ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏವಮೇವ ಮಹಾಬಾಹುರಿಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದನಃ । ರಾವಣಂ ಸಗಣಂ ಹತ್ವಾ ದಿವಮಾಚಕ್ರಮೇ ವಿಭುಃ ।। ೨೬.

ಹೀಗೆಯೇ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಆನಂದ, ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮಹಾತ್ಮನು.

ಶ್ರೀರಾಮಸ್ಯಾತ್ಮಜೋ ಜಜ್ಞೇ ಕುಶ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ। ಲವಶ್ಚಾನ್ಯೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ತಯೋರ್ದೇಶೌ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೬.

ಶ್ರೀರಾಮನ ಮಗನಾಗಿ ಕುಶನು ಜನಿಸಿದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾವೀರನಾದ ಲವನೂ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಇವರಿಬ್ಬರ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿ.

ಕುಶಸ್ಯ ಕೋಶಲಾ ರಾಜ್ಯಂ ಪುರೀ ವಾಪಿ ಕುಶಸ್ಥಲೀ। ರಮ್ಯಾ ನಿವೇಶಿತಾ ತೇನ ವಿನ್ಧ್ಯಪರ್ವತಸಾನುಷು ।। ೨೬.

ಕುಶನ ರಾಜ್ಯವು ಕೊಸಲ, ಅವನ ನಗರಿ ಕುಶಸ್ಥಳಿ, ಅದು ಅವನು ವಿನ್ಧ್ಯಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದದು.

ಉತ್ತರಾಕೋಶಲೇ ರಾಜ್ಯಂ ಲವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಶ್ರಾವಸ್ತೀ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತಾ ಕುಶವಂಶಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೬.

ಉತ್ತರ ಕೊಸಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಲವನ ರಾಜ್ಯವಿತ್ತು; ಶ್ರಾವಣ್ತಿ ಎಂಬುದು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಈಗ ಕುಶನ ವಂಶವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಕುಶಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಹ್ಯತಿಥಿಃ ಸುಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಃ। ಅತಿಥೇರಪಿ ವಿಖ್ಯಾತೋ ನಿಷಧೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೬.

ಕುಶನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಆತಿಥಿ, ಆತಿಥಿಯ ಮಗನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ನಿಷಧ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ನಿಷಧಸ್ಯ ನಲಃ ಪುತ್ರೋ ನಭಃ ಪುತ್ರೋ ನಲಸ್ಯ ತು। ನಭಸಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಸ್ತು ಕ್ಷೇಮಧನ್ವಾ ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೬.

ನಿಷಧನ ಮಗನು ನಳ, ನಳನ ಮಗನು ನಭ, ನಭನ ಮಗನು ಪುಂಡರಿಕ, ಪುಂಡರಿಕನಿಂದ ಕ್ಷೇಮಧನ್ವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಕ್ಷೇಮಧನ್ವಸುತೋ ರಾಜಾ ದೇವಾನೀಕಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಆಸೀದಹೀನಗುರ್ನಾಮ ದೇವಾನೀ ಕಾತ್ಮಜಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೬.

ಕ್ಷೇಮಧನ್ವನ ಮಗನು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ದೇವಾನಿಕನು; ಅವನ ಮಗನು ಅಹೀನಗು ಎಂಬ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದನು.

ಅಹೀನಗೋಸ್ತು ದಾಯಾದಃ ಪಾರಿಯಾತ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ದಲಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜಶ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಬಲೋ ನೃಪಃ ।। ೨೬.

ಅಹೀನಗುವಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾರಿಯಾತ್ರನು; ಅವನ ಮಗನು ದಲ, ದಲನಿಂದ ಬಲ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಔಙ್ಕೋ ನಾಮ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಬಲಪುತ್ರೋ ಬಭೂವ ಹ। ವಜ್ರನಾಭಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಶಙ್ಖಣಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೨೬.

ಬಲನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಔಂಕನು; ಅವನ ಮಗನು ವಜ್ರನಾಭ, ವಜ್ರನಾಭನ ಮಗನು ಶಂಖನನು.

ಶಂಖಣಸ್ಯ ಸುತೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಧ್ಯುಷಿತಾಶ್ಚ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ । ಧ್ಯುಷಿತಾಶ್ಚ ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ರಾಜಾ ವಿಶ್ವಸಹಃ ಕಿಲ ।। ೨೬.

ಶಂಖನನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಗನು ಧ್ಯುಷಿತಾಶ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಧ್ಯುಷಿತಾಶನ ಮಗನು ವಿಶ್ವಸಹ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ಹಿರಣ್ಯನಾಭಃ ಕೌಶಲ್ಯೋ ವಸಿಷ್ಠಸ್ತತ್ಸುತೋಽಭವತ್। ಪೌತ್ರಸ್ಯ ಜೈಮಿನೇಃ ಶಿಷ್ಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ಸರ್ವೇಷು ಶರ್ಮಸು ।। ೨೬.

ಹಿರಣ್ಯನಾಭನು ಕೊಸಲದವನು, ಅವನು ವಸಿಷ್ಠನ ಮಗನು; ಜೈಮಿನಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

ಶತಾನಿ ಸಂಹಿತಾನಾನ್ತು ಪಞ್ಚ ಯೋಽಧೀತವಾಂಸ್ತತಃ। ತಸ್ಮಾದಧಿಗತೋ ಯೋಗೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇನ ಧೀಮತಾ ।। ೨೬.

ಅವನು ಐನೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು; ಅವನಿಂದ ಧೀಮಂತನಾದ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.

ಪುಷ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಸುತೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಧ್ರುವಸನ್ಧಿಶ್ಚ ತತ್ಸುತಃ। ಸುದರ್ಶನಸ್ತಸ್ಯ ಸುತೋ ಅಗ್ನಿವರ್ಣಃ ಸುದರ್ಶನಾತ್ ।। ೨೬.

ಅವನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಗನು ಪುಷ್ಯ, ಪುಷ್ಯನ ಮಗನು ಧ್ರುವಸಂಧಿ; ಧ್ರುವಸಂಧಿಯ ಮಗನು ಸುದರ್ಶನ, ಸುದರ್ಶನನ ಮಗನು ಅಗ್ನಿವರ್ಣ.

ಅಗ್ನಿವರ್ಣಸ್ಯ ಶೀಘ್ರಸ್ತು ಶೀಘ್ರಕಸ್ಯ ಮನುಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಮನುಸ್ತು ಯೋಗಮಾಸ್ಥಾಯ ಕಲಾಪಗ್ರಾಮಮಾಸ್ಥಿತಃ। ಏಕೋನವಿಂಶಪ್ರಯುಗೇ ಕ್ಷತ್ರಪ್ರಾವರ್ತ್ತಕಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೬.

ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶೀಘ್ರನು, ಅವನ ಮಗನಿಗೆ ಮನುವೆಂದು ಹೆಸರು. ಆ ಮನು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಕಲಾಪ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು. ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರಭು ಕ್ಷತ್ರಪರ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಪ್ರಸುಶ್ರುತೋ ಮನೋಃ ಪುತ್ರಃ ಸುಸನ್ಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ಸುಸನ್ಧೇಶ್ಚ ತಥಾಮರ್ಷಃ ಸಹಸ್ವಾನ್ನಾಮ ನಾಮತಃ ।। ೨೬.

ಮನುವಿನ ಮಗನು ಪ್ರಸುಶ್ರುತನು, ಅವನ ಮಗನು ಸುಸಂಧಿ. ಸುಸಂಧಿಯಿಂದ ಅಮರ್ಷ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅಮರ್ಷನಿಂದ ಸಹಸ್ವಾನ್ ಎಂಬವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಆಸೀತ್ಸಹಸ್ವತಃ ಪುತ್ರೋ ರಾಜಾ ವಿಶ್ರುತವಾನಿತಿ। ತಸ್ಯಾಸೀದ್ವಿಶ್ರುತವತಃ ಪುತ್ರೋ ರಾಜಾ ಬೃಹದ್ಬಲಃ ।। ೨೬.

ಸಹಸ್ವತನ ಮಗನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜ ವಿಶ್ರುತವಾನ್. ವಿಶ್ರುತವಾನದ ಮಗನು ಬೃಹದ್ಬಲ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ಏತೇ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುದಾಯಾದಾ ರಾಜಾನಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ವಂಶೇ ಪ್ರಧಾನಾ ಯೇ ತೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ತು ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ।। ೨೬.

ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಜರು, ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು ಎಂದು ಜನರು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಠನ್ ಸಮ್ಯಗಿಮಾಂ ಸೃಷ್ಟಿಮಾದಿತ್ಯಸ್ಯ ವಿವಸ್ವತಃ। ಪ್ರಜಾವಾನೇತಿ ಸಾಯುಜ್ಯಂ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಸಃ ।। ೨೬.

ಯಾರು ಈ ಆದಿತ್ಯ ವಿವಸ್ವಂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮನುವೈವಸ್ವತನು ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಕೂಡ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧದೇವಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪುಷ್ಟಿದಸ್ಯ ಚ। ವಿಪಾಪ್ಮಾ ವಿರಜಾಶ್ಚೈವ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭವತೇಽಚ್ಯುತಃ ।। ೨೬.

ಅವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧದೇವನಂತೆ ಅಚಲರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಜೆಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುವ ದೇವರಂತೆ.

ಅನುಜಸ್ಯ ವಿಕುಕ್ಷೇಸ್ತು ನಿಮೇರ್ವಂಶಂ ನಿಬೋಧತ। ಯೋಽಸೌ ನಿವೇಶಯಾಮಾಸ ಪುರನ್ದೇವಪುರೋಪಮಮ್ ।। ೨೭.

ವಿಕುಕ್ಷಿಯ ತಮ್ಮನಾದ ನಿಮಿಯ ವಂಶವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿ. ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಜಯನ್ತಮಿತಿವಿಖ್ಯಾತಂ ಗೌತಮಸ್ಯಾಶ್ರಮಾಭಿತಃ। ಯಸ್ಯಾನ್ವವಾಯೇ ಯಜ್ಞೇ ವೈ ಜನಕಾದೃಷಿಸತ್ತಮಾತ್ ।। ೨೭.

ಆ ಪಟ್ಟಣವು ಗೌತಮ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮದ ಹತ್ತಿರ ಜಯಂತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಆ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾನುಭಾವನಾದ ಜನಕನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ನೇಮಿರ್ನಾಮ ಸುಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಸತ್ವನಮಸ್ಕೃತಃ। ಆಸೀತ್ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋರ್ಭೂರಿತೇಜಸಃ ।। ೨೭.

ನಿಮಿಯು ಧರ್ಮಮಯನು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಮಹಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಬಹುತೆಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ಮಗನು.

ಸ ಶಾಪೇನ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ವಿದೇಹಃ ಸಮಪದ್ಯತ। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಮಿಥಿರ್ನಾಮ ಜನಿತಃ ಪರ್ವಭಿಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ।। ೨೭.

ವಸಿಷ್ಠನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ವಿದೇಹನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನ ಮಗನು ಮಿಥಿ ಎಂಬವನು, ಮೂರು ಮಹಾ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದನು.

ಅರಣ್ಯಾಂ ಮಥ್ಯಮಾನಾಯಾಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ನಾಮ್ನಾ ಮಿಥಿರಿತಿ ಖ್ಯಾತೋ ಜನನಾಜ್ಜನಕೋಽಭವತ್ ।। ೨೭.

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಥನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಿಥಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಅವನ ಜನನದಿಂದ ಅವನು ಜನಕನೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು.

ಮಿಥಿರ್ನಾಮ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಯೇನಾಸೌ ಮಿಥಿಲಾಭವತ್। ರಾಜಾಸೌ ಜನಕೋ ನಾಮ ಜನಕಾಚ್ಚಾಪ್ಯುದಾವಸುಃ ।। ೨೭.

ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮಿಥಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮಿಥಿಲಾ ಎಂಬ ಊರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಆ ರಾಜನು ಜನಕನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಜನಕನಿಂದ ಉದಾವಸು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಉದಾವಸೋಃ ಸುಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಜನಿತೋ ನನ್ದಿವರ್ದ್ಧನಃ। ನನ್ದಿವರ್ದ್ಧನತಃ ಶೂರಃ ಸುಕೇತುರ್ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ ।। ೨೭.

ಉದಾವಸುವಿನಿಂದ ಧರ್ಮಮಯನಾದ ನಂದಿವರ್ಧನನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ನಂದಿವರ್ಧನನಿಂದ ಶೂರನೂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಆದ ಸುಕೇತು ಜನಿಸಿದನು.

ಸುಕೇತೋರಪಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ದೇವರಾತೋ ಮಹಾಬಲಃ। ದೇವರಾತಸ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಬೃಹದುಚ್ಛ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೨೭.

ಸುಕೇತುವಿನಿಂದ ಧರ್ಮಮಯನೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ ಆದ ದೇವರಾತನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ದೇವರಾತನ ಮಗನು ಧರ್ಮಮಯನೂ ಬೃಹದುಚ್ಛನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ಬೃಹದುಚ್ಛಸ್ಯ ತನಯೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ಯ ಧೃತಿಮಾನ್ ಸುಧೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೨೭.

ಬೃಹದುಚ್ಛನ ಮಗನು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಮಹಾವೀರ್ಯನು. ಮಹಾವೀರ್ಯನ ಮಗನು ದೃಢ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಸುಧೃತಿ.

ಸುಧೃತೇರಪಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಧೃಷ್ಟಕೇತುಃ ಪರನ್ತಪಃ। ಧೃಷ್ಟಕೇತು ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಹರ್ಯಶ್ವೋ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಃ ।। ೨೭.

ಸುಧೃತಿಯಿಂದ ಧರ್ಮಮಯನೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಧೃಷ್ಠಕೇತು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಧೃಷ್ಠಕೇತುಮಗನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಹರ್ಯಶ್ವನು ಜನಿಸಿದನು.