ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಸೂತ ತಪಸಾ ಸಾ ತು ಮನುಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ವಿವಸ್ವತಃ। ಯಮೌ ಪುನರಸೂತಾಸೌ ಯಮಞ್ಚ ಯಮುನಾಞ್ಚ ಹ ।। ೨೨.

ಅವಳು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿವಸ್ವಂತನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಮನುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಮತ್ತೆ ಅವಳು ಜೋಡಿಗಳಾದ ಯಮ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆತ್ತಳು.

ಸಾ ತು ಗತ್ವಾ ಕುರೂನ್ ದೇವೀ ವಡವಾರೂಪಧಾರಿಣೀ। ಸವಿತುಶ್ಚಾಶ್ವರೂಪಸ್ಯ ನಾಸಿಕಾಭ್ಯಾಂ ತು ತೌ ಸ್ಮೃತೌ ।। ೨೨.

ಆ ದೇವಿ ಕುದುರೆ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕುರು ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಳು; ಕುದುರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸವಿತೃನ ಮೂಗಿನಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಹುಟ್ಟಿದರೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸೂತ ಸಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ತ್ವನ್ತರಿಕ್ಷೇಽಶ್ವಿನೌ ಕಿಲ। ನಾಸತ್ಯಞ್ಚೈವ ದಸ್ರಞ್ಚ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ಯಾತ್ಮಜಾವುಭೌ ।। ೨೨.

ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು—ನಾಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಸ್ರ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರೂ ಮಾರ್ತಾಂಡನ ಮಕ್ಕಳು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ।। ಕಸ್ಮಾನ್ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡ ಇತ್ಯೇಷ ವಿವಸ್ವಾನುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ। ಕಿಮರ್ಥಂ ಸಾಽಶ್ವರೂಪಾ ವೈ ನಾಸಿಕಾಭ್ಯಾಮಸೂಯತ। ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಸ್ತತ್ತ್ವಂ ವಿಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೨೨.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ವಿವಸ್ವಂತನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಏಕೆ ಮಾರ್ತಾಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? ಅವಳು ಕುದುರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ನಾವು ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಚಿರೋತ್ಪನ್ನಮತಿರ್ಭಿನ್ನಮಣ್ಡಂ ತ್ವಷ್ಟ್ರಾ ವಿದಾರಿತಮ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗರ್ಭವಧಾದ್ಭೀತಃ ಕಶ್ಯಪೋ ದುಃಶಿತೋಽಭವತ್ ।। ೨೨.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಇದ್ದ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತ್ವಷ್ಟೃನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿದಾಗ, ಗರ್ಭವಧನನ್ನು ನೋಡಿ ಕಶ್ಯಪನು ಭಯದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದನು.

ಅಣ್ಡೇ ದ್ವಿಧಾಕೃತೇ ತ್ವಣ್ಡಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವಷ್ಟಾರಮಬ್ರವೀತ್। ನೈತದಣ್ಡಂ ಭವಾನ್ನೂನಂ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ತ್ವಂ ಭವಾನಘ ।। ೨೨.

ಮೊಟ್ಟೆ ಎರಡು ಭಾಗವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ತ್ವಷ್ಟೃನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಇದು ನಿಜವಾದ ಮೊಟ್ಟೆ ಅಲ್ಲ; ನೀನು ಮಾರ್ತಾಂಡ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೆ.'

ನ ಖಲ್ವಯಂ ಮೃತೋಽಣ್ಡೇ ಚ ಇತಿ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಪಿತಾಽಬ್ರವೀತ್। ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನಾಮಾನ್ವರ್ಥಮುದಾಹರತ್ ।। ೨೨.

'ಇವನೂ ಮೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ತವನು ಅಲ್ಲ' ಎಂದು ತಂದೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದರು. ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇಟ್ಟರು.

ಯನ್ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡೋ ಭವೇತ್ಯುಕ್ತಃ ಪಿತ್ರಾಽಣ್ಡೇ ವೈ ದ್ವಿಧಾ ಕೃತೇ। ತಸ್ಮಾದ್ವಿವಸ್ವಾನ್ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಃ ಪುರಾಣಜ್ಞೈರ್ವಿಭಾಷ್ಯತೇ ।। ೨೨.

ತಂದೆ ಮೊಟ್ಟೆ ಎರಡು ಭಾಗವಾದಾಗ 'ನೀನು ಮಾರ್ತಾಂಡ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ, ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವಸ್ವಂತನನ್ನು ಮಾರ್ತಾಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತತಃ ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ಯ ವಿವಸ್ವತಃ। ವಿಜಜ್ಞೇ ಸವಿತುಃ ಸಂಜ್ಞಾಭಾರ್ಯಾಯಾನ್ತು ತ್ರಯಂ ಪುರಾ ।। ೨೨.

ಈಗ ನಾನು ಮಾರ್ತಾಂಡನಾದ ವಿವಸ್ವಂತನ ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ, ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಸವಿತೃನ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು.

ಮನುರ್ಯವೀಯಾನ್ ಸಾವರ್ಣಿಃ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಞ್ಚ ತಥಾಶ್ವಿನೌ। ಶನೈಶ್ಚರಶ್ಚ ಸಪ್ತೈತೇ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ಯಾತ್ಮಜಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೨.

ಮನುವು, ಅವನ ಕಿರಿಯನಾದ ಸಾವರ್ಣಿ, ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಶನೈಶ್ಚರ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮಾರ್ತಾಂಡನ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದು ನೆನಪಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವಿವಸ್ವಾನ್ ಕಶ್ಯಪಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ದಾಕ್ಷಾಯಣ್ಯಾಂ ಮಹಾಯಶಾಃ। ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಽಭವತ್ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೀ ಮಹಾದೇವೀ ವಿವಸ್ವತಃ। ಸುರೇಣುರಿತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಪುನಃ ಸಂಜ್ಞೇತಿ ವಿಶ್ರುತಾ ।। ೨೨.

ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ವಿವಸ್ವಂತನು ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನ ಪತ್ನಿ ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮಗಳು, ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಹಾದೇವಿ, ಸುರೇಣು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು, ನಂತರ ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.

ಸಾ ತು ಭಾರ್ಯಾ ಭಗವತೋ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ಯಾತಿತೇಜಸಃ। ನಾತುಷ್ಯದ್ಭರ್ತೃರೂಪೇಣ ರೂಪಯೌವನಶಾಲಿನೀ ।। ೨೨.

ಅವಳು ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ತಾಂಡನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಗಂಡನ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಆದಿತ್ಯಸ್ಯ ಹಿ ತದ್ರೂಪಂ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ಯ ಹಿ ತೇಜಸಾ। ಗೋತ್ರೇಷು ಪ್ರತಿರುದ್ಧಂ ವೈ ನಾತಿ ಕಾನ್ತಮಿವಾಭವತ್ ।। ೨೨.

ಆದಿತ್ಯನಾದ ಮಾರ್ತಾಂಡನ ರೂಪವು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ನ ಖಲ್ವಯಂ ಮೃತೋ ಹ್ಯಣ್ಡೇ ಇತಿ ಸ್ನೇಹಾತ್ತಮಬ್ರವೀತ್ । ಅಜ್ಞಾನಃ ಕಶ್ಯಪಃ ಸ್ನೇಹಾನ್ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡ ಇತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ ।। ೨೨.

'ಇವನೂ ಮೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ತವನು ಅಲ್ಲ' ಎಂದು ತಂದೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದರು; ಕಶ್ಯಪನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮಾರ್ತಾಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ತೇಜಸ್ತ್ವಭ್ಯಧಿಕಂ ತಸ್ಯ ನಿತ್ಯಮೇವ ವಿವಸ್ವತಃ। ಯೇನಾಪಿ ತಾಪಯಾಮಾಸ ತ್ರೀಲ್ಲೋಁಕಾನ್ ಕಶ್ಯಪಾತ್ಮಜಃ ।। ೨೨.

ವಿವಸ್ವಂತನ ತೇಜಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತು; ಅದರಿಂದ ಕಶ್ಯಪನ ಮಗನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸುಡಲು ಕಾರಣನಾದನು.

ತ್ರೀಣ್ಯಪತ್ಯಾನಿ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಂ ಜನಯಾಮಾಸ ವೈ ರವಿಃ । ದ್ವೌ ಸುತೌ ತು ಮಹಾವೀರ್ಯೌ ಕನ್ಯಾಂ ಕಾಲಿನ್ದಿಮೇವ ಚ ।। ೨೨.

ರವಿ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತನು: ಇಬ್ಬರು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಗಳು, ಕಾಲಿಂದಿ.

ಮನುರ್ವಿವಸ್ವತೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಶ್ರಾದ್ಧದೇವಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ತತೋ ಯಮೋ ಯಮೀ ಚೈವ ಯಮಜೌ ಸಂಬಭೂವತುಃ ।। ೨೨.

ವಿವಸ್ವಂತನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಮನುವು, ಶ್ರಾದ್ಧದೇವ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ; ನಂತರ ಯಮ ಮತ್ತು ಯಮೀ ಎಂಬ ಜೋಡಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಶಾನ್ತವರ್ಣನ್ತು ತದ್ರೂಪಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಂಜ್ಞಾ ವಿವಸ್ವತಃ। ಅಸಹನ್ತೀ ಸ್ವಕಾಂ ಜಾಯಾಂ ಸವರ್ಣಾಂ ನಿರ್ಮಮೇ ಪುನಃ ।। ೨೨.

ಶಾಂತವಾದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ವಿವಸ್ವತ್ ಹಿತ್ತಿಹೋಗಿದ್ದನು; ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಸಹನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸವರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಮಹೀಮಯೀ ತು ಸಾ ನಾರೀ ತಸ್ಯಾಶ್ಛಾಯಾಸಮುದ್ಗತಾ। ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಪ್ರಯತಾ ಭೂತ್ವಾ ಪುನಃ ಸಂಜ್ಞಾಮಭಾಷತ ।। ೨೨.

ಅವಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆ, ತನ್ನ ನೆರಳಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಳು; ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

ವದಸ್ವ ಕಿಂ ಮಯಾ ಕಾರ್ಯಂ ಸಾ ಸಂಜ್ಞಾ ತಾಮಥಾಬ್ರವೀತ್। ಅಹಂ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಭದ್ರನ್ತೇ ಸ್ವಮೇವ ಭವನಂ ಪಿತುಃ ।। ೨೨.

“ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. ಸಂಜ್ಞೆ ಆಕೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: “ನೀನು ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡು, ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.”

ತ್ವಯೇಹ ಭವನೇ ಮಹ್ಯಂ ವಸ್ತವ್ಯಂ ನಿರ್ವಿಶಙ್ಕಯಾ। ಇಮೌ ಚ ಬಾಲಕೌ ಮಹ್ಯಂ ಕನ್ಯಾ ಚ ವರವರ್ಣಿನೀ ।। ೨೨.

ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕು; ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳೂ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸುಂದರವಾದ ಮಗಳು ನಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.

ಭರ್ತ್ರೇ ವೈ ನೈವಮಾಖ್ಯೇಯಮಿದಂ ಭಗವತೇ ತ್ವಯಾ। ಏವಮುಕ್ತಾಬ್ರವೀತ್ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಃ ಪಾರ್ಥಿವೀ ತು ಸಾ ।। ೨೨.

ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನನ್ನ ಪತಿಯಿಗೆ ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದ ಮಹಿಳೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

ಆಕಾಶಗ್ರಹಣಾದ್ದೇವಿ ಆಶಯಂ ನೈವ ಕರ್ಹಿಚಿತ್। ಆಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಮತಂ ತುಭ್ಯಂ ಗಚ್ಛ ದೇವಿ ಸ್ವಮಾಲಯಮ್ ।। ೨೨.

ದೇವಿಗೆ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇವಿಗೆ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು.

ಸಮಾಧಾಯ ಚ ತಾಂ ಸಂಜ್ಞಾ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತಾ ತಯಾ ಚ ಸಾ। ತ್ವಷ್ಟುಃ ಸಮೀಪಮಗಮದ್ವ್ರೀಡಿತೇವ ತಪಸ್ವಿನೀ ।। ೨೨.

ಹೀಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಂಜ್ಞೆ, ಆಕೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ತ್ವಷ್ಟೃ ಎಂಬ ತಪಸ್ವಿಯ ಬಳಿಗೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಹೋಗಿದಳು.

ಪಿತಾ ತಾಮಾಗತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಂಜ್ಞಾಮಥಾಬ್ರವೀತ್। ಭರ್ತುಃ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಮಾ ಜುಗುಪ್ಸ ದಿವಾಕರಮ್ ।। ೨೨.

ತಂದೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು; ದಿವಾಕರನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಡ.'

ಸೈವಮುಕ್ತಾ ತದಾ ಪಿತ್ರಾ ನಿಯುಕ್ತಾ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ। ವರ್ಷಾಣಾನ್ತು ಸಹಸ್ರಂ ವೈ ವಸತಿ ಸ್ಮ ಪಿತುರ್ಗೃಹೇ ।। ೨೨.

ಹೀಗೆ ತಂದೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೂಚನೆ ಪಡೆದ ಸಂಜ್ಞೆ, ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ವಾಸವಿತ್ತು.

ಭರ್ತುಃ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ನಿಯುಕ್ತಾ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ। ಅಗಮದ್ವಡವಾ ಭೂತ್ವಾಚ್ಛಾದ್ಯ ರೂಪಮನಿನ್ದಿತಾ। ಉತ್ತರಾನ್ ಸಾ ಕುರೂನ್ ಗತ್ವಾ ತೃಣಾನ್ಯಥ ಚಚಾರ ಸಾ ।। ೨೨.

ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು ಎಂದು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳಿದ ತಂದೆಗೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕುದುರೆಯಾಗಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ತಿಂದು ಬದುಕಿದಳು.

ದ್ವಿತೀಯಾಯಾನ್ತು ಸಂಜ್ಞಾಯಾಂ ಸಂಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಚಿನ್ತ್ಯತಾಮ್। ಆದಿತ್ಯೋ ಜನಯಾಮಾಸ ಪುತ್ರಾವಾದಿತ್ಯವರ್ಚಸೌ ।। ೨೨.

ಎರಡನೇ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಆದಿತ್ಯನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.

ಪೂರ್ವಜಸ್ಯ ಮನೋಸ್ತುಲ್ಯೌ ಸಾದೃಶ್ಯೇನ ತು ತೌ ಪ್ರಭೂ । ಶ್ರುತಶ್ರವಂ ತು ಧರ್ಮ್ಮಜ್ಞಂ ಶ್ರುತಕರ್ಮ್ಮಾಣಮೇವ ಚ ।। ೨೨.

ಅವರು ಹಿರಿಯ ಮನುವಿನಂತೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರು; ಒಬ್ಬನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶ್ರುತಶ್ರವಸ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಶ್ರುತಕರ್ಮ.