ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಖ್ಯಾತಃ ಕಲ್ಮಾಷಪಾದೋ ವೈ ನಾಮ್ನಾ ಮಿತ್ರಸಹಶ್ಚ ಸಃ । ವಸಿಷ್ಠಸ್ತು ಮಹಾತೇಜಾಃ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಕಲ್ಮಾಷಪಾದಕೇ। ಅಶ್ಮಕಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲವೃದ್ಧಯೇ ।। ೨೬.

ಅವನು ಕಲ್ಮಾಷಪಾದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಮಿತ್ರಸಹನೆಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿ, ಕಲ್ಮಾಷಪಾದನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಶ್ಮಕನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಅಶ್ಮಕಸ್ಯೋರಕಾಮಸ್ತು ಮೂಲಕಸ್ತತ್ಸುತೋಽಭವತ್। ಅತ್ರಾಪ್ಯುದಾಹರನ್ತೀಮಂ ಮೂಲಕಂ ವೈ ನೃಪಂ ಪ್ರತಿ ।। ೨೬.

ಅಶ್ಮಕನ ಮಗನು ಉರಕಾಮನು, ಅವನ ಮಗನು ಮೂಲಕನು. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಕನ ಕುರಿತು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸ ಹಿ ರಾಮಭಯಾದ್ರಾಜಾ ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ಪರಿವೃತೋಽವಸತ್। ವಿವಸ್ತ್ರಸ್ತ್ರಾಣಮಿಚ್ಛನ್ ವೈ ನಾರೀಕವಚಮೀಶ್ವರಃ ।। ೨೬.

ಆ ರಾಜನು ರಾಮನ ಭಯದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ನಡುವೆ ವಾಸವಿದ್ದನು. ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವನು ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕದೆ, ಹೆಂಗಸರ ಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು.

ಮೂಲಕಸ್ಯಾಪಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ಶತರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ। ತಸ್ಮಾಚ್ಛತರಥಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ರಾಜಾ ಚೈಡಿವಿಡೋ ಬಲೀ ।। ೨೬.

ಮೂಲಕನ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮಗನು ಶತರಥನು. ಶತರಥನಿಂದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವೈಡಿವಿಡ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಆಸೀತ್ತ್ವೈಡಿವಿಡಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕೃತಶರ್ಮಾ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಪುತ್ರೋ ವಿಶ್ವಮಹತ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೀಕಸ್ಯ ವ್ಯಜಾಯತ ।। ೨೬.

ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ವೈಡಿವಿಡನು ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು, ಅವನಿಗೆ ಪುತ್ರಿಕನ ಮಗನಾದ ವಿಶ್ವಮಹತ್ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ದಿಲೀಪಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋಽಭೂತ್ ಖಟ್ವಾಙ್ಗ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಃ। ಯೇನ ಸ್ವರ್ಗಾದಿಹಾಗಮ್ಯ ಮುಹೂರ್ತ್ತಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಜೀವಿತಮ್। ತ್ರಯೋಽಭಿಸಂಹಿತಾ ಲೋಕಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸತ್ಯೇನ ಚೈವ ಹಿ ।। ೨೬.

ಅವನ ಮಗನು ದಿಲೀಪನು, ಖಟ್ವಾಂಗನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಬದುಕನ್ನು ಪಡೆದು, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ದೀರ್ಗಬಾಹುಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ರಘುಸ್ತಸ್ಮಾದಜಾಯತ। ಅಜಃ ಪುತ್ರೋ ರಘೋಶ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್। ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ನಾಮ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದನಃ ।। ೨೬.

ಅವನಿಗೆ ದೀರ್ಘಬಾಹು ಎಂಬ ಮಗನು, ಅವನಿಂದ ರಘು ಹುಟ್ಟಿದನು. ರಘುವಿಗೆ ಅಜ ಎಂಬ ಮಗನು, ಅವನಿಂದ ವೀರನಾದ ದಶರಥನು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಆನಂದದಾಯಕನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿರ್ವೀರೋ ಧರ್ಮಜ್ಞೋ ಲೋಕವಿಶ್ರುತಃ। ಭರತೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚೈವ ಶತ್ರುಘ್ನಶ್ಚ ಮಹಾಬಲಃ ।। ೨೬.

ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ರಾಮನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ವೀರನು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಅವನಿಗೆ ಭರತ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಶತ್ರುಘ್ನ ಎಂಬ ತಮ್ಮಂದಿರು ಇದ್ದರು.

ಮಾಧವಂ ಲವಣಂ ಹತ್ವಾ ಗತ್ವಾ ಮಧುವನಞ್ಚ ತತ್। ಶತ್ರುಘ್ನೇನ ಪುರೀ ತಸ್ಯ ಮಥುರಾ ಸನ್ನಿವೇಶಿತಾ ।। ೨೬.

ಮಾಧವ ಮತ್ತು ಲವಣರನ್ನು ಕೊಂದು, ಮಧುವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನು ಅಲ್ಲಿ ಮಥುರಾ ಎಂಬ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಸುಬಾಹುಃ ಶೂರಸೇನಶ್ಚ ಶತ್ರುಘ್ನಸಹಿತಾವುಭೌ। ಪಾಲಯಾಮಾಸತುಃ ಸೂನೂ ವೈದೇಹ್ಯೌ ಮಥುರಾಂ ಪುರೀಮ್ ।। ೨೬.

ಸುಬಾಹು ಮತ್ತು ಶೂರಸೇನ, ಶತ್ರುಘ್ನನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ವೈದೇಹಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ರಾಜಕುಮಾರರ ಮಥುರಾ ನಗರವನ್ನು ಆಳಿದರು.

ಅಙ್ಗದಶ್ಚಾನ್ದ್ರಕೇತುಶ್ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯಾತ್ಮಜಾವುಭೌ। ಹಿಮವತ್ಪರ್ವತಾಭ್ಯಾಶೇ ಸ್ಫೀತೌ ಜನಪದೌ ತಯೋಃ ।। ೨೬.

ಅಂಗದ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಕೇತು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಪುತ್ರರು, ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.

ಅಙ್ಗದಸ್ಯಾಙ್ಗದೀಯಾ ತು ದೇಶೇ ಕಾರಪಥೇ ಪುರೀ। ಚನ್ದ್ರಕೇತೋಸ್ತು ಮಲ್ಲಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರವಕ್ತಾ ಪುರೀ ಶುಭಾ ।। ೨೬.

ಅಂಗದನ ಅಂಗದೀ ಎಂಬ ನಗರವು ಕಾರಪಥ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಚಂದ್ರಕೇತು ಎಂಬ ಮಲ್ಲನ ಚಂದ್ರವಕ್ತಾ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನಗರವು ಇದ್ದಿತು.

ಭರತಸ್ಯಾತ್ಮಜೌ ವೀರೌ ತಕ್ಷಃ ಪುಷ್ಕರ ಏವ ಚ। ಗಾನ್ಧಾರವಿಷಯೇ ಸಿದ್ಧೇ ತಯೋಃ ಪುರ್ಯೌ ಮಹಾತ್ಮನೋಃ ।। ೨೬.

ಭರತನ ವೀರರಾದ ಪುತ್ರರು ತಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರ, ಗಾಂಧಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಹಾತ್ಮರು, ಅವರ ನಗರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.

ತಕ್ಷಸ್ಯ ದಿಕ್ಷು ವಿಖ್ಯಾತಾ ರಮ್ಯಾ ತಕ್ಷಶಿಲಾ ಪುರೀ। ಪುಷ್ಕರಸ್ಯಾಪಿ ವೀರಸ್ಯ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಪುಷ್ಕರಾವತೀ ।। ೨೬.

ತಕ್ಷನ ತಕ್ಷಶಿಲಾ ಎಂಬ ಸುಂದರ ನಗರವು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪುಷ್ಕರನ ಪುಷ್ಕರವತಿ ಎಂಬ ನಗರವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಗಾಥಾಂ ಚೈವಾತ್ರ ಗಾಯನ್ತಿ ಯೇ ಪುರಾಣವಿದೋ ಜತಾಃ। ರಾಮೇ ನಿಬದ್ಧಾಸ್ಸತ್ತ್ವಾರ್ಥಾ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಾತ್ತಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।। ೨೬.

ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ರಾಮನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಗಾಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಯಾಮೋ ಯುವಾ ಲೋಹಿತಾಕ್ಷೋ ದೀಪ್ತಾಸ್ಯೋ ಮಿತಭಾಷಿತಃ। ಆಜಾನುಬಾಹುಃ ಸುಮುಖಃ ಸಿಂಹಸ್ಕನ್ಧೋ ಮಹಾಭುಜಃ ।। ೨೬.

ಅವನು ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ, ಯೌವನದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖವಿರುವ, ಕಡಿಮೆ ಮಾತಾಡುವವನು, ಮೊಣಕಾಲುಗಳವರೆಗೆ ಕೈಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದವು, ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಭುಜಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೈಗಳು ಇತ್ತು.

ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ರಾಮೋ ರಾಜ್ಯಮಕಾರಯತ್। ಋಕ್ಸಾಮಯಜುಷಾಂ ಘೋಷೋ ಜ್ಯಾಘೋಷಶ್ಚ ಮಹಾಸ್ವನಃ ।। ೨೬.

ರಾಮನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು; ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದಗಳ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನ ತಂತಿಯ ಶಬ್ದವು ಭಾರವಾಗಿ ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನೋಽಭವದ್ರಾಷ್ಟ್ರೇ ದೀಯತಾಂ ಭುಜ್ಯತಾಮಿತಿ। ಜನಸ್ಥಾನೇ ವಸನ್ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ರಿದಶಾನಾಞ್ಚಕಾರಸಃ ।। ೨೬.

ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತೊಡಕು ಕೂಡ ಇರಲಿಲ್ಲ; 'ಕೊಡಿ, ಅನುಭವಿಸಿ' ಎಂಬ ನಿಯಮ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ರಾಮನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ತಮಾಗಸ್ಕಾರಿಣಂ ಪೂರ್ವಂ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಂ ಮನುಜರ್ಷಭಃ। ಸೀತಾಯಾಃ ಪದಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ ನಿಜಘಾನ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೨೬.

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು, ಸೀತೆಯವರ ಪಾದಚಿಹ್ನೆ ಹುಡುಕುತ್ತ, ಮೊದಲಿನ ಪಾಪಿಯನ್ನು, ಪೌಲಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ಸತ್ತ್ವವಾನ್ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ದೀಪ್ಯಮಾನಃ ಸ್ವ ತೇಜಸಾ। ಅತಿಸೂರ್ಯಞ್ಚ ವಹ್ನಿಞ್ಚ ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿರ್ಬಭೌ ।। ೨೬.

ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು, ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

ಏವಮೇವ ಮಹಾಬಾಹುರಿಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದನಃ । ರಾವಣಂ ಸಗಣಂ ಹತ್ವಾ ದಿವಮಾಚಕ್ರಮೇ ವಿಭುಃ ।। ೨೬.

ಹೀಗೆಯೇ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಆನಂದ, ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮಹಾತ್ಮನು.

ಶ್ರೀರಾಮಸ್ಯಾತ್ಮಜೋ ಜಜ್ಞೇ ಕುಶ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ। ಲವಶ್ಚಾನ್ಯೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ತಯೋರ್ದೇಶೌ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೬.

ಶ್ರೀರಾಮನ ಮಗನಾಗಿ ಕುಶನು ಜನಿಸಿದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾವೀರನಾದ ಲವನೂ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಇವರಿಬ್ಬರ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿ.

ಕುಶಸ್ಯ ಕೋಶಲಾ ರಾಜ್ಯಂ ಪುರೀ ವಾಪಿ ಕುಶಸ್ಥಲೀ। ರಮ್ಯಾ ನಿವೇಶಿತಾ ತೇನ ವಿನ್ಧ್ಯಪರ್ವತಸಾನುಷು ।। ೨೬.

ಕುಶನ ರಾಜ್ಯವು ಕೊಸಲ, ಅವನ ನಗರಿ ಕುಶಸ್ಥಳಿ, ಅದು ಅವನು ವಿನ್ಧ್ಯಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದದು.

ಉತ್ತರಾಕೋಶಲೇ ರಾಜ್ಯಂ ಲವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಶ್ರಾವಸ್ತೀ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತಾ ಕುಶವಂಶಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೬.

ಉತ್ತರ ಕೊಸಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಲವನ ರಾಜ್ಯವಿತ್ತು; ಶ್ರಾವಣ್ತಿ ಎಂಬುದು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಈಗ ಕುಶನ ವಂಶವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಕುಶಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಹ್ಯತಿಥಿಃ ಸುಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಃ। ಅತಿಥೇರಪಿ ವಿಖ್ಯಾತೋ ನಿಷಧೋ ನಾಮ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೬.

ಕುಶನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಆತಿಥಿ, ಆತಿಥಿಯ ಮಗನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ನಿಷಧ ಎಂಬ ರಾಜನು.

ನಿಷಧಸ್ಯ ನಲಃ ಪುತ್ರೋ ನಭಃ ಪುತ್ರೋ ನಲಸ್ಯ ತು। ನಭಸಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಸ್ತು ಕ್ಷೇಮಧನ್ವಾ ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೬.

ನಿಷಧನ ಮಗನು ನಳ, ನಳನ ಮಗನು ನಭ, ನಭನ ಮಗನು ಪುಂಡರಿಕ, ಪುಂಡರಿಕನಿಂದ ಕ್ಷೇಮಧನ್ವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಕ್ಷೇಮಧನ್ವಸುತೋ ರಾಜಾ ದೇವಾನೀಕಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಆಸೀದಹೀನಗುರ್ನಾಮ ದೇವಾನೀ ಕಾತ್ಮಜಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೬.

ಕ್ಷೇಮಧನ್ವನ ಮಗನು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ದೇವಾನಿಕನು; ಅವನ ಮಗನು ಅಹೀನಗು ಎಂಬ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದನು.

ಅಹೀನಗೋಸ್ತು ದಾಯಾದಃ ಪಾರಿಯಾತ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ದಲಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜಶ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಬಲೋ ನೃಪಃ ।। ೨೬.

ಅಹೀನಗುವಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾರಿಯಾತ್ರನು; ಅವನ ಮಗನು ದಲ, ದಲನಿಂದ ಬಲ ಎಂಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಔಙ್ಕೋ ನಾಮ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಬಲಪುತ್ರೋ ಬಭೂವ ಹ। ವಜ್ರನಾಭಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಶಙ್ಖಣಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ ।। ೨೬.

ಬಲನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಔಂಕನು; ಅವನ ಮಗನು ವಜ್ರನಾಭ, ವಜ್ರನಾಭನ ಮಗನು ಶಂಖನನು.