ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸುದ್ಯುಮ್ನ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಸ್ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಪೂಜಿತಃ। ಜಗತ್ಪ್ರಿಯೋ ಧರ್ಮ್ಮಶೀಲೋ ಮನೋರ್ವಂಶ ವಿವರ್ದ್ಧನಃ ।। ೨೩.

'ಅವನು ಸುದ್ಯುಮ್ನನೆಂದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ, ಮನುವಿನ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವನಾಗಿ ಗೌರವಪಡುವನು.'

ಮಾನವಃ ಸ ತು ಸುದ್ಯುಮ್ನಃ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಮಗಮತ್ ಪ್ರಭುಃ। ಸಾ ತು ದೇವೀ ವರಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ನಿವೃತ್ತಾ ಪಿತರಂ ಪ್ರತಿ ।। ೨೩.

ಆ ಮನುವಿನ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ದೇವಿ ತನ್ನ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು.

ಬುಧೇನಾನ್ತರಮಾಸಾದ್ಯ ಮೈಥುನಾಯೋಪಮನ್ತ್ರಿತಾ। ಸೋಮಪುತ್ರಾದ್ಬುಧಾಚ್ಚಾಸ್ಯಾ ಐಲೋ ಜಜ್ಞೇ ಪುರೂರವಾಃ ।। ೨೩.

ಬುಧನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನವಾಯಿತು. ಸೋಮಪುತ್ರನಾದ ಬುಧನಿಂದ ಆಕೆಗೆ ಐಲ ವಂಶದ ಪುರೂರವನು ಜನಿಸಿದನು.

ಬುಧಾತ್ ಸಾ ಜನಯಿತ್ವಾ ತು ಸುದ್ಯುಮ್ನಂ ಪುನರಾಗತಾ। ಸುದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಚ ದಾಯಾದಾಸ್ತ್ರಯಃ ಪರಮಧಾರ್ಮ್ಮಿಕಾಃ ।। ೨೩.

ಬುಧನಿಂದ ಸುದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಹೆತ್ತ ಆಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು. ಸುದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ಮೂವರು ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕವಾದ ಸಂತಾನರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಉತ್ಕಲಶ್ಚ ಗಯಶ್ಚೈವ ವಿನತಾಶ್ವಸ್ತಥೈವ ಚ। ಉತ್ಕಲಸ್ಯೋತ್ಕಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರಂ ವಿನತಾಶ್ವಸ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮಮ್ । ದಿಕ್ಷು ವಾತಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇರ್ಗಯಸ್ಯ ತು ಗಯಾ ಪುರೀ ।। ೨೩.

ಅವರು ಉತ್ತಕಲ, ಗಯ ಮತ್ತು ವಿನತಾಶ್ವ. ಉತ್ತಕಲನಿಗೆ ಉತ್ತಕಲ ದೇಶ, ವಿನತಾಶ್ವನಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇಶ, ಗಯನಿಗೆ ಗಯಾ ನಗರ ದೊರಕಿತು.

ಪ್ರವಿಸೃಷ್ಟೇ ಮನೌ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಜಾಃ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ದಿವಾಕರಃ। ದಶಧಾ ತದ್ದಧತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಮಕರೋತ್ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್ ।। ೨೩.

ಆ ಮನುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರೇವ ದಾಯಾದಾನನ್ಯಾನ್ ದಶ ಸಮಾಪ್ನುಯಾತ್। ಕನ್ಯಾಭಾವಾತ್ತು ಸುದ್ಯುಮ್ನೋ ನೈನಂ ಭಾಗಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೩.

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹತ್ತು ಸಂತಾನರು ದೊರೆತರು; ಆದರೆ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಹೆಣ್ಣು ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆ ಭಾಗ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.

ವಸಿಷ್ಠವಚನಾಚ್ಚಾಸೀತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಧರ್ಮರಾಜಸ್ಯ ಸುದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೨೩.

ವಸಿಷ್ಠನ ಮಾತಿನಿಂದ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಎಂಬ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದು ಧರ್ಮರಾಜನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಸುದ್ಯುಮ್ನನ ನಗರ.

ತತ್ ಪುರೂರವಸೇ ಪ್ರಾದಾದ್ರಾಷ್ಠ್ರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಮಾನವೇಭ್ಯೋ ಮಹಾಭಾಗಾ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸೋರ್ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರತಿ। ಮಾನವಃ ಸ ತು ಸುದ್ಯುಮ್ನಃ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಮಗಮತ್ ಪುನಃ ।। ೨೩.

ಆ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಪುರೂರವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಮನುವಂಶದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರು ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಮನುವಿನ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಮತ್ತೆ ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತು ಋಷಯಃ ಪಪ್ರಚ್ಛುಸ್ತದನನ್ತರಮ್ । ಮಾನವಃ ಸ ತು ಸುದ್ಯುಮ್ನಃ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಮಗಮತ್ ಕಥಮ್ ।। ೨೩.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಕೂಡಲೇ ಕೇಳಿದರು: ಮಾನುವಿನ ಮಗನಾದ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಹೇಗೆ ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದನು?

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಪ್ರೋವಾಚ ವಚನಂ ದೇವೀ ಪ್ರಿಯಹೇತೋಃ ಪ್ರಿಯಂ ಪ್ರಿಯಾ । ಸ ಮೇ ಮಮಾಶ್ರಮೇ ದೇವ ಯಃ ಪುಮಾನ್ ಸಂಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯತಿ। ಭವಿಷ್ಯತಿ ಧ್ರುವಂ ನಾರೀ ಸಾ ತುಲ್ಯಾಪ್ಸರಸಾಂ ಶುಭಾ ।। ೨೩.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನಿಗಾಗಿ ಹೀಗೆಂದಳು— 'ಓ ದೇವಾ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಯಾವ ಪುರುಷನು ಬಂದು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸುಂದರವಾದ, ಅಪ್ಸರೆಯರಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಹೆಂಗಸಾಗುತ್ತಾನೆ.'

ತತ್ರ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಪಿಶಾಚಾಃ ಪಶವಶ್ಚ ಯೇ। ಸ್ತ್ರೀಭೂತಾಃ ಸಹ ರುದ್ರೇಣ ಕ್ರೀಡನ್ತ್ಯಪ್ಸರಸೋ ತಥಾ ।। ೨೩.

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಂತುಗಳು ಕೂಡ ರುದ್ರನ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಆಡುವರು.

ಉಮಾವನಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಸ್ತು ಸ ರಾಜಾ ಮೃಗಯಾಂ ಗತಃ। ಸಹ ಪಿಶಾಚೈರ್ಭೂತೈಸ್ತು ರುದ್ರೈಃ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಮಾಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೩.

ಆ ರಾಜನು, ಅಂದರೆ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು, ಉಮಾದವನಿಗೆ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋಗಿ ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದನು.

ತಸ್ಮಾತ್ ಸ ರಾಜಾ ಸುದ್ಯುಮ್ನಃ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಂ ಲಬ್ಧವಾನ್ ಪುನಃ । ಮಹಾದೇವಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಗಾಣಪತ್ಯ ಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೨೩.

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರಾಜ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಮತ್ತೆ ಹೆಂಗಸಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆದರೆ ಮಹಾದೇವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ನಿಸರ್ಗಂ ಮನು ಪುತ್ರಾಣಾಂ ವಿಸ್ತರೇಣ ನಿಬೋಧತ। ಪೃಷಧ್ರೋ ಹಿಸಯಿತ್ವಾ ತು ಗುರೋರ್ಗಾವಮಭಕ್ಷಯತ್ ।। ೨೪.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ಮಾನುವಿನ ಮಕ್ಕಳ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿ. ಪೃಷಧ್ರನು ತನ್ನ ಗುರುದೇವನ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಂದು ಅದರ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿಂದನು.

ಶಾಪಾಚ್ಛೂದ್ರತ್ವಮಾಪನ್ನಶ್ಚ್ಯವನಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಕರೂಷಸ್ಯ ತು ಕಾರೂಷಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋ ಯುದ್ಧದುರ್ಮದಃ ।। ೨೪.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಚ್ಯವನನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ಶೂದ್ರನಾದನು. ಕರೂಷನ ಮಗನಾದ ಕಾರೂಷನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರನಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು.

ಸಹಸ್ರಕ್ಷತ್ರಿಯಗಣವಿಕ್ರಾನ್ತಃ ಸಂಬಭೂವ ಹ। ನಾಭಾಗಾರಿಷ್ಟಪುತ್ರಸ್ತು ವಿದ್ವಾನಾಸೀದ್ಭಲನ್ದನಃ ।। ೨೪.

ಅವನು ಸಾವಿರ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ನಾಭಾಗನ ಮಗನಾದ ಭಲಂದನನು ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದನು.

ಭಲನ್ದನಸ್ಯ ಪುತ್ರೋಽಭೂತ್ ಪ್ರಾಂಶುರ್ನಾಮ ಮಹಾಬಲಃ। ಪ್ರಾಂಶೋರೇಕೋಽಭವತ್ ಪುತ್ರಃ ಪ್ರಜಾನಿರಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ।। ೨೪.

ಭಲಂದನನ ಮಗನು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪ್ರಾಂಶು. ಪ್ರಾಂಶುಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನು ಪ್ರಜಾನಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಪ್ರಜಾನೇರಭವತ್ ಪುತ್ರಃ ಖನಿತ್ರೋ ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋಽಭವಚ್ಛ್ರೀಮಾನ್ ಕ್ಷುಪೋ ನಾಮ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೨೪.

ಪ್ರಜಾನಿಗೆ ಖನಿತ್ರ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನು. ಅವನಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ, ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳ ಕ್ಷುಪ ಎಂಬ ಮಗನು.

ಕ್ಷುಪಸ್ಯ ವಿಂಶಃ ಪುತ್ರಸ್ತು ಪ್ರತಿಮಾ ನ ಬಭೂವ ಹ। ವಿಂಶಪುತ್ರಸ್ತು ಕಲ್ಯಾಣೋ ವಿವಿಂಶೋ ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ ।। ೨೪.

ಕ್ಷುಪನ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಮಗನು ಪ್ರತಿಮಾ. ಪ್ರತಿಮನ ಮಗನು ಧರ್ಮಪರನೂ, ಸದ್ಗುಣಿಯೂ ಆದ ವಿವಿಂಶು.

ವಿವಿಂಶಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಖನಿನೇತ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಕರನ್ಧಮಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇಽಭವತ್ ।। ೨೪.

ವಿವಿಂಶುವ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಖನಿನೇತ್ರ. ಅವನ ಮಗನು ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕರಂಧಮ.

ಕರನ್ಧಮಸುತಶ್ಚಾಪಿ ಆವಿಕ್ಷಿನ್ನಾಮ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಆವಿಕ್ಷಿತೋ ವ್ಯತಿಕ್ರಾಮತ್ ಪಿತರಂ ಗುಣವತ್ತಯಾ ।। ೨೪.

ಕರಂಧಮನ ಮಗನು ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಆವಿಕ್ಷಿ. ಆವಿಕ್ಷಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೀರಿದನು.

ಮರುತ್ತೋ ನಾಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಚಕ್ರವರ್ತ್ತಿಸಮೋ ನೃಪಃ। ಸಂವರ್ತ್ತೇನ ದಿವಂ ನೀತಃ ಸಸುಹೃತ್ ಸಹ ಬಾನ್ಧವೈಃ ।। ೨೪.

ಆವನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಮಾನನೂ ಆದ ಮರುತ್ತನು. ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವತ್ತನಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ವಿವಾದೋಽತ್ರ ಮಹಾನಾಸೀತ್ ಸಂವರ್ತ್ತಸ್ಯ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ। ಋದ್ಧಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತಸ್ಯ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ।। ೨೪.

ಅಲ್ಲಿ ಸಂವತ್ತ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ವಾದವಾಯಿತು. ಯಜ್ಞದ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು.

ಸಂಪರ್ತ್ತೇನ ಹೃತೇ ಯಜ್ಞೇ ಚುಕೋಪ ಸುಭೃಶನ್ತದಾ। ಲೋಕಾನಾಂ ಸ ಹಿ ನಾಶಯ ದೈವತೈರ್ಹಿ ಪ್ರಸಾದಿತಃ ।। ೨೪.

ಸಂವತ್ತನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದರು.

ಮರುತ್ತಶ್ಚಕ್ರವರ್ತ್ತೀ ಸ ನರಿಷ್ಯನ್ತಮವಾಪ್ತವಾನ್। ನರಿಷ್ಯನ್ತಸ್ಯ ದಾಯಾದೋ ರಾಜಾ ದಣ್ಡಧರೋ ದಮಃ ।। ೨೪.

ಆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮರುತ್ತನಿಗೆ ನರಿಷ್ಯಂತ ಎಂಬ ಮಗನು. ನರಿಷ್ಯಂತನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜನು ದಂಡಧರ ಅಥವಾ ದಮ.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ವಿಕ್ರಾನ್ತೋ ರಾಜಾಸೀದ್ರಾಷ್ಟ್ರವರ್ದ್ಧನಃ । ಸುಧೃತೀ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ನರಃ ಸುಧೃತಿನಃ ಸುತಃ ।। ೨೪.

ಅವನ ಮಗನು ಶೂರನೂ, ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ರಾಜನೂ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರವರ್ಧನ. ಅವನ ಮಗನು ಸುಧೃತಿ, ಸುಧೃತಿಯ ಮಗನು ನರ.

ಕೇವಲಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತು ಬನ್ಧುಮಾನ್ ಕೇವಲಾತ್ಮಜಃ। ಅಥ ಬನ್ಧುಮತಃ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ವೇಗವಾನ್ ನೃಪಃ ।। ೨೪.

ಕೇವಲನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗನಿದ್ದನು, ಅವನ ಹೆಸರು ಬಂಧುಮಾನ್. ಬಂಧುಮಾನದ ಮಗನು ಧರ್ಮಪರನೂ ವೇಗಶಾಲಿಯೂ ಆದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು.

ಬುಧೋ ವೇಗವತಃ ಪುತ್ರ ಸ್ತೃಣಬಿನ್ದುರ್ಬುಧಾತ್ಮಜಃ। ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ರಾಜಾ ತೃತೀಯೇ ಸಂಬಭೂವ ಹ ।। ೨೪.

ವೇಗವತ್ತಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಬುಧನು ಜನಿಸಿದನು. ಬುಧನಿಗೆ ತೃಣಬಿಂದು ಎಂಬ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ತೃತೀಯ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಜನಾದನು.