ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಷ್ಟದಂಷ್ಟ್ರಾ ಶಙ್ಕುಕರ್ಣಾ ಊರ್ದ್ಧ್ವರೋಮಾಣ ಏವ ಚ। ಆಕರ್ಣದಾರಿತಾಸ್ಯಾಶ್ಚ ಮುಞ್ಜಧೂಮೋರ್ದ್ಧ್ವಮೂರ್ದ್ಧಜಾಃ ।। ೯.

ಅವರಿಗೆ ಎಂಟು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಶಂಖಾಕಾರದ ಕಿವಿಗಳು, ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತ ಕೂದಲು, ಕಿವಿವರೆಗೆ ಹರಿದ ಬಾಯಿ, ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಜಟೆಗಳು ಇವೆ.

ಸ್ಥೂಲಶೀರ್ಷಾಃ ಸಿತಾಭಾಶ್ಚ ಹ್ರಸ್ವಕಾಶ್ಚ ಪ್ರವಾಹುಕಾಃ। ತಾಮ್ರಾಸ್ಯಾ ಲಮ್ಬಜಿಹ್ವೌಷ್ಠಾ ಲಮ್ಬಭೂಸ್ಥೂಲನಾಸಿಕಾಃ ।। ೯.

ಅವರಿಗೆ ದಪ್ಪ ತಲೆ, ಬಿಳಿ ವರ್ಣ, ಚಿಕ್ಕ ದೇಹ, ಉದ್ದವಾದ ಕೈಗಳು, ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಬಾಯಿ, ಕುಳಿದ ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ತುಟಿಗಳು, ಕುಳಿದ ಬಗಲು ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ಮೂಗು ಇವೆ.

ನೀಲಾಙ್ಗಾ ಲೋಹಿತಗ್ರೀವಾ ಗಮ್ಭೀರಾಕ್ಷಾ ವಿಬೀಷಣಾಃ । ಮಹಾಘೋರಸ್ವರಾಶ್ಚೈವ ವಿಕಟಾ ಬದ್ಧಪಿಣ್ಡಿಕಾಃ ।। ೯.

ಅವರ ಅಂಗಗಳು ನೀಲಿ, ಕುತ್ತಿಗೆ ಕೆಂಪು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಳವಾದವು, ಭಯಾನಕ ರೂಪ, ಅವರ ಧ್ವನಿ ಭಯಂಕರ, ದೇಹ ವಿಕಟ, ಜಂಗೆಗಳು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ.

ಸ್ಥೂಲಾಶ್ಚ ತುಙ್ಗನಾಸಾಶ್ಚ ಶಿಲಾಸಂಹನನಾ ದೃಢಾಃ। ದಾರುಣಾಭಿಜನಾಃ ಕ್ರೂರಾಃ ಪ್ರಾಯಶಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಿಣಃ ।। ೯.

ಅವರು ದಪ್ಪ ದೇಹದವರು, ಎತ್ತರದ ಮೂಗು, ಕಲ್ಲಿನಂತ ದೃಢತೆ, ಭಯಂಕರ ವಂಶದವರು, ಕ್ರೂರರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕಠಿಣ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.

ಸಕುಣ್ಡಲಾಙ್ಗದಾಪೀಡಾ ಮುಕುಟೋಷ್ಣೀಷಧಾರಿಣಃ। ವಿಚಿತ್ರ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಾಶ್ಚಿತ್ರಸ್ರಗನುಲೇಪನಾಃ ।। ೯.

ಅವರು ಕುಂಡಲ, ಅಂಗದ, ಪೀಠ, ಮುಕುಟ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣೀಷ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಬಟ್ಟೆ-ಆಭರಣಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಾರ ಹಾಗೂ ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅನ್ನಾದಾಃ ಪಿಶಿತಾದಾಶ್ಚ ಪುರುಷಾದಾಶ್ಚ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಇತ್ಯೇತದ್ರೂಪಸಾಧರ್ಮ್ಯಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಬುಧೈಃ ಸ್ಮೃತಮ್। ನ ಸಮಸ್ತಬಲಂ ಬುದ್ಧಂ ಯತೋ ಮಾಯಾಕೃತಂ ಹಿ ತತ್ ।। ೯.

ಅವರು ಅನ್ನ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೂಡ ತಿನ್ನುವವರು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ರಾಕ್ಷಸರ ರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಗೊತ್ತಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ.

ಪುಲಹಸ್ಯ ಮೃಗಾಃ ಪುತ್ರಾಃ ಸರ್ವೇ ವ್ಯಾಲಾಶ್ಚ ದಂಷ್ಟ್ರಿಣಃ । ಭೂತಾಃ ಪಿಶಾಚಾಃ ಸರ್ಪಾಶ್ಚ ಭ್ರಮರಾ ಹಸ್ತಿನಸ್ತಥಾ ।। ೯.

ಪುಲಹನ ಮಗ들은 ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಡುಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳು; ಭೂತ, ಪಿಶಾಚ, ಹಾವು, ಜೇನುಹುಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಕೂಡ ಅವರೊಳಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ವಾನರಾಃ ಕಿನ್ನರಾಶ್ಚೈವ ಯಮಕಿಮ್ಪುರುಷಾಸ್ತಥಾ। ಯೇಽನ್ಯೇ ಚೈವ ಪರಿಕ್ರಾನ್ತಾ ಮಾಯಾಕ್ರೋಧವಶಾನುಗಾಃ ।। ೯.

ವಾನರರು, ಕಿನ್ನರರು, ಯಮ-ಕಿಂಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ವಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅನಪತ್ಯಃ ಕ್ರತುಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ಮೃತೋ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ। ನ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಪೌತ್ರೋ ವಾ ತೇಜಃ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ವಾ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೯.

ವೈವಸ್ವತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರತು ಅನಪತ್ಯನಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಪುತ್ರ ಅಥವಾ ಪೌತ್ರ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಕುಂಠಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.

ಅತ್ರೇರ್ವಂಶಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತೃತೀಯಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನ್ಯಶ್ಚ ಸುನ್ದರ್ಯೋ ದಶೈವಾಸನ್ಪತಿವ್ರತಾಃ ।। ೯.

ಈಗ ನಾನು ಅತ್ರಿಯ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಮೂರನೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಅವನಿಗೆ ಹತ್ತು ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪತಿವ್ರತಾ ಹೆಂಡತಿಗಳು ಇದ್ದರು.

ಭದ್ರಾಶ್ವಸ್ಯ ಘೃತಾಚ್ಯಾಂ ವೈ ದಶಾಪ್ಸರಸಿ ಸೂನವಃ। ಭದ್ರಾ ಶೂದ್ರಾ ಚ ಮದ್ರಾ ಚ ಶಲದಾ ಮಲದಾ ತಥಾ ।। ೯.

ಘೃತಾಚಿ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆಯೊಳಗೆ ಭದ್ರಾಶ್ವನಿಗೆ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು: ಭದ್ರ, ಶೂದ್ರ, ಮದ್ರ, ಶಲದ, ಮಲದ,

ವೇಲಾ ಖಲಾ ಚ ಸಪ್ತೈತಾ ಯಾ ಚ ಗೋಚಪಲಾ ಸ್ಮೃತಾ । ತಥಾ ಮಾನರಸಾ ಚೈವ ರತ್ನಕೃಟಾ ಚ ತಾ ದಶ ।। ೯.

ವೇಲಾ, ಖಲಾ—ಇವು ಏಳು ಮಂದಿ. ಜೊತೆಗೆ ಗೊಚಪಲಾ, ಮಾನರಸಾ ಮತ್ತು ರತ್ನಕೃತಾ ಎಂಬವರೂ ಸೇರಿ ಹತ್ತು ಮಂದಿ.

ಆತ್ರೇಯವಂಶಕೃತ್ತಾಸಾಂ ಭರ್ತ್ತಾ ನಾಮ್ನಾ ಪ್ರಭಾಕರಃ। ಭದ್ರಾಯಾಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಸೋಮಂ ಪುತ್ರಂ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ ।। ೯.

ಅವರ ಪತಿ ಪ್ರಭಾಕರನು ಆತ್ರೇಯ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕನು. ಅವನು ಭದ್ರೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸೋಮನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಪಡೆದನು.

ಸ್ವರ್ಭಾನುನಾ ಹತೇ ಸೂರ್ಯೇ ಪತಮಾನೋ ದಿವೋ ಮಹೀಮ್। ತಮೋಽಭಿಭೂತೇ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಭಾ ಯೇನ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತಾ ।। ೯.

ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡಿದವನು ಅವನೇ.

ಸ್ವಸ್ತಿ ತೇಽಸ್ತ್ವಿತಿ ಚೋಕ್ತಃ ಸ ಪತನ್ನಿಹ ದಿವಾಕರಃ। ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೇರ್ವಚನಾತ್ತಸ್ಯ ನ ಪಪಾತ ದಿವೋ ಮಹೀಮ್ ।। ೯.

ಸೂರ್ಯನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯು 'ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಮಾತಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.

ಅತ್ರಿಶ್ರೇಷ್ಠಾನಿ ಗೋತ್ರಾಣಿ ಯಶ್ಚಕಾರ ಮಹಾತಪಾಃ । ಯಜ್ಞೇಷ್ವತ್ರಿಘನಶ್ಚೈವ ಸುರೈರ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೯.

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಅತ್ರಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ರಿಘನ ಎಂದು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಸ ತಾಸ್ವಜನಯತ್ ಪುತ್ರಾನಾತ್ಮತುಲ್ಯಾನನಾಮಕಾನ್। ದಶ ತಾಸ್ವೇವ ಮಹತಾ ತಪಸಾ ಭಾವಿತಪ್ರಭಾ ।। ೯.

ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದನು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.

ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾತ್ರೇಯಾ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾ ಋಷಯೋ ವೇದಪಾರಗಾಃ । ತೇಷಾಂ ವಿಖ್ಯಾತಯಶಸೌ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠೌ ಸುಮಹೌಜಸೌ ।। ೯.

ಅವರು ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾತ್ರೇಯರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಋಷಿಗಳು, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತರೂ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ದತ್ತಾತ್ರೇಯಸ್ತಸ್ಯ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ದುರ್ವಾಸಾಸ್ತಸ್ಯ ಚಾನುಜಃ । ಯವೀಯಸೀ ಸುತಾ ತಸ್ಯಾ ಮಬಲಾ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೀ। ಅತ್ರಾಪ್ಯುದಾಹರನ್ತೀಮಂ ಶ್ಲೋಕಂ ಪೌರಾಣಿಕಾಃ ಪುರಾ ।। ೯.

ಅವರಲ್ಲಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಹಿರಿಯನು, ದುರ್ವಾಸನು ಅವನ ತಮ್ಮ. ಅವರ ಚಿಕ್ಕ ಮಗಳು ಅಂಬಳಾ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಕಾರರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅತ್ರೇಃ ಪುತ್ರಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಶಾನ್ತಾತ್ಮಾನಮಕಲ್ಮಷಮ್। ದತ್ತಾತ್ರೇಯಂ ತನುಂ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪುರಾಣಜ್ಞಾಃ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ।। ೯.

ಪುರಾತನರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಅತ್ರಿಯ ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವಿಯೂ ಪಾಪರಹಿತನೂ ಆದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ತಸ್ಯ ಗೋತ್ರಾನ್ವಯೇ ಜಾತಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಪ್ರಥಿತಾ ಭುವಿ। ಶ್ಯಾಮಾಶ್ಚ ಮುದ್ಗಲಾಶ್ಚೈವ ಬಲಾರಕಗವಿಷ್ಠಿರಾಃ। ಏತೇ ನೃಣಾನ್ತು ಚತ್ವಾರಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಪಕ್ಷಾ ಮಹೌಜಸಾಮ್ ।। ೯.

ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ಜನಿಸಿದರು: ಶ್ಯಾಮರು, ಮುದ್ಗಲರು, ಬಲಾರಕರು ಮತ್ತು ಗವಿಷ್ಠಿರರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಕಶ್ಯಪಾನ್ನಾರದಶ್ಚೈವ ಪರ್ವತೋಽರುನ್ಧತೀ ತಥಾ। ಜಜ್ಞಿರೇ ಚ ತ್ವರುನ್ಧತ್ಯಾಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ ಸತ್ತಮಾಃ ।। ೯.

ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ನಾರದ, ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿಯೂ ಜನಿಸಿದರು. ಈಗ ಅರುಂಧತಿಯೊಳಗೆ ಜನಿಸಿದವರನ್ನು ಕೇಳು, ಒಳ್ಳೆಯವರೇ.

ನಾರದಸ್ತು ವಸಿಷ್ಠಾಯಾರುನ್ಧತೀಂ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್। ಊರ್ದ್ಧ್ವರೇತಾ ಮಹಾತೇಜಾ ವೃಕ್ಷಶಾಪಾತ್ತು ನಾರದಃ ।। ೯.

ನಾರದನು ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ನಾರದನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮರದ ಶಾಪದಿಂದ ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ವರೂಪಿಯಾದನು.

ಪುರಾ ದೇವಾಸುರೇ ತಸ್ಮಿನ್ಸಂಗ್ರಾಮ ತಾರಕಾಮಯೇ। ಅನಾವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಹತೇ ಲೋಕೇ ವ್ಯಗ್ರೇ ಶಕ್ರೇ ಸುರೈಃ ಸಹ। ವಸಿಷ್ಠಸ್ತಪಸಾ ಧೀಮಾನ್ಧಾರಯಾಮಾಸ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೯.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದವು. ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ವ್ಯಸ್ತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ವಸಿಷ್ಠನು ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದನು.

ಅತ್ರೌಷಧಂ ಮೂಲಫಲಮೋಷಧೀಶ್ಚ ಪ್ರವರ್ತ್ತಯನ್ । ತಾಸ್ತೇನ ಜೀವಯಾಮಾಸ ಕಾರುಣ್ಯಾದೋಷಧೇನ ತು ।। ೯.

ಅವನು ಔಷಧಿ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು. ತನ್ನ ದಯೆಯಿಂದ ಆ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜೀವ ನೀಡಿದನು.

ಅರುನ್ಧತ್ಯಾಂ ವಸಿಷ್ಠಸ್ತು ಶಕ್ತಿಮುತ್ಪಾದಯದ್ದ್ವಿಜಾಃ। ಸಾಗರಞ್ಜನಯಚ್ಛಕ್ತೇರದೃಶ್ಯನ್ತೀ ಪರಾಶರಮ್ ।। ೯.

ವಸಿಷ್ಠನು ಅರುಂಧತಿಯೊಳಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜನಿಸಿದನು, ದ್ವಿಜರೆ. ಶಕ್ತಿಯು ಸಾಗರಾಂಜನಯೆಯೊಳಗೆ ಪರಾಶರನನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

ಕಾಲೀ ಪರಾಶರಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನಂ ಪ್ರಭುಮ್। ದ್ವೈಪಾಯನಾದರಣ್ಯಾಂ ವೈ ಶುಕೋ ಜಜ್ಞೇ ಗುಣಾನ್ವಿತಃ ।। ೯.

ಕಾಲಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಾಶರನಿಂದ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ಎಂಬ ಪ್ರಭುವು ಜನಿಸಿದನು. ದ್ವೈಪಾಯನ ಮತ್ತು ಅರಣಿಯೊಳಗೆ ಗುಣಪೂರ್ಣನಾದ ಶುಕನು ಜನಿಸಿದನು.

ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಚ ಪೀವರ್ಯಾಂ ಷಡಿಮೇ ಶುಕಸೂನವಃ। ಭೂರಿಶ್ರವಾಃ ಪ್ರಭುಃ ಶಮ್ಭುಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಗೌರಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಃ ।। ೯.

ಪೀವರಿಯಲ್ಲಿ ಷುಕನಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು: ಭೂರಿಶ್ರವ, ಪ್ರಭು, ಶಂಭು, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಗೌರ ಎಂಬ ಐದು ಮಂದಿ.

ಕನ್ಯಾ ಕೀರ್ತಿಮತೀ ಚೈವ ಯೋಗಮಾತಾ ದೃಢವ್ರತಾ। ಜನನೀ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಸತ್ತ್ವಗುಹಸ್ಯ ಚ ।। ೯.

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೀರ್ತಿಮತಿ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗು ಕೂಡ ಇದ್ದಳು. ಅವಳು ಯೋಗದ ತಾಯಿ, ದೃಢವಾದ ವ್ರತವಂತಿ; ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸತ್ವಗುಹನ ಪತ್ನಿ.