ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀದಿದಮರ್ಥವತ್। ಅನ್ಯಾಯೋಪಗತೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರಾಹೃತ್ಯ ಯಜನೇ ಧಿಯಾ। ಧರ್ಮಾಭಿಕಾಂಕ್ಷೀ ಯಜತೇ ನ ಧರ್ಮಫಲಮಶ್ನುತೇ ।। ೨೯.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನದಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಧರ್ಮಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಧರ್ಮ್ಮಂ ಚೈತಂ ಸಮಾಖ್ಯಾಯ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಪುರುಷಾಧಮಃ। ದದಾತಿ ದಾನಂ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೋ ಲೋಕಾನಾಂ ದಮ್ಭಕಾರಣಾತ್ ।। ೨೯.

ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಪಾಪಮಯ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸ್ವಭಾವವಿರುವ ಒಬ್ಬನು, ಜನರ ಮುಂದೆ ತೋರಿಕೆಗೆಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಜಪಂ ಕೃತ್ವಾ ತಥಾ ತೀವ್ರಂ ಧನಲೋಭಾನ್ನಿರಙ್ಕುಶಃ। ರಾಗಮೋಹಾನ್ವಿತೋ ಹ್ಯನ್ತೇ ಪಾವನಾರ್ಥಂ ದದಾತಿ ಯಃ ।। ೨೯.

ಅವನು ತೀವ್ರ ಜಪ ಮಾಡಿದರೂ, ಹಣದ ಆಸೆಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರತೆಗೆಂದು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತೇನ ದತ್ತಾನಿ ದಾನಾನಿ ಅಫಲಾನಿ ಭವನ್ತ್ಯುತ। ತಸ್ಯ ಧರ್ಮ್ಮಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಹಿಂಸಕಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಹೀಗೆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಗೈಯುವವನಾದವನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಕೊಡುವ ದಾನಗಳು ಫಲ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಏವಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಧನಂ ಮೋಹಾದ್ದದತೋ ಯಜತಶ್ಚ ಹ। ಸಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣೋ ದಾನಂ ನ ತಿಷ್ಠತಿ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಮೋಹದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಿ, ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಂಥ ದುಷ್ಟನ ದಾನವು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಗತಾನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ತೀರ್ಥೇ ಸಮ್ಪ್ರತಿಪಾದನಮ್। ಕಾಮಾನನಭಿಸನ್ಧಾಯ ಯಜತೇ ಚ ದದಾತಿ ಚ ।। ೨೯.

ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಧನವನ್ನು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾರ್ಥದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಯಜ್ಞಮಾಡಿ ದಾನಮಾಡುವವನು—

ಸ ದಾನಫಲಮಾಪ್ನೋತಿ ತಚ್ಚ ದಾನಂ ಸುಖೋದಯಮ್। ದಾನೇನ ಭೋಗಾನಾಪ್ನೋತಿ ಸ್ವರ್ಗಂ ಸತ್ಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೯.

ಅವನು ದಾನದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ದಾನದಿಂದ ಸುಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದಾನದಿಂದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

ತಪಸಾ ತು ಸುತಪ್ತೇನ ಲೋಕಾನ್ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ । ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಸ ತು ತೇಜಸ್ವೀ ಲೋಕೇಷ್ವಾನನ್ತ್ಯಮಶ್ನುತೇ ।। ೨೯.

ಉತ್ತಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ದಾನಾಚ್ಛ್ರೇಯಾಂಸ್ತಥಾ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಾಚ್ಛ್ರೇಯಸ್ತಥಾ ತಪಃ। ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ತಪಸಃ ಶ್ರೇಯಾಂಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಗುರುಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೯.

ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಯಜ್ಞ ಉತ್ತಮ, ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ತಪಸ್ಸು ಉತ್ತಮ, ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತ ಸಂನ್ಯಾಸ ಉತ್ತಮ, ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನವೇ ಮಹತ್ತರವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೃಯನ್ತೇ ಹಿ ತಪಃಸಿದ್ಧಾಃ ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ನರಪತಿರ್ಮಾನ್ಧಾತಾ ಸಂಕೃತಿಃ ಕಪಿಃ ।। ೨೯.

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ সিদ্ধರಾದ ರಾಜವಂಶದ ದ್ವಿಜರು ಇದ್ದಾರೆ: ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹಾರಾಜ, ಮಾಂಧಾತೃ, ಸಂಕೃತಿ, ಕಪಿ ಇವರೂ ಕೂಡ.

ಕಪೇಶ್ಚ ಪುರುಕುತ್ಸಶ್ಚ ಸತ್ಯಶ್ಚಾನೃಹವಾನೃಥುಃ ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣೋಽಮೀಢಶ್ಚ ಭಾಗಾನ್ಯೋನ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೯.

ಕಪಿಯಿಂದ ಪುರುಕತ್ಸ, ಸತ್ಯವ್ರತ, ಋತು, ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ, ಅಮೀಢ, ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು.

ಕಕ್ಷೀವಶ್ಚೈವ ಶಿಜಯಸ್ತಥಾನ್ಯೇ ಚ ಮಹಾರಥಾಃ। ರಥೀತರಶ್ಚ ರುನ್ದಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧಾದಯೋ ನೃಪಾಃ ।। ೨೯.

ಇನ್ನೂ ಕಕ್ಷೀವತ, ಶಿಜಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾರಥಿಗಳು; ರಥೀತರ, ರುಂದ, ವಿಷ್ಣುವೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತೇ ತಪಸಾ ಋಷಿತಾಙ್ಗತಾಃ । ಏತೇ ರಾಜರ್ಷಯಃ ಸರ್ವ್ವೇ ಸಿದ್ಧಿಂ ಸುಮಹತೀಙ್ಗತಾಃ। ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅಯೋರ್ವಂಶಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಇವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಋಷಿಸಮಾನರಾದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು. ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈಗ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಆಯು ಅವರ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಉತ್ತರಾರ್ದ್ಧಮ್ -

ಉತ್ತರಾರ್ಧ—

ಸೂತ ಉವಾಚ ।। ಪಿತಾ ಸೋಮಸ್ಯ ವೈವಿಪ್ರಾ ಜಜ್ಞೇಽತ್ರಿರ್ಭಗವಾನೃಷಿಃ। ಸೋಽತಿ ತಸ್ಥೌ ಸರ್ವಲೋಕಾನ್ಭಗವಾನ್ತ್ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ।। ೨೮.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಸೋಮನ ತಂದೆ ವೈವಿಪ್ರನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಗವಾನ್ ಅತ್ರಿ ಮಹರ್ಷಿ. ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಶುಭಾನ್ಯೇವ ಸಮಾಚರನ್। ಕಾಷ್ಠಕುಡ್ಯಶಿಲಾಭೂತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಬಾಹುರ್ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ।। ೨೮.

ಅವನು ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಮರದ ಕಂಬ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ನಿಂತು, ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದನು.

ಸುದುಶ್ಚರಂ ನಾಮ ತಪೋ ಯೇನ ತಪ್ತಂ ಮಹತ್ಪುರಾ। ತ್ರೀಣಿ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಿವ್ಯಾನೀತಿ ಹಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್ ।। ೨೮.

ಅವನಿಂದ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಅದು ಮೂರು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ತಸ್ಯೋರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಸ್ತತ್ರ ಸ್ಥಿತಸ್ಯಾನಿಮಿಷಸ್ಪೃಹಮ್। ಸೋಮತ್ವನ್ತನುರಾಪೇದೇ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಃ ಸ ವೈ ದ್ವಿಜಃ ।। ೨೮.

ಅವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ವೀರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದು, ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಸೋಮನು ಅವನಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.

ಊರ್ದ್ಧ್ವಮಾಚಕ್ರಮೇ ತಸ್ಯ ಸೋಮತ್ವಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಃ। ಸೋಮಃ ಸುಸ್ರಾವ ನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ದಶ ವಾ ದ್ಯೋತಯನ್ ದಿಶಃ ।। ೨೮.

ಪವಿತ್ರ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಅವನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸೋಮನು ಉದಯವಾಯಿತು; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸೋಮನು ಹರಿದು, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿದನು.

ತಂ ಗರ್ಭಂ ವಿಧಿನಾದಿಷ್ಟಾ ದಶ ದೇವ್ಯೋ ದಧುಸ್ತದಾ। ಸಮೇತ್ಯ ಧಾರಯಾಮಾಸುರ್ನ ಚ ತಾಃ ಸಮಶಕ್ನುವನ್ ।। ೨೮.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಹತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೊತ್ತರು, ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಸ ತಾಭ್ಯಃ ಸಹಸೈವಾಥ ದಿಗ್ಭ್ಯೋ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಭಾನ್ವಿತಃ। ಯಥಾವಭಾಸಯಂಲ್ಲೋಕಾಞ್ಝೀತಾಂಶುಃ ಸರ್ವಭಾವನಃ ।। ೨೮.

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗರ್ಭವು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಹೊರಟು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶ ಹರಡುತ್ತಾ ಹೊರಟಿತು.

ಯದಾ ನ ಧಾರಣೇ ಶಕ್ತಾಸ್ತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ। ತತಃ ಸ ತಾಭಿಃ ಶೀತಾಂಶುರ್ನಿಪಪಾತ ವಸುನ್ಧರಾಮ್ ।। ೨೮.

ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ತಾಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ, ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

ಪತನ್ತಂ ಸೋಮಮಾಲೋಕ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ। ರಥಮಾರೋಪಯಾಮಾಸ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ।। ೨೮.

ಚಂದ್ರನು ಬಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿದನು.

ಸ ಹಿ ದೇವಮಯೋ ವಿಪ್ರಾ ಧರ್ಮ್ಮಾರ್ಥೀ ಸತ್ಯಸಙ್ಗರಃ। ಯುಕ್ತೋ ವಾಜಿಸಹಸ್ರೇಣ ಸಿತೇನೇತಿ ಹಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್ ।। ೨೮.

ಆ ರಥವು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಹಂಬಲಿಸುವದು, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ತಸ್ಮಿನ್ನಿಪತಿತೇ ದೇವಾಃ ಪುತ್ರೇಽತ್ರೇಃ ಪರಮಾತ್ಮನಿ। ತುಷ್ಟುವುರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಾಃ ಮಾನಸಾಃ ಸಪ್ತ ವಿಶ್ರುತಾಃ ।। ೨೮.

ಅವನು ಬಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೆಸರಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಏಳು ಪುತ್ರರು—ಅತ್ರಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು, ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ತತ್ರೈವಾಙ್ಗಿರಸಸ್ತಸ್ಯ ಭೃಗೋಶ್ಚೈವಾತ್ಮಜಸ್ತಥಾ। ಋಗ್ಭಿರ್ಯಜುರ್ಭಿರ್ಬಹುಭಿರಥರ್ವಾಙ್ಗಿರಸೈರಪಿ ।। ೨೮.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂಗಿರಸನು ಮತ್ತು ಭೃಗುಮುನಿಯ ಪುತ್ರನು, ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವವೇದದ ಅನೇಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದರು.

ತತಃ ಸಂಸ್ತೂಯಮಾನಸ್ಯ ತೇಜಃ ಸೋಮಸ್ಯ ಭಾಸ್ವತಃ। ಆಪ್ಯಾಯಮಾನಂ ಲೋಕಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಭಾವಯಾಮಾಸ ಸರ್ವ್ವಶಃ ।। ೨೮.

ಅಂದು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪೋಷಿಸಿತು.

ಸಮೇನ ರಥಮುಖ್ಯೇನ ಸಾಗರಾನ್ತಾಂ ವಸುನ್ಧರಾಮ್। ತ್ರಿಃಸಪ್ತಕೃತ್ವೋ ವಿಪುಲ ಶ್ಚಕಾರಾಭಿಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ।। ೨೮.

ಆ ಮುಖ್ಯ ರಥದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಸಮುದ್ರದ ಅಂಚುವರೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಏಳು ಬಾರಿ ದೊಡ್ಡ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದನು.

ತಸ್ಯ ಯಚ್ಚಾಪಿ ತತ್ತೇಜಃ ಪೃಥಿವೀಮನ್ವಪದ್ಯತ। ಓಷಧ್ಯಸ್ತಾಃ ಸಮುದ್ಭೂತಾಸ್ತೇಜಸಾ ಸಂಜ್ವಲನ್ತ್ಯುತ ।। ೨೮.

ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಭೂಮಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಅದರಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿವೆ.