ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಗೋರೂಪಾಣಾಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ತು ಮಧ್ಯಮಾಂಶಸ್ತು ಪರ್ಯ್ಯಯಃ। ತಯೋರ್ವಿಭಾಗೋ ಗೀತಾನಾಂ ಲಾವಣ್ಯಮಾರ್ಗಸಂಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೫.

ಗೋಸ್ವರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಭಾಗವೇ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ; ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಭೇದವೇ ಮಾರ್ಗದ ಲಾವಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನುಷಙ್ಗಂ ಮಯೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಸ್ವಸಾರಞ್ಚ ಸ್ವರಾನ್ತರಮ್। ಪರ್ಯ್ಯಯಃ ಸಂಪ್ರವರ್ತ್ತೇತ ಸಪ್ತಸ್ವರಪದಕ್ರಮಮ್ ।। ೨೫.

ನಾನು ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ವರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮವು ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಗಾನ್ಧಾರಾಂಶೇನ ಗೀಯನ್ತೇ ಚತ್ವಾರಿ ಮನ್ದ್ರಕಾಣಿ ಚ। ಪಞ್ಚಮೋ ಮಧ್ಯಮಶ್ಚೈವ ಧೈವತೇ ತು ನಿಷಾದಜೈಃ। ಷಡ್ಜರ್ಷಭೈಶ್ಚ ಜಾನೀಮೋ ಮನ್ದ್ರಕೇಷ್ವೇವ ನಾನ್ತರೇ ।। ೨೫.

ಗಾಂಧಾರ ಭಾಗದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಆಳವಾದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಐದನೆಯದು ಮಧ್ಯಮ, ಧೈವತದಲ್ಲಿ ನಿಷಾದದಿಂದ; ಷಡ್ಜ ಮತ್ತು ಋಷಭದಿಂದ ನಾವು ಆಳ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲೇ ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಲ್ಲ.

ದ್ವೇ ಚಾಪರಾನ್ತಿಕೇ ವಿದ್ಯಾದ್ಧಯಶುಲ್ಲಾಷ್ಟಕಸ್ಯ ತು। ಪ್ರಾಕೃತೇ ವೈಣವೈಶ್ಚೈವ ಗಾನ್ಧಾರಾಂಶೇ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ।। ೨೫.

ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಕದ ಕಡಿಮೆ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ವೈಣವದಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಧಾರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪದಸ್ಯ ತು ತ್ರಯಂ ರೂಪಂ ಸಪ್ತರೂಪನ್ತು ಕೌಶಿಕಮ್। ಗಾನ್ಧಾರಾಂಶೇನ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಪರ್ಯಯಸ್ಯ ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಏವಞ್ಚೈವ ಕ್ರಮೋದ್ದಿಷ್ಟೋ ಮಧ್ಯಮಾಂಶಸ್ಯ ಮಧ್ಯಮಃ ।। ೨೫.

ಪದಕ್ಕೆ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿವೆ, ಕೌಶಿಕಕ್ಕೆ ಏಳು ರೂಪಗಳಿವೆ; ಗಾಂಧಾರ ಭಾಗದ ಸಂಪೂರ್ಣದಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮದ ನಿಯಮ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮವಿದೆ.

ಯಾನಿ ಗೀತಾನಿ ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ ರೂಪೇಣ ತು ವಿಶೇಷತಃ। ತತ್ತು ಸಪ್ತಸ್ವರಂ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ಸಪ್ತರೂಪಞ್ಚ ಕೌಶಿಕಮ್ ।। ೨೫.

ಯಾವ ಹಾಡುಗಳು ವಿಶೇಷ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಅವು ಏಳು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕಕ್ಕೂ ಏಳು ರೂಪಗಳು ಇರಬೇಕು.

ಅಙ್ಗದರ್ಶನಮಿತ್ಯಾಹುರ್ಮಾನೇ ದ್ವೇ ಸಮಕೇ ತಥಾ। ದ್ವಿತೀಯಭಾವಾಚರಣಾ ಮಾತ್ರಾ ನಾಭಿಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ।। ೨೫.

ಇದನ್ನು ಅಂಗದರ್ಶನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಮಾನವಾದ ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿವೆ, ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರೆಯು ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗದು.

ಉತ್ತರೇ ಚ ಪ್ರಕೃತ್ಯೇವಂ ಮಾತ್ರಾ ತಲ್ಲೀಯತೇ ತಥಾ । ಹನ್ತಾರಃ ಪಿಣ್ಡಕೋ ಯತ್ರ ಮಾತ್ರಾಯಾಂ ನಾತಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೨೫.

ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರಕೃತಿಯಂತೆ ಮಾಪನವು ಅಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಂತಾರರು ಗುಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಆ ಮಾಪನವು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಾದೇನೈಕೇನ ಮಾತ್ರಾಯಾಂ ಪಾದೋನಾಮತಿ ವೀರಣಾ। ಸಂಖ್ಯಾಯಾಶ್ಚೋಪಹನನಂ ತತ್ರ ಯಾನಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೫.

ಒಂದು ಕಾಲು ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲು ವೀರಣದಲ್ಲಿ ಇರದು; ಅಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಡಿತವನ್ನು 'ಚಲನೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಿತೀಯಂ ಪಾದಭಙ್ಗಞ್ಚ ಗ್ರಹೇಣಾಭಿಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್। ಪೂರ್ವ್ವಮಷ್ಟತೃತೀಯೇ ತು ದ್ವಿತೀಯಂ ಚಾಪರೀತಕೇ ।। ೨೫.

ಎರಡನೇ ಕಾಲಿನ ಮುರಿತನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮೊದಲು ಎಂಟನೆಯದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು, ನಂತರ ಎರಡನೇದು ಬೇರೆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಅರ್ದ್ಧೇನ ಪಾದಸಾಮ್ಯಸ್ಯ ಪಾದಭಾಗಾಚ್ಚ ಪಞ್ಚಕೇ। ಪಾದಭಾಗಂ ಸಪಾದಂ ತು ಪ್ರಕೃತ್ಯಾಮಪಿ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ।। ೨೫.

ಅರ್ಧ ಕಾಲಿನ ಸಮತೆ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿನ ಭಾಗದಿಂದ, ಕಾಲಿನ ಭಾಗವು ಸಹ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಚತುರ್ಥಮುತ್ತರೇ ಚೈವ ಮದ್ರವತ್ಯಾಂ ಚ ಮದ್ರಕೇ। ಮದ್ರಕೇ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯಾಪಿ ಯಥೋಕ್ತಾ ವರ್ತ್ತತೇ ಕಲಾ ।। ೨೫.

ನಾಲ್ಕನೇದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೂ ಮದ್ರವತಿ ಮತ್ತು ಮದ್ರಕದಲ್ಲಿಯೂ, ದಕ್ಷಿಣದ ಮದ್ರಕದಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿದ ಮಾಪನವೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪೂರ್ವ್ವಮೇವಾನುಯೋಗನ್ತು ದ್ವಿತೀಯಾ ಬುದ್ಧಿರಿಷ್ಯತೇ। ಪಾದೌ ಚಾಹರಣಂ ಚಾಸ್ಮತ್ ಪಾರಂ ನಾತ್ರ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೨೫.

ಮೊದಲು ಅನ್ವಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ಎರಡನೆಯದು ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಇಲ್ಲ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ಏಕತ್ವಮುಪಯೋಗಸ್ಯ ದ್ವಯೋರ್ಯದ್ಧಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ। ಅನೇಕಸಮವಾಯಸ್ತು ಪತಾಕಾಹರಿಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೨೫.

ಅನ್ವಯದ ಏಕತ್ವವು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಗೇ ಸೇರಿದೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ; ಆದರೆ ಅನೇಕರ ಸಂಯೋಗವನ್ನು 'ಪತಾಕಾ-ಹರಿಣ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಿಸೄಣಾಂ ಚೈವ ವೃತ್ತೀನಾಂ ವೃತ್ತೌ ವೃತ್ತಾ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾ। ಅಷ್ಟೌ ತು ಸಮವಾಯಾಸ್ತೇ ಸೌವೀರಾ ಮೂರ್ಚ್ಛನಾ ತಥಾ। ಕುಶತ್ಯನುತ್ತರಃ ಸತ್ಯಂ ಸಪ್ತ ಸತ್ತ್ವಸ್ವರಂ ತು ಯಃ ।। ೨೫.

ಮೂರು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಛಂದಸ್ಸು ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಎಂಟು ಸಂಯೋಗಗಳು 'ಸೌವೀರ' ಮತ್ತು 'ಮೂರ್ಚ್ಛನೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಕುಶತ್ಯನಿಗಿಂತ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠನೋ ಅವನು ಏಳು ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಕಕುದ್ಮಿನಸ್ತು ತಂ ಲೋಕಂ ರೈವತಸ್ಯ ಗತಸ್ಯ ಹ। ಹತಾಃ ಪುಣ್ಯಜನೈಃ ಸರ್ವ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಾ ಕುಶಸ್ಥಲೀ ।। ೨೬.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ರೈವತನು ಆ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯವಂತರು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಹತ್ಯೆಯಾಗಿದರು, ಅದರಿಂದ ಕುಶಸ್ಥಳಿ ನಾಶವಾಯಿತು.

ತದ್ವೈ ಭ್ರಾತೃಶತಂ ತಸ್ಯ ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ನಿಬಧ್ಯಮಾನಾ ರಕ್ಷೋಭಿರ್ದಿಶಃ ಸಂಪ್ರಾದ್ರವನ್ ಭಯಾತ್ ।। ೨೬.

ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನ ಶತಮಂದಿ ಸಹೋದರರು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಓಡಿಹೋದರು.

ತೇಷಾನ್ತು ತೇ ಭಯಾಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಸ್ತತ್ರ ತತ್ರ ಹಿ। ಅನ್ವವಾಯಸ್ತು ಸುಮಹಾನ್ ಮಹಾಂಸ್ತತ್ರ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ।। ೨೬.

ಅವರಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಭಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಚದುರಿದರು; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವಂಶವೊಂದು ಉದಯವಾಯಿತು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ಪ್ರಯತಾ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾ ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವ್ವಾಸು ಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಾಃ। ಧೃಷ್ಟಸ್ಯ ಧಾರ್ಷ್ಟಕಂ ಕ್ಷತ್ರಂ ರಣಧೃಷ್ಟಂ ಬಭೂವ ಹ ।। ೨೬.

ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಯತಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಧರ್ಮವಂತರು; ಧೃಷ್ಠನಿಂದ ಧಾರ್ಷ್ಠಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ತ್ರಿಸಾಹಸ್ರನ್ತು ಸಗಣಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ನಭಗಸ್ಯ ಚ ದಾಯಾದೋ ನಾಭಾಗೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯ್ಯವಾನ್ ।। ೨೬.

ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಮಹಾತ್ಮ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಇದ್ದರು; ನಭಗನ ವಂಶದ ವಾರಸುದಾರನಾದ ನಭಾಗನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಅಮ್ಬರೀಷಸ್ತು ನಾಭಾಗಿರ್ವಿರೂಪಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ಪೃಷದಶ್ವೋ ವಿರೂಪಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ರಥೀತರಃ ।। ೨೬.

ಅಂಬರೀಷನು ನಭಾಗನ ಮಗನು, ವಿರೂಪನು ಅವನ ಮಗನು, ಪೃಷದಶ್ವನು ವಿರೂಪನ ಮಗನು, ಅವನ ಮಗನು ರಥೀತರನು.

ಏತೇ ಕ್ಷತ್ರಪ್ರಸೂತಾ ವೈ ಪುನಶ್ಚಾಙ್ಗಿರಸಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ರಥೀತರಾಣಾಂ ಪ್ರವರಾಃ ಕ್ಷಾತ್ರೋಪೇತಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ।। ೨೬.

ಇವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಜನಿಸಿದರೂ, ಆಂಗಿರಸ ವಂಶದವರಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ರಥೀತರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು.

