ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವೃಕ್ಷಾಃ ಕ್ಷಿತ್ಯಾಂ ಜನಿಷ್ಯನ್ತಿ ಶಾಮ್ಯೇತಾಮಗ್ನಿಮಾರುತೌ। ರತ್ನಭೂತಾ ತು ಕನ್ಯೇಯಂ ವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ವರವರ್ಣಿನೀ ।। ೨.

ಮರಗಳು ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅಗ್ನಿಯೂ ಗಾಳಿಯೂ ಶಾಂತವಾಗಲಿ. ಈ ಕನ್ಯೆ ಮರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾಗಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ರತ್ನವಾಗಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯಂ ಜಾನತಾ ಹ್ಯೇಷಾ ಮಯಾ ಗೋಭಿರ್ವಿವರ್ದ್ಧಿತಾ। ಮಾರಿಷಾ ನಾಮ ನಾಮ್ನೈಷಾ ವೃಕ್ಷೈರೇವ ವಿನಿರ್ಮಿತಾ। ಭಾರ್ಯಾ ಭವತು ವೋ ಹ್ಯೇಷಾ ಸೋಮಗರ್ಭವಿವರ್ದ್ಧಿತಾ ।। ೨.

ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ನಾನು ಈಕೆಯನ್ನು ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನಿಂದ ಪೋಷಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಕೆಯ ಹೆಸರು ಮಾರಿಷಾ, ಮರಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಸೋಮನ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಈಕೆ ನಿಮಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಲಿ.

ಯುಷ್ಮಾಕಂ ತೇಜಸೋಽರ್ದ್ಧೇನ ಮಮ ಚಾರ್ದ್ಧೇನ ತೇಜಸಃ। ಅಸ್ಯಾಮುತ್ಪತ್ಸ್ಯತೇ ವಿದ್ವಾನ್ ದಕ್ಷೋ ನಾಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೨.

ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಅರ್ಧವೂ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಅರ್ಧವೂ ಸೇರಿ, ಈಕೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ದಕ್ಷನು ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹುಟ್ಟುವನು.

ಸ ಇಮಾಂ ದಗ್ಧಭೂಯಿಷ್ಠಾಂ ಯುಷ್ಮತ್ತೇಜೋಮಯೇನ ವೈ। ಅಗ್ನಿನಾಗ್ನಿಸಮೋ ಭೂಯಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸಂವರ್ದ್ಧಯಿಷ್ಯತಿ ।। ೨.

ನಿಮ್ಮ ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಈಗ ಬಹುತೇಕ ಸುಟ್ಟಿರುವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವನು.

ತತಃ ಸೋಮಸ್ಯ ವಚನಾಜ್ಜಗೃಹುಸ್ತೇ ಪ್ರಚೇತಸಃ। ಸಂಹೃತ್ಯ ಕೋಪಂ ವೃಕ್ಷೇಭ್ಯಃ ಪತ್ನೀಂ ಧರ್ಮೇಣ ಮಾರಿಷಾಮ್ ।। ೨.

ಮತ್ತೆ, ಸೋಮನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಚೇತಸರು ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆದು, ಮಾರಿಷೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದಂತೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಮಾರಿಷಾಯಾಂ ತತಸ್ತೇ ವೈ ಮನಸಾ ಗರ್ಭಮಾದಧುಃ। ದಶಭ್ಯಸ್ತು ಪ್ರಚೇತೋಭ್ಯೋ ಮಾರಿಷಾಯಾಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೨.

ಮಾರಿಷೆಯೊಳಗೆ ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು; ಹತ್ತು ಪ್ರಚೇತಸರು ಮತ್ತು ಮಾರಿಷೆಯಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ದಕ್ಷೋ ಜಜ್ಞೇ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸೋಮಸ್ಯಾಂಶೇನ ವೀರ್ಯವಾನ್ । ಅಸೃಜನ್ಮಾನಸಾನಾದೌ ಪ್ರಜಾ ದಕ್ಷೋಽಥ ಮೈಥುನಾತ್ ।। ೨.

ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದಕ್ಷನು ಸೋಮನ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಮೊದಲಿಗೆ ದಕ್ಷನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ನಂತರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅಚರಾಂಶ್ಚ ಚರಾಂಶ್ಚೈವ ದ್ವಿಪದೋಽಥ ಚತುಷ್ಪದಾನ್। ವಿಸೃಜ್ಯ ಮನಸಾ ದಕ್ಷಃ ಪಶ್ಚಾದಸೃಜತ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ।। ೨.

ದಕ್ಷನು ಚಲಿಸದ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಕಾಲುಗಳವರನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳವರನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅವನು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ದದೌ ಸ ದಶ ಧರ್ಮಾಯ ಕಶ್ಯಪಾಯ ತ್ರಯೋದಶ। ಕಾಲಸ್ಯ ನಯನೇ ಯುಕ್ತಾಃ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಮಿನ್ದವೇ ।। ೨.

ಅವನು ಹತ್ತು ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧರ್ಮನಿಗೆ, ಹದಿಮೂರನ್ನು ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ, ಕಾಲದ ನಿಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನ್ನು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಏಭ್ಯೋ ದತ್ತ್ವಾ ತತೋಽನ್ಯಾ ವೈ ಚತಸ್ರೋಽರಿಷ್ಟನೇಮಿನೇ । ದ್ವೇ ಚೈವ ಬಾಹುಪುತ್ರಾಯ ದ್ವೇ ಚೈವಾಙ್ಗಿರಸೇ ತಥಾ। ಕನ್ಯಾಮೇಕಾಂ ಕೃಶಾಶ್ವಾಯ ತೇಭ್ಯೋಽಪತ್ಯಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೨.

ಇವುಗಳ ನಂತರ, ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಗೆ, ಎರಡು ಬಾಹುಪುತ್ರನಿಗೆ, ಎರಡು ಅಂಗಿರಸನಿಗೆ, ಒಂದು ಹೆಣ್ಮಗುವನ್ನು ಕೃಶಾಶ್ವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಅವರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಅನ್ತರಂ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾತ್ರ ಮನೋಃ ಷಷ್ಠನ್ತು ಹೀಯತೇ। ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯಾಪಿ ಸಪ್ತಮಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೨.

ಇಲ್ಲಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನು ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಮನುವಿನ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯೂ, ವೈವಸ್ವತ ಎಂಬ ಏಳನೆಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಅವಧಿಯೂ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.

ತಾಸು ದೇವಾಃ ಖಗಾ ಗಾವೋ ನಾಗಾ ದಿತಿಜದಾನವಾಃ। ಗನ್ಧರ್ವೋಪ್ಸರಸಶ್ಚೈವ ಜಜ್ಞಿರೇಽನ್ಯಾಶ್ಚ ಜಾತಯಃ ।। ೨.

ಅವರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಸುಗಳು, ನಾಗಗಳು, ದಿತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ತತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಜಾ ಮೈಥುನಸಮ್ಭವಾಃ। ಸಙ್ಕಲ್ಪಾದ್ದರ್ಶನಾತ್ಸ್ಪರ್ಶಾತ್ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಸೃಷ್ಟಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೨.

ಆಗಿನಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ, ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವಾನಾಂ ದಾನವಾನಾಞ್ಚ ದೇವರ್ಷೀಣಾಞ್ಚ ತೇ ಶುಭಃ। ಸಮ್ಭವಃ ಕಥಿತಃ ಪೂರ್ವಂ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨.

ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಡಕ್ಷನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆ ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಣಾತ್ಪ್ರಜಾಪತೇರ್ಜನ್ಮ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಕಥಿತಂ ತ್ವಯಾ। ಕಥಂ ಪ್ರಚೇತಸತ್ವಞ್ಚ ಪುನರ್ಲೇಭೇ ಮಹಾತಪಾಃ ।। ೨.

ನೀನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಡಕ್ಷನು ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ; ಆದರೆ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಚೇತಸ ರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು?

ಏತನ್ನಃ ಸಂಶಯಂ ಸೂತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಂ ತ್ವಮಿಹಾರ್ಹಸಿ। ಸ ದೌಹಿತ್ರಶ್ಚ ಸೋಮಸ್ಯ ಕಥಂ ಶ್ವಶುರತಾಙ್ಗತಃ ।। ೨.

ಸೂತ, ನಮಗೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಾಗಿದೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು: ಸೋಮನ ಮೊಮ್ಮಗನು ಹೇಗೆ ಅವನ ಮಾವನಾದನು?

ಉತ್ಪತ್ತಿಶ್ಚ ನಿರೋಧಶ್ಚ ನಿತ್ಯಂ ಭೂತೇಷು ಸತ್ತಮಾಃ। ಋಷಯೋಽತ್ರ ನ ಮುಹ್ಯನ್ತಿ ವಿದ್ಯಾವನ್ತಶ್ಚ ಯೇ ನರಾಃ ।। ೨.

ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಡೆಯುವ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಮಾನವರು ಎಂದಿಗೂ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಯುಗೇ ಯುಗೇ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ಸರ್ವೇ ದಕ್ಷಾದಯೋ ದ್ವಿಜಾಃ । ಪುನಶ್ಚೈವ ನಿರುಧ್ಯನ್ತೇ ವಿದ್ವಾಂಸ್ತತ್ರ ನ ಮುಹ್ಯತಿ ।। ೨.

ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಡಕ್ಷನಂತವರು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಲಯವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದರಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಜ್ಯೈಷ್‌ಠ್ಯಂ ಕಾನಿಷ್ಠ್ಯಮಪ್ಯೇಷಾಂ ಪೂರ್ವಂ ನಾಸೀದ್ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ। ತಪ ಏವ ಗರೀಯೋಽಭೂತ್ ಪ್ರಭಾವಶ್ಚೈವ ಕಾರಣಮ್ ।। ೨.

