ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಭ್ರಶ್ಯತೇ ಸತ್ಫಲಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ದಾತಾ ಯಸ್ಯ ತು ಬಾಲಿಶಃ। ಯೋ ವೇಷ್ಟಿತಶಿರಾ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಯೋ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ದಕ್ಷಿಣಾಮುಖಃ ।। ೨೧.

ಆದ್ದರಿಂದ, ದಾನಿ ಮೂಢನಾದರೆ ಸತ್ಪಲ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ತಲೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡಿದರೂ ಫಲವಿಲ್ಲ.

ಸೋಪಾನತ್ಕಶ್ಚ ಯೋ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಯಚ್ಚ ದದ್ಯಾತ್ತಿರಸ್ಕೃತಮ್ । ಸರ್ವಂ ತದಸುರೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭಾಗಮಕಲ್ಪಯತ್ ।। ೨೧.

ಚಪ್ಪಲಿ ಧರಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡುವವ, ಅಥವಾ ಅವಮಾನದಿಂದ ದಾನ ಮಾಡುವವ— ಇವರೆಲ್ಲರ ದಾನವನ್ನು ಅಸುರಾಧಿಪತಿ ತನ್ನ ಪಾಲಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ವಾನಶ್ಚ ಯಾತುಧಾನಾಶ್ಚ ನಾವೇಕ್ಷೇರನ್ ಕಥಞ್ಚನ। ತಸ್ಮಾತ್ಪರಿವೃತಿಂ ದದ್ಯಾತ್ತಿಲೈಶ್ಚಾನ್ವವಕೀರಯನ್ ।। ೨೧.

ನಾಯಿ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಯಾವಾಗಲೂ (ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು) ನೋಡಬಾರದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಳ್ಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿ ರಕ್ಷಾ ವಲಯ ಮಾಡಬೇಕು.

ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ತಿಲಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಶುನಾಂ ಪರಿವೃತಿಸ್ತಥಾ। ದರ್ಶನಾತ್ಸೂಕರೋ ಹನ್ತಿ ಪಕ್ಷಪಾತೇನ ಕುಕ್ಕುಟಃ ।। ೨೧.

ಎಳ್ಳು ರಾಕ್ಷಸರದ್ದು, ರಕ್ಷಾ ವಲಯ ನಾಯಿ ಗಳದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನೋಡಿದರೆ ಹಂದಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕೋಳಿ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಜಸ್ವಲಾನುಸ್ಪರ್ಶೇನ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಯಶ್ಚ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ। ಯಸ್ಯ ಮಿತ್ರಪ್ರದೇ ಯಾನಿ ಶ್ರಾದ್ಧಾನಿ ಚ ಹವೀಂಷಿ ಚ। ನ ಪ್ರೀಣಾತಿ ಪಿತೄನ್ ದೇವಾನ್ ಸ್ವರ್ಗಂ ನ ಚ ಸ ಗಚ್ಛತಿ ।। ೨೧.

ರಜಸ್ವಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೊಟ್ಟ ದಾನದಿಂದ, ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತನ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಅಥವಾ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗವೂ ಸಿಗದು.

ನದೀತೀರೇಷು ರಮ್ಯೇಷು ಸರಿತ್ಸು ಚ ಸರಸ್ಸು ಚ। ವಿವಿಕ್ತೇಷು ಚ ಪ್ರೀಯನ್ತೇ ದತ್ತೇನೇಹ ಪಿತಾಮಹಾಃ ।। ೨೧.

ನದಿಯ ತೀರ, ಹರಿವ ನೀರು, ಸರೋವರಗಳು, ಹಂಗು ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ದಾನದಿಂದ ಪಿತಾಮಹರು ಸಂತೋಷಪಡುವರು.

ನ ಚಾಶ್ರುಂ ಪಾತಯೇಜ್ಜಾತು ನ ಯುಕ್ತೋ ವಾಚಮೀರಯೇತ್। ನ ಚ ಕುರ್ವೀತ ಭುಞ್ಜಾನೋ ಹ್ಯನ್ಯೋಽನ್ಯಂ ಮತ್ಸರಸ್ತದಾ ।। ೨೧.

ಯಾವಾಗಲೂ ಅಳಬಾರದು, ತಪ್ಪು ಮಾತು ಆಡಬಾರದು, ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಪರಸ್ಪರ ಈರ್ಷೆ ಇರಬಾರದು.

ಅಪಸವ್ಯೇ ಕೃತೇ ತೇನ ವಿಧಿವದ್ದರ್ಭಪಾಣಿನಾ । ಪಿತ್ರ್ಯಮಾನಿಧನಂ ಕಾರ್ಯಮೇವಂ ಪ್ರೀಣಾತಿ ವೈ ಪಿತೄನ್ ।। ೨೧.

ಎಡಬದಿಯಿಂದ ಧರ್ಭಾ ಹಿಡಿದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯವಾದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಅನುಮತ್ಯಾದಿತೋ ವಿಪ್ರಾನಗ್ನೌ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾವಿಧಿ। ಪಿತೄಣಾಂ ನಿರ್ವ್ವಪೇದ್ಭೂಮೌ ಶೂರ್ಪೇ ವಾ ದರ್ಭಸಂಸ್ತರೇ ।। ೨೧.

ಅನುಮತಿ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಚಕ್ಕುಲಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಧರ್ಭಾ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷಸ್ಯ ಪೂರ್ವ್ವಾಹ್ನೇ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ। ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷೇಽಪರಾಹ್ನೇ ತು ರೌಹಿಣಂ ನ ವಿಲಙ್ಘಯೇತ್ ।। ೨೧.

ಪಾಂಡವ ಪಕ್ಷದ ಮುಂಜಾನೆ ವಿವೇಕಿಯು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ನಿಯಮವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯಬಾರದು.

ಏವಮೇತೇ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಮಹಾ ಯೋಗಾ ಮಹೌಜಸಃ। ಸದಾ ವೈ ಪಿತರಃ ಪೂಜ್ಯಾ ದ್ರಷ್ಟಾರೋ ದೇಶಕಾಲಯೋಃ ।। ೨೧.

ಈ ಮಹಾತ್ಮರು, ಮಹಾಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು, ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿತೃಗಳಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವವರು; ಅವರು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿಯುವವರು.

ಪಿತೃಭಕ್ತಿರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಯೋಗಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತ್ಯನುತ್ತಮಮ್। ಧ್ಯಾನೇನ ಮೋಕ್ಷಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಹಿತ್ವಾ ಕರ್ಮ ಶುಭಾಶುಭಮ್ ।। ೨೧.

ಆದ್ದರಿಂದ ಪಿತೃಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು; ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಯಜ್ಞಹೇತೋರ್ಯದುದ್ಧೃತ್ಯ ಮೋಹಯಿತ್ವಾ ಜಗತ್ತದಾ। ಗುಹಾಯಾಂ ನಿಹತಂ ಯೋಗಂ ಕಶ್ಯಪೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।। ೨೧.

ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಕಶ್ಯಪನು ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ರಹಸ್ಯ ಯೋಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದನು.

ಅಮೃತಂ ಗುಹ್ಯಮೃದ್ಧೃತ್ಯ ಯೋಗಂ ಯೋಗವಿದಾಂ ವರ। ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸನತ್ಕುಮಾರೇಣ ಮಹತ್ತದ್ಧರ್ಮ್ಮಶಾಶ್ವತಮ್ ।। ೨೧.

ಅಮೃತರೂಪವಾದ ರಹಸ್ಯ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ಯೋಗಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಈ ಮಹಾ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

ದೇವಾನಾಂ ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಮೃಷೀಣಾಂ ಚ ಪರಾಯಣಮ್। ಪಿತೃಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಪಿತೃಭಕ್ತೈಶ್ಚ ನಿತ್ಯಶಃ ।। ೨೧.

ಇದು ದೇವತೆಗಳ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಪರಮ ಗಮ್ಯ; ಪಿತೃಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶ್ರಮದಿಂದ, ಪಿತೃಭಕ್ತರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಞ್ಚ ಯೋಗಂ ಸಮಾಸೇನ ಪಿತೃಭಕ್ತಸ್ತು ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ। ಪ್ರಯತ್ನಾತ್ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ತತ್ರ ಸರ್ವಮೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೧.

ಆ ಯೋಗವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪಿತೃಭಕ್ತನು ಶ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ಯಸ್ಮೈ ಶ್ರಾದ್ಧಾನಿ ದೇಯಾನಿ ಯಚ್ಚ ದತ್ತಂ ಮಹಾಫಲಮ್। ಯೇಷು ವಾಪ್ಯಕ್ಷಯಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ತೀರ್ಥಷು ಚ ನದೀಷು ಚ । ಯೇಷು ಚ ಸ್ವರ್ಗಮಾಪ್ನೋತಿ ತತ್ತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸಸಂಗ್ರಹಮ್ ।। ೨೧.

ಯಾರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ನೀಡಬೇಕು, ಯಾವ ದಾನಗಳು ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಯಾವರಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಕ್ಷಯವಾಗದು, ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ।। ಶ್ರುತ್ವೈವಂ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪಂ ತು ಯೋಽಸೂಯಾಂ ಕುರುತೇ ನರಃ। ಸ ಮಜ್ಜೇನ್ನರಕೇ ಘೋರೇ ನಾಸ್ತಿಕಸ್ತಮಸಾವೃತಃ ।। ೨೧.

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: ಈ ಶ್ರಾದ್ಧ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯಾರು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಸ್ತಿಕತ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಭಯಾನಕ ನರಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಹಾರೋಗಾವಸಾಯಸ್ತು ಸ ಯಃ ಸಂಯತಮಾನಸಃ। ವೇದಾಶ್ರಮಾನ್ಮುಕ್ತಚಿತ್ತಃ ಕುಮ್ಭೀಕಾ ನಧಿಗಚ್ಛತಿ। ಜಿಹ್ವಾಚ್ಛೇದಂ ಸ್ತೇನಮೇತ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ನುಯುಸ್ತೇನ ಚೈವ ಹ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಮಹಾರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ವೇದಾಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಕುಂಭೀಪಾಕ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ನಾಲಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸುವವರು ಅಥವಾ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುವವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸೀದನ್ತಿ ತೇ ಸಾಗರೇ ಲೋಷ್ಟಭೂತಾ ಯೋಗದ್ವಿಷಃ ಸ್ಥಾಸ್ಯನ್ತೇ ಯಾವದುರ್ವ್ವೀ । ತಸ್ಮಾಚ್ಛ್ರಾದ್ಧೇ ಧರ್ಮ್ಮ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಏಷ ನಿತ್ಯಂ ಕಾರ್ಯಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನೇನ ಪುಂಸಾ ।। ೨೧.

ಯೋಗದ್ವೇಷಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡಗಳಂತೆ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಪರಿವಾದೋ ನ ಕರ್ತ್ತವ್ಯೋ ಯೋಗಿನಾಂ ಚ ವಿಶೇಷತಃ। ಪರಿವಾದಾತ್ ಕೃಮಿರ್ಭೂತ್ವಾ ತತ್ರೈವ ಪರಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೨೧.

ಯಾರನ್ನೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು; ನಿಂದನೆಯಿಂದ ಕೀಟನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಿರುಗಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಯೋಗಂ ಪರಿವದೇದ್ಯಸ್ತು ಧ್ಯಾನಿನಾಂ ಮೋಕ್ಷಕಾರಣಮ್। ಸ ಗಚ್ಛೇನ್ನರಕಂ ಘೋರಂ ಶ್ರೋತಾ ಯಶ್ಚ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಯೋಗವನ್ನು, ಧ್ಯಾನಿಗಳ ಮೋಕ್ಷದ ಕಾರಣವಾದುದನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಭಯಾನಕ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಕೇಳುವವನು ಕೂಡ ಹೌದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಆವೃತಂ ತಮಸಾ ಸರ್ವಂ ನರಕಂ ಘೋರದರ್ಶನಮ್। ಯೋಗೀಶ್ವರಪರೀ ವಾದಾನ್ನಿಶ್ಚಯಂ ಯಾತಿ ಮಾನವಃ ।। ೨೧.

ಎಲ್ಲ ನರಕವೂ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಯೋಗೇಶ್ವರರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನಿಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆ ಸ್ಥಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಯೋಗೇಶ್ವರಾಣಾಮಾಕ್ರೋಶಂ ಶ್ರೃಣುಯಾದ್ಯೋ ಯತಾತ್ಮನಾಮ್। ಸ ಹಿ ಕಾಲಂ ಚಿರಂ ಮಜ್ಜೇತ್ ಕುಮ್ಭೀಪಾಕೇ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದ ಯೋಗೇಶ್ವರರ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಹುಕಾಲ ಕುಂಭೀಪಾಕ ನರಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ದ್ವೇಷಂ ಯೋಗಿಷು ವರ್ಜ್ಜಯೇತ್। ಪ್ರೇತ್ಯಾನ್ಯಂ ತತ್ಫಲಂ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಇಹ ಚೈವ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೨೧.

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಯೋಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿಯೂ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ನ ಪಾರಗೋ ವಿನ್ದತಿ ಪಾರಮಾತ್ಮನಸ್ತ್ರಿಲೋಕಮಧ್ಯೇ ಚರತಿ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ। ಋಚೋ ಯಜುಃಸಾಮತದಙ್ಗಪಾರಗೋ ವಿಕಾರಮೇವ ಹ್ಯನವಾಪ್ಯ ಸೀದತಿ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಪರತೀರವನ್ನು ತಲುಪದೆ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗದು; ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ. ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಿತರೂ, ಆಂತರಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.

ವಿಕಾರಪಾರಃ ಪ್ರಕೃತೇಶ್ಚ ಪಾರಗಸ್ತ್ರಯೀ ಗುಣಾನಾಂ ತ್ರಿಗುಣಾನ್ತಪಾರಗಾ। ತತ್ತ್ವಞ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಯೋ ಗಪಾರಗಂ ಸ ಪಾರಗೋ ಯಸ್ತ್ವಯನಾನ್ತಪಾರಗಃ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಬದಲಾವಣೆಯ ಪಾರಾಗಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪಾರಾಗಿ, ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಪಾರಾಗಿ, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳ ಪಾರಾಗಿ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಪಾರಾಗಿ, ಜೀವನಯಾನದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನೇ ನಿಜವಾದ ಪಾರಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಯಥಾ ತತ್ತ್ವವಿಸರ್ಗಮಾತ್ಮನಸ್ತಥೈವ ಭೂಯಃ ಪ್ರಲಯಂ ಸದಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರತ್ಯಾಹರೇದ್ಯೋಗಬಲೇನ ಯೋಗವಿತ್ ಸ ಸರ್ವಪಾರಕ್ರಮಯಾನಗೋಚರಃ ।। ೨೧.

ಯೋಗವನ್ನು ಅರಿತವನು ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಂತೆ, ಸದಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ತಲುಪುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ, ಇತರರಿಗೆ ಅವನು ಅಪ್ರಾಪ್ಯನು.

ವೇದಸ್ಯ ವೇದಿತಾ ಯೋ ವೈ ವೇದ್ಯಂ ವಿನ್ದತಿ ಯೋಗವಿತ್। ತಂ ವೈ ವೇದವಿದಂ ಪ್ರಾಹುಸ್ತಂ ಪ್ರಾಹುರ್ವೇದಪಾರಗಮ್ ।। ೨೧.

ಯಾರು ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದು, ವೇದವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿತು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನು ವೇದಜ್ಞರು ನಿಜವಾದ ವೇದಪಾಂಡಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ವೇದಪಾರಗ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.