ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಙ್ಗದಶ್ಚಾನ್ದ್ರಕೇತುಶ್ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯಾತ್ಮಜಾವುಭೌ। ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತಾಭ್ಯಾಶೇ ಸ್ಫೀತೌ ಜನಪದೌ ತಯೋಃ ।। ೨೬.

ಅಂಗದ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಕೇತು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಪುತ್ರರು, ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.

ಅಙ್ಗದಸ್ಯಾಙ್ಗದೀಯಾ ತು ದೇಶೇ ಕಾರಪಥೇ ಪುರೀ। ಚನ್ದ್ರಕೇತೋಸ್ತು ಮಲ್ಲಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರವಕ್ತಾ ಪುರೀ ಶುಭಾ ।। ೨೬.

ಅಂಗದನ ಅಂಗದೀ ಎಂಬ ನಗರವು ಕಾರಪಥ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಚಂದ್ರಕೇತು ಎಂಬ ಮಲ್ಲನ ಚಂದ್ರವಕ್ತಾ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನಗರವು ಇದ್ದಿತು.

ಭರತಸ್ಯಾತ್ಮಜೌ ವೀರೌ ತಕ್ಷಃ ಪುಷ್ಕರ ಏವ ಚ। ಗಾನ್ಧಾರವಿಷಯೇ ಸಿದ್ಧೇ ತಯೋಃ ಪುರ್ಯೌ ಮಹಾತ್ಮನೋಃ ।। ೨೬.

ಭರತನ ವೀರರಾದ ಪುತ್ರರು ತಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರ, ಗಾಂಧಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಹಾತ್ಮರು, ಅವರ ನಗರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.

ತಕ್ಷಸ್ಯ ದಿಕ್ಷು ವಿಖ್ಯಾತಾ ರಮ್ಯಾ ತಕ್ಷಶಿಲಾ ಪುರೀ। ಪುಷ್ಕರಸ್ಯಾಪಿ ವೀರಸ್ಯ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಪುಷ್ಕರಾವತೀ ।। ೨೬.

ತಕ್ಷನ ತಕ್ಷಶಿಲಾ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನಗರವು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪುಷ್ಕರನ ಪುಷ್ಕರವತಿ ಎಂಬ ನಗರವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಗಾಥಾಂ ಚೈವಾತ್ರ ಗಾಯನ್ತಿ ಯೇ ಪುರಾಣವಿದೋ ಜತಾಃ। ರಾಮೇ ನಿಬದ್ಧಾಸ್ಸತ್ತ್ವಾರ್ಥಾ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಾತ್ತಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೨೬.

ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ರಾಮನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಗಾಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಯಾಮೋ ಯುವಾ ಲೋಹಿತಾಕ್ಷೋ ದೀಪ್ತಾಸ್ಯೋ ಮಿತಭಾಷಿತಃ। ಆಜಾನುಬಾಹುಃ ಸುಮುಖಃ ಸಿಂಹಸ್ಕನ್ಧೋ ಮಹಾಭುಜಃ ।। ೨೬.

ಅವನು ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ, ಯೌವನದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖವಿರುವ, ಕಡಿಮೆ ಮಾತಾಡುವವನು, ಮೊಣಕಾಲುಗಳವರೆಗೆ ಕೈಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದವು, ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಭುಜಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೈಗಳು ಇತ್ತು.

ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ರಾಮೋ ರಾಜ್ಯಮಕಾರಯತ್। ಋಕ್ಸಾಮಯಜುಷಾಂ ಘೋಷೋ ಜ್ಯಾಘೋಷಶ್ಚ ಮಹಾಸ್ವನಃ ।। ೨೬.

ರಾಮನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು; ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದಗಳ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನ ತಂತಿಯ ಶಬ್ದವು ಭಾರವಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನೋಽಭವದ್ರಾಷ್ಟ್ರೇ ದೀಯತಾಂ ಭುಜ್ಯತಾಮಿತಿ। ಜನಸ್ಥಾನೇ ವಸನ್ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ರಿದಶಾನಾಞ್ಚಕಾರಸಃ ।। ೨೬.

ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತೊಡಕು ಕೂಡ ಇರಲಿಲ್ಲ; 'ಕೊಡಿ, ಅನುಭವಿಸಿ' ಎಂಬ ನಿಯಮ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ರಾಮನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ತಮಾಗಸ್ಕಾರಿಣಂ ಪೂರ್ವಂ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಂ ಮನುಜರ್ಷಭಃ। ಸೀತಾಯಾಃ ಪದಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ ನಿಜಘಾನ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೨೬.

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು, ಸೀತೆಯವರ ಪಾದಚಿಹ್ನೆ ಹುಡುಕುತ್ತ, ಮೊದಲಿನ ಪಾಪಿಯನ್ನು, ಪೌಲಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ಸತ್ತ್ವವಾನ್ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ದೀಪ್ಯಮಾನಃ ಸ್ವ ತೇಜಸಾ। ಅತಿಸೂರ್ಯಞ್ಚ ವಹ್ನಿಞ್ಚ ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿರ್ಬಭೌ ।। ೨೬.

ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು, ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

ಏವಮೇವ ಮಹಾಬಾಹುರಿಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದನಃ । ರಾವಣಂ ಸಗಣಂ ಹತ್ವಾ ದಿವಮಾಚಕ್ರಮೇ ವಿಭುಃ ।। ೨೬.

ಹೀಗೆಯೇ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಆನಂದ, ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮಹಾತ್ಮನು.

ಶ್ರೀರಾಮಸ್ಯಾತ್ಮಜೋ ಜಜ್ಞೇ ಕುಶ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ। ಲವಶ್ಚಾನ್ಯೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ತಯೋರ್ದೇಶೌ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೬.

ಶ್ರೀರಾಮನ ಮಗನಾಗಿ ಕುಶನು ಜನಿಸಿದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾವೀರನಾದ ಲವನೂ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಇವರಿಬ್ಬರ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿ.

ಕುಶಸ್ಯ ಕೋಶಲಾ ರಾಜ್ಯಂ ಪುರೀ ವಾಪಿ ಕುಶಸ್ಥಲೀ। ರಮ್ಯಾ ನಿವೇಶಿತಾ ತೇನ ವಿನ್ಧ್ಯಪರ್ವತಸಾನುಷು ।। ೨೬.

ಕುಶನ ರಾಜ್ಯವು ಕೊಸಲ, ಅವನ ನಗರಿ ಕುಶಸ್ಥಳಿ, ಅದು ಅವನು ವಿನ್ಧ್ಯಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದದು.

ಉತ್ತರಾಕೋಶಲೇ ರಾಜ್ಯಂ ಲವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಶ್ರಾವಸ್ತೀ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತಾ ಕುಶವಂಶಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೬.

ಉತ್ತರ ಕೊಸಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಲವನ ರಾಜ್ಯವಿತ್ತು; ಶ್ರಾವಣ್ತಿ ಎಂಬುದು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಈಗ ಕುಶನ ವಂಶವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಕುಶಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಹ್ಯತಿಥಿಃ ಸುಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಃ। ಅತಿಥೇರಪಿ ವಿಖ್ಯಾತೋ ನಿಷಧೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೬.

ಕುಶನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಆತಿಥಿ, ಆತಿಥಿಯ ಮಗನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ನಿಷಧ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ನಿಷಧಸ್ಯ ನಲಃ ಪುತ್ರೋ ನಭಃ ಪುತ್ರೋ ನಲಸ್ಯ ತು। ನಭಸಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಸ್ತು ಕ್ಷೇಮಧನ್ವಾ ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೬.

ನಿಷಧನ ಮಗನು ನಳ, ನಳನ ಮಗನು ನಭ, ನಭನ ಮಗನು ಪುಂಡರಿಕ, ಪುಂಡರಿಕನಿಂದ ಕ್ಷೇಮಧನ್ವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಕ್ಷೇಮಧನ್ವಸುತೋ ರಾಜಾ ದೇವಾನೀಕಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಆಸೀದಹೀನಗುರ್ನಾಮ ದೇವಾನೀ ಕಾತ್ಮಜಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೬.

ಕ್ಷೇಮಧನ್ವನ ಮಗನು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ದೇವಾನಿಕನು; ಅವನ ಮಗನು ಅಹೀನಗು ಎಂಬ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದನು.

ಅಹೀನಗೋಸ್ತು ದಾಯಾದಃ ಪಾರಿಯಾತ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ದಲಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜಶ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಬಲೋ ನೃಪಃ ।। ೨೬.

ಅಹೀನಗುವಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾರಿಯಾತ್ರನು; ಅವನ ಮಗನು ದಲ, ದಲನಿಂದ ಬಲ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಔಙ್ಕೋ ನಾಮ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಬಲಪುತ್ರೋ ಬಭೂವ ಹ। ವಜ್ರನಾಭಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಶಙ್ಖಣಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೨೬.

ಬಲನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಔಂಕನು; ಅವನ ಮಗನು ವಜ್ರನಾಭ, ವಜ್ರನಾಭನ ಮಗನು ಶಂಖನನು.

ಶಂಖಣಸ್ಯ ಸುತೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಧ್ಯುಷಿತಾಶ್ಚ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ । ಧ್ಯುಷಿತಾಶ್ಚ ಸುತಶ್ಚಾಪಿ ರಾಜಾ ವಿಶ್ವಸಹಃ ಕಿಲ ।। ೨೬.

ಶಂಖನನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಗನು ಧ್ಯುಷಿತಾಶ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಧ್ಯುಷಿತಾಶನ ಮಗನು ವಿಶ್ವಸಹ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ಹಿರಣ್ಯನಾಭಃ ಕೌಶಲ್ಯೋ ವಸಿಷ್ಠಸ್ತತ್ಸುತೋಽಭವತ್। ಪೌತ್ರಸ್ಯ ಜೈಮಿನೇಃ ಶಿಷ್ಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ಸರ್ವೇಷು ಶರ್ಮಸು ।। ೨೬.

ಹಿರಣ್ಯನಾಭನು ಕೊಸಲದವನು, ಅವನು ವಸಿಷ್ಠನ ಮಗನು; ಜೈಮಿನಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

ಶತಾನಿ ಸಂಹಿತಾನಾನ್ತು ಪಞ್ಚ ಯೋಽಧೀತವಾಂಸ್ತತಃ। ತಸ್ಮಾದಧಿಗತೋ ಯೋಗೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇನ ಧೀಮತಾ ।। ೨೬.

ಅವನು ಐನೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು; ಅವನಿಂದ ಧೀಮಂತನಾದ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.

ಪುಷ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಸುತೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಧ್ರುವಸನ್ಧಿಶ್ಚ ತತ್ಸುತಃ। ಸುದರ್ಶನಸ್ತಸ್ಯ ಸುತೋ ಅಗ್ನಿವರ್ಣಃ ಸುದರ್ಶನಾತ್ ।। ೨೬.

ಅವನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಗನು ಪುಷ್ಯ, ಪುಷ್ಯನ ಮಗನು ಧ್ರುವಸಂಧಿ; ಧ್ರುವಸಂಧಿಯ ಮಗನು ಸುದರ್ಶನ, ಸುದರ್ಶನನ ಮಗನು ಅಗ್ನಿವರ್ಣ.

ಅಗ್ನಿವರ್ಣಸ್ಯ ಶೀಘ್ರಸ್ತು ಶೀಘ್ರಕಸ್ಯ ಮನುಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಮನುಸ್ತು ಯೋಗಮಾಸ್ಥಾಯ ಕಲಾಪಗ್ರಾಮಮಾಸ್ಥಿತಃ। ಏಕೋನವಿಂಶಪ್ರಯುಗೇ ಕ್ಷತ್ರಪ್ರಾವರ್ತ್ತಕಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೬.

ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶೀಘ್ರನು, ಅವನ ಮಗನಿಗೆ ಮನುವೆಂದು ಹೆಸರು. ಆ ಮನು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಕಲಾಪ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು. ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರಭು ಕ್ಷತ್ರಪರ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಪ್ರಸುಶ್ರುತೋ ಮನೋಃ ಪುತ್ರಃ ಸುಸನ್ಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ಸುಸನ್ಧೇಶ್ಚ ತಥಾಮರ್ಷಃ ಸಹಸ್ವಾನ್ನಾಮ ನಾಮತಃ ।। ೨೬.

ಮನುವಿನ ಮಗನು ಪ್ರಸುಶ್ರುತನು, ಅವನ ಮಗನು ಸುಸಂಧಿ. ಸುಸಂಧಿಯಿಂದ ಅಮರ್ಷ ಎಂಬವನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅಮರ್ಷನಿಂದ ಸಹಸ್ವಾನ್ ಎಂಬವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಆಸೀತ್ಸಹಸ್ವತಃ ಪುತ್ರೋ ರಾಜಾ ವಿಶ್ರುತವಾನಿತಿ। ತಸ್ಯಾಸೀದ್ವಿಶ್ರುತವತಃ ಪುತ್ರೋ ರಾಜಾ ಬೃಹದ್ಬಲಃ ।। ೨೬.

ಸಹಸ್ವತನ ಮಗನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜ ವಿಶ್ರುತವಾನ್. ವಿಶ್ರುತವಾನದ ಮಗನು ಬೃಹದ್ಬಲ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ಏತೇ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುದಾಯಾದಾ ರಾಜಾನಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ವಂಶೇ ಪ್ರಧಾನಾ ಯೇ ತೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ತು ಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ।। ೨೬.

ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಜರು, ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು ಎಂದು ಜನರು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಠನ್ ಸಮ್ಯಗಿಮಾಂ ಸೃಷ್ಟಿಮಾದಿತ್ಯಸ್ಯ ವಿವಸ್ವತಃ। ಪ್ರಜಾವಾನೇತಿ ಸಾಯುಜ್ಯಂ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಸಃ ।। ೨೬.

ಯಾರು ಈ ಆದಿತ್ಯ ವಿವಸ್ವಂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮನುವೈವಸ್ವತನು ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಕೂಡ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧದೇವಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪುಷ್ಟಿದಸ್ಯ ಚ। ವಿಪಾಪ್ಮಾ ವಿರಜಾಶ್ಚೈವ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭವತೇಽಚ್ಯುತಃ ।। ೨೬.

ಅವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧದೇವನಂತೆ ಅಚಲರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಜೆಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುವ ದೇವರಂತೆ.