ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾತ್ ಸತ್ಯವತೀ ಪುತ್ರಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಭಾರ್ಗವಮ್। ತಪಸ್ಯಭಿರತನ್ದಾನ್ತಂ ಜಮದಗ್ನಿಃ ಶಮಾತ್ಮಕಮ್ ।। ೨೯.

ಆದಕಾರಣ ಸತ್ಯವತಿಯಾದಳು ಭಾರ್ಗವ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಅವನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ಭೃಗೋಶ್ಚರುವಿಪರ್ಯಾಸೇ ರೌದ್ರವೈಷ್ಣವಯೋಃ ಪುರಾ। ಯಮನಾದ್ವೈಷ್ಣವಸ್ಯಾಗ್ನೇರ್ಜಮದಗ್ನಿರಜಾಯತ ।। ೨೯.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ವಂಶದ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಚಾರುಗಳು ಬದಲಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ವೈಷ್ಣವ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜಮದಗ್ನಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ತು ದಾಯಾದಂ ಗಾಧಿಃ ಕುಶಿಕನನ್ದನಃ। ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಸಹಿತೋ (ಸವಿತಾ) ಜಗಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಣಾವೃತಃ ।। ೨೯.

ಕುಶಿಕನ ಪುತ್ರನಾದ ಗಾಧಿಯು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿ ಪಡೆದು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹೊರಟನು.

ಸಾ ಹಿ ಸತ್ಯವತೀ ಪುಣ್ಯಾ ಸತ್ಯವ್ರತಪರಾಯಣಾ। ಕೌಶಿಕೀತಿ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಪ್ರವೃತ್ತೇಯಂ ಮಹಾನದೀ ।। ೨೯.

ಆ ಸತ್ಯವತಿ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ, ಸತ್ಯವ್ರತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವಂತಳು. ಅವಳು 'ಕೌಶಿಕಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿ, ಆ ಮಹಾನದಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಪರಿಸ್ರುತಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಕೌಶಿಕೀ ಸರಿತಾಂ ವರಾ। ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶೇ ತ್ವಭವತ್ಸುವೇಣುರ್ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೯.

ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಆ ಮಹಾತ್ಮೆಯಾದ ಕೌಶಿಕಿ ನದಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸುವೇಣು ಎಂಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು.

ತಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಕಾಮಲೀ ನಾಮ ರೇಣುಕಾ। ರೇಣು ಕಾಯಾನ್ತು ಕಾಮಲ್ಯಾಂ ತಪೋಧೃತಿಸಮನ್ವಿತಃ। ಆರ್ಚೀಕೋ ಜನಯಾಮಾಸ ಜಮದಗ್ನಿಃ ಸುದಾರುಣಮ್ ।। ೨೯.

ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಾದ ರೇಣುಕಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಮಲಿ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು. ಆ ಕಮಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯಿಂದ ಋಚಿಕನು ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತನು; ಅವನು ಬಹಳ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನ್ತಗಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಧನುರ್ವೇದಸ್ಯ ಪಾರಗಮ್। ರಾಮಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಹನ್ತಾರಂ ಪ್ರದೀಪ್ತಮಿವ ಪಾವಕಮ್ ।। ೨೯.

ಅವನು ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವನು. ಅವನು ರಾಮನು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಔರ್ವ್ವಸ್ಯೈವಮೃಚೀಕಸ್ಯ ಸತ್ಯವತ್ಯಾಂ ಮಹಾಮನಾಃ। ಜಮದಗ್ನಿಸ್ತತೋ ವೀರ್ಯ್ಯಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂ ವರಃ। ಮಧ್ಯಮಶ್ಚ ಶುನಃಶೇಫಃ ಶುನಃಪುಚ್ಛಃ ಕನಿಷ್ಠಕಃ ।। ೨೯.

ಔರ್ವನ ಮಗ ಋಚಿಕ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯರಿಂದ ಮಹಾಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಜಮದಗ್ನಿ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮಧ್ಯಮ ಮಗನು ಶುನಃಶೇಫ, ಚಿಕ್ಕವನು ಶುನಃಪುಚ್ಛ.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಾಮ್ನಾ ವಿಶ್ವರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಜಜ್ಞೇ ಭೃಗುಪ್ರಸಾದೇನ ಕೌಶಿಕಾದ್ವಂಶವರ್ದ್ಧನಃ ।। ೨೯.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನನ್ನು ವಿಶ್ವರಥ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೃಗುಮುನಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಕೌಶಿಕ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಶುನಃಶೇಫೋಽಭವನ್ಮುನಿಃ। ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯಜ್ಞೇ ತು ಪಶುತ್ವೇ ನಿಯುತಃ ಸವೈ। ದೇವೈರ್ದತ್ತಃ ಸ ವೈ ಯಸ್ಮಾದ್ದೇವರಾತಸ್ತತೋಽಭವತ್ ।। ೨೯.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಗನು ಮುನಿಯಾದ ಶುನಃಶೇಫ. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಲಿಯಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದನು. ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ ಅವನು ದೇವರಾತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಶುನಃ ಶೇಫೋಽಗ್ರಜಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಮಧುಚ್ಛನ್ದೋ ನಯಶ್ಚೈವ ಕೃತದೇವೌ ಧ್ರುವಾಷ್ಟಕೌ ।। ೨೯.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶುನಃಶೇಫನು ಹಿರಿಯವನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಮತ್ತೂ ಮಧುಚ್ಛಂದ, ನಯ, ಕೃತದೇವ, ಧ್ರುವಾಷ್ಟಕ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.

ಕಚ್ಛಪಃ ಪೂರಣಶ್ಚೈವ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸುತಾಸ್ತು ವೈ। ತೇಷಾಂ ಗೋತ್ರಾಣಿ ಬಹುಧಾ ಕೌಶಿಕಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೨೯.

ಕಚ್ಚಪ ಮತ್ತು ಪೂರಣ ಎಂಬವರೂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಗರು. ಅವರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಕೌಶಿಕರ ಅನೇಕ ಗೋತ್ರಗಳು ಉದಯವಾಯಿತು.

ಪಾರ್ಥಿವಾ ದೇವರಾತಾಶ್ಚ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಾ ಸಮರ್ಷಣಾಃ । ಉದುಮ್ಬರಾ ಉದುಮ್ಲಾನಾಸ್ತಾರಕಾ ಯಮಮುಞ್ಚತಾಃ ।। ೨೯.

ಅವರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವರು, ದೇವರಾತರು, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯರು, ಸಮರ್ಷಣರು, ಉದುಂಬರರು, ಉದುಮ್ಲಾನರು, ತಾರಕರು ಮತ್ತು ಯಮನು ಬಿಡಿದವರು ಇದ್ದರು.

ಲೋಹಿಣ್ಯೋ ರೇಣವಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಕಾರೀಷವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಬಭ್ರವಃ ಪಾಣಿನಶ್ಚೈವ ಧ್ಯಾವಜಪ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೨೯.

ಲೋಹಿನ್ಯರು, ರೇಣವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರೀಷವರು, ಬಭ್ರವರು, ಪಾಣಿನರು ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಜಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರೂ ಇದ್ದರು.

ಶಾಲಾವತ್ಯಾ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಾಃ ಸ್ಯಙ್ಕೃತಾ ಗಾಲವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ದೇವಲಾ ಯಾಮದೂತಾಶ್ಚ ಶಾಲಙ್ಕಾಯನಬಾಷ್ಕಲಾಃ ।। ೨೯.

ಶಾಲಾವತಿಯ ವಂಶದಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷರು, ಸ್ಯಾಂಕೃತರು, ಗಾಲವರು, ದೇವಲರು, ಯಮದೂತರು, ಶಾಲಂಕಾಯನರು ಮತ್ತು ಬಾಷ್ಕಲರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ದದಾತಿ ಬಾದರಾಶ್ಚಾನ್ಯೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಋಷ್ಯನ್ತರವಿವಾಙ್ಯಾಸ್ತೇ ಬಹವಃ ಶೌಶಿಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೯.

ದದಾತಿ, ಬಾದರರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಧೀಮಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ವಂಶಸ್ಥರು. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಬೇರೆ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಶೌಶಿಕರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕೌಶಿಕಾಸೋಶ್ರುಮಾಶ್ಚೈವ ತಥಾನ್ಯೇ ಸೈಧವಾಯನಾಃ। ಪೌರೋರವಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೇಃ ಕೌಶಿಕಸ್ಯ ತು ।। ೨೯.

ಕೌಶಿಕರು, ಓಶ್ರುಮರು ಮತ್ತು ಸೈಧವಾಯನರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪುಣ್ಯಶೀಲಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಕೌಶಿಕನ ವಂಶಸ್ಥರು.

ದೃಷದ್ವತೀಸುತಶ್ಚಾಪಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾತ್ತಥಾಷ್ಟಕಃ। ಅಷ್ಟಕಸ್ಯ ಸುತೋ ಯೋ ಹಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಜಹ್ನುಗಣೋಮಯಾ ।। ೨೯.

ದೃಶದ್ವತಿಯ ಮಗನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಂದ ಅಷ್ಟಕನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅಷ್ಟಕನ ಮಗನು ಜಹ್ನು ವಂಶದವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ।। ಕಿಂ ಲಕ್ಷಣೇನ ಧರ್ಮೇಣ ತಪಸೇಹ ಶ್ರುತೇನ ವಾ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾದಿಭಿರ್ನೃಪೈಃ ।। ೨೯.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಯಾವ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ, ಯಾವ ಧರ್ಮದಿಂದ, ಯಾವ ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು?

ಯೇನ ಯೋನಾಭಿಧಾ ನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಗತಾಃ । ವಿಶೇಷಂ ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತಪಸಾ ದಾನತಸ್ತಥಾ ।। ೨೯.

ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವ ವಂಶದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು? ತಪಸ್ಸಿನಿಂದೋ, ದಾನದಿಂದೋ ಎಂಬ ವಿಶೇಷವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀದಿದಮರ್ಥವತ್। ಅನ್ಯಾಯೋಪಗತೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರಾಹೃತ್ಯ ಯಜನೇ ಧಿಯಾ। ಧರ್ಮಾಭಿಕಾಂಕ್ಷೀ ಯಜತೇ ನ ಧರ್ಮಫಲಮಶ್ನುತೇ ।। ೨೯.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನದಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಧರ್ಮಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಧರ್ಮ್ಮಂ ಚೈತಂ ಸಮಾಖ್ಯಾಯ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಪುರುಷಾಧಮಃ। ದದಾತಿ ದಾನಂ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೋ ಲೋಕಾನಾಂ ದಮ್ಭಕಾರಣಾತ್ ।। ೨೯.

ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಪಾಪಮಯ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸ್ವಭಾವವಿರುವ ಒಬ್ಬನು, ಜನರ ಮುಂದೆ ತೋರಿಕೆಗೆಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಜಪಂ ಕೃತ್ವಾ ತಥಾ ತೀವ್ರಂ ಧನಲೋಭಾನ್ನಿರಙ್ಕುಶಃ। ರಾಗಮೋಹಾನ್ವಿತೋ ಹ್ಯನ್ತೇ ಪಾವನಾರ್ಥಂ ದದಾತಿ ಯಃ ।। ೨೯.

ಅವನು ತೀವ್ರ ಜಪ ಮಾಡಿದರೂ, ಹಣದ ಆಸೆಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರತೆಗೆಂದು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತೇನ ದತ್ತಾನಿ ದಾನಾನಿ ಅಫಲಾನಿ ಭವನ್ತ್ಯುತ। ತಸ್ಯ ಧರ್ಮ್ಮಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಹಿಂಸಕಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಹೀಗೆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಗೈಯುವವನಾದವನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಕೊಡುವ ದಾನಗಳು ಫಲ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಏವಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಧನಂ ಮೋಹಾದ್ದದತೋ ಯಜತಶ್ಚ ಹ। ಸಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣೋ ದಾನಂ ನ ತಿಷ್ಠತಿ ದುರಾತ್ಮನಃ ।। ೨೯.

ಮೋಹದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಿ, ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಂಥ ದುಷ್ಟನ ದಾನವು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಗತಾನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ತೀರ್ಥೇ ಸಮ್ಪ್ರತಿಪಾದನಮ್। ಕಾಮಾನನಭಿಸನ್ಧಾಯ ಯಜತೇ ಚ ದದಾತಿ ಚ ।। ೨೯.

ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಧನವನ್ನು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾರ್ಥದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಯಜ್ಞಮಾಡಿ ದಾನಮಾಡುವವನು—

ಸ ದಾನಫಲಮಾಪ್ನೋತಿ ತಚ್ಚ ದಾನಂ ಸುಖೋದಯಮ್। ದಾನೇನ ಭೋಗಾನಾಪ್ನೋತಿ ಸ್ವರ್ಗಂ ಸತ್ಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೯.

ಅವನು ದಾನದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆ ದಾನದಿಂದ ಸುಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದಾನದಿಂದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

ತಪಸಾ ತು ಸುತಪ್ತೇನ ಲೋಕಾನ್ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ । ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಸ ತು ತೇಜಸ್ವೀ ಲೋಕೇಷ್ವಾನನ್ತ್ಯಮಶ್ನುತೇ ।। ೨೯.

ಉತ್ತಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ದಾನಾಚ್ಛ್ರೇಯಾಂಸ್ತಥಾ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಾಚ್ಛ್ರೇಯಸ್ತಥಾ ತಪಃ। ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ತಪಸಃ ಶ್ರೇಯಾಂಸ್ತಸ್ಮಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಗುರುಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೯.

ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಯಜ್ಞ ಉತ್ತಮ, ಯಜ್ಞಕ್ಕಿಂತ ತಪಸ್ಸು ಉತ್ತಮ, ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತ ಸಂನ್ಯಾಸ ಉತ್ತಮ, ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನವೇ ಮಹತ್ತರವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.