ಕ್ಷುವತಸ್ತು ಮನೋಃ ಪೂರ್ವ್ವಮಿಕ್ಷ್ಯಾಕುರಭಿನಿಃಸೃತಃ । ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಶತಂ ತ್ವಾಸೀದಿಕ್ಷ್ವಾಕೋರ್ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣಮ್ ।। ೨೬.

ಕ್ಷುವತನು ಮನುವಿನ ಹಿರಿಯನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನಿಂದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನಿಗೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಬಹಳ ದಾನಶೀಲನಾಗಿದ್ದನು.

ತೇಷಾಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ವಿಕುಕ್ಷಿಶ್ಚ ನೇಮಿರ್ದಣ್ಡಶ್ಚ ತೇ ತ್ರಯಃ। ಶಕುನಿಪ್ರಮುಖಾಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಃ ಪಂಚಾಶತಸ್ತು ತೇ ।। ೨೬.

ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ವಿಕುಕ್ಷಿ, ನೆಮಿ ಮತ್ತು ದಂಡ ಎಂಬ ಮೂವರು; ಅವನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶಕುನಿ ಮುಂತಾದವರು ಐವತ್ತು ಮಂದಿ ಇದ್ದರು.

ಉತ್ತರಾಪಥದೇಶಸ್ಯ ರಕ್ಷಿತಾರೋ ಮಹೀಕ್ಷಿತಃ। ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಥಾಷ್ಟೌ ಚ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯಾಞ್ಚ ತೇ ದಿಶಿ ।। ೨೬.

ಉತ್ತರಾಪಥ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಮಹಾರಾಜರು, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಲವತ್ತೆಂಟು ಮಂದಿ ಇದ್ದರು.

ವಿಂಶತಿಪ್ರಮುಖಾಸ್ತೇ ತು ದಕ್ಷಿಣಾಪಥರಕ್ಷಿಣಃ। ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಸ್ತು ವಿಕುಕ್ಷಿಂ ವೈ ಅಷ್ಟಕಾಯಾಮಥಾದಿಶೇತ್ ।। ೨೬.

ಆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಕಾಯುವ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುನು ಅಷ್ಟಕಾ ವಿಧಿಗಾಗಿ ವಿಕುಕ್ಷಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ರಾಜೋವಾಚ।। ಮಾಂಸಮಾನಯ ಶ್ರಾದ್ಧೇಯಂ ಮೃಗಾನ್ ಹತ್ವಾ ಮಹಾಬಲ। ಶ್ರಾದ್ಧಮದ್ಯ ನು ಕರ್ತವ್ಯಮಷ್ಟಕಾಯಾಂ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೬.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಂದುಕೊ, ಬಲವಂತನಾದ ನೀನು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಹಾಕು. ಇಂದು ಅಷ್ಟಕಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.'

ಸ ಗತಸ್ತು ಮೃಗವ್ಯಾಂ ವೈ ವಚನಾತ್ತಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಮೃಗಾನ್ ಸಹಸ್ರಶೋ ಹತ್ವಾ ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಶ್ಚ ವೀರ್ಯ್ಯವಾನ್। ಭಕ್ಷಯಚ್ಛಶಕನ್ತತ್ರ ವಿಕುಕ್ಷಿರ್ಮೃಗಯಾಙ್ಗತಃ ।। ೨೬.

ಆ ಜ್ಞಾನಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದನು. ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಹಾಕಿ, ಬೇಟೆಯಿಂದ ದಣಿದು, ಅಲ್ಲೇ ಒಂದು ಮೊಲವನ್ನು ತಿನ್ನಿದನು.

ಆಗತೇ ಸ ವಿಕುಕ್ಷೌ ತು ಸಮಾಂಸೇ ಸಹಸೈನಿಕೇ। ವಸಿಷ್ಠಞ್ಚೋದಯಾಮಾಸ ಮಾಂಸಂ ಪ್ರೋಕ್ಷಯತಾಮಿತಿ ।। ೨೬.

ವಿಕುಕ್ಷಿ ತನ್ನ ಸೇನೆ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಂದು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಹೇಳಿದನು.