ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಗನ್ಧಾನ್ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಧೂಪಾಂಶ್ಚ ದದ್ಯಾದಾಜ್ಯಾದುತೀಶ್ಚ ವೈ। ಫಲಮೂಲನಮಸ್ಕಾರೈಃ ಪಿದೄಣಾಂ ಪ್ರಯತಃ ಶುಚಿಃ। ಪೂರ್ವ ಕೃತ್ವಾ ದ್ವಿಜಾನ್ಪಶ್ವಾತ್ಪೂಜಯೇದನ್ನಸಮ್ಪದಾ ।। ೧೩.

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸುಗಂಧ, ಹೂವು, ಧೂಪ, ತುಪ್ಪ, ಧಾನ್ಯ, ಹಣ್ಣು, ಬೇರು ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಮೊದಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಭೋಜನದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲೇ ತು ಸತತಂ ವಾಯುಭೂತಾಃ ಪಿತಾಮಹಾಃ। ಆವಿಶನ್ತಿ ದ್ವಿಜಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಸ್ಮಾದೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿ ತೇ ।। ೧೩.

ಶ್ರಾದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹರು ವಾಯುವಿನಂತೆ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕಂಡು ಸದಾ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ವಸ್ತ್ರೈರನ್ನೈಃ ಪ್ರದಾನೈಸ್ತೈರ್ಭಕ್ಷ್ಯಪೇಯೈಸ್ತಥೈವ ಚ। ಗೋಭಿರಶ್ವೈಸ್ತಥಾ ಗ್ರಾಮೈಃ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾನ್ ।। ೧೩.

ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬಟ್ಟೆ, ಅನ್ನ, ದಾನ, ತಿಂಡಿಗಳು, ಪಾನಗಳು, ಹಸು, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಭವನ್ತಿ ಪಿತರಃ ಪ್ರೀತಾಃ ಪೂಜಿತೇಷು ದ್ವಿಜಾತಿಷು। ತಸ್ಮಾದನ್ನೇನ ವಿಧಿವತ್ ಪೂಜಯೇದ್ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾನ್ ।। ೧೩.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸವ್ಯೋತ್ತರಾಭ್ಯಾಂ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾದುಲ್ಲೇಖನಂ ದ್ವಿಜಃ। ಪ್ರೋಕ್ಷಣಞ್ಚ ತಥಾ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮ್ಮಣ್ಯತನ್ದ್ರಿತಃ ।। ೧೩.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡ ಕೈಗಳಿಂದ ಗುರುತು ಹಾಕಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ದರ್ಭಾನ್ಪಿಣ್ಡಾಂಸ್ತಥಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ಪುಷ್ಪಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ। ಗನ್ಧದಾನಮಲಙ್ಕಾರಮೇಕೈಕಂ ನಿರ್ವಪೇದ್ವುಧಃ ।। ೧೩.

ದರ್ಭೆ, ಪಿಂಡಿ, ವಿವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಹೂವು, ಸುಗಂಧ, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪೋಷಯಿತ್ವಾ ಜನಂ ಸಮ್ಯಗ್ವೈಶ್ವಃ ಸ್ಯಾದುತ್ತರೋ ದ್ವಿಜಃ। ಅಭ್ಯಙ್ಗ ದರ್ಭಪಿಞ್ಜಾಲೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾವಿಧಿ ।। ೧೩.

ಜನರನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಮೂರು ದರ್ಭೆ ಗುಡ್ಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯಂಜನವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಪಸವ್ಯಂ ಪಿತೃಭ್ಯಶ್ಚ ದದ್ಯಾದನ್ನಮನುತ್ತಮಮ್। ತಮುಚ್ಚಾರ್ಯ್ಯಾಥ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಸ್ತ್ರಾರ್ಥಂ ಸೂತ್ರಮೇವ ಚ ।। ೧೩.

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಎಡ ಕೈಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತು ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಖಣ್ಡನಂ ಪೋಷಣಂ ಚೈವ ತಥೈವೋಲ್ಲೇಖನಂ ತಥಾ। ಸಕೃದೇವ ಹಿ ದೇವಾನಾಂ ಪಿತೄಣಾಂ ತ್ರಿಭಿರುಚ್ಯತೇ ।। ೧೩.

ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಪೋಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗುರುತು ಹಾಕುವುದು, ಈ ಗುರುತು ಹಾಕುವುದನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏಕಂ ಪವಿತ್ರಂ ಹಸ್ತೇನ ಪಿತೄನ್ಸರ್ವಾನ್ಸಕೃತ್ಸಕೃತ್। ಚೈಲಮನ್ತ್ರೇಣ ಪಿಣ್ಡೇಭ್ಯೋ ದತ್ತ್ವಾ ದರ್ಶನಜಂ ಹಿತಮ್ ।। ೧೩.

ಒಂದು ಶುದ್ಧವಾದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪುಣ್ಯವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಪಿಂಡಗಳಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸದಾ ಸರ್ಪಿಸ್ತಿಲೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಸ್ತ್ರೀನ್ ಪಿಣ್ಡಾನ್ನಿರ್ವಪೇದ್ಭುವಿ। ಜಾನುಂ ಕೃತ್ವಾ ತಥಾ ಸವ್ಯಂ ಭೂಮೌ ಪಿತೃಪರಾಯಣಃ ।। ೧೩.

ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಬೆರೆಸಿದ ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಎಡಗಾಲು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗಿಸಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪಿತೄನ್ ಪಿತಾಮಹಾಂಶ್ಚೈವ ತಥೈವ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಾನ್। ಆಹೂಯ ಚ ಪಿತೄನ್ ಪ್ರಾಞ್ಚಾನ್ ಪಿತೃತೀರ್ಥೇನ ಯತ್ನತಃ। ಪಿಣ್ಡಾನ್ಪರಿಕ್ಷಿಪೇತ್ಸಮ್ಯಗಪಸವ್ಯಮತನ್ದ್ರಿತಃ ।। ೧೩.

ಪಿತೃಗಳು, ತಾತಂದಿರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹರನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕರೆಯಬೇಕು. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ನೀರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪಿಂಡಗಳ ಸುತ್ತ ಹಾಕಬೇಕು.

ಅನ್ನೇನಾದ್ಭಿಶ್ಚ ಪುಷ್ಪೈಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೈಶ್ಚೈವ ಪೃಥಗ್ವಿಧೈಃ। ಪೃಥಗ್ ಮಾತಾಮಹಾನಾನ್ತು ಕೇಚಿದಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ ।। ೧೩.

ಅನ್ನ, ನೀರು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ತಿಂಡಿಗಳಿಂದ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರೀನ್ ಪಿಣ್ಡಾನಾನುಪೂರ್ವ್ವ್ಯೇಣ ಸಾಙ್ಗುಷ್ಠಾನ್ಪುಷ್ಟಿವರ್ದ್ಧನಾನ್ । ಜಾನ್ವನ್ತರಾಭ್ಯಾಂ ಯತ್ನೇನ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ದದ್ಯಾದ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೧೩.

ಮೂರು ಪೋಷಕ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಬೆರಳಿನಿಂದ, ಮೊಣಕಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸವ್ಯೋತ್ತರಾಭ್ಯಾಂ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಧರ್ಮೇ ಮನ್ತ್ರೇ ಚ ಪರ್ಯ್ಯಯಃ। ನಮೋ ವಃ ಪಿತರಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ ಸದಾ ಹ್ಯೇವಮತನ್ದ್ರಿತಃ ।। ೧೩.

ಎಡ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳಿಂದ, ಧರ್ಮ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಯಾವಾಗಲೂ ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ, 'ಪಿತೃಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯಾನ್ತು ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪಿಣ್ಡಮುತ್ಸೃಜೇತ್। ನಮೋ ವಃ ಪಿತರಃ ಸೌಮ್ಯಾಃ ಪಠನ್ನಿತ್ಯಮತನ್ದ್ರಿತಃ ।। ೧೩.

ಬಲಗೈಯಿಂದ ಮೊದಲ ಪಿಂಡವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. 'ಪಿತೃಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ' ಎಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ ಪಠಿಸಬೇಕು.

ಸವ್ಯೋತ್ತರಾಭ್ಯಾಂ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಧರ್ಮೇ ಸರ್ವ್ವಮತನ್ದ್ರಿತಃ। ಉಲೂಖಲಸ್ಯ ಲೇಖಾಯಾ ಮುದಪಾತ್ರಾಚ್ಚ ಸೇವನಮ್ ।। ೧೩.

ಎಡ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳಿಂದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಉಲೂಖಲದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಕ್ಷೌಮಸೂತ್ರಂ ನವಂ ದದ್ಯಾಚ್ಛೋಣಂ ಕಾರ್ಪಾಸಿಕಂ ತಥಾ। ಪತ್ರೋರ್ಣಂ ಪಿತೃಸೂತ್ರಞ್ಚ ಕೌಶೇಯಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ ।। ೧೩.

ಹೊಸ ಕೌಮ ಬಟ್ಟೆ, ಕೆಂಪು ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆ, ಪಿತೃಸೂತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದರೆ ಪಟು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ವರ್ಜಯೇತ್ತದ್ದಶಾಂ ಯಜ್ಞೇ ಯದಪ್ಯಹತವಸ್ತ್ರಜಾಮ್। ನ ಪ್ರೀಣನ್ತಿ ತಥೈತಾನಿ ದಾತುರಾಪ್ಯಾಯತೋ ಭವೇತ್ ।। ೧೩.

ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹರಿದ ಅಥವಾ ಮಸಿದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದಾನಿಯಿಗೂ ಲಾಭವಾಗದು.

ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾಹುಸ್ತ್ರಿಕಕುದಮಞ್ಜನಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ಚ। ಕೃಷ್ಣೇಭ್ಯಶ್ಚ ತಿಲೇಭ್ಯಶ್ಚ ಯತ್ತೈಲಂ ಪರಿರಕ್ಷಿತಮ್ ।। ೧೩.

ಮೂರು ಗುಂಡಿಯ ಕಾಜಲ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಎಳ್ಳಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸದಾ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಚನ್ದನಾಗುರುಣೀ ಚೋಭೇ ತಮಾಲೋಶೀರಪಝಕಮ್। ಧೂಪಂ ಚ ಗುಗ್ಗುಲಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತುರುಷ್ಕಂ ಧೂಪಮೇವ ಚ ।। ೧೩.

ಚಂದನ, ಅಗರು, ತಮಾಲ, ಉಶೀರ, ಭಕ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಧೂಪವಾದ ಗುಗ್ಗುಳು, ತುರಷ್ಕ ಧೂಪವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಶುಕ್ಲಾಃ ಸುಮನಸಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಸ್ತಥಾ ಪಝೋತ್ಪಲಾನಿ ಚ। ಗನ್ಧವನ್ತ್ಯುಪಪನ್ನಾನಿ ಯಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನಿ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ।। ೧೩.

ಬಿಳಿ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧ ಹೂವುಗಳು, ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀರಾಳದ ಹೂಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸುಗಂಧ ಹೂವುಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿವೆ.

ಜವಾಸುಮನಸೋ ಭಣ್ಡೀರೂಪಕಾಮಕುರಣ್ಡಕಾಃ। ಪುಷ್ಪಾಣಿ ವರ್ಜನೀಯಾನಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಣಿ ನಿತ್ಯಶಃ ।। ೧೩.

ಜವಾ, ಸುಮನಸ, ಭಂಡೀರ, ಉಪಕಾಮ, ಕುರಣ್ಡಕ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಯಾನಿ ಗನ್ಧಾದಪೇತಾನಿ ಉಪಗನ್ಧೀನಿ ಯಾನಿ ಚ। ವರ್ಜನೀಯಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಭೂತಿಮನ್ವಿಚ್ಛತಾ ತದಾ ।। ೧೩.

ಸುಗಂಧವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪ ವಾಸನೆಯ ಹೂವುಗಳನ್ನು, ಶುಭವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ದ್ವಿಜಾತಯಸ್ತಥಾನ್ವಿಷ್ಠಾ ನಿಯತಾಃ ಸ್ಯುರುದಙ್ಮುಖಾಃ। ಪೂಜಯೇದ್ಯಜಮಾನಸ್ತು ವಿಧಿವದ್ದಕ್ಷಿಣಾಮುಖಃ ।। ೧೩.

ದ್ವಿಜರು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಜಮಾನನು ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತೇಷಾಮಭಿಮುಖೋ ದದ್ಯಾದ್ದರ್ಭಾನ್ಪಿಣ್ಡಾಂಶ್ಚ ಯತ್ನತಃ। ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಸಾಕ್ಷಾದರ್ಚ್ಚಯೇತ್ ಸ್ವಾನ್ ಪಿತಾಮಹಾನ್ ।। ೧೩.

ಅವರು ಎದುರಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಾಗ, ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ವಿಧಿಯಿಂದ ತನ್ನ ತಾತಂದಿರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಹರಿತಾ ವೈ ಸಪಿಞ್ಜಲ್ಯಾಃ ಪುಷ್ಪಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಸಮಾಹಿತಾಃ। ರತ್ನಿಮಾತ್ರಪ್ರದಾನೇನ ಪಿತೃತೀರ್ಥೇನ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೩.

ಹಸಿರು, ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ, ಹೂವಿನಿಂದ ತೇವವಾಗಿರುವ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ, ಅಕ್ಕಿ ಗಾತ್ರದ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಪಿತೃಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.

ಉಪಮೂಲೇ ತಥಾ ನೀಲಾಃ ಪ್ರಸ್ತರಾದ್ಯಕುಲೋದ್ಯಮಾಃ । ತಥಾ ಶ್ಮಾಮಾಕನೀವಾರಾ ದುರ್ವಾರಾಃ ಸಮುದಾಹೃತಾಃ ।। ೧೩.

ಮೂಲದ ಬಳಿ ಕಪ್ಪು ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ಮಾಮಾಕ, ನೀವಾರ ಮತ್ತು ದುರ್ವಾ ಹುಲ್ಲುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪೂರ್ವ್ವಂಕೀರ್ತ್ತಿತವಾಞ್ಛ್ರೇಷ್ಠೋ ಬಭೂವಾಥ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ತಸ್ಯ ವಾಲಾ ನಿಪತಿತಾ ಭೂಮೌ ಚಾಕಾಶಮಾರ್ಗತಃ ।। ೧೩.

ಹಿಂದೆ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಆಗಿದ್ದನು; ಆತನ ಕೂದಲುಗಳು ಆಕಾಶದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು.