ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಯ ಸತ್ಯರತಾ ನಾಮ ಭಾರ್ಯ್ಯಾ ಕೇಕಯವಂಶಜಾ। ಕುಮಾರಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಮಕಲ್ಮಷಮ್ ।। ೨೬.

ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯರತಾ ಎಂಬವರು ಕೇಕಯ ವಂಶದವರು; ಅವರು ಪಾಪರಹಿತನಾದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತರು.

ಸ ತು ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ತ್ರೈಶಙ್ಕವ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ । ಆಹರ್ತ್ತಾ ರಾಜಸೂಯಸ್ಯ ಸಮ್ರಾಡಿತಿ ಪರಿಶ್ರುತಃ ।। ೨೬.

ಆ ರಾಜನು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು, ತ್ರಿಶಂಕುವಿನ ಪುತ್ರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದವನು ಮತ್ತು ಸಮ್ರಾಟ್ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು.

ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ತು ಸುತೋ ರೋಹಿತೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯ್ಯವಾನ್। ಹರಿತೋ ರೋಹಿತಸ್ಯಾಥ ಚಂಚುಹಾರೀತ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಮಗನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರೋಹಿತನು; ರೋಹಿತನ ಮಗನು ಹರಿತನು, ಹರಿತನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಚಂಚು ಹಾರಿತನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

ವಿಜಯಶ್ಚ ಸುದೇವಶ್ಚ ಚಂಚುಪುತ್ರೌ ಬಭೂವತುಃ। ಜೇತಾ ಸರ್ವ್ವಸ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ವಿಜಯಸ್ತೇನ ಸ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೬.

ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಸುದೇವ ಎಂಬವರು ಚಂಚು ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ವಿಜಯನು ಎಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಾಗಿ ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ರುರುಕಸ್ತನಯಸ್ತತ್ರ ರಾಜಾ ಧರ್ಮ್ಮಾರ್ಥಕೋವಿದಃ। ರುರುಕಾದ್ಧೃತಕಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಬಾಹುಶ್ಚ ಜಜ್ಞಿವಾನ್ ।। ೨೬.

ಅಲ್ಲಿ ರುರುಕನು ರಾಜನಾಗಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದ. ಆ ರುರುಕನಿಗೆ ಹೃತಕ ಎಂಬ ಮಗನಾಗಿದ್ದು, ಅವನಿಂದ ಬಾಹು ಜನಿಸಿದ್ದನು.

ಹೈಹಯೈಸ್ತಾಲಜಙ್ಘೈಶ್ಚ ನಿರಸ್ತೋ ವ್ಯಸನೀ ನೃಪಃ। ಶಕೈರ್ಯವನಕಾಮ್ಬೋಜೈಃ ಪಾರದೈಃ ಪಹ್ಲವೈಸ್ತಥಾ ।। ೨೬.

ಆ ರಾಜನು ಹೈಹಯರು ಮತ್ತು ತಾಳಜಂಘರು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ, ಯವನ, ಕಾಮ್ಬೋಜ, ಪಾರದ ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರು ಇವರಿಂದ ತೊಂದರೆಪಟ್ಟು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು.

ನಾತ್ಯರ್ಥಂ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕೋಽಭೂತ್ ಸ ಧರ್ಮ್ಮ್ಯೇ ಸತ್ಯಯುಗೇ ತಥಾ। ಸಗರಸ್ತು ಸುತೋ ಬಾಹೋರ್ಜಜ್ಞೇ ಸಹ ಗರೇಣ ವೈ। ಭೃಗೋರಾಶ್ರಮಮಾಸಾದ್ಯ ತುರ್ವೇಣ ಪರಿರಕ್ಷಿತಃ ।। ೨೬.

ಅವನು ಸತ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಧಾರ್ಮಿಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಾಹುವಿನ ಮಗನಾದ ಸಾಗರನು ವಿಷದೊಡನೆ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಭೃಗುಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ, ತುರ್ವನು ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ಆಗ್ನೇಯಮಸ್ತ್ರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ತು ಭಾರ್ಗವಾತ್ ಸಗರೋ ನೃಪಃ। ಜಘಾನ ಪೃಥಿವೀಙ್ಗತ್ವಾ ತಾಲಜಂಘಾನ್ ಸಹೈಹಯಾನ್ ।। ೨೬.

ಸಾಗರ ಮಹಾರಾಜನು ಭಾರ್ಗವರಿಂದ ಅಗ್ನಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ತಾಳಜಂಘರು ಮತ್ತು ಹೈಹಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ಶಕಾನಾಂ ಪಹ್ಲವಾನಾಞ್ಚ ಧರ್ಮ್ಮಾನ್ನಿರಸದಚ್ಯುತಃ। ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಂ ತಥಾ ತೇಷಾಂ ಪಾರದಾನಾಞ್ಚ ಧರ್ಮ್ಮವಿತ್ ।। ೨೬.

ಅವನು ಶಕರು ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರು ಧರ್ಮದಿಂದ ತೊಲಗಿದಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಜನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಪಾರದರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಕುಲಧರ್ಮದಿಂದ ದೂರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ।। ಕಥಂ ಸ ಸಗರೋ ರಾಜಾ ಗರೇಣ ಸಹ ಜಜ್ಞಿವಾನ್। ಕಿಮರ್ಥಞ್ಚ ಶಕಾದೀನಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಂ ಮಹೌಜಸಾಮ್। ಧರ್ಮ್ಮಾನ್ ಕುಲೋಚಿತಾನ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ರಾಜಾ ನಿರಸದಚ್ಯುತಃ ।। ೨೬.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಸಾಗರನು ಹೇಗೆ ವಿಷದೊಡನೆ ಹುಟ್ಟಿದನು? ರಾಜನು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಶಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲಧರ್ಮದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದನು?

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಬಾಹೋರ್ವ್ಯಸನಿನಸ್ತಸ್ಯ ಹೃತಂ ರಾಜ್ಯಂ ಪುರಾ ಕಿಲ। ಹೈಹಯೈಸ್ತಾಲಜಂವೈಶ್ಚ ಶಕೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸಮಾಗತೈಃ ।। ೨೬.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಹು ಎಂಬ ರಾಜನು ತೊಂದರೆಪಟ್ಟು ಇದ್ದಾಗ, ಹೈಹಯರು, ತಾಳಜಂಘರು ಮತ್ತು ಶಕರು ಸೇರಿ ಅವನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು.

ಯವನಾಃ ಪಾರದಾಶ್ಚೈವ ಕಾಮ್ಬೋಜಾಃ ಪಹ್ಲವಾಸ್ತಥಾ। ಹೈಹಯಾರ್ಥಂ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಾ ಏತೇ ಪಞ್ಚಗಣಾಸ್ತದಾ ।। ೨೬.

ಯವನರು, ಪಾರದರು, ಕಾಮ್ಬೋಜರು ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರು ಕೂಡ, ಹೈಹಯರ ಪರವಾಗಿ, ಆ ಐದು ಗುಂಪುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.

ಹೃತಂ ರಾಜ್ಯಂ ಬಲೀಯೋಭಿರೇಭಿಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಪುಙ್ಗವೈಃ । ಹೃತರಾಜ್ಯಸ್ತದಾ ಬಾಹುಃ ಸಂನ್ಯಸ್ಯ ನು ತದಾ ನೃಪಃ। ವನಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹ ಪತ್ನ್ಯಾ ತಪೋಽಚರತ್ ।। ೨೬.

ಈ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ನಾಯಕರು ಬಾಹುವಿನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು. ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದ ಬಾಹು ರಾಜನು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ಕಸ್ಯಚಿತ್ತ್ವಥ ಕಾಲಸ್ಯ ತೋಯಾರ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಿತೋ ನೃಪಃ। ವೃದ್ಧತ್ವಾದ್ದುರ್ಬ್ಬಲತ್ವಾಚ್ಚ ಅನ್ತರಾ ಸ ಮಮಾರ ಚ ।। ೨೬.

ಅನಂತರ ಕೆಲ ಕಾಲದ ನಂತರ, ರಾಜನು ನೀರು ತರಲು ಹೊರಟಾಗ, ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ತನು.

ಪತ್ನೀ ತು ಯಾದವೀ ತಸ್ಯ ಸಗರ್ಭಾ ಪೃಷ್ಠತೋಽನ್ವಗಾತ್ । ಸಪತ್ನ್ಯಾ ತು ಗರಸ್ತಸ್ಯೈ ದತ್ತೋ ಗರ್ಭಜಿಘಾಂಸಯಾ ।। ೨೬.

ಆ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಯಾದವಿಯು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಅವಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋದಳು. ಅವಳ ಸಪತ್ನಿಯು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು.

ಸಾ ತು ಭರ್ತುಶ್ಚಿತಾಂ ಕೃತ್ವಾ ವಹ್ನೌ ತಂ ಸಮರೋಹಯತ್। ಔರ್ವಸ್ತಾಂ ಭಾರ್ಗವೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾರುಣ್ಯಾದ್ವಿನ್ಯವರ್ತ್ತಯತ್ ।। ೨೬.

ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಚಿತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಳು. ಆಗ ಭೃಗುಮುನಿಯ ವಂಶದ ಔರ್ವನು ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ತಡೆಯಲು ಮುಂದಾದನು.

ತಸ್ಯಾಶ್ರಮೇ ತು ತಙ್ಗರ್ಭಂ ಸಾಗರೇಣ ತದಾ ಸಹ। ವ್ಯಜಾಯತ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಸಗರಂ ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಮ್ ।। ೨೬.

ಆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿಯೇ ಆಕೆ ವಿಷದೊಡನೆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಸಾಗರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.

ಔರ್ವಸ್ತು ಜಾತಕರ್ಮಾದೀನ್ ಕೃತ್ವಾ ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಅಧ್ಯಾಪ್ಯ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ತತೋಽಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್ ।। ೨೬.

ಔರ್ವನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಜಾತಕರ್ಮಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಾತ್ತದಾಗ್ನೇಯಮಸುರೈರಪಿ ದುಃಸಹಮ್। ಸ ತೇನಾಸ್ತ್ರಬಲೇನೈವ ಬಲೇನ ಚ ಸಮನ್ವಿತಃ । ಜಘಾನ ಹೈಹಯಾನ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ರುದ್ರಃ ಪಶುಗಣಾನಿವ ।। ೨೬.

ಅವನು ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನಿಂದ ಅಗ್ನ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು, ಅದು ಅಸುರರಿಗೂ ಸಹಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಅಸ್ತ್ರದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ, ಕೋಪದಿಂದ ಹೈಹಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು, ಹೇಗೆ ರುದ್ರನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನೋ ಹೀಗೆಯೇ.

ತತಃ ಶಕಾನ್ ಸಯವನಾನ್ ಕಾಮ್ಬೋಜಾನ್ ಪಾರದಾಂಸ್ತಥಾ। ಪಹ್ಲವಾಂಶ್ಚೈವ ನಿಃಶೇಷಾನ್ ಕರ್ತುಂ ವ್ಯವಸಿತೋ ನೃಪಃ ।। ೨೬.

ನಂತರ ರಾಜನು ಶಕರು, ಯವನರು, ಕಾಮ್ಬೋಜರು, ಪಾರದರು ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವರು ಇವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ತೇ ವಧ್ಯಮಾನಾ ವೀರೇಣ ಸಗರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ವಸಿಷ್ಠಂ ಶರಣಂ ಸರ್ವ್ವೇ ಪ್ರಪನ್ನಾಃ ಶರಣೈಷಿಣಃ ।। ೨೬.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸಾಗರನು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಓಡಿದರು.

ವಸಿಷ್ಠಸ್ತಾನ್ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸಮಯೇನ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಸಗರಂ ವಾರಯಾಮಾಸ ತೇಷಾನ್ದತ್ತ್ವಾಽಭಯನ್ತದಾ ।। ೨೬.

ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವರ ಮನವಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಆಗ ಸಗರನನ್ನು ತಡೆಯಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.

ಸಗರಃ ಸ್ವಾಮ್ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಞ್ಚ ಗುರೋರ್ವಾಸ್ಯಂ ನಿಶಮ್ಯ ಚ। ಧರ್ಮ್ಮಂ ಜಘಾನ ತೇಷಾಂ ವೈ ವೇಷಾನ್ಯತ್ವಂ ಚಕಾರ ಹ ।। ೨೬.

ಸಗರನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ಮಾತು ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಧರ್ಮದಂತೆ ನಡೆದು, ಅವರ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು.

ಅರ್ದ್ಧಂ ಶಕಾನಾಂ ಶಿರಸೋ ಮುಣ್ಡಯಿತ್ವಾ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್। ಯವನಾನಾಂ ಶಿರಃ ಸರ್ವಂ ಕಾಮ್ಬೋಜಾನಾನ್ತಥೈವ ಚ।। ೨೬.

ಅವನು ಶಕರರ ಅರ್ಧ ತಲೆಯನ್ನು ಮುಂಡನ ಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಯವನರು ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಬೋಜರ ತಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಂಡನ ಮಾಡಿದನು.

ಪಾರದಾ ಮುಕ್ತಕೇಶಾಶ್ಚ ಪಹ್ಲವಾಃ ಶ್ಮಶ್ರು ಧಾರಿಣಃ। ನಿಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಷಟ್ಕಾರಾಃ ಕೃತಾಸ್ತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೨೬.

ಪಾರದರು ಕೂದಲನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಪಹ್ಲವರು ಗಡ್ಡ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾಯಿತು; ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ವೇದಪಾಠ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದನು.

ಶಕಾ ಯವನಕಾಮ್ಬೋಜಾಃ ಪಹ್ಲವಾಃ ಪಾರದೈಃ ಸಹ। ಕೇಲಿಸ್ಪರ್ಶಾ ಮಾಹಿಷಿಕಾ ದಾರ್ವಾಶ್ಚೋಲಾಃ ಖಸಾಸ್ತಥಾ ।। ೨೬.

ಶಕ, ಯವನ, ಕಾಮ್ಬೋಜ, ಪಹ್ಲವ, ಪಾರದರು, ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಿಸ್ಪರ್ಶ, ಮಾಹಿಷಿಕ, ದಾರ್ವ, ಚೋಳ ಮತ್ತು ಖಸರು ಕೂಡ,

ಸರ್ವ್ವೇ ತೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಗಣಾ ಧರ್ಮ್ಮಸ್ತೇಷಾಂ ನಿರಾಕೃತಃ। ವಸಿಷ್ಠವಚನಾತ್ಪೂರ್ವಂ ಸಗರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೨೬.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಗುಂಪುಗಳ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಸಿಷ್ಠರ ಮಾತಿನಂತೆ, ಮಹಾತ್ಮ ಸಗರನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.

ಸ ಧರ್ಮವಿಜಯೀ ರಾಜಾ ವಿಜಿತ್ಯೇಮಾಂ ವಸುನ್ಧರಾಮ್। ಅಶ್ವಂ ವಿಚಾರಯಾಮಾಸ ವಾಜಿಮೇಧಾಯ ದೀಕ್ಷಿತಃ ।। ೨೬.

ಆ ಧರ್ಮವಿಜಯಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ಚಾರಯತಃ ಸೋಽಶ್ವಃ ಸಮುದ್ರೇ ಪೂರ್ವದಕ್ಷಿಣೇ। ವೇಲಾಸಮೀಪೇಽಪಹೃತೋ ಭೂಮಿಞ್ಚೈವ ಪ್ರವೇಶಿತಃ ।। ೨೬.

ಅವನು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದ ಬಳಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.