮರಾದವರು, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪ್ರಭಾದಿಂದ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ರಾಜರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು.

ನಹುಷಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತೇಷಾಂ ಪುತ್ರಧರ್ಮ್ಮಾ ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಧರ್ಮ್ಮವೃದ್ಧಾತ್ಮಜಶ್ಚೈವ ಸುತಹೋತ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೩೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ನಹುಷನು ಮೊದಲನೆಯವನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಪುತ್ರಧರ್ಮ, ಧರ್ಮವೃದ್ಧನ ಮಗನಾದ ಸುತಹೊತ್ರನು ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.

ಸುತಹೋತ್ರಸ್ಯ ದಾಯಾದಾಸ್ತ್ರಯಃ ಪರಮಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಾಃ। ಕಾಶಃ ಶಲಶ್ಚ ದ್ವಾವೇತೌ ತಥಾ ಗೃತ್ಸಮದಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೩೦.

ಸುತಹೊತ್ರನಿಗೆ ಮೂವರು ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕರಾದ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು: ಕಾಶ ಮತ್ತು ಶಲ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಂತನಾದ ಗೃತ್ಸಮದನು.

ಪುತ್ರೋ ಗೃತ್ಸಮದಸ್ಯಾಪಿ ಶುನಕೋ ಯಸ್ಯ ಶೌನಕಃ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ಚೈವ ವೈಶ್ಯಾಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೩೦.

ಗೃತ್ಸಮದನ ಮಗನು ಶುನಕನು, ಅವನ ಮಗನು ಶೌನಕನು. ಅವನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು.

ಏತಸ್ಯ ವಂಶೇ ಸಮ್ಭೂತಾ ವಿಚಿತ್ರೈಃ ಕರ್ಮ್ಮಭಿರ್ದ್ವಿಜಾಃ। ಶಲಾತ್ಮಜೋ ಹ್ಯಾರ್ಷ್ಟಿಷೇಣಶ್ಚರನ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೦.

ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಶಲನ ಮಗನು ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ, ಅವನ ಮಗನು ಕೂಡ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

ಶೌನಕಾಶ್ಚಾರ್ಷ್ಟಿಷೇಣಾಶ್ಚ ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ಕಾಶಸ್ಯ ಕಾಶಯೋ ರಾಷ್ಟಃ ಪುತ್ರೋ ದೀರ್ಘತಪಾಸ್ತಥಾ ।। ೩೦.

ಶೌನಕರು ಮತ್ತು ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರೊಡನೆ ಬಂದ ದ್ವಿಜರು, ಕಾಶನ ಮಗನಾದ ಕಾಶನು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘತಪಸ್ವಿಯೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.

ಧರ್ಮ್ಮಶ್ಚ ದೀರ್ಘತಪಸೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಸ್ತತಃ। ತಪಸಾ ಸುಮಹಾತೇಜಾ ಜಾತೋ ವೃದ್ಧಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಅಥೈನಮೃಷಯಃ ಪ್ರೋಚುಃ ಸೂತಂ ವಾಕ್ಯಮಿಮಂ ಪುನಃ ।। ೩೦.

ದೀರ್ಘತಪಸ್ವಿಯಿಂದ ಧರ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಆಮೇಲೆ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಧನ್ವಂತರಿ, ವೃದ್ಧನಾದ ಜ್ಞಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಆಗ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಸೂತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ।। ಕಥಂ ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ದ್ದೇವೋ ಮಾನುಷೇಷ್ವಿಹ ಜಜ್ಞಿವಾನ್। ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಸ್ತತೋ ಬ್ರೂಹಿ ಪ್ರಿಯಂ ತಥಾ ।। ೩೦.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಧನ್ವಂತರಿ ದೇವರು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು? ಇದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸು.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಧನ್ವನ್ತರೇಃ ಸಮ್ಭವೋಽಯಂ ಶ್ರೂಯತಾಮಿಹ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ। ಸ ಸಮ್ಭೂತಃ ಸಮುದ್ರಾನ್ತೇ ಮಥ್ಯಮಾನೇಽಮೃತೇ ಪುರಾ ।। ೩೦.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ದ್ವಿಜರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಧನ್ವಂತರಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಮಥಿಸುವಾಗ, ಸಮುದ್ರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರकटವಾಯಿತು.

ಉತ್ಪನ್ನಃ ಸಕಲಾತ್ ಪೂರ್ವ್ವಂ ಸರ್ವ್ವತಶ್ಚ ಶ್ರಿಯಾವೃತಃ। ಸರ್ವ್ವಸಂಸಿದ್ಧಕಾಯಂ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಷ್ಟಮ್ಭಿತಃ ಸ್ಥಿತಃ। ಅಜಸ್ತ್ವಮಿತಿ ಹೋವಾಚ ತಸ್ಮಾದಜಸ್ತು ಸಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೦.

ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನ ದೇಹವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಜನ್ಮರಹಿತನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನಿಂತನು ಮತ್ತು 'ನೀನು ಅಜ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು 'ಅಜ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಅಜಃ ಪ್ರೋವಾಚ ವಿಷ್ಣುಂ ತಂ ತನಯೋಽಸ್ಮಿ ತವ ಪ್ರಭೋ। ವಿಧತ್ಸ್ವ ಭಾಗಂ ಸ್ಥಾನಞ್ಚ ಮಮ ಲೋಕೇ ಸುರೋತ್ತಮ ।। ೩೦.

ಅಜನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಗನು. ನನಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪಾಲನ್ನು ನೀಡು.

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ತಥಾ ಪ್ರೋವಾಚ ಸ ಪ್ರಭುಃ । ಕೃತೋ ಯಜ್ಞವಿಭಾಗಸ್ತು ಯಜ್ಞಿಯೌರ್ಹೇ ಸುರೈಸ್ತಥಾ ।। ೩೦.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರಭು ಅವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಯಜ್ಞದ ಭಾಗವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ; ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವೇದೇಷು ವಿಧಿಯುಕ್ತಞ್ಚ ವಿಧಿಹೋತ್ರಂ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ನ ಶಕ್ಯಮಿಹ ಹೋಮೋ ವೈ ತುಲ್ಯಂ ಕರ್ತ್ತುಂ ಕದಾಚನ ।। ೩೦.

ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿಧಿಸಿದ ಹೋಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಡಲಾಗದು.