ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಉಪರಿಷ್ಟಾತ್ರಯಸ್ತೇಷಾಂ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಭಾವಮೂರ್ತ್ತಯಃ। ತೇಷಾಮಧಸ್ತಾದ್ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಚತ್ವಾರಃ ಸೂಕ್ಷಮಮೂರ್ತ್ತಯಃ ।। ೧೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಪದವರು ಇದ್ದಾರೆ; ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪದವರು ಇದ್ದಾರೆ.

ತತೋ ದೇವಾಸ್ತತೋ ಭೂಮಿರೇಷಾ ಲೋಕಪರಮ್ಪರಾ। ಲೋಕೇ ವರ್ತ್ತನ್ತಿ ತೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತೇಭ್ಯಃ ಪರ್ಜನ್ಯಸಮ್ಭವಃ । ವೃಷ್ಟಿರ್ಭವತಿ ತೈರ್ವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಲೋಕಾನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ ಪುನಃ ।। ೧೦.

ಆ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದೇ ಲೋಕಗಳ ಕ್ರಮ. ಅವರು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಂದಲೇ ಮಳೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮಳೆಯಿಂದ ಲೋಕಗಳು ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಆಪ್ಯಾಯಯನ್ತಿ ತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ಸೋಮಞ್ಚಾನ್ನಞ್ಚ ಯೋಗತಃ। ಊಚುಸ್ತಾನ್ವೈ ಪಿತೄಂಸ್ತಸ್ಮಾಲ್ಲೋಕಾನಾಂ ಲೋಕಸತ್ತಮಾಃ ।। ೧೦.

ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸೋಮ ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಮನೋಜವಾಃ ಸ್ವಧಾಭಕ್ಷಾಃ ಸರ್ವಕಾಮಪರಿಚ್ಛದಾಃ। ಲೋಭಮೋಹಭಯಾಪೇತಾ ನಿಶ್ಚಿತಾಃ ಶೋಕವರ್ಜಿತಾಃ ।। ೧೦.

ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಂತೆ ಚಲಿಸುವವರು, ಸ್ವಧೆಯನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವವರು, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತರು, ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದವರು, ದುಃಖವಿಲ್ಲದವರು.

ಏತೇ ಯೋಗಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಲೋಕಾನ್ಸುದರ್ಶನಾನ್। ದಿವ್ಯಾಃ ಪುಣ್ಯಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ವಿಪಾಪ್ಮಾನೋ ಭವನ್ತ್ಯುತ ।। ೧೦.

ಅವರು ಯೋಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸುಂದರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ದಿವ್ಯರು, ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು, ಮಹಾತ್ಮರು, ಪಾಪರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ತತೋ ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ಜಾಯನ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ। ಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ಪುನರ್ಯೋಗಂ ಮೋಕ್ಷಂ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯಮೂರ್ತ್ತಯಃ ।। ೧೦.

ನೂರಾರು ಯುಗಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಮತ್ತೆ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ರೂಪರಹಿತರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮಹಾಯೋಗಬಲೇನ ವಾ । ನಶ್ಯನ್ತ್ಯುಲ್ಕೇವ ಗಗನೇ ಕ್ಷೀಣವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭೇವ ಚ ।। ೧೦.

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಎರಡನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಮಹಾಯೋಗದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅವರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಉಲ್ಕೆಯಂತೆ ಅಥವಾ ಕ್ಷೀಣವಾಗುವ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಲಯವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ದೇಹಜಾತಾನಿ ಮಹಾಯೋಗಬಲೇನ ಚ। ನಿರಾಖ್ಯೋಪಾಖ್ಯತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಸರಿತಃ ಸಾಗರೇ ಯಥಾ ।। ೧೦.

ರೂಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇಹಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮಹಾಯೋಗದ ಬಲದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಸರಿಲ್ಲದ, ಗುರುತಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಕುತ್ತಾರೆ; ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರುವಂತೆ.

ಕ್ರಿಯಯಾ ಗುರುಪೂಜಾಭಿರ್ಯೇ ಚ ಕುರ್ವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಶಃ। ತಾಭಿರಾಪ್ಯಾಯಯನ್ತ್ಯೇತೇ ಪಿತರೋ ಯೋಗವರ್ದ್ಧನಾಃ ।। ೧೦.

ಯಾರು ಸದಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಪೋಷಿತರಾಗಿ, ಅವರ ಯೋಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಪ್ರೀತಾಃ ಪುನಃ ಸೋಮಂ ಪಿತರೋ ಯೋಗಮಾಸ್ಥಿತಾಃ। ಆಪ್ಯಾಯಯನ್ತಿ ಯೋಗೇನ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಯೇನ ಜೀವತಿ ।। ೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಪಿತೃಗಳು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಸೋಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸೋಮದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.

ತಸ್ಮಾಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಾನಿ ದೇಯಾನಿ ಯೋಗಿಭ್ಯೋ ಯತ್ನತಃ ಸದಾ। ಪಿತೄಣಾಂ ಹಿ ಬಲಂ ಯೋಗೋ ಯೋಗಾತ್ಸೋಮಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ ।। ೧೦.

ಆದುದರಿಂದ, ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೀಡಬೇಕು. ಪಿತೃಗಳ ಶಕ್ತಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ; ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಸೋಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಹಸ್ರಶಸ್ತು ವಿಪ್ರಾನ್ವೈ ಭೋಜಯೇದ್ಯಾವದಾಗತಾನ್ ೧೦.

ಯಾವಷ್ಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಂದಿರುತ್ತಾರೋ, ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು.

ಕಲ್ಪಿತಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೇಣ ಸ್ನಾತಕಾನಾಂ ಶತೇನ ಚ। ಯೋಗಾಚಾರ್ಯೇಣ ಯದ್ಭುಕ್ತಂ ತ್ರಾಯತೇ ಮಹತೋ ಭಯಾತ್ ।। ೧೦.

ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಸಾವಿರ ಅತಿಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ನೂರು ಸ್ನಾತಕರ ನಡುವೆ ಯೋಗಾಚಾರ್ಯನು ತಿನ್ನುವ ಆಹಾರವು ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಗೃಹಸ್ಥಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೇಣ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಶತೇನ ಚ। ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಸಹಸ್ರೇಣ ಯೋಗೀ ಹ್ಯೇಕೋ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ।। ೧೦.

ಸಾವಿರ ಗೃಹಸ್ಥರು, ನೂರು ವಾನಪ್ರಸ್ಥರು, ಸಾವಿರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬ ಯೋಗಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

ನಾಸ್ತಿಕೋ ವಾ ವಿಕರ್ಮಾ ವಾ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಸ್ತಸ್ಕರೋಽಪಿ ವಾ। ನಾನ್ಯತ್ರ ಕಾರಣಂ ದಾನಂ ಯೋಗೇಷ್ವಾಹ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೧೦.

ನಾಸ್ತಿಕನಾದರೂ, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯಾದರೂ, ಮಿಶ್ರ ಜಾತಿಯವನಾದರೂ, ಕಳ್ಳನಾದರೂ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಪಿತರಸ್ತಸ್ಯ ತುಷ್ಯನ್ತಿ ಸುವೃಷ್ಟೇನೇವ ಕರ್ಷಕಾಃ। ಪುತ್ರೋ ವಾಪ್ಯಥ ವಾ ಪೌತ್ರೋ ಧ್ಯಾನಿನಂ ಭೋಜಯಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೦.

ಯಾವಾಗ ಮಗ ಅಥವಾ ಮೊಮ್ಮಗನು ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಪಿತೃಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾದ ರೈತರು ಹಿಗ್ಗುವಂತೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಲಾಭೇ ಧ್ಯಾನಿಭಿಕ್ಷೂಣಾಂ ಭೋಜಯೇದ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೌ । ತದಲಾಭೇಪ್ಯುದಾಸೀನಂ ಗೃಹಸ್ಥಮಪಿ ಭೋಜಯೇತ್ ।। ೧೦.

ಧ್ಯಾನಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು. ಅವರೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ನಿರಪೇಕ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೂ ಆಹಾರ ನೀಡಬಹುದು.

ಯಸ್ತಿಷ್ಠೇದೇಕಪಾದೇನ ವಾಯುಭಕ್ಷಃ ಶತಂ ಸಮಾಃ । ಧ್ಯಾನಯೋಗೀ ಪರಸ್ತಸ್ಮಾದಿತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನುಶಾಸನಮ್ ।। ೧೦.

ಒಬ್ಬನು ನೂರು ವರ್ಷ ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವಾಯುಭಕ್ಷಣ ಮಾಡಿದರೂ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾದವನು ಅವನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಿದ್ಧಾ ಹಿ ವಿಪ್ರರೂಪೇಣ ಚರನ್ತಿ ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್। ತಸ್ಮಾದತಿಥಿಮಾಯಾನ್ತಮಭಿಗಚ್ಛೇತ್ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ ।। ೧೦.

ಸಿದ್ಧರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅತಿಥಿ ಬಂದಾಗ ಕೈಮುಗಿದು ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಬೇಕು.

ಪೂಜಯೇಚ್ಚಾರ್ಘ್ಯಪಾತ್ರೇಣ ವೇಶ್ಮನಾ ಭೋಜನೇನ ಚ। ಊರ್ವೋಃ ಸಾಗರಪರ್ಯನ್ತಾಂ ದೇವಾ ಯೋಗೇಶ್ವರಾಃ ಸದಾ। ನಾನಾರೂಪೈಶ್ಚರನ್ತ್ಯೇತೇ ಪ್ರಜಾ ಧರ್ಮೇಣ ಪಾಲಯನ್ ।। ೧೦.

ಅವನಿಗೆ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ, ಆತಿಥ್ಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಊಟದಿಂದ ಗೌರವ ಕೊಡಬೇಕು. ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೂ ದೇವರುಗಳು, ಯೋಗೇಶ್ವರರು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ದದ್ಯಾಚ್ಚ ವೈ ದಾನಂ ವಿಪ್ರಾಯಾತಿಥಯೇ ನರಃ। ಪ್ರದಾನಾನಿ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಫಲಞ್ಚೈಷಾಂ ತಥೈವ ಚ ।। ೧೦.

ಆದುದರಿಂದ, ಮಾನವನೊಬ್ಬನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ನಾನು ಈಗ ದಾನಗಳ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಶ್ವಮೇಧಸಹಸ್ರೇಣ ರಾಜಸೂಯಶತೇನ ಚ। ಪುಣ್ಡರೀಕಸಹಸ್ರೇಣ ಯೋಗಿಷ್ವಾವಸಥೋ ವರಮ್ ।। ೧೦.

ಸಾವಿರ ಅಶ್ವಮೇಧ, ನೂರು ರಾಜಸೂಯ, ಸಾವಿರ ಪುಂಡರಿಕಗಳಿಗಿಂತ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನ ನೀಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಆದ್ಯ ಏಷ ಗಣಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪಿತೄಣಾಮಮಿತೌಜಸಾಮ್। ಭಾವಯನ್ಸಪ್ತಕಾಲಾನ್ವೈ ಸ್ಥಿತ ಏಷ ಗಣಸ್ತದಾ ।। ೧೦.

ಅಮಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಪಿತೃಗಳ ಮೊದಲ ಗುಂಪನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಂಪು ಏಳು ಕಾಲಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅತ ಊರದ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾನ್ ಪಿತೃಗಣಾನ್ಪುನಃ । ಸನ್ತತಿಂ ಸಂಸ್ಥಿತಿಞ್ಚೈವ ಭಾವನಾಞ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೧೦.

ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗುಂಪುಗಳನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ಪರಂಪರೆ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸಪ್ತ ಮೇಧಾವತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ಪಿತೃಗಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಚತ್ವಾರೋ ಮೂರ್ತಿಮನ್ತಶ್ಚ ತ್ರಯಸ್ತೇಷಾಮಮೂರ್ತ್ತಯಃ। ತೇಷಾಂ ಲೋಕವಿಸರ್ಗನ್ತು ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೧೧.

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೇಧಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಏಳು ಪಿತೃಗುಂಪುಗಳು ಇದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪವಂತುಗಳು, ಮೂರು ನಿರಾಕಾರಗಳು. ಅವರ ಲೋಕ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.

ಯಾ ವೈ ದುಹಿತರಸ್ತೇಷಾಂ ದೋಹಿತ್ರಾಶ್ಚೈವ ಯೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಧರ್ಮಮೂರ್ತ್ತಿಧರಾಸ್ತೇಷಾಂ ಯೇ ತ್ರಯಃ ಪರಮಾ ಗಣಾಃ ।। ೧೧.

ಅವರ ಪುತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಂಪುಗಳು ಅವರಲ್ಲಿವೆ.

ನಾಮಾನಿ ಲೋಕಸರ್ಗಞ್ಚ ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸಮಾಸತಃ। ಲೋಕಾ ವಿರಜಸೋ ನಾಮ್ನಾ ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಭಾಸ್ವರಾಃ ।। ೧೧.

ನಾನು ಈಗ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಿರಜ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಮೂರ್ತ್ತಯಃ ಪಿತೃಗಣಾಃ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ। ವಿರಜಸ್ಯ ದ್ವಿಜಾಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವೈರಾಜಾ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಾಃ । ಏಷ ವೈ ಪ್ರಥಮಃ ಕಲ್ಪೋ ವೈರಾಜಾನಾಂ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೧೧.

ಪಿತೃಗಳೆಂಬ ಆ ದೇವತೆಗಳು ರೂಪವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿರಜ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದು, ವೈರಾಜರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವೈರಾಜರ ಮೊದಲ ಕಾಲಚಕ್ರವಿದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾನ್ತು ಮಾನಸೀ ಕನ್ಯಾ ಮೇನಾ ನಾಮ ಮಹಾಗಿರೇಃ। ಪತ್ನೀ ಹಿಮವತಃ ಶುಭ್ರ ಯಸ್ಯಾಂ ಮೈನಾಕ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೧೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೆನಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಮಹಾಪರ್ವತದವಳಾಗಿ, ಹಿಮವಂತನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. ಆ ಮೆನೆಯಲ್ಲಿ ಮೈನಾಕ ಎಂಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದನು.