ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತೇ ವಧ್ಯಮಾನಾ ವೀರೇಣ ಸಗರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ವಸಿಷ್ಠಂ ಶರಣಂ ಸರ್ವ್ವೇ ಪ್ರಪನ್ನಾಃ ಶರಣೈಷಿಣಃ ।। ೨೬.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸಾಗರನು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಓಡಿದರು.

ವಸಿಷ್ಠಸ್ತಾನ್ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸಮಯೇನ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಸಗರಂ ವಾರಯಾಮಾಸ ತೇಷಾನ್ದತ್ತ್ವಾಽಭಯನ್ತದಾ ।। ೨೬.

ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವರ ಮನವಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಆಗ ಸಗರನನ್ನು ತಡೆಯಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.

ಸಗರಃ ಸ್ವಾಮ್ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಞ್ಚ ಗುರೋರ್ವಾಸ್ಯಂ ನಿಶಮ್ಯ ಚ। ಧರ್ಮ್ಮಂ ಜಘಾನ ತೇಷಾಂ ವೈ ವೇಷಾನ್ಯತ್ವಂ ಚಕಾರ ಹ ।। ೨೬.

ಸಗರನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ಮಾತು ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಧರ್ಮದಂತೆ ನಡೆದು, ಅವರ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು.

ಅರ್ದ್ಧಂ ಶಕಾನಾಂ ಶಿರಸೋ ಮುಣ್ಡಯಿತ್ವಾ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್। ಯವನಾನಾಂ ಶಿರಃ ಸರ್ವಂ ಕಾಮ್ಬೋಜಾನಾನ್ತಥೈವ ಚ।। ೨೬.

ಅವನು ಶಕರರ ಅರ್ಧ ತಲೆಯನ್ನು ಮುಂಡನ ಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಯವನರು ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಬೋಜರ ತಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಂಡನ ಮಾಡಿದನು.

ಪಾರದಾ ಮುಕ್ತಕೇಶಾಶ್ಚ ಪಹ್ಲವಾಃ ಶ್ಮಶ್ರು ಧಾರಿಣಃ। ನಿಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಷಟ್ಕಾರಾಃ ಕೃತಾಸ್ತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೨೬.

ಪಾರದರು ಕೂದಲನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಪಹ್ಲವರು ಗಡ್ಡ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾಯಿತು; ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ವೇದಪಾಠ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದನು.

ಶಕಾ ಯವನಕಾಮ್ಬೋಜಾಃ ಪಹ್ಲವಾಃ ಪಾರದೈಃ ಸಹ। ಕೇಲಿಸ್ಪರ್ಶಾ ಮಾಹಿಷಿಕಾ ದಾರ್ವಾಶ್ಚೋಲಾಃ ಖಸಾಸ್ತಥಾ ।। ೨೬.

ಶಕ, ಯವನ, ಕಾಮ್ಬೋಜ, ಪಹ್ಲವ, ಪಾರದರು, ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಿಸ್ಪರ್ಶ, ಮಾಹಿಷಿಕ, ದಾರ್ವ, ಚೋಳ ಮತ್ತು ಖಸರು ಕೂಡ,

ಸರ್ವ್ವೇ ತೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಗಣಾ ಧರ್ಮ್ಮಸ್ತೇಷಾಂ ನಿರಾಕೃತಃ। ವಸಿಷ್ಠವಚನಾತ್ಪೂರ್ವಂ ಸಗರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೨೬.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಗುಂಪುಗಳ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಸಿಷ್ಠರ ಮಾತಿನಂತೆ, ಮಹಾತ್ಮ ಸಗರನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.

ಸ ಧರ್ಮವಿಜಯೀ ರಾಜಾ ವಿಜಿತ್ಯೇಮಾಂ ವಸುನ್ಧರಾಮ್। ಅಶ್ವಂ ವಿಚಾರಯಾಮಾಸ ವಾಜಿಮೇಧಾಯ ದೀಕ್ಷಿತಃ ।। ೨೬.

ಆ ಧರ್ಮವಿಜಯಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಚಾರಯತಃ ಸೋಽಶ್ವಃ ಸಮುದ್ರೇ ಪೂರ್ವದಕ್ಷಿಣೇ। ವೇಲಾಸಮೀಪೇಽಪಹೃತೋ ಭೂಮಿಞ್ಚೈವ ಪ್ರವೇಶಿತಃ ।। ೨೬.

ಅವನು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದ ಬಳಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

ಸ ತನ್ದೇಶಂ ಸುತೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಖನಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಆಸೇದುಶ್ಚ ತತಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತದನ್ತಸ್ತೇ ಮಹಾರ್ಣವೇ ।। ೨೬.

ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೋಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಮಹಾಸಾಗರದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

ತಮಾದಿಪುರುಷಂ ದೇವಂ ಹರಿಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್। ವಿಷ್ಣುಂ ಕಪಿಲರೂಪೇಣ ಹಂಸಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೨೬.

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆದಿಪುರುಷನಾದ ದೇವರಾದ ಹರಿಯನ್ನು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು, ಕಪಿಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು, ಹಂಸನನ್ನು, ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡಿದರು.

ತಸ್ಯ ಚಕ್ಷುಃ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ತೇಜಸ್ತತ್ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ। ದಗ್ಧಾಃ ಪುತ್ರಾಸ್ತದಾ ಸರ್ವೇ ಚತ್ವಾರಸ್ತ್ವವಶೇಷಿತಾಃ ।। ೨೬.

ಅವರು ಆ ದೇವರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದಾಗ, ಅವನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು; ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರು ಸುಟ್ಟುಹೋದರು, ನಾಲ್ವರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದರು.

ಬರ್ಹಿಕೇತುಃ ಸಕೇತುಶ್ಚ ತಥಾ ಧರ್ಮ್ಮರತಸ್ತ್ರಯಃ। ಶೂರಃ ಪಞ್ಚವನಶ್ಚೈವ ತಸ್ಯ ವಂಶಕರಾಃ ಪ್ರಭೋ ।। ೨೬.

ಬರ್ಹಿಕೇತು, ಸಕೇತು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಮೂವರು, ಶೂರ ಮತ್ತು ಪಂಚವನ—ಇವರು ಅವನ ವಂಶದ ಮೂಲಸ್ಥರು, ಪ್ರಭುವೇ.

ಪ್ರಾದಾಚ್ಚ ತಸ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಹರಿರ್ನಾರಾಯಣೋ ವರಾನ್। ಅಕ್ಷಯತ್ವಂ ಸ್ವವಂಶಸ್ಯ ವಾಜಿಮೇಧಶತಂ ತಥಾ। ವಿಭುಂ ಪುತ್ರಂ ಸಮುದ್ರಞ್ಚ ಸ್ವರ್ಗೇ ವಾಸಂ ತಥಾಕ್ಷಯಮ್ ।। ೨೬.

ಆ ಭಗವಂತನಾದ ಹರಿನಾರಾಯಣನು ಅವನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು: ಅವನ ವಂಶ ಸದಾ ಉಳಿಯಲಿ, ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳು ಆಗಲಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಲಿ, ಸಮುದ್ರ ದೊರಕಲಿ, ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ವಾಸ ದೊರಕಲಿ.

ಸ ಸಮುದ್ರೋಽಶ್ವಮಾದಾಯ ವನ್ದದೇ (?) ಸರಿತಾಂಪತಿಃ। ಸಾಗರತ್ವಂ ಚ ಲೇಭೇ ಸ ಕರ್ಮಣಾ ತೇನ ತಸ್ಯ ವೈ ।। ೨೬.

ಆ ಸಮುದ್ರವು ಕುದುರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನದಿಗಳ ರಾಜನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು; ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅವನು 'ಸಾಗರ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದನು.

ತಂ ಚಾಶ್ವಮೇಧಿಕಂ ಸೋಽಶ್ವಂ ಸಮುದ್ರಾತ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಆಜಹಾರಾಶ್ವಮೇಧಾನಾಂ ಶತಂ ಚೈವ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೨೬.

ಆ ರಾಜನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಪುನಃ ಪುನಃ ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ಷಷ್ಟಿಪುತ್ರಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಗ್ಧಾನ್ಯಶ್ವಾನುಸಾರಿಣಾಮ್। ತೇಷಾಂ ನಾರಾಯಣಂ ತೇಜಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ಪುತ್ರಾಣಾನ್ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಷಷ್ಟಿಸ್ತು ಇತಿ ನಃ ಶ್ರುತಮ್ ।। ೨೬.

ಅಶ್ವವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಅರುವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರು ಸುಟ್ಟುಹೋದರು; ಅವರ ತೇಜಸ್ಸು ನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು. ಪುತ್ರರು ಅರುವತ್ತಾರು ಸಾವಿರರು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ಋಷಯ ಊಚುಃ।. ಸಗರಸ್ಯಾತ್ಮಜಾ ರಾಜ್ಞಃ ಕಥಂ ಜಾತಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ವಿಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಷಷ್ಟಿಸಾಹಸ್ರಾ ವಿಧಿನಾ ಕೇನ ವಾ ವದ ।। ೨೬.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಸಗರನ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು? ಆರುವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳು.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ದ್ವೇ ಪತ್ನ್ಯೌ ಸಗರಸ್ಯಾಸ್ತಾಂ ತಪಸಾ ದಗ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷೇ। ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ವಿದರ್ಭದುಹಿತಾ ಕೇಶಿನೀ ನಾಮ ನಾಮತಃ ।। ೨೬.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಸಗರನಿಗೆ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು, ಅವರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಹಿರಿಯವಳು ವಿದರ್ಭರಾಜನ ಮಗಳು, ಹೆಸರು ಕೇಶಿನಿ.

ಕನೀಯಸೀ ತು ಯಾ ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಪರಮಧರ್ಮಿಣೀ। ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿದುಹಿತಾ ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮಾ ಭುವಿ ।। ೨೬.

ಅವನ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಳಾದವಳು ಅತ್ಯಂತ ಧರ್ಮಪರಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯ ಮಗಳು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವಿದ್ದವಳಿಲ್ಲ.

ಔರ್ವಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ವರಂ ಪ್ರಾದಾತ್ ತಪಸಾರಾಧಿತಃ ಪ್ರಭುಃ। ಏಕಾ ಜನಿಷ್ಯತೇ ಪುತ್ರಂ ವಂಶಕರ್ತ್ತಾರಮೀಪ್ಸಿತಮ್। ಷಷ್ಟಿಪುತ್ರಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದ್ವಿತೀಯಾ ಜನಯಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೬.

ಅವರಿಬ್ಬರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ಔರ್ವನು, ಒಬ್ಬ ಪತ್ನಿಗೆ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದನು. ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರಳುವಳಾಗಿ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಮುನೇಸ್ತು ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕೇಶಿನೀ ಪುತ್ರಮೇಕಕಮ್। ವಂಶಸ್ಯ ಕಾರಣಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಜಗ್ರಾಹ ನೃಪಸಂಸದಿ ।। ೨೬.

ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಕೇಶಿನಿ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನನ್ನು, ವಂಶದ ಕಾರಣವಾಗುವ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಹೆರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.

ಷಷ್ಟಿಪುತ್ರಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸುಪರ್ಣಭಗಿನೀ ತಥಾ। ಮಹಾತ್ಮನಸ್ತು ಜಗ್ರಾಹ ಸುಮತಿಃ ಪೋಷಣೇ ನೃಪಃ ।। ೨೬.

ಸುಪರ್ಣನ ಸಹೋದರಿಯಾದ ಸುಮತಿ, ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ರಾಜನು ಅವರ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡನು.

ಅಥ ಕಾಲೇ ಗತೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಪುತ್ರಂ ವ್ಯಜಾಯತ। ಅಸಮಞ್ಜ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂ ಸಗರಾತ್ಮಜಮ್ ।। ೨೬.

ಕಾಲ ಕಳೆದಾಗ, ಹಿರಿಯ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವನು ಸಗರನ ಮಗನಾಗಿ, ಕಾಕುತ್ಥ ವಂಶದ ಅಸಮಂಜ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಸುಮತಿಸ್ತ್ವಪಿ ಜಜ್ಞೇ ವೈ ಗರ್ಭನ್ತುಮ್ಬಂ ಯಶಸ್ವಿನೀ। ಷಷ್ಟಿಪುತ್ರಸಹಸ್ರಾಣಿ ತುಮ್ಬಮಧ್ಯಾದ್ವಿನಿಃಸೃತಾಃ ।। ೨೬.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಸುಮತಿಯೂ ಹೆರಳು ರೂಪದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆ ಗರ್ಭದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳು ಹೊರಬಂದರು.

ಘೃತಪೂರ್ಣೇಷು ಕುಮ್ಭೇಷು ತಾನ್ ಗರ್ಭಾನ್ ನ್ಯದಧತ್ತತಃ। ಧಾತ್ರೀಶ್ಚೈಕೈಕಶಃ ಪ್ರಾದಾತ್ ತಾವತೀಃ ಪೋಷಣೇ ನೃಪಃ ।। ೨೬.

ಆ ಗರ್ಭಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದ ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಳು. ರಾಜನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧಾತ್ರಿಯನ್ನು ಪೋಷಣೆಗೆ ಒದಗಿಸಿದನು.

ತತೋ ನವಸು ಮಾಸೇಷು ಸಮುತ್ತಸ್ಥುರ್ಯಥಾಸುಖಮ್। ಕುಮಾರಾಸ್ತೇ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಸಗರಪ್ರೀತಿವರ್ದ್ಧನಾಃ ।। ೨೬.

ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳಾದ ಮೇಲೆ, ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರು ಸುಖವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಸಗರನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.

ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ಚೈವ ಚೌವನಂ ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ। ಷಷ್ಟಿಪುತ್ರಸಹಸ್ರಾಣಿ ತೇಷಾಮಶ್ವಾನುಸಾರಿಣಾಮ್ ।। ೨೬.

ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ, ಆ ಅರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳು, ಕುದುರಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದರು.

ಸ ತು ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ನರವ್ಯಾಘ್ರಃ ಸಗರಸ್ಯಾತ್ಮಸಮ್ಭವಃ। ಅಸಮಞ್ಜ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ಬರ್ಹಿಕೇತುರ್ಮಹಾಬಲಃ ।। ೨೬.

ಆ ಹಿರಿಯನು, ಸಗರನ ಮಗ, ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲ, ಅಸಮಂಜ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ, ಯಜ್ಞದ ಧ್ವಜವನ್ನೂ ಹೊತ್ತವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.