ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅತೀತಾನಾಗತೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಃ ಕನಿಷ್ಠಾಃ ಕ್ರಮಶಸ್ತು ತೇ। ದೇವೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಪುರಾತೀತಾಃ ಪಿತರೋ ಯೇಽನ್ತರೇಷು ವೈ। ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಯೇ ತು ತಾನ್ವೈ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ ।। ೧೦.

ಹಿಂದೆ ಹೋದವರೂ, ಮುಂದೆ ಬರುವವರೂ, ಹಿರಿಯರೂ ಕಿರಿಯರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆ ಇದ್ದ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವವರನ್ನೂ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧಞ್ಚೈಷಾಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಶ್ರಾದ್ಧಮೇವ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ। ದೇವಾನಸೃಜನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ನಾಯಕ್ಷನ್ನಿತಿ ವೈ ಪುನಃ । ತಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ತದಾತ್ಮಾನಮಸೃಜಂಸ್ತೇ ಫಲಾರ್ಥಿನಃ ।। ೧೦.

ಈ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾನವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೂ ಅವರು ಭೋಜನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು.

ತೇ ಶಪ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಮೂಢಾ ನಷ್ಟಸಂಜ್ಞಾ ಭವಿಷ್ಯಥ। ನ ಸ್ಮ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿಜಾನನ್ತಿ ತತೋ ಲೋಕೇ ಹ್ಯಮುಹ್ಯತ ।। ೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವರು ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಏನೂ ತಿಳಿಯದೆ ಲೋಕವೇ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಯಿತು.

ತೇ ಭೂಯಃ ಪ್ರಣತಾಃ ಸರ್ವೇ ಯಾಚನ್ತಿ ಸ್ಮ ಪಿತಾಮಹಮ್। ಅನುಗ್ರಹಾಯ ಲೋಕಾನಾಂ ಪುನಸ್ತಾನಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಭುಃ ।। ೧೦.

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮತ್ತೆ ವಂದಿಸಿ ಪಿತಾಮಹನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬೇಡಿದರು. ಪ್ರಭುವಾದವರು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಚರಧ್ವಂ ವೈ ವ್ಯಭಿಚಾರೋ ಹಿ ಯಃ ಕೃತಃ । ಪುತ್ರಾನ್ಸ್ವಾನ್ಪರಿಪೃಚ್ಛಧ್ವಂ ತತೋ ಜ್ಞಾನಮವಾಪ್ಸ್ಯಥ ।। ೧೦.

ನೀವು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ನಿಮಗೆ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ತತಸ್ತೇ ಸ್ವಾನ್ಸುತಾಂಶ್ಚೈವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಜಿಘೃಕ್ಷವಃ। ಅಪೃಚ್ಛನ್ ಸಂಯತಾತ್ಮಾನೋ ವಿಧಿವಚ್ಚ ಮಿಥೋ ಮಿಥಃ ।। ೧೦.

ಅವರು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿಗೆ ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಹೋಗಿ, ವಿಧಿಯನುಸಾರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ತೇಭ್ಯಸ್ತೇ ನಿಯತಾತ್ಮಾನಃ ಪುತ್ರಾಃ ಶಂಸುರನೇಕಧಾ। ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾನಿ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ವಾಙ್ಮನಃ ಕರ್ಮ್ಮಜಾನಿ ತು ।। ೧೦.

ಆ ಮಕ್ಕಳೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

ತೇ ಪುತ್ರಾನಬ್ರುವನ್ಪ್ರೀತಾ ಲಬ್ಧಸಂಜ್ಞಾ ದಿವೌಕಸಃ। ಯೂಯಂ ವೈ ಪಿತರೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಯೇ ವಯಂ ಪ್ರತಿಬೋಧಿತಾಃ। ಧರ್ಮಜ್ಞಾನಞ್ಚ ಕಾಮಶ್ಚ ಕೋ ವರೋ ವಃ ಪ್ರದೀಯತಾಮ್ ।। ೧೦.

ಆ ದೇವತೆಗಳು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನೀವು ನಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು, ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಧರ್ಮಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಇಚ್ಛಿತ ವರ ಯಾವುದು ಬೇಕಾದರೂ ಕೇಳಿ.'

ಪುನಸ್ತಾನಬ್ರವೀದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯೂಯಂ ವೈ ಸತ್ಯವಾದಿನಃ। ತಸ್ಮಾದ್ಯದುಕ್ತಂ ಯುಷ್ಮಾಭಿಸ್ತತ್ತಥಾ ನ ತದನ್ಯಥಾ ।। ೧೦.

ಮತ್ತೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನೀವು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವವರು. ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಆಗಲಿ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.'

