ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಗಾಧಿಃ ಸದಾರಸ್ತು ತದಾ ಋಚೀಕಾಶ್ರಮಮಭ್ಯಗಾತ್। ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಸುತಾಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ನರೇಶ್ವರಃ ।। ೨೯.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಧಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಋಚೀಕನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ಚರುದ್ವಯಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತು ಋಷೇಃ ಸತ್ಯವತೀ ಸದಾ। ಭರ್ತ್ತುರ್ವಚನಮವ್ಯಗ್ರಾ ಹೃಷ್ಟಾ ಮಾತ್ರೇ ನ್ಯವೇದಯತ್ ।। ೨೯.

ಸತ್ಯವತೀ ಸದಾ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವಳಾಗಿ, ಋಷಿಯವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಏನೂ ಮರೆತಿಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು.

ಮಾತಾ ತು ತಸ್ಯೈ ದೈವೇನ ದುಹಿತ್ರೇ ಸ್ವಂ ಚರುಂ ದದೌ । ತಸ್ಯಾಶ್ಚರುಮಥಾಜ್ಞಾನಾದಾತ್ಮನಃ ಸಾ ಚಕಾರ ಹ ।। ೨೯.

ಅವಳ ತಾಯಿ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಮಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು. ಸತ್ಯವತೀ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ತಾನೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ಅಥ ಸತ್ಯವತೀ ಗರ್ಭಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ತಕರಂ ಶುಭಮ್। ಧಾರಯಾಮಾಸ ದೀಪ್ತೇನ ವಪುಷಾ ಘೋರದರ್ಶನಾ ।। ೨೯.

ಆಮೇಲೆ ಸತ್ಯವತೀ ಒಂದು ಶುಭವಾದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು. ಆದರೆ ಆ ಗರ್ಭ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವದು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು ಭಯಾನಕವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು.

ತಮೃಚೀಕಸ್ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯೋಗೇನಾಪ್ಯನುಮೃಶ್ಯ ಚ। ತದಾಬ್ರವೀದ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸ್ವಾಂ ಭಾರ್ಯ್ಯಾಂ ವರವರ್ಣಿನೀಮ್ ।। ೨೯.

ಋಚೀಕನು ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ಯೋಗಬಲದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸುಂದರವಾದ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಮಾತುಃ ಸಿದ್ಧ್ಯತಿ ತೇ ಭದ್ರೇ ಚರುವ್ಯತ್ಯಾಸಹೇತುನಾ। ಜನಿಷ್ಯತಿ ಹಿ ಪುತ್ರಸ್ತೇ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಾತಿದಾರುಣಃ ।। ೨೯.

ಶಾಂತಸ್ವಭಾವವಳೇ, ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಭಾಗ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಮಗನು ಕ್ರೂರಕರ್ಮ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕನಾಗಿ ಜನಿಸುವನು.

ಮಾತಾ ಜನಿಷ್ಯತೇ ವಾಪಿ ತಥಾಭೂತಂ ತಪೋಧನಮ್ । ವಿಶ್ವಂ ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮ ತಪಸಾ ಮಯಾ ತತ್ರ ಸಮರ್ಪಿತಮ್ ।। ೨೯.

ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಕೂಡಾ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಭರ್ತ್ರಾ ಸತ್ಯವತೀ ತದಾ। ಪ್ರಸಾದಯಾಮಾಸ ಪತಿಂ ಸುತೋ ಮೇ ನೇದೃಶೋ ಭವೇತ್। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಪಸದಸ್ತ್ವನ್ಯ ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ಮುನಿರಬ್ರವೀತ್ ।। ೨೯.

ಹೀಗೆ ಗಂಡನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಸತ್ಯವತೀ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯಾಗಿ, ಗಂಡನನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು: 'ನನ್ನ ಮಗನು ಹೀಗೆ ಆಗಬಾರದು; ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಅಪವಿತ್ರನಾಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಆಗ ಮುನಿಯವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.

ನೈಷ ಸಙ್ಕಲ್ಪಿತಃ ಕಾಮೋ ಮಯಾ ಭದ್ರೇ ತಥಾ ತ್ವಯಾ । ಉಗ್ರಕರ್ಮಾ ಭವೇತ್ ಪುತ್ರಃ ಪಿತುರ್ಮಾತುಶ್ಚ ಕಾರಣಾತ್ ।। ೨೯.

ಶಾಂತಸ್ವಭಾವವಳೇ, ನಾನು ಅಥವಾ ನೀನು ಹೀಗೆ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಮಗನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಗ್ರಕರ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪುನಃ ಸತ್ಯವತೀ ವಾಕ್ಯಮೇವಮುಕ್ತಾಬ್ರವೀದಿದಮ್। ಇಚ್ಛಁಲ್ಲೋಕಾನಪಿ ಮುನೇ ಸೃಜೇಥಾಃ ಕಿಂ ಪುನಃ ಸುತಮ್ ।। ೨೯.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸತ್ಯವತೀ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಳು: 'ಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ?'

