ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದೇವತಾನಾಮವಧ್ಯಸ್ತು ಮಹಾಕಾಯೋ ಮಹಾಬಲಃ। ಅನ್ತರ್ಭೂಮಿಗತಸ್ತತ್ರ ವಾಲುಕಾನ್ತರ್ಹಿತೋ ಮಹಾನ್ ।। ೨೬.

ಅಲ್ಲಿಯೇ, ಮರಳಿನ ಕೆಳಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಜಯಿಸಲಾಗದ, ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಒಂದು ಭಯಾನಕ ಪ್ರಾಣಿ ಅಡಗಿದೆ.

ಸ ಮನೋಸ್ತನಯಃ ಕ್ರೂರೋ ಧುನ್ಧುರ್ನಾಮ ಸುದಾರುಣಃ। ಶತಂ ಲೋಕವಿನಾಶಾಯ ತಪ ಆಸ್ಥಾಯ ದಾರುಣಮ್ ।। ೨೬.

ಅವನು ಮನುವಿನ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಮಗ ಧುಂಧು. ಅವನು ಭಯಾನಕ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯ ಪರ್ಯ್ಯನ್ತೇ ಸ ನಿಃಶ್ವಾಸಂ ಪ್ರಮುಞ್ಚತಿ। ಯದಾ ತದಾ ಮಹೀ ತತ್ರ ಚಲಿತಾ ಸ್ಮ ಸಕಾನನಾ ।। ೨೬.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಸಿರೆಳೆದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಯ ನಿಃಶ್ವಾಸವಾತೇನ ರಜ ಉದ್ಧೂಯತೇ ಮಹತ್। ಆದಿತ್ಯಪಥಮಾವೃತ್ಯ ಸಪ್ತಾಹಂ ಭೂಮಿಕಮ್ಪನಮ್ ।। ೨೬.

ಅವನ ಉಸಿರಿನ ಬಲದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಧೂಳಿನ ಮೋಡ ಏಳುತ್ತದೆ, ಅದು ಸೂರ್ಯನ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಏಳು ದಿನ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಸವಿಸ್ಫುಲಿಙ್ಗಂ ಸಜ್ವಾಲಂ ಸಧೂಮಮತಿದಾರುಣಮ್ । ತೇನ ರಾಜನ್ನ ಶಕ್ನೋಮಿ ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಥಾತುಂ ಸ್ವ ಆಶ್ರಮೇ ।। ೨೬.

ಅದು ಕಿಡಿಗಳು, ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಧೂಮದಿಂದ ತುಂಬಿ ಭಯಾನಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ತಂ ವಾರಯ ಮಹಾಬಾಹೋ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ। ತೇಜಸ್ತೇ ಸುಮಹಾವಿಷ್ಣುಸ್ತೇಜಸಾಪ್ಯಾಯಯಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೬.

ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯು. ನಿನ್ನ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಅವನ ಬಲವನ್ನು ಮೀರಿಸಬಲ್ಲದು.

ಲೋಕಾಃ ಸ್ವಸ್ಥಾ ಭವನ್ತ್ವದ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ ವಿನಿಹತೇಽಸುರೇ । ತ್ವಂ ಹಿ ತಸ್ಯ ವಧಾಯಾದ್ಯ ಸಮರ್ಥಃ ಪೃಥಿವೀಪತೇ ।। ೨೬.

ಆ ಅಸುರನು ಹತರಾದಾಗ ಲೋಕಗಳು ಇಂದು ಶಾಂತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಭೂಪಾಲಕನೇ, ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ನೀನೇ ಸಮರ್ಥನು.

ವಿಷ್ಣುನಾ ಚ ವರೋ ದತ್ತೋ ಮಮ ಪೂರ್ವ್ವಂ ತತೋಽನಘ। ನ ಹಿ ಧುನ್ಧುರ್ಮಹಾವೀರ್ಯ್ಯಸ್ತೇಜಸಾಲ್ಪೇನ ಶಕ್ಯತೇ ।। ೨೬.

ಪಾಪರಹಿತನೇ, ವಿಷ್ಣುವು ನನಗೆ ಹಿಂದೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು. ಧುಂಧುವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದು ಎಂದು.

ನಿರ್ದ್ದಗ್ಧುಂ ಪೃಥಿವೀಪಾಲ ಅಪಿ ವರ್ಷ ಶತೈರಿಹ। ವೀರ್ಯ್ಯಂ ಹಿ ಸುಮಹತ್ತಸ್ಯ ದೇವೈರಪಿ ದುರಾಸಹಮ್ ।। ೨೬.

ಭೂಪಾಲಕನೇ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸುಡಲಾಗದು. ಅವನ ಬಲವನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ಎದುರಿಸಲಾಗದು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಜರ್ಷಿರುತ್ತಙ್ಕೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಕುಬಲಾಶ್ವಂ ಸುತಂ ಪ್ರಾದಾತ್ತಸ್ಮಿನ್ ಧುನ್ಧುನಿವಾರಣೇ ।। ೨೬.

ಉತ್ತಂಕ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಜರ್ಷಿ ತನ್ನ ಮಗ ಕುಬಲಾಶ್ವನನ್ನು ಧುಂಧುವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

ರಾಜಾ ಸಂನ್ಯಸ್ತಶಸ್ತ್ರೋಽಹಮಯನ್ತು ತನಯೋ ಮಮ। ಭವಿಷ್ಯತಿ ದ್ವಿಜಶ್ವೇಷ್ಠ ಧುನ್ಧುಮಾರೋ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೬.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಮಗನು ಹೋಗಲಿ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಧುಂಧುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು.

ಸ ತಂ ವ್ಯಾದಿಶ್ಯ ತನಯಂ ಧುನ್ಧುಮಾರಣಮುದ್ಯತಮ್। ಜಗಾಮ ಪರ್ವ್ವತಾಯೈವ ತಪಸೇ ಶಂಸಿತವ್ರತಃ ।। ೨೬.

ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಧುಂಧು ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿ, ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೊರಟನು.

ಕುಬಲಾಶ್ವಸ್ತು ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ಮಾ ಪಿತುರ್ವಚನಮಾಸ್ಥಿತಃ। ಸಹಸ್ರೈರೇಕವಿಂಶತ್ಯಾ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸಹ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಪ್ರಾಯಾದುತ್ತಙ್ಕ ಸಹಿತೋ ಧುನ್ಧೋಸ್ತಸ್ಯ ನಿವಾರಣೇ ।। ೨೬.

ಧರ್ಮಮಯನಾದ ಕುಬಲಾಶ್ವನು ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಂಕ ಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಧುಂಧುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹೊರಟನು.

ತಮಾವಿಶತ್ತತೋ ವಿಷ್ಣುರ್ಭಗವಾನ್ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ। ಉತ್ತಙ್ಕಸ್ಯ ನಿಯೋಗಾತ್ತು ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ।। ೨೬.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಉತ್ತಂಕನ today ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ.

ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಯಾತೇ ದುರ್ದ್ಧರ್ಷೇ ದಿವಿ ಶಬ್ದೋ ಮಹಾನಭೂತ್। ಅದ್ಯಪ್ರುಭೃತ್ಯೇಷ ನೃಪೋ ಧುನ್ಧುಮಾರೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೬.

ಅವನು ಹೊರಡುವಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಮಹಾ ಶಬ್ದವು ಕೇಳಿಬಂತು: 'ಇಂದಿನಿಂದ ಈ ರಾಜನು ಧುಂಧುಮಾರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು.'

ದಿವ್ಯೈಃ ಪುಷ್ಪೈಶ್ಚ ತಂ ದೇವಾಃ ಸಮಮಂಸತ ಅದ್ಭುತಮ್। ಸಗತ್ವಾ ಪುರುಷ ವ್ಯಾಘ್ರಸ್ತನಯೈಃ ಸಹ ವೀರ್ಯ್ಯವಾನ್ ।। ೨೬.

ದೇವತೆಗಳು ಆ ಮಹಾಪುರುಷನನ್ನು, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಡುವಾಗ, ದಿವ್ಯಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.

ಸಮುದ್ರಂ ಖನಯಾಮಾಸ ವಾಲುಕಾರ್ಣವಮವ್ಯಯಮ್। ನಾರಾಯಣೇನ ರಾಜರ್ಷಿಸ್ತೇಜಸಾಪ್ಯಾಯಿತೋ ಹಿ ಸಃ ।। ೨೬.

ನಾರಾಯಣನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ರಾಜರ್ಷಿ, ಅಕ್ಷಯವಾದ ಮರಳು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತೋಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಬಭೂವಾತಿಬಲೋ ಭೂಯ ಉತ್ತಙ್ಕಸ್ಯ ವಶೇ ಸ್ಥಿತಃ। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೈಃ ಖನದ್ಭಿಶ್ಚ ವಾಲುಕಾನ್ತರ್ಹಿತಸ್ತದಾ ।। ೨೬.

ಅವನು ಉತ್ತಂಕನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬಹಳ ಬಲಶಾಲಿಯಾದನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ತೋಡಿದರು.

ಧುನ್ಧುರಾಸಾದಿತಸ್ತತ್ರ ದಿಶಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮಾಮ್। ಮುಖಜೇನಾಗ್ನಿನಾ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಲೋಕಾನುದ್ವರ್ತ್ತಯನ್ನಿವ ।। ೨೬.

ಅಲ್ಲಿ ಧುಂಧು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದನು; ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ, ಬಾಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಉಗಿಯುತ್ತಾ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

ವಾರಿ ಶುಶ್ರಾವ ಯೋಗೇನ ಮಹೋದಧಿರಿವೋದಯೇ। ಸೋಮಸ್ಯ ಸೋಮಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಧಾರೋರ್ಮಿಕಲಿಲೋ ಮಹಾನ್ ।। ೨೬.

ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ನೀರಿನ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಅದು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮಹಾಸಾಗರದಂತೆ, ಅಲೆಗಳ ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಓ ಸೋಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತು ನಿರ್ದ್ದಗ್ಧಾಸ್ತ್ರಿಭಿರೂನಾಸ್ತು ರಾಕ್ಷಸಾಃ। ತತಃ ಸ ರಾಜಾತಿಬಲೋ ಧುನ್ಧುಬನ್ಧುನಿಬರ್ಹಣಃ ।। ೨೬.

ಅವನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವರನ್ನು ರಾಕ್ಷಸನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟನು; ನಂತರ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನು ಧುಂಧುವಿನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ವಾರಿಮಯಂ ವೇಗಮಪಿಬತ್ ಸ ನರಾಧಿಪಃ। ಯೋಗೀ ಯೋಗೇನ ವಹ್ನಿಂ ವಾ ಶಮಯಾಮಾಸ ವಾರಿಣಾ ।। ೨೬.

ಆ ನರಾಧಿಪನು ಆ ಹರಿವ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಯೋಗಬಲದಿಂದ ನೀರಿನಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದನು, ಯೋಗಿಯಂತೆ.

ನಿರಸ್ಯತ್ತಂ ಮಹಾಕಾಯಂ ಬಲೇನೋದಕರಾಕ್ಷಸಮ್। ಉತ್ತಙ್ಕಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಕೃತಕರ್ಮ್ಮಾ ನರಾಧಿಪಃ ।। ೨೬.

ಅವನ ಬಲದಿಂದ ಆ ಮಹಾಕಾಯವಾದ ನೀರಿನ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಉತ್ತಂಕನಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು.

ಉತ್ತಙ್ಕಶ್ಚ ವರಂ ಪ್ರಾದಾತ್ತಸ್ಮೈ ರಾಜ್ಞೇ ಮಹಾತ್ಮನೇ। ಅದಾತ್ತಸ್ಯಾಕ್ಷಯಂ ವಿತ್ತಂ ಶತ್ರುಭಿಶ್ಚಾಪ್ಯಧೃಷ್ಯತಾಮ್ ।। ೨೬.

ಉತ್ತಂಕನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು: ಅವನಿಗೆ ಕ್ಷಯವಾಗದ ಧನ ಹಾಗೂ ಶತ್ರುಗಳಿಗೂ ಅವನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಧರ್ಮ್ಮೇ ರತಿಞ್ಚ ಸತತಂ ಸ್ವರ್ಗೇ ವಾಸಂ ತಥಾಕ್ಷಯಮ್। ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಚಾಕ್ಷಯಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ ಸ್ವರ್ಗೇ ಯೇ ರಾಕ್ಷಸಾ ಹತಾಃ ।। ೨೬.

ಅವನಿಗೆ ಸದಾ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ವಾಸ, ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಹತರಾದ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉತ್ತಂಕನು ಕೊಟ್ಟನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಸ್ತ್ರಯಃ ಶಿಷ್ಟಾ ದೃಢಾಶ್ವೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಉಚ್ಯತೇ। ಭದ್ರಾಶ್ವಃ ಕಪಿಲಾಶ್ವಶ್ಚ ಕನೀಯಾಸೌ ತು ತೌ ಸ್ಮೃತೌ ।। ೨೬.

ಅವನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಉಳಿದರು: ಹಿರಿಯನು ದೃಢಾಶ್ವ, ಭದ್ರಾಶ್ವ ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾಶ್ವ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕವರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಧೌನ್ಧುಮಾರಿರ್ದೃಢಾಶ್ವಸ್ತು ಹರ್ಯಶ್ವಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ಹರ್ಯಶ್ವಸ್ಯ ನಿಕುಮ್ಭೋಽಭೂತ್ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮರತಃ ಸದಾ ।। ೨೬.

ಧುಂಧುಮಾರಿ ಎಂದರೆ ದೃಢಾಶ್ವ; ಅವನ ಮಗ ಹರ್ಯಾಶ್ವ; ಹರ್ಯಾಶ್ವನ ಮಗ ಎಂದರೆ ನಿಕುಂಭ, ಸದಾ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.

ಸಂಹತಾಶ್ವೋ ನಿಕುಮ್ಭಸ್ಯ ಶ್ರುತೋ ರಣವಿಶಾರದಃ । ಕೃಶಾಶ್ವಶ್ಚಾಕ್ಷಯಾಶ್ವಶ್ಚ ಸಂಹತಾಶ್ಚ ಸುತಾವುಭೌ ।। ೨೬.

ನಿಕುಂಭನ ಮಗ ಸಂಹತಾಶ್ವ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿ; ಸಂಹತಾಶ್ವನಿಗೆ ಕೃಷಾಶ್ವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯಾಶ್ವ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು.

ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಹೈಮವತೀ ಸತಾಂ ಮತಿದೃಷದ್ವತೀ। ವಿಖ್ಯಾತಾ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಸೇನಜಿತ್ ।। ೨೬.

ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹೈಮವತಿ, ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾದಳು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಮಗ ಪ್ರಸೇನಜಿತ್.