ಉಕ್ತಞ್ಚ ಪಿತರೋಽಸ್ಮಾಕಮಿತಿ ವೈ ತನಯಾಃ ಸ್ವಕಾಃ। ಪಿತರಸ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ತೇಭ್ಯೋಽಯಂ ದೀಯತಾಂ ವರಃ ।। ೧೦.

'ಇವರು ನಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು' ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೇ ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಈ ವರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ತೇನೈವ ವಚಸಾ ಪುತ್ರಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಪುತ್ರಾಃ ಪಿತೃತ್ತ್ವಮಾಜಗ್ಮುಃ ಪುತ್ರತ್ವಂ ಪಿತರಃ ಪುನಃ ।। ೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಆ ಮಾತಿನಿಂದ, ಮಕ್ಕಳೇ ಪಿತೃಗಳಾದರು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತೆ ಮಕ್ಕಳಾದರು.

ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಪಿತರಃ ಪುತ್ರಾಃ ಪಿತೃತ್ವೇ ತೇಷು ತತ್ಸ್ಮೃತಮ್ । ಏವಂ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಪಿತೄನ್ ಪುತ್ರಾನ್ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಪಿತರಸ್ತಥಾ। ವ್ಯಾಜಹಾರ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಿದೄನಾತ್ಮವಿವೃದ್ಧಯೇ ।। ೧೦.

ಆದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳೇ ಮಕ್ಕಳು, ಅವರಲ್ಲೇ ಪಿತೃತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಿತೃಗಳಾಗಿ ನೆನೆಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಪಿತೃಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು.

ಯೋ ಹ್ಯನಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಿತೄಞ್ಛ್ರಾದ್ಧೇ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕಾಞಿಚಿತ್ಕರಿಷ್ಯತಿ। ರಾಕ್ಷಸಾ ದಾನವಾಶ್ಚೈವ ಫಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯನ್ತಿ ತಸ್ಯ ತತ್ ।। ೧೦.

ಯಾರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡದೆ ಯಾವ ವಿಧಿಯನ್ನಾದರೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಫಲವನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧೈರಾಪ್ಯಾಯಿತಾಶ್ಚೈವ ಪಿತರಃ ಸೋಮಮವ್ಯಯಮ್। ಆಪ್ಯಾಯ್ಯಮಾನಾ ಯುಷ್ಮಾಭಿರ್ವರ್ದ್ಧಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಿತ್ಯಶಃ ।। ೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಪೋಷಣೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವ್ಯಯವಾದ ಸೋಮವನ್ನು ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದಂತೆ, ಅವರು ಸದಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧೈರಾಪ್ಯಾಯಿತಃ ಸೋಮೋ ಲೋಕಾನಾಪ್ಯಾಯಯಿಷ್ಯತಿ । ಕೃತ್ಸ್ರಂ ಸಪರ್ವತವನಂ ಜಙ್ಗಮಾಜಙ್ಗಮೈರ್ವೃತಮ್ ।। ೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಸೋಮನು ಪೋಷಣೆಯಾದಾಗ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪರ್ವತಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ.

ಶ್ರಾದ್ಧಾನಿ ಪುಷ್ಟಿಕಾಮಾಶ್ಚ ಯೇ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ। ತೇಭ್ಯಃ ಪುಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಜಾಶ್ಚೈವ ದಾಸ್ಯನ್ತಿ ಪಿತರಃ ಸದಾ ।। ೧೦.

ಯಾರು ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆ ಮಾನವರು ಸದಾ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಸಂತಾನವನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದಾಸ್ಯನ್ತಿ ತ್ರೀನ್ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ನಾಮಗೋತ್ರತಃ। ಸರ್ವತ್ರ ವರ್ತ್ತಮಾನಾಸ್ತೇ ಪಿತರಃ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಮ್। ತೇಷಾಮಾಪ್ಯಾಯಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನೇನ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೧೦.

ಯಾರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗೋತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೋ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹರು ಶ್ರಾದ್ಧದ ದಾನದಿಂದ ಅವರ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏವಮಾಜ್ಞಾ ಕೃತಾ ಪೂರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ। ತೇನೈತತ್ಸರ್ವಥಾ ಸಿದ್ಧಂ ದಾನಮಧ್ಯಯನಂ ತಪಃ ।। ೧೦.

ಈ ರೀತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂದೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದನು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ತೇ ತು ಜ್ಞಾನಪ್ರದಾತಾರಃ ಪಿತರೋ ವೋ ನ ಸಂಶಯಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಪಿತರೋ ದೇವಾ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರಃ ಪುನಃ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಪಿತರೋ ಹ್ಯೇತೇ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರಶ್ಚ ಹ ।। ೧೦.

ನಿಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವವರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಪಿತೃಗಳು ದೇವರುಗಳು, ದೇವರುಗಳು ಕೂಡ ಪಿತೃಗಳು. ಇವರು ಪರಸ್ಪರ ಪಿತೃಗಳೂ ದೇವರುಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಏತದ್ಬ್ರಹ್ಮವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೂತಸ್ಯ ವಿಹಿತಾತ್ಮನಃ । ಪಪ್ರಚ್ಛುರ್ಮುನಯೋ ಭೂಯಃ ಸೂತಂ ತಸ್ಮಾದ್ಯದುತ್ತರಮ್ ।। ೧೦.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನ ಸೂತನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಸೂತನನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಕಿಯನ್ತೋ ವೈ ಪಿತೃಗಣಾಃ ಕಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಚ ತೇ ಗಣಾಃ । ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ದೇವಪ್ರವರಾ ದೇವಾನಾಂ ಸೋಮವರ್ದ್ಧನಾಃ ।। ೧೦.

ಎಷ್ಟು ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ? ಆ ಗುಂಪುಗಳು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ? ದೇವರಲ್ಲಿ ಸೋಮನನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ದೇವತೆಗಳೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ.

ಏತದ್ವೋಽಹಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪಿತೃಸರ್ಗಮನುತ್ತಮಮ್। ಶಂಯುಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಯತ್ಪೂರ್ವಂ ಪಿತರಂ ವೈ ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್ ।। ೧೦.

ನಾನು ನಿಮಗೆ ಪಿತೃಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಶಂಯುನು ಹಿಂದೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದನು.

ಬೃಹಸ್ಪತಿಮುಪಾಸೀನಂ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಾರ್ಥಕೋವಿದಮ್। ಪುತ್ರಃ ಶಂಯುರಿಮಂ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ವಿನಯಾನ್ವಿತಃ ।। ೧೦.

ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಶಂಯು ಪುತ್ರನು ವಿನಯದಿಂದ ಹೋಗಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ಕ ಏತೇ ಪಿತರೋ ನಾಮ ಕಿಯನ್ತಃ ಕೇ ಚ ನಾಮತಃ। ಸಮುದ್ಭೂತಾಃ ಕಥಞ್ಚೈತೇ ಪಿತೃತ್ವಂ ಸಮುಪಾಗತಾಃ ।। ೧೦.

ಈ ಪಿತೃಗಳು ಯಾರು? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ? ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಯಾವುವು? ಅವರು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು ಮತ್ತು ಪಿತೃತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದರು?

ಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ಪಿತರಂ ಪೂರ್ವಂ ಯಜ್ಞೇ ಯುಜ್ಯನ್ತಿ ನಿತ್ಯಶಃ। ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಾ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಶ್ರಾದ್ಧಪೂರ್ವಾ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೧೦.

ಯಾಕೆ ಪಿತೃಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ? ಮಹಾತ್ಮರು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳು ಯಾಕೆ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ?

ಕಸ್ಮೈ ಶ್ರಾದ್ಧಾನಿ ದೇಯಾನಿ ಕಿಞ್ಚ ದತ್ತಂ ಮಹಾಫಲಮ್। ಕೇಷು ವಾಪ್ಯಕ್ಷಯಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ತೀರ್ಥೇಷು ಚ ನದೀಷು ಚ ।। ೧೦.

ಯಾರಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು? ಕೊಟ್ಟ ದಾನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಮಹಾ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ?

ಕೇಷು ವೈ ಸರ್ವಮಾಪ್ನೋತಿ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕೃತ್ವಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ। ಕಶ್ಚ ಕಾಲೋ ಭವೇಚ್ಚ್ರಾದ್ಧೇ ವಿಧಿಃ ಕಶ್ಚಾನುವರ್ತ್ತತೇ ।। ೧೦.

ಯಾವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾಲ ಸೂಕ್ತ? ಯಾವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು?

ಏತದಿಚ್ಛಾಮಿ ಭಗವನ್ ವಿಸ್ತರೇಣ ಯಥಾತಥಮ್। ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಯತ್ರ ಚೋದಾಹೃತಂ ಮಯಾ ।। ೧೦.

ಭಗವಂತನೇ, ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಬೃಹಸ್ಪತಿರಿದಂ ಸಮ್ಯಗೇವಂ ಪೃಷ್ಟೋ ಮಹಾಮತಿಃ। ವ್ಯಾಜಹಾರಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪ್ರಶ್ನವಿದಾಂ ವರಃ ।। ೧೦.

ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು.