ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಲಭನ್ತೀ ತದಾ ತ್ರಾಣಂ ವೈನ್ಯಮೇವಾನ್ವಪದ್ಯತ । ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾ ದೇವೀ ಪೂಜ್ಯಾ ಲೋಕೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಸದಾ

ಆಕೆ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗದೆ, ಕೊನೆಗೆ ವೇನ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಶರಣಾದಳು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು.

ಉವಾಚ ವೈನ್ಯಂ ನಾಧರ್ಮಂ ಸ್ತ್ರೀವಧೇ ಪರಿಪಶ್ಯಸಿ । ಕಥಂ ಧಾರಯಿತಾ ಚಾಸಿ ಪ್ರಜಾ ರಾಜನ್ ಮಯಾ ವಿನಾ

ಆಕೆ ವೇನ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ನೀನು ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅಧರ್ಮವೆಂದು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ? ರಾಜನೇ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಬಲ್ಲೆ?'

ಮಯಿ ಲೋಕಾಃ ಸ್ಥಿತಾ ರಾಜನ್ ಮಯೇದನ್ಧಾರ್ಯತೇ ಜಗತ್ । ಮದೃತೇ ಚ ವಿನಶ್ಯೇಯುಃ ಪ್ರಜಾಃ ಪಾರ್ಥಿವಸತ್ತಮ

'ರಾಜನೇ, ಲೋಕಗಳು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ನನ್ನಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ರಾಜರಲ್ಲಿಯೆ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನೆ, ಜನರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.'

ನ ಮಾಮರ್ಹಸಿ ವೈ ಹನ್ತುಂ ಶ್ರೇಯಶ್ಚೇತ್ತ್ವಂ ಚಿಕೀರ್ಷಸಿ । ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪೃಥಿವೀಪಾಲ ಶ್ರೃಣು ಚೇದಂ ವಚೋ ಮಮ ॥೧೫೫ . ಉಪಾಯತಃ ಸಮಾರಬ್ಧಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಿದ್ಧನ್ತ್ಯುಪಕ್ರಮಾಃ. ಹತ್ವಾಪಿ ಮಾಂ ನ ಶಕ್ತಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪಾಲನೇ ನೃಪ

'ನೀನು ಜನರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು, ಭೂಮಿಪಾಲಕನೇ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು: ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ ಸಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಜನರ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ರಾಜನೇ.'

ಅನ್ನಭೂತಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಜಹಿ ಕೋಪಂ ಮಹಾದ್ಯುತೇ । ಅವಧ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪ್ರಾಹುಸ್ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಶತೇಷ್ವಪಿ । ಮತ್ವೈವಂ ಪೃಥಿವೀಪಾಲ ಧರ್ಮಂ ನ ತ್ಯಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ

'ನಾನು ಅನ್ನದಾತೆಯಾಗುತ್ತೇನೆ; ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ, ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡು. ಹೆಂಗಸನ್ನು ಯಾವ ಜಾತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಕೊಲ್ಲಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಭೂಮಿಪಾಲಕನೇ, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.'

ಏವಂ ಬಹುವಿಧಂ ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಮಹಾಮನಾಃ । ಕ್ರೋಧಂ ನಿಗೃಹ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ವಸುಧಾಮಿದಮಬ್ರವೀತ್

ಈ ರೀತಿ ಹಲವಾರು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ರಾಜನು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಏಕಸ್ಯಾರ್ಥಾಯ ಯೋ ಹನ್ಯಾದಾತ್ಮನೋ ವಾ ಪರಸ್ಯ ವಾ । ಏಕಂ ಪ್ರಾಣಂ ಬಹೂನ್ ವಾಪಿ ಕಾಮಂ ತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಪಾತಕಮ್

'ಒಬ್ಬನಿಗಾಗಿ, ತನ್ನಿಗಾಗಲಿ, ಬೇರೆ ಯಾರಿಗಾಗಲಿ, ಒಬ್ಬನ ಪ್ರಾಣವನ್ನಾದರೂ, ಹಲವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನಾದರೂ ಕೊಲ್ಲುವವನು, ಅವನು ಬಯಸಿದರೂ ಅಥವಾ ಬಯಸದಿದ್ದರೂ ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.'

ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತು ನಿಹತೇ ಭದ್ರೇ ಲಭನ್ತೇ ಬಹವಃ ಸುಖಮ್ । ತಸ್ಮಿನ್ಹತೇ ಶುಭೇ ನಾಸ್ತಿ ಪಾತಕಞ್ಚೋಪ ಪಾತಕಮ್ ॥೨.೧.

'ಆದರೆ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಹಲವರಿಗೆ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ, ಅಂಥ ಒಳ್ಳೆಯ ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಪವೂ ಇಲ್ಲ, ಪಾಪದ ನೆರಳೂ ಇಲ್ಲ.'

೬೨.೧೬೨ ಸೋಽಹಂ ಪ್ರಜಾನಿಮಿತ್ತಂ ತ್ವಾಂ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ವಸುನ್ಧರೇ । ಯದಿ ಮೇ ವಚನಂ ನಾದ್ಯ ಕರಿಷ್ಯಸಿ ಜಗದ್ಧಿತಮ್

'ಆದುದರಿಂದ, ಜನರಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ, ಭೂಮಿಯೇ, ಇಂದು ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದೆ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ.'

ತ್ವಾಂ ನಿಹತ್ಯಾದ್ಯ ಬಾಣೇನ ಮಚ್ಛಾಸನಪರಾಙ್ಮುಖೀಮ್ । ಆತ್ಮಾನಂ ಪ್ರಥಯಿತ್ವೇಹ ಧಾರಯಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಪ್ರಜಾಃ

'ನೀನು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ಕೊಂದು, ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಜನರನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತೇನೆ.'

ಸಾ ತ್ವಂ ವಚನಮಾಸಾದ್ಯ ಮಮ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ವರೇ । ಸಞ್ಜೀವಯ ಪ್ರಜಾ ನಿತ್ಯಂ ಶಕ್ತಾ ಹ್ಯಸಿ ನ ಸಂಶಯಃ

'ಆದುದರಿಂದ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೋ; ಸದಾ ಜನರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸು—ನೀನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಶಕ್ತಳೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.'

ದುಹಿತೃತ್ವಞ್ಚ ಮೇ ಗಚ್ಛ ಏವಮೇತಂ ಮಹದ್ವರಮ್ । ನಿಯಚ್ಛೇ ತ್ವಾನ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಘೋರದರ್ಶನೇ

ನೀನು ನನ್ನ ಮಗಳು ಆಗು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಭಯಾನಕೆಯೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಇಗಾ ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ.

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ತತೋ ವೈನ್ಯಮೇವಮುಕ್ತಾ ಸತೀ ಮಹೀ । ಏವಮೇತದಹಂ ರಾಜನ್ ವಿಧಾಸ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಧರ್ಮವಂತಿ ಭೂಮಿ, ವೈನ್ಯನಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು: 'ಹೌದು ಮಹಾರಾಜ, ನಾನು ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ.'

ವತ್ಸನ್ತು ಮಮ ತಂ ಯಚ್ಛ ಕ್ಷರೇಯಂ ಯೇನ ವತ್ಸಲಾ । ಸಮಾಞ್ಚ ಕುರು ಸರ್ವತ್ರ ಮಾಂ ತ್ವಂ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ವರ । ಯಥಾ ವಿಷ್ಯನ್ದಮಾನಞ್ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ವತ್ರ ಭಾವಯೇ

ನನಗೆ ಒಂದು ಕರು ಕೊಡು, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಹಾಲು ಹಾಯಿಸುವಂತೆ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಾನವಾಗಿಸು. ಹಾಲು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹರಿಯುವಂತೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಲಿ.

ತತ ಉತ್ಸಾರಯಾಮಾಸ ಶಿಲಾಜಾಲಾನಿ ಸರ್ವಶಃ । ಧನುಷ್ಕೋಟ್ಯಾ ತತೋ ವೈನ್ಯಸ್ತೇನ ಶೈಲಾ ವಿವಾರ್ದ್ಧಿತಾಃ

ಆಮೇಲೆ ವೈನ್ಯನು ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಲಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದನು. ಹೀಗೆ ಪರ್ವತಗಳು ದೂರವಾದವು.

ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವತೀತೇಷು ವಿಷಮಾಸೀದ್ವಸುನ್ಧರಾ । ಸ್ವಭಾವೇನಾಭವಂಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಸಮಾನಿ ವಿಷಮಾಣಿ ಚ

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅಸಮಾನವಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಸಮ ಹಾಗೂ ಅಸಮ ಭಾಗಗಳು ಅವಳ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು.

ನ ಹಿ ಪೂರ್ವನಿಸರ್ಗೇ ವೈ ವಿಷಮೇ ಪೃಥಿವೀತಲೇ । ಪ್ರವಿಭಾಗಃ ಪುರಾಣಾಂ ವಾ ಗ್ರಾಮಾಣಾಂ ವಾಪಿ ವಿದ್ಯತೇ

ಹೌದು, ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಅಸಮ ತಳದಲ್ಲಿ ನಗರಗಳೂ ಹಳ್ಳಿ ಹಂಚಿಕೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ನ ಸಸ್ಯಾನಿ ನ ಗೋರಕ್ಷಾ ನ ಕೃಷಿರ್ನ ವಣಿಕ್ಪಥಃ । ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಮೇತದಾಸೀತ್ಪುರಾ ಕಿಲ । ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ತಸ್ಮಿನ್ಸರ್ವಸ್ಯೈತಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಃ ॥೨.೧.

ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವರಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೃಷಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯಾಪಾರದ ದಾರಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಇತ್ತು. ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

೬೨.೧೭೨ ಸಮತ್ವಂ ಯತ್ರ ಯತ್ರಾಸೀದ್ಭೂಯಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತದೇವ ಹಿ । ತತ್ರ ತತ್ರ ಪ್ರಜಾಸ್ತಾ ವೈ ನಿವಸನ್ತಿ ಸ್ಮ ಸರ್ವದಾ

ಯಾವೆಡೆ ಸಮತೆಯಿದ್ದದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆಹಾರಃ ಫಲಮೂಲನ್ತು ಪ್ರಜಾನಾಮಭತ್ಕಿಲ । ವೈನ್ಯಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ಸರ್ವಸ್ಯೈತಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಃ

ಜನರ ಆಹಾರವು ಹಣ್ಣುಮೂಲಿಕೆಗಳೇ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವೈನ್ಯನ ನಂತರ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಮಹತಾ ಸೋಽಪಿ ಪ್ರನಷ್ಟಾಸ್ವೋಷಧೀಷು ವೈ । ಸ ಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ವತ್ಸನ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷಂ ಮನುಮೀಶ್ವರಃ । ಪೃಥುರ್ದುದೋಹ ಸಸ್ಯಾನಿ ಸ್ವತಲೇ ಪೃಥಿವೀಂ ತತಃ

ಅವನಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಆಗ ದೇವರು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವನ್ನು ಕರುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಪೃಥುನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದನು.

ಸಸ್ಯಾನಿ ತೇನ ದುಗ್ಧಾನಿ ವೈನ್ಯೇನ ತು ವಸುನ್ಧರಾಮ್ । ಮನುಞ್ಚ ಚಾಕ್ಷುಷಂ ಕೃತ್ವಾ ವತ್ಸಮ್ಪಾತ್ರೇ ಚ ಭೂಮಯೇ । ತೇನಾನ್ನೇನ ತದಾ ತಾ ವೈ ವರ್ತ್ತಯನ್ತೇ ಪ್ರಜಾಃ ಸದಾ

ವೈನ್ಯನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು. ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುವನ್ನು ಕರುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಆ ಆಹಾರದಿಂದ ಜನರು ಯಾವಾಗಲೂ ಬದುಕಿದರು.

ಋಷಿಭಿಃ ಸ್ತೂಯತೇ ವಾಪಿ ಪುನರ್ದುಗ್ಧಾ ವಸುನ್ಧರಾ । ವತ್ಸಃ ಸೋಮಸ್ತ್ವಭೂತ್ತೇಷಾಂ ದೋಗ್ಧಾ ಚಾಪಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಋಷಿಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಕರು ಸೋಮನು, ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ.

ಪಾತ್ರಮಾಸೀತ್ತು ಛನ್ದಾಂಸಿ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾದೀನಿ ಸರ್ವಶಃ । ಕ್ಷೀರಮಾಸೀತ್ತದಾ ತೇಷಾಂ ತಪೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್

ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಗಾಯತ್ರಿಯಂತಹ ವೇದಛಂದಸ್ಸುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇದ್ದವು. ಅವರ ಹಾಲು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಪುನಃ ಸ್ತುತ್ವಾ ದೇವಗಣೈಃ ಪುರನ್ದರಪುರೋಗಮೈಃ । ಸೌವರ್ಣಂ ಪಾತ್ರಮಾದಾಯ ಅಮೃತಂ ದುದುಹೇ ತದಾ । ತೇನೈವ ವರ್ತ್ತಯನ್ತೇ ಚ ದೇವಾ ಇನ್ದ್ರಪುರೋಗಮಾಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪುರಂದರನು ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದು ಅಮೃತವನ್ನು ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದರು. ಆ ಅಮೃತದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ನಾಗೈಶ್ಚ ಸ್ತೂಯತೇ ದುಗ್ಧಾ ವಿಷಂ ಕ್ಷೀರಂ ತದಾ ಮಹೀ । ತೇಷಾಞ್ಚ ವಾಸುಕಿರ್ದೋಗ್ಧಾ ಕಾದ್ರವೇಯಾ ಮಹೌಜಸಃ

ನಾಗರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ವಿಷವನ್ನು ಹಾಲಾಗಿ ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿಯು ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದವನು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಕಾದ್ರುವೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಕರುಗಳು.

ನಾಗಾನಾಂ ವೈ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರ್ಪಾಣಾಞ್ಚೈವ ಸರ್ವಶಃ । ತೇನೈವ ವರ್ತ್ತಯನ್ತ್ಯುಗ್ರಾ ಮಹಾಕಾಯಾ ಮಹೋಲ್ಬಣಾಃ । ತದಾಹಾರಾಸ್ತದಾಚಾರಾಸ್ತದ್ವೀರ್ಯಾಸ್ತು ಸದಾಶ್ರಯಾಃ

ನಾಗರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ, ಅದರಿಂದ ಭಯಾನಕ, ದೊಡ್ಡ ದೇಹದ, ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಗರು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಆಹಾರ, ನಡೆ, ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರಾಮ(ಆಮ)ಪಾತ್ರೇ ಪುನರ್ದುಗ್ಧಾ ತ್ವನ್ತರ್ದ್ಧಾನಮಿಯಂ ಮಹೀ । ವತ್ಸಂ ವೈಶ್ರವಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಯಕ್ಷೈಃ ಪುಣ್ಯಜನೈಸ್ತಥಾ ॥೨.೧.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜತುಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಗುಪ್ತ ಧನವನ್ನು ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದರು. ವೈಶ್ರವಣನನ್ನು ಕರುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯವಂತರು ಸೇರಿ ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದರು.

೬೨.೧೮೨ ದೋಗ್ಧಾ ಚ ಜತುನಾಭಸ್ತು ಪಿತಾ ಮಣಿವರಸ್ಯ ಸಃ । ಯಕ್ಷಾತ್ಮಜೋ ಮಹಾತೇಜಾ ವಶೀ ಸ ಸುಮಹಾಬಲಃ । ತೇನ ತೇ ವರ್ತ್ತಯನ್ತೀತಿ ಪರಮರ್ಷಿರುವಾಚ ಹ

ಮಣಿಗಳ ರಾಜನ ತಂದೆ ಜತುನಾ ಭನು ಹಾಲು ಹಾಯಿಸಿದವನು. ಅವನು ಯಕ್ಷನ ಮಗ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ. ಅದರಿಂದ ಅವರು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮಹರ್ಷಿಯು ಹೇಳಿದರು.