ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವಿಜಯಸ್ಯ ಋತಃ ಪುತ್ರ ಋತಸ್ಯ ಸುನಯಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಸುನಯಾದ್ವೀತಹವ್ಯಸ್ತು ವೀತಹವ್ಯಾತ್ಮಜೋ ಧೃತಿಃ ।। ೨೭.

ವಿಜಯನ ಮಗನು ಋತ; ಋತನ ಮಗನು ಸುನಯ; ಸುನಯನ ಮಗನು ವೀತಹವ್ಯ; ವೀತಹವ್ಯನ ಮಗನು ಧೃತಿ.

ಧೃತೇಸ್ತು ಬಹುಲಾಶ್ವೋಽಭೂದ್ಬಹುಲಾಶ್ವಸುತಃ ಕೃತಿಃ। ತಸ್ಮಿನ್ ಸನ್ತಿಷ್ಟತೇ ವಂಶೋ ಜನಕಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ಇತ್ಯೇತೇ ಮೈಥಿಲಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸೋಮಸ್ಯಾಪಿ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೭.

ಧೃತಿಯಿಂದ ಬಹುಲಾಶ್ವನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಬಹುಲಾಶ್ವನ ಮಗನು ಕೃತಿ. ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಜನಕರ ವಂಶವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮೈಥಿಲರು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಈಗ ಸೋಮನ ಕುರಿತು ಕೇಳಿ.

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣೇ ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತೇ ವೈವಸ್ವತಮನುವಂಶಕೀರ್ತ್ತನಂ ನಾಮ ಸಪ್ತವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಶ್ರೀಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಹರ್ಷಿಯವರು ಹೇಳಿದ ವೈವಸ್ವತಮನುವಂಶದ ವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.

ವಾಯೂಮಹಾಪುರಾಣಮ್ - ಉತ್ತರಾರ್ದ್ಧಮ್ -

ವಾಯುಮಹಾಪುರಾಣ - ಉತ್ತರಾರ್ಧ.

ದಕ್ಷಿಣಾಮದದತ್ಸೋಮಸ್ತ್ರೀಲ್ಲೋಁಕಾನಿತಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್। ತೇಭ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಮುಖ್ಯೇಭ್ಯಃ ಸದಸ್ಯೇಭ್ಯಶ್ಚ ವೈ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೨೮.

ಸೋಮನು ದಕ್ಷಿಣದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಮುಖ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಭಾಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದನು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ತಂ ಸಿನೀ ಚ ಕುಹೂಶ್ಚೈವ ವಪುಃ ಪುಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಭಾವಸುಃ। ಕೀರ್ತ್ತಿರ್ಧೃತಿಶ್ಚ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ನವ ದೇವ್ಯಃ ಸಿಷೇವಿರೇ ।। ೨೮.

ಸಿನೀ, ಕುಹೂ, ವಪುಃ, ಪುಷ್ಟಿ, ಪ್ರಭಾವಸು, ಕೀರ್ತಿ, ಧೃತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತು ದೇವಿಯರು ಅವನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

ಪ್ರಾಪ್ಯಾವಭೃಥಮವ್ಯಗ್ರಃ ಸರ್ವ್ವದೇವರ್ಷಿಪೂಜಿತಃ। ಅತಿರಾಜಾತಿರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ದಶಧಾತಾಪಯದ್ದಿಶಃ ।। ೨೮.

ಅವನು ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ಗೌರವಿಸಿದನು. ರಾಜಾಧಿರಾಜನು ದಶದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯಗೊಳಿಸಿದನು.

ಸ ಯಾಚ್ಯಮಾನೋ ದೇವೈಶ್ಚ ತಥಾ ದೇವರ್ಷಿಭಿಶ್ಚ ಹ। ನೈವ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್ತಾರಾಂ ತಸ್ಮಾಯಾಙ್ಗಿರಸೇ ತದಾ ।। ೨೮.

ಅವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ತಾರೆಯನ್ನು ಅಂಗಿರಸರಿಗೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

ಉಶನಾಸ್ತಸ್ಯ ಜಗ್ರಾಹ ಪಾರ್ಷ್ಣಿಮಙ್ಗಿರಸೋ ದ್ವಿಜಾಃ। ಸ ಹಿ ಶಿಷ್ಯೋ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪಿತುಃ ಪೂರ್ವಂ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ ।। ೨೮.

ಉಶನನು ಅವಳನ್ನು ಅಂಗಿರಸರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು, ದ್ವಿಜರೆ. ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ತೇನ ಸ್ನೇಹೇನ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ। ಪಾರ್ಷ್ಣಿಗ್ರಾಹೋಽಭವದ್ದೇವಃ ಪ್ರಗೃಹ್ಯಾಜಗವನ್ಧನುಃ ।। ೨೮.

ಆSneಹದಿಂದ ಭಗವಂತನು ರುದ್ರನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತನು.

ತೇನ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಮುಖ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪರಮಾಸ್ತ್ರಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಉದ್ದಿಶ್ಯ ದೇವಾನುತ್ಸೃಷ್ಟಂ ಯೇನೈಷಾಂ ನಾಶಿತಂ ಯಶಃ ।। ೨೮.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಡಿದನು. ಅದರಿಂದ ಅವರ ಕೀರ್ತಿ ನಾಶವಾಯಿತು.

ತತ್ರ ತದ್ಯುದ್ಧಮಭವತ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನ್ತಾರಕಾಮಯಮ್। ದೇವಾನಾಂ ದಾನವಾನಾಞ್ಚ ಲೋಕಕ್ಷಯಕರಂ ಮಹತ್ ।। ೨೮.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ನಡುವೆ ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಬಹುದಾದ ಮಹಾ ಯುದ್ಧವೊಂದು ನಡೆಯಿತು. ಅದು ಲೋಕಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ತತ್ರ ಶಿಷ್ಟಾಸ್ತ್ರಯೋ ದೇವಾಸ್ತುಷಿತಾಶ್ಚೈವ ಯೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಶರಣಂ ಜಗ್ಮುರಾದಿದೇವಂ ಪಿತಾಮಹಮ್ ।। ೨೮.

ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಮೂವರು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ತುಷಿತರು ಎಂದು ನೆನಪಾಗುವವರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಆದಿದೇವನಾದ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.

ತತೋ ನಿವಾರ್ಯೋಶನಸಂ ರುದ್ರಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಞ್ಚ ಶಙ್ಕರಮ್। ದದಾವಾಙ್ಗಿರಸೇ ತಾರಾಂ ಸ್ವಯಮೇವ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೨೮.

ಆಮೇಲೆ ಉಶನಸ್ಸನ್ನು, ರುದ್ರನನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಶಂಕರನನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪಿತಾಮಹನು ತಾನೇ ತಾರೆಯನ್ನು ಆಂಗಿರಸನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಅನ್ತರ್ವತ್ನೀಂ ಚ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾರಾನ್ತಾರಾಧಿಪಾನನಾಮ್। ಗರ್ಭಮುತ್ಸೃಜಸೇ ನ ತ್ವಂ ವಿಪ್ರಃ ಪ್ರಾಹ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ।। ೨೮.

ತಾರೆಯು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಕೆಯೊಳಗೆ ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿಯ ಹೆಸರಿನ ಗರ್ಭವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಈ ಗರ್ಭವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.'

ಮದೀಯಾಯಾಂ ತನೌ ಯೋನೌ ಗರ್ಭೋ ಧಾರ್ಯಃ ಕಥಞ್ಚನ। ಅಥೋ ನಾವಸೃಜತ್ತನ್ತು ಕುಮಾರಂ ದಸ್ಯುಹನ್ತಮಮ್ ।। ೨೮.

'ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗರ್ಭವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಯಬೇಕು,' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದರೂ, ಅವಳು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆ ಮಗುವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಿಲ್ಲ.

ಈಷಿಕಾಸ್ತಮ್ಬಮಾಸಾದ್ಯ ಜ್ವಲನ್ತಮಿವ ಪಾವಕಮ್। ಜಾತಮಾತ್ರೋಽಥ ಭಗವಾನ್ ದೇವಾನಾಮಾಕ್ಷಿಪದ್ವಪುಃ ।। ೨೮.

ಅವನು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಈಷಿಕಾಸ್ತಂಭವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಜನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.

ತತಃ ಸಂಶಯಮಾಪನ್ನಾಸ್ತಾರಾಮಕಥಯನ್ ಸುರಾಃ। ಸತ್ಯಂ ಬ್ರೂಹಿ ಸುತಃ ಕಸ್ಯ ಸೋಮಸ್ಯಾಥ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ ।। ೨೮.

ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಶಯದಿಂದ ತಾರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು: 'ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳು, ಈ ಮಗುವು ಸೋಮನದೋ ಅಥವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯದೋ?'

ಹ್ರೀಯಮಾಣಾ ಯದಾ ದೇವಾನ್ನಾಹ ಸಾ ಸಾಧ್ವಸಾಧು ವಾ । ತದಾ ತಾಂ ಶಪ್ತುಮಾರಬ್ಧಃ ಕುಮಾರೋ ದಸ್ಯುಹನ್ತಮಃ ।। ೨೮.

ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಅವಳು ಒಳ್ಳೆಯದೋ ಕೆಟ್ಟದೋ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆ ಮಗುವು ಅವಳನ್ನು ಶಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಸನ್ನಿವಾರ್ಯ ತದಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಾರಾಂ ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸಂಶಯಃ। ಯದತ್ರ ತಥ್ಯನ್ತದ್‌ಬ್ರೂಹಿ ತಾರೇ ಕಸ್ಯ ಸುತಸ್ತ್ವಯಮ್ ।। ೨೮.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ಮಗುವನ್ನು ಮತ್ತು ತಾರೆಯನ್ನು ತಡೆಯಿ, ಚಂದ್ರನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, 'ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳು ತಾರೆ, ಈ ಮಗುವು ಯಾರದು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಸಾ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರುವಾಚೇದಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವರದಂ ಪ್ರಭುಮ್। ಸೋಮಸ್ಯೇತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಕುಮಾರನ್ದಸ್ಯುಹನ್ತಮಮ್ ।। ೨೮.

ಅವಳು ಕೈಮುಗಿದು ವರದಾಯಕನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಈ ಮಹಾತ್ಮನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಈ ಮಗುವು ಸೋಮನ ಮಗನು.'

ತತಃ ಸ ತಮುಪಾಘಾಯ ಸೋಮೋ ದಾತಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಬುಧ ಇತ್ಯಕರೋನ್ನಾಮ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೨೮.

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಸೋಮನು ಆ ಮಗುವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಗನಿಗೆ 'ಬುಧ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟನು.

ಪ್ರತಿಪೂರ್ವ್ವಞ್ಚ ಗಮನೇ ಸಮಭ್ಯುತ್ತಿಷ್ಠತೇ ಬುಧೈಃ। ಉತ್ಪಾದಯಾಮಾಸ ತದಾ ಪುತ್ರಂ ವೈ ರಾಜಪುತ್ರಿಕಾ ।। ೨೮.

ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬುಧನು ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದನು. ಆಗ ರಾಜಕುಮಾರಿಯು ಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಬಭೂವೈಲಃ ಪುರೂರವಾಃ । ಉರ್ವಶ್ಯಾಂ ಜಜ್ಞಿರೇ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಃ ಷಟ್ ಸುಮಹೌಜಸಃ ।। ೨೮.

ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಪುರೂರವನು ಉರ್ವಶಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಆರು ಮಂದಿ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು.

ಪ್ರಸಹ್ಯ ಧರ್ಷಿತಸ್ತತ್ರ ವಿವಶೋ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಾ । ತತೋ ಯಕ್ಷ್ಮಾಭಿಭೂತಸ್ತು ಸೋಮಃ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಮಣ್ಡಲಃ । ಜಗಾಮ ಶರಣಾಯಾಥ ಪಿತರಂ ಸೋಽತ್ರಿಮೇವ ತು ।। ೨೮.

ಅಲ್ಲಿ ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಸೋಮನು, ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮ ಎಂಬ ರೋಗದಿಂದ ದುರ್ಬಲನಾಗಿ, ತನ್ನ ವಲಯ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡು, ತಂದೆ ಅತ್ರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲು ಹೋದನು.

ತಸ್ಯ ತತ್ಪಾಪಶಮನಂ ಚಕಾರಾತ್ರಿರ್ಮಹಾಯಶಾಃ। ಸ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣಾ ಮುಕ್ತಃ ಶ್ರಿಯಾ ಜಜ್ವಾಲ ಸರ್ವ್ವಶಃ ।। ೨೮.

ಅತ್ರಿಯು ಆ ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದನು. ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಸೋಮನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

ಏತತ್ಸೋಮಸ್ಯ ವೈ ಜನ್ಮ ಕೀರ್ತ್ತಿತಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ। ವಂಶನ್ತಸ್ಯ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಕೀರ್ತ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೮.

ಇದು ಸೋಮನ ಜನ್ಮಕಥೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ. ಈಗ ಅವನ ವಂಶದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಧನ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಂ ಕಲ್ಮಷಶೋಧನಮ್। ಸೋಮಸ್ಯ ಜನ್ಮ ಶ್ರುತ್ವೈವ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ।। ೨೮.

ಸೋಮನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಷ್ಟು ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ, ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಧನ, ಆರೋಗ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಪುಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಾಪ ಶುದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಭೀಮಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾಸೀತ್ಕಾಞ್ಚನಪ್ರಭಃ। ವಿದ್ವಾಂಸ್ತು ಕಾಞ್ಚನಸ್ಯಾಪಿ ಸುಹೋತ್ರೋಽಭೂನ್ಮಹಾಬಲಃ ।। ೨೯.

ಭೀಮನ ಮಗನಾದ ಕಂಚನಪ್ರಭ ಎಂಬ ರಾಜನು ಬಹಳ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಕಂಚನನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಸುಹೋತ್ರನು ಇದ್ದನು.