ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವೈವಸ್ವತಂ ಪಿತೄಣಾಞ್ಚ ಯಮಂ ರಾಜ್ಯೇಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್। ಸರ್ವಭೂತಪಿಶಾಚಾನಾಂ ಗಿರಿಶಂ ಶೂಲಪಾಣಿನಮ್ ।। ೯.

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗೆ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಗಿರಿಶನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಶೈಲಾನಾಂ ಹಿಮವನ್ತಞ್ಚ ನದೀನಾಮಥ ಸಾಗರಮ್। ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಮಧಿಪತಿಂ ಚಕ್ರೇ ಚಿತ್ರರಥಂ ತದಾ ।। ೯.

ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಹಿಮವಂತನನ್ನು, ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗರವನ್ನು, ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ಚಿತ್ರರಥನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸಮಶ್ವಾನಾಂ ರಾಜಾನಞ್ಚಾಭ್ಯಷೇಚಯತ್। ಮೃಗಾಣಾಮಥ ಶಾರ್ದೂಲಂ ಗೋವೃಷಞ್ಚ ಚತುಷ್ಪದಾಮ್ ।। ೯.

ಅಶ್ವಗಳಿಗೆ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸನ್ನು, ಮೃಗಗಳಿಗೆ ಹುಲಿಯನ್ನು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಎಮ್ಮೆಯನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಪಕ್ಷಿಣಾಮಥ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಗರುಡಂ ಪತತಾಂ ವರಮ್। ಗನ್ಧಾನಾಂ ಮಾತುಲಞ್ಚೈವ ಭೂತಾನಾಮಶರೀರಿಣಾಮ್ ।। ೯.

ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಗರುಡನನ್ನು, ಸುಗಂಧಗಳಿಗೆ ಮಾತುಲನನ್ನು, ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ಶಬ್ದಾಕಾಶಬಲಾನಾಞ್ಚ ವಾಯುಂ ಬಲವತಾಂ ವರಮ್। ಸರ್ವೇಷಾಂ ದಂಷ್ಟ್ರಿಣಾಂ ಶೇಷಂ ನಾಗಾನಾಮಥ ವಾಸುಕಿಮ್ ।। ೯.

ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಆಕಾಶಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ವಾಯುವನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ದಂತವಂತಿಗಳಿಗೆ ಶೇಷನನ್ನು, ನಾಗರಿಗೆ ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಸರೀಸೃಪಾಣಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ನಾಗಾನಾಞ್ಚೈವ ತಕ್ಷಕಮ್। ಸಾಗರಾಣಾಂ ನದೀನಾಞ್ಚ ಮೇಘಾನಾಂ ವರ್ಷಿತಸ್ಯ ಚ। ಆದಿತ್ಯಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ಪರ್ಜನ್ಯಮಭಿಷಿಕ್ತವಾನ್ ।। ೯.

ಸರಿಸೃಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕನು ಮುಖ್ಯನು; ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವಾಪ್ಸರೋಗಣಾನಾಞ್ಚ ಕಾಮದೇವಂ ತಥೈವ ಚ। ಋತೂನಾಮಥ ಮಾಸಾನಾಮಾರ್ತ್ತವಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ ।। ೯.

ಎಲ್ಲಾ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಾಮದೇವನಲ್ಲಿಯೂ, ಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಪ್ರಧಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಪಕ್ಷಾಣಾಞ್ಚ ವಿಪಕ್ಷಾಣಾಂ ಮುಹೂರ್ತ್ತಾನಾಞ್ಚ ಪರ್ವಣಾಮ್। ಕಲಾಕಾಷ್ಠಾಪ್ರಮಾಣಾನಾಂ ಗತೇ ರಯನಯೋಸ್ತಥಾ। ಗಣಿತಸ್ಯಾಥ ಯೋಗಸ್ಯ ಚಕ್ರೇ ಸಂವತ್ಸರಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೯.

ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧಗಳು, ಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು, ಕಾಲದ ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಶ್ಮಿಗಳು, ಗಣನೆ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಅವನು ವರ್ಷವನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ವೈ ರಜಸಃ ಪೂರ್ವಸ್ಯಾನ್ದಿಶಿ ವಿಶ್ರುತಮ್। ಪುತ್ರಂ ನಾಮ್ನಾ ಸುಧಾಮಾನಂ ರಾಜಾನಂ ಸೋಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್ ।। ೯.

ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವನು, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜಸ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಸುಧಾಮಾನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.

ಪಶ್ಚಿಮಾಯಾಂ ದಿಶಿ ತಥಾ ರಜಸಃ ಪುತ್ರಮಚ್ಯುತಮ್। ಕೇತುಮನ್ತಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ರಾಜಾನಂ ಸೋಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್ ।। ೯.

ಹಾಗೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜಸ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಕೇತುಮಂತನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.