ಶಮಾತ್ಮಕಮೃಜುಂ ಭರ್ತ್ತಃ ಪುತ್ರಂ ಮೇ ದಾತುಮರ್ಹಸಿ। ಕಾಮಮೇವಂವಿಧಃ ಪುತ್ರೋ ಮಮ ಸ್ಯಾತ್ತು ವದ ಪ್ರಭೋ ।। ೨೯.

ಗಂಡನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದ, ನೇರವಾದ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ನನ್ನ ಮಗನು ಹೀಗೆ ಆಗಲಿ.

ಮಯ್ಯನ್ಯಥಾ ನ ಶಕ್ಯಂ ವೈ ಕರ್ತುಮೇವ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ। ತತಃ ಪ್ರಸಾದಮಕರೋತ್ ಸ ತಸ್ಯಾಸ್ತಪಸೋ ಬಲಾತ್ ।। ೨೯.

ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಪುತ್ರೇ ನಾಸ್ತಿ ವಿಶೇಷೋ ಮೇ ಪೌತ್ರೇ ವಾ ವರವರ್ಣಿನಿ। ತ್ವಯಾ ಯಥೋಕ್ತಂ ವಚನಂ ತಥಾ ಭದ್ರೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೯.

ನನ್ನಿಗೆ ಮಗನಲ್ಲಿಯೂ, ಮೊಮ್ಮಗನಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ, ಸುಂದರಿಯೇ. ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವಿನಿಯೇ, ಹಾಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ ಸತ್ಯವತೀ ಪುತ್ರಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಭಾರ್ಗವಮ್। ತಪಸ್ಯಭಿರತನ್ದಾನ್ತಂ ಜಮದಗ್ನಿಃ ಶಮಾತ್ಮಕಮ್ ।। ೨೯.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸತ್ಯವತೀ ಭಾರ್ಗವ ವಂಶದ ಮಗನಾದ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಜನಿಸಿದಳು. ಅವನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದು, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವಿಯೂ, ದಮನಶೀಲನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ಭೃಗೋಶ್ಚರುವಿಪರ್ಯಾಸೇ ರೌದ್ರವೈಷ್ಣವಯೋಃ ಪುರಾ। ಯಮನಾದ್ವೈಷ್ಣವಸ್ಯಾಗ್ನೇರ್ಜಮದಗ್ನಿರಜಾಯತ ।। ೨೯.

ಭೃಗುಮುನಿಯ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಭಾಗಗಳು ಬದಲಾದ ಕಾರಣದಿಂದ, ವೈಷ್ಣವ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜಮದಗ್ನಿ ಜನಿಸಿದನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ತು ದಾಯಾದಂ ಗಾಧಿಃ ಕುಶಿಕನನ್ದನಃ। ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಸಹಿತೋ (ಸವಿತಾ) ಜಗಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಣಾವೃತಃ ।। ೨೯.

ಕುಶಿಕನ ಮಗ ಗಾಧಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿ ಪಡೆದು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಸವಿತೃ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

ಸಾ ಹಿ ಸತ್ಯವತೀ ಪುಣ್ಯಾ ಸತ್ಯವ್ರತಪರಾಯಣಾ। ಕೌಶಿಕೀತಿ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಪ್ರವೃತ್ತೇಯಂ ಮಹಾನದೀ ।। ೨೯.

ಆ ಸತ್ಯವತಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯೂ, ಸತ್ಯವ್ರತಪರಾಯಣೆಯೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆ 'ಕೌಶಿಕಿ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು, ಆ ಮಹಾನದಿ ಹರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಪರಿಸ್ರುತಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಕೌಶಿಕೀ ಸರಿತಾಂ ವರಾ। ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶೇ ತ್ವಭವತ್ಸುವೇಣುರ್ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೯.

ಆ ಮಹಾಪುನ್ಯವಂತಿ ಕೌಶಿಕಿ ನದಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದಲ್ಲಿ ಸುವೇಣು ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ತಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಕಾಮಲೀ ನಾಮ ರೇಣುಕಾ। ರೇಣು ಕಾಯಾನ್ತು ಕಾಮಲ್ಯಾಂ ತಪೋಧೃತಿಸಮನ್ವಿತಃ। ಆರ್ಚೀಕೋ ಜನಯಾಮಾಸ ಜಮದಗ್ನಿಃ ಸುದಾರುಣಮ್ ।। ೨೯.

ಆ ರಾಜನಿಗೆ ರೇಣುಕಾ ಎಂಬ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದಳು, ಆಕೆಯನ್ನು ಕಾಮಲಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಮಲಿ ಮತ್ತು ರೇಣು ಇವರಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಋಚಿಕನು ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನ್ತಗಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಧನುರ್ವೇದಸ್ಯ ಪಾರಗಮ್। ರಾಮಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಹನ್ತಾರಂ ಪ್ರದೀಪ್ತಮಿವ ಪಾವಕಮ್ ।। ೨೯.

ಜಮದಗ್ನಿಯು ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು, ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದನು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

ಔರ್ವ್ವಸ್ಯೈವಮೃಚೀಕಸ್ಯ ಸತ್ಯವತ್ಯಾಂ ಮಹಾಮನಾಃ। ಜಮದಗ್ನಿಸ್ತತೋ ವೀರ್ಯ್ಯಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂ ವರಃ। ಮಧ್ಯಮಶ್ಚ ಶುನಃಶೇಫಃ ಶುನಃಪುಚ್ಛಃ ಕನಿಷ್ಠಕಃ ।। ೨೯.

ಔರ್ವ ಮತ್ತು ಋಚಿಕರಿಂದ ಸತ್ಯವತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಜಮದಗ್ನಿಯು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಮಧ್ಯಮ ಪುತ್ರನು ಶುನಃಶೇಫ, ಚಿಕ್ಕವನು ಶುನಃಪುಚ್ಛ ಎಂಬವರಾಗಿದ್ದರು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಾಮ್ನಾ ವಿಶ್ವರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಜಜ್ಞೇ ಭೃಗುಪ್ರಸಾದೇನ ಕೌಶಿಕಾದ್ವಂಶವರ್ದ್ಧನಃ ।। ೨೯.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನನ್ನು ವಿಶ್ವರಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭೃಗುಮುನಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಕೌಶಿಕ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಶುನಃಶೇಫೋಽಭವನ್ಮುನಿಃ। ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯಜ್ಞೇ ತು ಪಶುತ್ವೇ ನಿಯುತಃ ಸವೈ। ದೇವೈರ್ದತ್ತಃ ಸ ವೈ ಯಸ್ಮಾದ್ದೇವರಾತಸ್ತತೋಽಭವತ್ ।। ೨೯.

ಶುನಃಶೇಫ ಮುನಿಯು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಗನಾದನು. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಲಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು, ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ದೇವರಾತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಶುನಃ ಶೇಫೋಽಗ್ರಜಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಮಧುಚ್ಛನ್ದೋ ನಯಶ್ಚೈವ ಕೃತದೇವೌ ಧ್ರುವಾಷ್ಟಕೌ ।। ೨೯.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶುನಃಶೇಫನು ಹಿರಿಯನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಮತ್ತೂ ಮಧುಚ್ಛಂದ, ನಯ, ಕೃತದೇವ, ಧ್ರುವಾಷ್ಟಕ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.

ಕಚ್ಛಪಃ ಪೂರಣಶ್ಚೈವ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸುತಾಸ್ತು ವೈ। ತೇಷಾಂ ಗೋತ್ರಾಣಿ ಬಹುಧಾ ಕೌಶಿಕಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೨೯.

ಕಚ್ಚಪ ಮತ್ತು ಪೂರಣ ಎಂಬವರೂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಕೌಶಿಕರ ವಂಶಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ.

ಪಾರ್ಥಿವಾ ದೇವರಾತಾಶ್ಚ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಾ ಸಮರ್ಷಣಾಃ । ಉದುಮ್ಬರಾ ಉದುಮ್ಲಾನಾಸ್ತಾರಕಾ ಯಮಮುಞ್ಚತಾಃ ।। ೨೯.

ಪಾರ್ಥಿವರು, ದೇವರಾತರು, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರು, ಸಮರ್ಷಣರು, ಉದುಂಬರರು, ಉದುಂಬ್ಲಾನರು, ತಾರಕರು ಮತ್ತು ಯಮಮುಂಚತರು ಎಂಬವರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಲೋಹಿಣ್ಯೋ ರೇಣವಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಕಾರೀಷವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಬಭ್ರವಃ ಪಾಣಿನಶ್ಚೈವ ಧ್ಯಾವಜಪ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೯.

ಲೋಹಿನ್ಯರು, ರೇಣವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರೀಷವರು, ಬಭ್ರವರು, ಪಾಣಿನವರು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಮಾಡಿ ಜಪ ಮಾಡುವವರೂ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಲಾವತ್ಯಾ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಾಃ ಸ್ಯಙ್ಕೃತಾ ಗಾಲವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ದೇವಲಾ ಯಾಮದೂತಾಶ್ಚ ಶಾಲಙ್ಕಾಯನಬಾಷ್ಕಲಾಃ ।। ೨೯.

ಶಾಲಾವತ್ಯದಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷರು, ಸ್ಯಾಂಕೃತರು, ಗಾಲವರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ದೇವಲರು, ಯಮದೂತರು, ಶಾಲಂಕಾಯನರು ಮತ್ತು ಬಾಷ್ಕಲರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ದದಾತಿ ಬಾದರಾಶ್ಚಾನ್ಯೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಋಷ್ಯನ್ತರವಿವಾಙ್ಯಾಸ್ತೇ ಬಹವಃ ಶೌಶಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೯.

ದದಾತಿ, ಬಾದರರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಶೌಶಿಕ ವಂಶಗಳು ಉದಯವಾಗಿವೆ.