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಆಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯತ್ವ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕತನ ಎಂಬ ಭೇದ ಇರಲಿಲ್ಲ; ತಪಸ್ಸೇ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ಇಮಾಂ ವಿಸೃಷ್ಟಿಂ ಯೋ ವೇದ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯ ಚರಾಚರಮ್। ಪ್ರಜಾನಾಮಾಯುರುತ್ತೀರ್ಣಃ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ।। ೨.

ಯಾರು ಈ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು—ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನು—ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮಾನವರ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏಷ ಸರ್ಗಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಶ್ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯ ಸಮಾ ಸತಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಷಢವಿಸರ್ಗಾ ಹಿಕ್ರಾನ್ತಾ ಮನ್ವನ್ತರಾತ್ಮಕಾಃ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಾದ್ಯಾ- ಸಂಕ್ಷೇಪಾಚ್ಚಾಕ್ಷುಷಾನ್ತಾ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೨.

ಈ ರೀತಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಸ್ವಾಯಂಭುವನಿಂದ ಚಾಕ್ಷುಷನ ತನಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆರು ಉಪಸೃಷ್ಟಿಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಏತೇ ಸರ್ಗಾ ಯಥಾಪ್ರಜ್ಞಂ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವೈ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ। ವೈವಸ್ವತನಿಸರ್ಗೇಣ ತೇಷಾಂ ಜ್ಞೇಯಸ್ತು ವಿಸ್ತರಃ ।। ೨.

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು.

ಅನನ್ತಾ ನಾತಿರಿಕ್ತಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ಸರ್ಗಾ ವಿವಸ್ವತಃ। ಆರೋಗ್ಯಾಯುಷ್ಪ್ರಮಾಣೇನ ಧರ್ಮತಃ ಕಾಮತೋಽರ್ಥತಃ। ಏತಾನೇವ ಗುಣಾನೇತಿ ಯಃ ಪಠತ್ಯನಸೂಯಕಃ ।। ೨.

ವಿವಸ್ವತನು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ ಆದರೆ ಅತಿಯಾದವುಗಳಲ್ಲ; ಆರೋಗ್ಯ, ಆಯುಷ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ—ಯಾವನು ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಾಮ್ಪ್ರತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಸಮಾಸಾದ್ವ್ಯಾಸತಃ ಸರ್ಗಂ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೨.

ಈಗ ನಾನು ಮಹಾತ್ಮ ವೈವಸ್ವತನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಯೂ ವಿವರವಾಗಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಸಪ್ತಮೇ ತ್ವಥ ಪರ್ಯಾಯೇ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಹ। ಮಾರೀಚಾತ್ಕಶ್ಯಪಾದ್ದೇವಾ ಜಜ್ಞಿರೇ ಪರಮರ್ಷಯಃ ।। ೩.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಏಳನೇ ಪರ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಾರಿ‍ಚಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಆದಿತ್ಯಾ ವಸವೋ ರುದ್ರಾಃ ಸಾಧ್ಯಾ ವಿಶ್ವೇ ಮರುದ್ಗಣಾಃ। ಭೃಗವೋಽಙ್ಗಿರಸಶ್ಚೈವ ಹ್ಯಷ್ಟೌ ದೇವಗಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩.

ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ಮರ್ತುಗಳು, ಭೃಗುಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಗಿರಸರು—ಈ ಎಂಟು ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಗಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಆದಿತ್ಯಾ ಮರುತೋ ರುದ್ರಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಕಶ್ಯಪಾತ್ಮಜಾಃ। ಸಾಧ್ಯಾಶ್ಚ ವಸವೋ ವಿಶ್ವೇ ಧರ್ಮಪುತ್ರಾಸ್ತ್ರಯೋ ಗಣಾಃ ।। ೩.

ಆದಿತ್ಯರು, ಮರ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರರು ಕಶ್ಯಪನ ಮಗರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದೇವರು ಧರ್ಮನ ಮಕ್ಕಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು.

ಭೃಗೋಸ್ತು ಭಾರ್ಗವೋ ದೇವೋ ಹ್ಯಙ್ಗಿರೋಽಙ್ಗಿರಸಃ ಸುತಃ । ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತೇರೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ ನಿತ್ಯಂ ತೇ ಛನ್ದಜಾಃ ಸುರಾಃ ।। ೩.

ಭೃಗುವಿನಿಂದ ಭಾರ್ಗವ ದೇವತೆ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಆಂಗಿರಸರಿಂದ ಆಂಗಿರಸನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇವರು ಸದಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಏಷ ಸರ್ಗಸ್ತು ಮಾರೀಚೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಃ ಶುಭಃ। ತೇಜಸ್ವೀ ಸಾಮ್ಪ್ರತಸ್ತೇಷಾಮಿನ್ದ್ರೋ ನಾಮ್ನಾ ಮಹಾಬಲಃ ।। ೩.

ಈಗಿರುವ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಮಾರಿ‍ಚಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇವರಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ಇಂದ್ರನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.