ಮನುಷ್ಯಾಣಾಮಧಿಪತಿಂ ಚಕ್ರೇ ಚೈವ ಸುತಂ ಮನುಮ್। ತೈರಿಯಂ ಪೃಥಿವೀ ಸರ್ವಾ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾ ಸಪತ್ತನಾ । ಯಥಾಪ್ರದೇಶಮದ್ಯಾಪಿ ಧರ್ಮೇಣ ಪರಿಪಾಲ್ಯತೇ ।। ೯.

ಮನುಷ್ಯರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಮನುವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅವರಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ, ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳೂ ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಸಹಿತ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಇಂದಿಗೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ತೇಽಭಿಷೇಚಿತಾಃ। ನೃಪಾ ಹ್ಯೇತೇಽಭಿಷಿಚ್ಯನ್ತೇ ಮನವೋ ಯೇ ಭವನ್ತಿ ವೈ ।। ೯.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದ ಮೊದಲು, ಈ ರಾಜರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿತರಾದರು; ಮನುವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಜರಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವತೀತೇಷು ಗತಾ ಹ್ಯೇತೇಷು ಪಾರ್ಥಿವಾಃ। ಏವಮನ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪುನಃ। ಅತೀತಾನಾಗತಾಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ಮೃತಾ ಮನ್ವನ್ತರೇಶ್ವರಾಃ ।। ೯.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜರು ಹೋದರು; ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತವರನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೋದವರೂ ಬರುವವರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.

ರಾಜಸೂಯೇಽಭಿಷಿಕ್ತಶ್ಚ ಪೃಥುರೇಭಿರ್ನರೋತ್ತಮೈಃ। ವೇದದೃಷ್ಟೇನ ವಿಧಿನಾ ಕೃತೋ ರಾಜಾ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।। ೯.

ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರಿಂದ ರಾಜಸೂಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿತನಾದ ಪೃಥು, ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು.

ಏತಾನುತ್ಪಾದ್ಯ ಪುತ್ರಾಂಸ್ತು ಪ್ರಜಾಸನ್ತಾನಕಾರಣಾತ್ । ಪುನರೇವ ಮಹಾಭಾಗಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಿರೀಶ್ವರಃ ।। ೯.

ಈ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಅಧಿಪತಿ ಪುನಃ ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದನು.

ಕಶ್ಯಪೋ ಗೋತ್ರಕಾಮಸ್ತು ಚಚಾರ ಪರಮಂ ತಪಃ । ಪುತ್ರೌ ಗೋತ್ರಕರೌ ಮಹ್ಯಂ ಭವೇತಾಮಿತ್ಯಚಿನ್ತಯತ್ ।। ೯.

ಗೋತ್ರವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಕಶ್ಯಪನು, 'ನನಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಲಿ, ಅವರು ನನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಿ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಯ ಪ್ರಧ್ಯಾಯಮಾನಸ್ಯ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಬ್ರಹ್ಮಣೋಂಽಶೌ ಸುತೌ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತೌ ಮಹೌಜಸೌ ।। ೯.

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕಶ್ಯಪನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಾಗವಾದ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ವತ್ಸಾರಶ್ಚಾಸಿತಶ್ಚೈವ ತಾವುಭೌ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೌ। ವತ್ಸಾರಾನ್ನಿಧ್ರುವೋ ಜಜ್ಞೇ ರೈಭ್ಯಶ್ಚ ಸ ಮಹಾಯಶಾಃ ।। ೯.

ವತ್ಸಾರ ಮತ್ತು ಅಸಿತ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ವತ್ಸಾರನಿಂದ ನಿಧ್ರುವನು, ರೈಭ್ಯನಿಂದ ಮಹಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರೈಭ್ಯನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ರೈಭ್ಯಸ್ಯ ರೈಭ್ಯಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ನಿಧ್ರುವಸ್ಯ ನಿಬೋಧತ। ಚ್ಯವನಸ್ಯ ಸುಕನ್ಯಾಯಾಂ ಸುಮೇಧಾಃ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೯.

ರೈಭ್ಯನಿಂದ ರೈಭ್ಯ ವಂಶವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ನಿಧ್ರುವನಿಂದ, ಚ್ಯವನ ಮತ್ತು ಸುಕನ್ಯೆಗೆ ಸುಮೇಧನು ಹುಟ್ಟಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ.

ನಿಧ್ರುವಸ್ಯ ತು ಯಾ ಪತ್ನೀ ಮಾತಾ ವೈ ಕುಣ್ಡಪಾಯಿನಾಮ್। ಅಸಿತಸ್ಯೈಕಪರ್ಣಾಯಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಃ ಸಮಪದ್ಯತ ।। ೯.

ನಿಧ್ರುವನ ಪತ್ನಿಯೇ ಕುಂಡಪಾಯಿನರ ತಾಯಿ; ಅಸಿತ ಮತ್ತು ಏಕಪರ್ಣೆಯಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಶಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾನಾಂ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೇವಲಃ ಸುಮಹಾಯಶಾಃ। ನಿಧ್ರುವಾಃ ಶಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾ ರೈಭ್ಯಾಸ್ತ್ರಯಃ ಪಶ್ಚಾತ್ತು ಕಶ್ಯಪಾಃ ।। ೯.

ಶಾಂಡಿಲ್ಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ದೇವಳನು, ನಿಧ್ರುವರು, ಶಾಂಡಿಲ್ಯರು, ರೈಭ್ಯರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಶ್ಯಪರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ವರಪ್ರಭೃತಯೋ ದೇವಾ ದೇವಲಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಿಮಾಃ। ಚತುರ್ಯುಗೇ ತ್ವತಿಕ್ರಾನ್ತೇ ಮನೋರ್ಹ್ಯೇಕಾದಶೇ ಪ್ರಜಾಃ। ಅಥಾವಶಿಷ್ಟೇ ತಸ್ಮಿಸ್ತು ದ್ವಾಪರೇ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ ।। ೯.

ವರನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ದೇವತೆಗಳು ದೇವಳನ ಸಂತಾನ; ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಮನುವಿನಲ್ಲಿ ಆ ಸಂತಾನ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಮಾನಸಸ್ಯ ಚರಿಷ್ಯನ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ದಮಃ ಕಿಲ। ಮಾನಸಸ್ತಸ್ಯ ದಾಯಾದಸ್ತೃಣಬಿನ್ದುರಿತಿ ಶ್ರುತಃ ।। ೯.

ಮಾನಸನು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ದಮ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಮಾನಸನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ತೃಣಬಿಂದು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ರಾಜಾ ತೃತೀಯೇ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ। ತಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ತ್ವಿಡವಿಡಾ ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮಾಭವತ್। ಪುಲಸ್ತ್ಯಾಯ ಸ ರಾಜರ್ಷಿಸ್ತಾಂ ಕನ್ಯಾಂ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್ ।। ೯.

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮೂರನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನಿಗೆ ತ್ವಿಡವಿಡಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು, ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನರಿಲ್ಲ. ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಪುಲಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಋಷಿರಿಡವಿಡಾಯಾನ್ತು ವಿಶ್ರವಾಃ ಸಮಪದ್ಯತ। ತಸ್ಯ ಪತ್ನ್ಯಶ್ಚತಸ್ರಸ್ತು ಪೌಲಸ್ತ್ಯಕುಲವರ್ದ್ಧನಾಃ ।। ೯.

ಋಷಿ ತ್ವಿಡವಿಡಾಳ ಪತಿ ವಿಷ್ರವಾಸು. ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹೆಂಡತಿಯರು ಇದ್ದರು, ಅವರು ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.

ಬೃಹಸ್ಪತೇರ್ಬೃಹತ್ಕೀರ್ತ್ತಿರ್ದೇವಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಕೀರ್ತ್ತಿತಃ । ಕನ್ಯಾಂ ತಸ್ಯೋಪಯೇಮೇ ಸ ನಾಮ್ನಾ ವೈ ದೇವವರ್ಣಿನೀಮ್ ।। ೯.

ದೇವತೆಗಳ ಗುರು ಬ್ರಹಸ್ಪತಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ದೇವವರ್ಣಿನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯುವತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಕಟಾಞ್ಚ ವಾಕಾಞ್ಚ ಸುತೇ ಮಾಲ್ಯವತಃ ಸ್ಥಿತೌ। ಕೈಕಸೀಂ ಮಾಲಿನಃ ಕನ್ಯಾಂ ತಾಸಾನ್ತು ಶ್ರೃಣುತ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೯.

ಮಾಲ್ಯವಂತನಿಗೆ ಪುಷ್ಪೋತ್ಕಟ ಮತ್ತು ವಾಕಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಮಾಲಿನನಿಗೆ ಕೈಕಸಿ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು. ಈಗ ಈ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ವೈಶ್ರವಣಂ ತಸ್ಯ ಸುಷುವೇ ದೇವವರ್ಣಿನೀ। ದಿವ್ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ಯುಕ್ತಮಾರ್ಷೇಣೈವ ಶ್ರುತೇನ ಚ। ರಾಕ್ಷಸೇನ ಚ ರೂಪೇಣ ಆಸುರೇಣ ಬಲೇನ ಚ ।। ೯.

ದೇವವರ್ಣಿನಿಯು ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ವೈಶ್ರವಣನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವನು ದೇವಮಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು, ಧರ್ಮದಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದನು, ರಾಕ್ಷಸ ರೂಪವಿದ್ದವನೂ, ಅಸುರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ತ್ರಿಪಾದಂ ಸುಮಹಾಕಾಯಂ ಸ್ಥೂಲಶೀರ್ಷಂ ಮಹಾತನುಮ್। ಅಷ್ಟದಂಷ್ಟ್ರಂ ಹರಿಚ್ಛ್ಮಶ್ರುಂ ಶಙ್ಕುಕರ್ಣಂ ವಿಲೋಹಿತಮ್ ।। ೯.

ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ಕಾಲುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ದೇಹ, ಭಾರಿ ತಲೆ, ಎಂಟು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಹಳದಿ ಗಡ್ಡ, ಶಂಖದಾಕಾರದ ಕಿವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೈ ಇದ್ದವು.