ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದೇವಾಸ್ತ್ವೇತಾನ್ ಯಜನ್ತೇ ವೈ ಸರ್ವೇಷ್ವೇತೇಷ್ವವಸ್ಥಿತಾಃ। ಆಶ್ರಮಾಸ್ತು ಯಜನ್ತ್ಯೇತಾಂಶ್ಚತ್ವಾರಸ್ತು ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೨೧.

ದೇವತೆಗಳು ಈ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಇವರಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳವರು ಕೂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಣಾಶ್ಚಾಪಿ ಯಜನ್ತ್ಯೇತಾಂಶ್ಚತ್ವಾರಸ್ತು ಯಥಾವಿಧಿ। ತಥಾ ಸಙ್ಕರಜಾತಾಶ್ಚ ಮ್ಲೇಚ್ಛಾಶ್ಚೈವ ಯಜನ್ತಿ ವೈ ।। ೨೧.

ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳವರು ಕೂಡಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಕರಜಾತಿಯವರು ಮತ್ತು ಮ್ಲೇಛರೂ ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪಿತೄಂಶ್ಚ ಯೋ ಯಜೇದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಿತರಃ ಪೂಜಯನ್ತಿ ತಮ್। ಪಿತರಃ ಪುಷ್ಠಿಕಾಮಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಕಾಮಸ್ಯ ವಾ ಪುನಃ। ಪುಷ್ಠಿಂ ಪ್ರಜಾಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಂ ಚ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ ಪಿತಾಮಹಾಃ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪಿತೃಗಳು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪುಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪಿತಾಮಹರು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನೂ, ಸಂತಾನವನ್ನೂ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಕಾರ್ಯಾದಪಿ ಸೂನೋಃ ಪಿತೃಕಾರ್ಯಂ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ। ದೇವತಾನಾಂ ಹಿ ಪಿತರಃ ಪೂರ್ವಮಾಪ್ಯಾಯನಂ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೨೧.

ಮಗನು ತಂದೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯ, ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದು. ಏಕೆಂದರೆ ಪಿತೃಗಳು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ನ ಹಿ ಯೋಗಗತಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಪರಾ ಗತಿಃ। ತಪಸಾ ವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟೇನ ದೃಶ್ಯತೇ ಮಾಂಸಚಕ್ಷುಷಾ ।। ೨೧.

ಯೋಗದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನಾಗಲಿ, ಪಿತೃಗಳ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಆಗಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವೇಷಾಂ ರಾಜತಂ ಪಾತ್ರಮಥವಾ ರಜತಾನ್ವಿತಮ್। ಪಾವನಂ ಹ್ಯುತ್ತಮಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ದೇವಾನಾಂ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ।। ೨೧.

ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರವೋ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪಾತ್ರವೋ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೂ ಪವಿತ್ರವೂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯೇಷಾಂ ದಾಸ್ಯನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಬಾನ್ಧವಾ ನಾಮಗೋತ್ರತಃ। ಭೂಮೌ ಕುಶೋತ್ತರಾಯಾಞ್ಚ ಅಪಸವ್ಯವಿಧಾನತಃ ।। ೨೧.

ಯಾರ ಪೋಷಕರು, ಬಂಧುಗಳು ಅವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗೋತ್ರದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಶದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವತ್ರ ವರ್ತ್ತಮಾನಾಸ್ತೇ ಪಿಣ್ಡಾಃ ಪ್ರೀಣನ್ತಿ ವೈ ಪಿತೄನ್। ಯದಾಹಾರೋ ಭವೇಜ್ಜನ್ತುರಾಹಾರಃ ಸೋಽಸ್ಯ ಜಾಯತೇ ।। ೨೧.

ಯಾವೆಡೆ ಆ ಪಿಂಡಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುವರು. ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಯಾವ ಆಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಅವನ ಪೋಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಗೋಷ್ಠೇ ಪ್ರನಷ್ಟಾಂ ವೈ ವತ್ಸೋ ವಿನ್ದತಿ ಮಾತರಮ್ । ತಥಾ ತಂ ನಯತೇ ಮನ್ತ್ರೋ ಜನ್ತುರ್ಯತ್ರಾವತಿಷ್ಠತೇ ।। ೨೧.

ಹಸುವಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಹಸುವಿನ ಮಗಳನ್ನು ಎಂತಹುದಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಂತ್ರವು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಅದು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಮಾನ ಗೋತ್ರಂ ಚ ಮನ್ತ್ರಶ್ಚ ದತ್ತಮನ್ನಂ ನಯನ್ತಿ ತಮ್। ಅಪಿ ಯೋನಿಶತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಂ ಸ್ತೃಪ್ತಿಸ್ತಾನನುಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೧.

ಮಾನ, ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರ, ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅನ್ನವೂ, ಆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತವೆ. ನೂರು ಜನ್ಮಗಳಾದರೂ ಆ ತೃಪ್ತಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಏವಮೇಷಾ ಸ್ಥಿತಾ ಸಂಸ್ಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ । ಪಿತೄಣಾಮಾದಿಸರ್ಗಸ್ತು ಲೋಕಾನಾಮಕ್ಷಯಾರ್ಥಿನಾಮ್ ।। ೨೧.

ಈ ರೀತಿ ಪಿತೃಗಳ ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು, ಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಲೋಕಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ಪಿತರೋ ದೇವಾ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರಃ ಪುನಃ। ದೌಹಿತ್ರಾ ಯಜಮಾನಾಶ್ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಾಶ್ಚೈವ ಮಯಾಽನಘಾಃ ।। ೨೧.

ಹೀಗಾಗಿ ಪಿತೃಗಳು ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಪಿತೃಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಯಜಮಾನರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಪಾಪರಹಿತರೆ.

ಲೋಕಾ ದುಹಿತರಶ್ಚೈವ ದೌಹಿತ್ರಾಶ್ಚ ಸುತಾಸ್ತಥಾ। ದಾನಾನಿ ಸಹ ಶೌಚೇನ ತೀರ್ಥಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ ।। ೨೧.

ಲೋಕಗಳು, ಪುತ್ರಿಯರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಪುತ್ರರು, ದಾನಗಳು, ಶೌಚ, ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಕ್ಷಯತ್ವಂ ದ್ವಿಜಾಶ್ಚೈವ ಯಾಯಾವರವಿಧಿಸ್ತಥಾ । ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸರ್ವಂ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಯಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಽಬ್ರವೀತ್ ಪುರಾ ।। ೨೧.

ಅಕ್ಷಯತ್ವ, ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಯಾಯಾವರ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ।। ಇತ್ಯೇತದಙ್ಗಿರಾಃ ಪ್ರಾಹ ಋಷೀಣಾಂ ಶ್ರೃಣ್ವತಾಂ ತದಾ। ಪೃಷ್ಟಸ್ತು ಸಂಶಯಂ ಸರ್ವಂ ಪಿತೄಣಾಂ ಪ್ರಾಹ ಸಂಸದಿ ।। ೨೧.

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: ಆಂಗಿರಸನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವರಿಸಿದನು; ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನೂ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದನು.

ಸತ್ರೇ ವೈ ವಿತತೇ ಪೂರ್ವಂ ತದಾ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಿಕೇ । ಯಸ್ಮಿನ್ ಗೃಹಪತಿರ್ಹ್ಯಾಸೀದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ವೈ ದೇವತಾ ಪ್ರಭುಃ ।। ೨೧.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಗೃಹಸ್ಥನು ಇದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದನು.

ಸಂವತ್ಸರಶತಾನ್ಯಂ ಚ ತತ್ರೋಪೇತಾ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ। ಶ್ಲೋಕಾಶ್ಚಾತ್ರ ಪುರಾ ಗೀತಾ ಋಷಿಭಿರ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಭಿಃ ।। ೨೧.

ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಋಷಿಗಳು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ದೀಕ್ಷಿತಸ್ಯ ತದಾ ಸತ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮಾತ್ಮನಃ। ತತ್ರೈವ ಜಾತಮತ್ಯುಗ್ರಂ ಪಿತೄಣಾಮಕ್ಷಯಾರ್ಥಿನಾ। ಲೋಕಾನಾಂ ಚ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪರಮೇಷ್ಟಿನಾ ।। ೨೧.

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷಯತ್ವದ ಭಾರಿ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

ಸೂತ ಉವಾಚ।। ಏವಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ಪೂರ್ವಂ ಪೃಷ್ಟಃ ಪುತ್ರ್ತ್ರೇಣ ಧೀಮತಾ। ಪ್ರೋವಾಚ ಪಿತೃವಂಶನ್ತು ಯತ್ತದ್ವೈಸಮುದಾಹೃತಮ್ । ಅತ ಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವರುಣಸ್ಯ ನಿಬೋಧತ ।। ೨೧.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪುತ್ರನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಪಿತೃವಂಶವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಈಗ ನಾನು ಮುಂದಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ವರಣನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಋಷಯಶ್ಚೈವಮುಕ್ತಾಸ್ತು ಪರಂ ಹರ್ಷಮುಪಾಗತಾಃ। ಪರಂ ಶುಶ್ರೂಷವೋ ಭೂಯಃ ಪಪ್ರಚ್ಛುಸ್ತದನನ್ತರಮ್ ।। ೨೨.

ಋಷಿಗಳು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಳಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿಯೇ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.

ಋಷಯ ಊಚುಃ ।। ವಂಶಾನಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ರಾಜ್ಞಾಞ್ಚಾಮಿತತೇಜಸಾಮ್। ಸ್ಥಿತಿಞ್ಚೈಷಾಂ ಪ್ರಭಾವಞ್ಚ ಬ್ರೂಹಿ ನಃ ಪರಿಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೨೨.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ವಂಶಗಳನ್ನೂ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ರಾಜರನ್ನೂ, ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತಃ ಸೂತಸ್ತಥಾಽಸೌ ಲೋಮಹರ್ಷಣಃ। ಶುಶ್ರೂಷಾಮುತ್ತರಾಖ್ಯಾನೇ ಋಷೀಣಾಂ ವಾಕ್ಯಕೋವಿದಃ ।। ೨೨.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸೂತ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಮುಂದಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಆಖ್ಯಾನಕುಶಲೋ ಭೂಯಃ ಪರಂ ವಾಕ್ಯಮುವಾಚ ಹ । ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೋಧಸ್ವ ಋಷಿರಾಹ ಯಥಾ ಮಮ ।। ೨೨.

ಕಥೆ ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, 'ಮಹರ್ಷಿಯವರು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದರೋ, ಅದನ್ನು ನೀನು ಗಮನಿಸು' ಎಂದನು.

ವಂಶಾನಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ರಾಜ್ಞಾಞ್ಚಾಮಿತತೇಜಸಾಮ್। ಸ್ಥಿತಿಂ ಚೈಷಾಂ ಪ್ರಭಾವಞ್ಚ ಬ್ರುವತೋ ಮೇ ನಿಬೇಧತ ।। ೨೨.

ನಾನು ಈಗ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು, ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ರಾಜರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿ.

ವರುಣಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಸಾಮುದ್ರೀ ಶುನೋದೇವೀತ್ಯುದಾಹೃತಾ । ತಸ್ಯಾಃ ಪುತ್ರೌ ಕಲಿರ್ವೈದ್ಯಃ ಸುತಾ ಚ ಸುರಸುನ್ದರೀ ।। ೨೨.

ವರಣನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಾಂಮುದ್ರಿ, ಶುನೋದೇವಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು, ಅವಳಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು - ಕಲಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿ ಪುತ್ರಿ - ಸುರಸುಂದರಿ.

ಕಲಿ ಪುತ್ರೌ ಮಹಾವೀರ್ಯೌ ಜಯಶ್ಚ ವಿಜಯಶ್ಚ ಹ। ವೈದ್ಯಪುತ್ರೌ ಘೃಣಿಶ್ಚೈವ ಮುನಿಶ್ಚೈವ ಮಹಾಬಲೌ ।। ೨೨.

ಕಲಿಯ ಮಗರಾದ ಜಯ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ವೈದ್ಯನ ಮಗರಾದ ಘೃಣಿ ಮತ್ತು ಮುನಿ ಕೂಡ ಬಹಳ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.

ಪ್ರಜಾನಾಮತ್ತುಕಾಮಾನಾಮನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಭಕ್ಷಿಣೌ। ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ತಾವನ್ಯೋನ್ಯಂ ವಿನಾಶಂ ಸಮವಾಪತುಃ ।। ೨೨.

ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿನ್ನಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ತಿಂದು ಕೊನೆಗೆ ನಾಶವಾಗಿದರು.

ಕಲಿಃ ಸುರಾಯಾಂ ಸಞ್ಜಜ್ಞೇ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಮದಃ ಸ್ಮೃತಃ । ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೀ ಹಿಂಸಾ ಕಲೇರ್ಭಾರ್ಯ್ಯಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಯಾ ನಿಕೃತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೨೨.

ಕಲಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನ ಮಗನಿಗೆ ಮದ ಎನ್ನುವರು. ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರಿ, ಅವಳ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಹಿಂಸಾ ಎಂದು ನೆನಪಾಗುವ ನಿಕೃತಿ.

ಅಸೂತಾನ್ಯಾನ್ ಕಲೇಃ ಪುತ್ರಾಂಶ್ಚತುರಃ ಪುರುಷಾದಕಾನ್। ನಾಕಂ ವಿಘ್ನಂ ಚ ವಿಖ್ಯಾತಂ ಸದ್ರಮಂ ವಿಧಮನ್ತಥಾ ।। ೨೨.

ಅವಳು ಕಲಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ವರು ಪುರುಷಭಕ್ಷಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು: ನಾಕ, ವಿಘ್ನ, ಸದ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿಧಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.