ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾದ್ದದ್ಯಾಚ್ಚ ವೈ ದಾನಂ ವಿಪ್ರಾಯಾತಿಥಯೇ ನರಃ। ಪ್ರದಾನಾನಿ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಫಲಞ್ಚೈಷಾಂ ತಥೈವ ಚ ।। ೧೦.

ಆದುದರಿಂದ, ಮಾನವನೊಬ್ಬನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ನಾನು ಈಗ ದಾನಗಳ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಶ್ವಮೇಧಸಹಸ್ರೇಣ ರಾಜಸೂಯಶತೇನ ಚ। ಪುಣ್ಡರೀಕಸಹಸ್ರೇಣ ಯೋಗಿಷ್ವಾವಸಥೋ ವರಮ್ ।। ೧೦.

ಸಾವಿರ ಅಶ್ವಮೇಧ, ನೂರು ರಾಜಸೂಯ, ಸಾವಿರ ಪುಂಡರಿಕಗಳಿಗಿಂತ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನ ನೀಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಆದ್ಯ ಏಷ ಗಣಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪಿತೄಣಾಮಮಿತೌಜಸಾಮ್। ಭಾವಯನ್ಸಪ್ತಕಾಲಾನ್ವೈ ಸ್ಥಿತ ಏಷ ಗಣಸ್ತದಾ ।। ೧೦.

ಅಮಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಪಿತೃಗಳ ಮೊದಲ ಗುಂಪನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಂಪು ಏಳು ಕಾಲಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅತ ಊರದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾನ್ ಪಿತೃಗಣಾನ್ಪುನಃ । ಸನ್ತತಿಂ ಸಂಸ್ಥಿತಿಞ್ಚೈವ ಭಾವನಾಞ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೧೦.

ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗುಂಪುಗಳನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ಪರಂಪರೆ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸಪ್ತ ಮೇಧಾವತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ಪಿತೃಗಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಚತ್ವಾರೋ ಮೂರ್ತಿಮನ್ತಶ್ಚ ತ್ರಯಸ್ತೇಷಾಮಮೂರ್ತ್ತಯಃ। ತೇಷಾಂ ಲೋಕವಿಸರ್ಗನ್ತು ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೧೧.

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೇಧಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಏಳು ಪಿತೃಗುಂಪುಗಳು ಇದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪವಂತುಗಳು, ಮೂರು ನಿರಾಕಾರಗಳು. ಅವರ ಲೋಕ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.

ಯಾ ವೈ ದುಹಿತರಸ್ತೇಷಾಂ ದೋಹಿತ್ರಾಶ್ಚೈವ ಯೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಧರ್ಮಮೂರ್ತ್ತಿಧರಾಸ್ತೇಷಾಂ ಯೇ ತ್ರಯಃ ಪರಮಾ ಗಣಾಃ ।। ೧೧.

ಅವರ ಪುತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಂಪುಗಳು ಅವರಲ್ಲಿವೆ.

ನಾಮಾನಿ ಲೋಕಸರ್ಗಞ್ಚ ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸಮಾಸತಃ। ಲೋಕಾ ವಿರಜಸೋ ನಾಮ್ನಾ ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಭಾಸ್ವರಾಃ ।। ೧೧.

ನಾನು ಈಗ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಿರಜ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಮೂರ್ತ್ತಯಃ ಪಿತೃಗಣಾಃ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ। ವಿರಜಸ್ಯ ದ್ವಿಜಾಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವೈರಾಜಾ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಾಃ । ಏಷ ವೈ ಪ್ರಥಮಃ ಕಲ್ಪೋ ವೈರಾಜಾನಾಂ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೧೧.

ಪಿತೃಗಳೆಂಬ ಆ ದೇವತೆಗಳು ರೂಪವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿರಜ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದು, ವೈರಾಜರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವೈರಾಜರ ಮೊದಲ ಕಾಲಚಕ್ರವಿದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾನ್ತು ಮಾನಸೀ ಕನ್ಯಾ ಮೇನಾ ನಾಮ ಮಹಾಗಿರೇಃ। ಪತ್ನೀ ಹಿಮವತಃ ಶುಭ್ರ ಯಸ್ಯಾಂ ಮೈನಾಕ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೧೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೆನಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಮಹಾಪರ್ವತದವಳಾಗಿ, ಹಿಮವಂತನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. ಆ ಮೆನೆಯಲ್ಲಿ ಮೈನಾಕ ಎಂಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದನು.

ಜಾತಃ ಸರ್ವೈಷಧಿಧರಃ ಸರ್ವರತ್ನಾಕರಾತ್ಮವಾನ್। ಪರ್ವತಃ ಪ್ರವರಃ ಪುಣ್ಯಃ ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜೋಽಭವತ್ ।। ೧೧.

ಮೈನಾಕನು ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿಯೂ, ಅನೇಕ ಮೌಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುಣ್ಯಶೀಲ ಪರ್ವತವಾಗಿಯೂ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಕ್ರೌಂಚ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ತಿಸ್ರಃ ಕನ್ಯಾಸ್ತು ಮೇನಾಯಾಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಶೈಲರಾಟ್। ಅಪರ್ಣಾಮೇಕಪರ್ಣಾಞ್ಚ ತೃತೀಯಾಮೇಕಪಾಟಲಾಮ್ ।। ೧೧.

ಆ ಪರ್ವತರಾಜನು ಮೆನಾದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನು—ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಅಪರ್ಣಾ, ಏಕಪರ್ಣಾ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯವಳು ಏಕಪಾಟಲಾ.

ಆಶ್ರಿತೇ ದ್ವೇ ಹ್ಯಪರ್ಣಾ ತು ಅನಿಕೇತಾ ತಪೋಽಚರತ್। ನ್ಯಗ್ರೋಧಮೇಕಪರ್ಣೀ ತು ಪಾಟಲಾಮೇಕಪಾಟಲಾ। ಶತಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ದುಶ್ಚರಂ ದೇವದಾನವೈಃ ಷ।। ೧೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಅಪರ್ಣಾ ಮನೆ ಇಲ್ಲದೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಳು. ಏಕಪರ್ಣಾ ಅಳದಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಏಕಪಾಟಲಾ ಪಾಟಲ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದಳು. ಅವರು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.

ಆಹಾರಮೇಕಪರ್ಣೇನ ಏಕಪರ್ಣೀ ಸಮಾಚರತ್। ಪಾಟಲೇನೈವ ಚೈಕೇನ ವಿದಧ್ಯಾದೇಕಪಾಟಲಾ ।। ೧೧.

ಏಕಪರ್ಣಾ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಲೆ ಮಾತ್ರ ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಪಾಟಲಾ ಒಂದು ಪಾಟಲ ಹೂವಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಪೂರ್ಣೇ ಪೂರ್ಣೇ ಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ ಆಹಾರಂ ವೈ ಪ್ರಜಕ್ರತುಃ । ಏಕಾ ತತ್ರ ನಿರಾಹಾರಾ ತಾಂ ಮಾತಾ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ ।। ೧೧.

ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವರು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಆಹಾರವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದಳು. ಆಕೆಗೆ ತಾಯಿ ಮಾತಾಡಿದಳು.

ನಿಷೇಧಯನ್ತೀ ಹ್ಯುಮೇತಿ ಮಾತಾ ಸ್ರೇಹೇನ ದುಃಖಿತಾ। ಸಾ ತಥೋಕ್ತತಯಾ ದೇವೀ ಮಾತ್ರಾ ದುಶ್ಚರಚಾರಿಣೀ ।। ೧೧.

ತಾಯಿ ಮಗಳು ತಿನ್ನದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ 'ಉ' ಎಂದು ನಿಷೇಧಿಸಿದಳು. ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಆ ದೇವಿ, ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವಳು, ಹೀಗೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಳು.

ಉಮೇತಿ ಸಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಾ । ತಥೇತಿ ನಾಮ್ನಾ ತೇನಾಸೌ ನಿರುಕ್ತಾ ಕರ್ಮಣಾ ಶುಭಾ ।। ೧೧.

ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದಳು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ 'ಉಮಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಆಕೆಯ ಶುಭಕರ್ಯಗಳಿಂದ ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು.

ಏತತ್ತು ತ್ರಿಕುಮಾರೀಕಂ ಜಗತ್ಸ್ಯಾಸ್ಯತಿ ಶಾಶ್ವತಮ್। ಏತಾಸಾಂ ತಪಸಾ ದೃಪ್ತಂ ಯಾವದ್ಭೂಮಿದ್ಧರಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೧.

ಈ ಮೂರು ಯುವತಿಯರು ಸದಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ತಪಃಶರೀರಾಸ್ತಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಿಸ್ರೋ ಯೋಗಬಲಾನ್ವಿತಾಃ। ದೇವ್ಯಸ್ತಾಃ ಸುಮಹಾಭಾಗಾಃ ಸರ್ವ್ವಾಶ್ಚ ಸ್ಥಿರಯೌವನಾಃ ।। ೧೧.

ಈ ಮೂವರು ದೇವಿಯರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡವರು, ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯವಂತರು ಮತ್ತು ಸದಾ ಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು.

ಸರ್ವಾಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನ್ಯಃ ಸರ್ವಾ ಶ್ಚೈವೋರ್ದ್ಧ್ವರೇತಸಃ। ಉಮಾ ತಾಸಾಂ ವರಿಷ್ಠಾ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಚ ವರವರ್ಣಿನೀ ।। ೧೧.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಉಮಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮಳೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠಳೂ, ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾದಳು.

ಮಹಾಯೋಗಬಲೋಪೇತಾ ಮಹಾದೇವಮುಪಸ್ಥಿತಾ। ದನ್ತಕಾಣ್ವೋಶನಾ ತಸ್ಯಾಃ ಪುತ್ರೋ ವೈ ಭೃಗುನನ್ದನಃ ।। ೧೧.

ಮಹಾ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಉಮಾ ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು. ಆಕೆಗೆ ದಂತಕಾಣ್ವ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಭೃಗು ವಂಶದವರೇ.

ಅಸಿತಸ್ಯೈಕಪರ್ಣೀ ತು ಪತ್ನೀ ಸಾಧ್ವೀ ದೃಢವ್ರತಾ। ದತ್ತಾ ಹಿಮವತಾ ತಸ್ಮೈ ಯೋಗಾಚಾರ್ಯಾಯ ಧೀಮತೇ। ದೇವಲಂ ಸುಷುವೇ ಸಾ ತು ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಂ ಮಾನಸಂ ಸುತಮ್ ।। ೧೧.

ಏಕಪರ್ಣಾ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯೂ ದೃಢವ್ರತೆಯೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಹಿಮವಂತನು ಆಕೆಯನ್ನು ಆಸಿತ ಎಂಬ ಯೋಗಗುರುವಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು. ಆಕೆಗೆ ದೇವಲ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನು ಜನಿಸಿದನು.

ಯಾ ಚೈತಾಸಾಂ ಕುಮಾರೀಣಾಂ ತೃತೀಯಾ ತ್ವೇಕಪಾಟಲಾ। ಪುತ್ರಂ ಶತಶಿಲಾಕಸ್ಯ ಜೈಗೀಷವ್ಯಮುಪಸ್ಥಿತಾ ।। ೧೧.

ಈ ಮೂರು ಯುವತಿಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವಳಾದ ಏಕಪಾಟಲಾ ಶತಶಿಲಾಕನ ಮಗನಾದ ಜೈಗೀಷವ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.

ತಸ್ಯಾಪಿ ಶಙ್ಖಲಿಖಿತೌ ಸ್ಮೃತೌ ಪುತ್ರಾವಯೋನಿಜೌ। ಇತ್ಯೇತಾ ವೈ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಕನ್ಯಾ ಹಿಮವತಃ ಶುಭಾಃ ।। ೧೧.

ಆಕೆಗೆ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟದ ಮಕ್ಕಳಾದ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ, ಹಿಮವಂತನ ಈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ಮಗಳುಗಳು ಶುಭಕರರು.

ರುದ್ರಾಣೀ ಸಾ ತು ಪ್ರವರಾ ಸ್ವಗುಣೈರತಿರಿಚ್ಯತೇ। ಅನ್ಯೋನ್ಯಪ್ರೀತಿರನಯೋರುಮಾಶಙ್ಕರಯೋರ್ಯಥಾ ।। ೧೧.

ಅವಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ರುದ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲು. ಉಮಾ ಮತ್ತು ಶಂಕರರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ಹೇಗಿರಬೇಕೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ.

ಶ್ಲೇಷಂ ಸಂಸಕ್ತಯೋರ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಶಙ್ಕಿತಃ ಕಿಲ ವೃತ್ರಹಾ। ತಾಭ್ಯಾಂ ಮೈಥುನಸಕ್ತಾಭ್ಯಾಮಪತ್ಯೋದ್ಭವಭೀರುಣಾ। ತಯೋಃ ಸಕಾಶಮಿನ್ದ್ರೇಣ ಪ್ರೇಷಿತೋ ಹವ್ಯವಾಹನಃ ।। ೧೧.

ಆ ಇಬ್ಬರ ಒಡನಾಟವನ್ನು ನೋಡಿ, ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಇಂದ್ರನು ಅನುಮಾನಪಟ್ಟು, ಅವರು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂತಾನ ಭಯದಿಂದ, ಇಂದ್ರನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿದನು.

ಅನಯೋ ರತಿವಿಘ್ನಞ್ಚ ತ್ವಮಾಚರ ಹುತಾಶನ। ಸರ್ವತ್ರ ಗತ ಏವ ತ್ವಂ ನ ದೋಷೋ ವಿದ್ಯತೇ ತದಾ ।। ೧೧.

ಹುತಾಶನನೇ, ನೀನು ಅವರ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬೇಕು. ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ತಪ್ಪೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತೇ ತು ತಥಾ ವಹ್ನಿನಾ ಚ ತಥಾ ಕೃತಮ್। ಉಮಾದೇಹಂ ಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಶುಕ್ರಂ ಭೂಮೌ ವಿಸರ್ಜಿತಮ್ ।। ೧೧.

ಹಾಗೆಂದು ಅಗ್ನಿಯು ಮಾಡಿದಾಗ, ಉಮಾ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಬೀಜವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿದರು.

ತತೋ ರುಷಿತಯಾ ದೇವ್ಯಾ ಶಪ್ತೋಽಗ್ನಿಃ ಶಾಂಶಪಾಯನ। ಇದಂ ಚೋಕ್ತವತೀ ವಹ್ನಿಂ ರೋಷಗದ್ಘದಯಾ ಗಿರಾ ।। ೧೧.

ಆಗ ದೇವಿ ಕೋಪದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಪಿಸಿ, ಶಂಶಪಾಯನನೇ, ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಯಸ್ಮಾನ್ಮಯ್ಯವಿತೃಪ್ತಾಯಾಂ ರತಿವಿಘ್ನಂ ಹುತಾಶನ। ಕೃತವಾನಸ್ಯಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮಸಿ ದುರ್ಮತೇ ।। ೧೧.

ನಾನು ತೃಪ್ತಿಯಾಗದೆ ಇರಲು, ನೀನು ನನ್ನ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದೆ, ಅದು ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ತಪ್ಪುಮತಿಯಾದವನು.