ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಇತಿ ಸರ್ಗೈಕದೇಶಸ್ಯ ಕೀರ್ತಿತೋಽವಯವೋ ಮಯಾ। ಮಾರೀಚೋಽಯಂ ಪ್ರಜಾ ಸರ್ಗಃ ಸಮಾಸೇನ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ। ನ ಶಕ್ಯಂ ವ್ಯಾಸತೋ ವಕ್ತುಮಪಿ ವರ್ಷಶತೈರ್ದ್ವಿಜಾಃ ॥ ೮.

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು; ಇದು ಮಾರೀಚಿಯ ಸಂತಾನ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲು ನೂರು ವರ್ಷವಾದರೂ ಸಾಕಾಗದು, ದ್ವಿಜರೆ.

ಅದಿತಿರ್ಧರ್ಮಶೀಲಾ ತು ಬಲಶೀಲಾ ದಿತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ। ತಪಃಶೀಲಾ ತು ಸುರಭಿ ರ್ಮಾಯಾಶೀಲಾ ದನುಃ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೮.

ಅದಿತಿಯು ಧರ್ಮಶೀಲೆಯೆಂದು, ದಿತಿಯು ಬಲಶೀಲೆಯೆಂದು, ಸುರಭಿಯು ತಪಸ್ಸಿನ ಶೀಲೆಯೆಂದು, ದನು ಮಾಯೆಯ ಶೀಲೆಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಕ್ರೂರಶೀಲಾ ತಥಾ ಕದ್ರುಃ ಕ್ರೌಞ್ಚ್ಯಥ ಶ್ರುತಿಶಾಲಿನೀ । ಇರಾ ಗ್ರಹಣಶೀಲಾ ತು ದನಾಯುರ್ಭಕ್ಷಣೇ ರತಾ ॥ ೮.

ಕದ್ರುವು ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದವಳು, ಕ್ರೌಂಚಿ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಳಾದಳು; ಇರೆಯು ಹಿಡಿಯುವ ಸ್ವಭಾವದವಳು, ದನಾಯು ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವಳು.

ವಾಹಶೀಲಾ ತು ವಿನತಾ ತಾಮ್ರಾ ವೈ ಪಾಶಶಾಲಿನೀ। ಸ್ವಭಾವಾ ಲೋಕಮಾತೄಣಾಂ ಶೀಲಾನ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ ॥ ೮.

ವಿನತೆಯು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಳು, ತಾಮ್ರಾ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಳಾದಳು; ಇವು ಲೋಕಮಾತೃಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗುಣಗಳು.

ಧರ್ಮತಃ ಶೀಲತೋ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಕ್ಷಮಯಾ ಬಲರೂಪತಃ। ರಜಃ ಸತ್ತ್ವತಮೋ ವೃತ್ತಾ ಧಾರ್ಮಿಕಾಧಾರ್ಮಿಕಾಸ್ತು ವೈ ॥ ೮.

ಧರ್ಮ, ಶೀಲ, ಬುದ್ಧಿ, ಕ್ಷಮೆ, ಬಲ ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ; ಅವರ ಸ್ವಭಾವಗಳು ರಜ, ಸತ್ವ, ತಮಸ್ಸಿನಂತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಅಧಾರ್ಮಿಕ ಎರಡೂ ಇದ್ದವು.

ಮಾತೃತುಲ್ಯಾಶ್ಚಾಬಿಜಾತಾಃ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯಾತ್ಮಜಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ದೇವತಾಸುರಗನ್ಧರ್ವಾ ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಪನ್ನಗಾಃ। ಪಿಶಾಚಾಃ ಪಶವಶ್ಚೈವ ಮೃಗಾಃ ಪತಙ್ಗವೀರುಧಃ ॥ ೮.

ಕಶ್ಯಪನ ಸಂತಾನವು ತಾಯಿಯ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಜನಿಸಿದರು; ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ನಾಗರು, ಪಿಶಾಚರು, ಪಶುಗಳು, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು.

ಯಸ್ಮಾದ್ದಾಕ್ಷಾಯಣೀಷ್ವೇತೇ ಜಜ್ಞಿರೇ ಮಾನುಷೀಷ್ವಿಹ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ತಸ್ಮಾಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಾಸ್ತು ಮಾನುಷಾಃ ॥ ೮.

ಈ ಎಲ್ಲರೂ, ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯೇ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ, ಮಾನವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಂ ಮಾನುಷಾಃ ಸಾಧಕಾಸ್ತು ವೈ। ತತೋಽಧಃ ಸ್ರೋತಸಸ್ತೇ ವೈ ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಸುರಾಸುರಾಃ ॥ ೮.

ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವರು ಮಾನವರು. ಇವರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಜಾಯನ್ತೇ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಯರ್ಥಂ ಮಾನುಷೇಷು ಪುನಃ ಪುನಃ। ಇತ್ಯೇವಂ ವಂಶಪ್ರಭವಃ ಪ್ರಸಙ್ಖ್ಯಾತಸ್ತಪಸ್ವಿನಾಮ್ ॥ ೮.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾನವರಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ತಪಸ್ವಿಗಳ ವಂಶಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸುರಾಣಾಮಸುರಾಣಾಞ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಂ ತಥಾ। ಯಕ್ಷರಕ್ಷಃಪಿಶಾಚಾನಾಂ ಸುಪರ್ಣೋರಗಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ ॥ ೮.

ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಸುಪರ್ಣರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ವ್ಯಾಲಾನಾಂ ಶಿಖಿನಾಞ್ಚೈವ ಓಷಧೀನಾಞ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಕೃಮಿಕೀಟಪತಙ್ಗಾನಾಂ ಕ್ಷುದ್ರಾಣಾಂ ಜಲಜಾಶ್ಚ ಯೇ। ಪಶೂನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಣಾನಾಞ್ಚ ಶ್ರೀಮತಾಂ ಪುಣ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೮.

ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ನವಿಲುಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳು, ಹುಳುಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳು, ಜಲಚರಗಳು, ಪಶುಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವಂತರು—ಇವರಿಗೂ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಆಯುಷ್ಯಶ್ಚೈವ ಧನ್ಯಶ್ಚ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹಿತಸುಖಾವಹಃ। ಶ್ರೋತವ್ಯಶ್ಚೈವ ಸತತಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಶ್ಚೈವಾನುಸೂಯತಾ ॥ ೮.

ಇದು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಧನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಹಿತ ಮತ್ತು ಸುಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೇಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈರ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

ಇಮನ್ತು ವಂಶಂ ನಿಯಮೇನ ಯಃ ಪಠೇನ್ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಣವೈದ್ಯಸಂಸದಿ । ಅಪತ್ಯಲಾಭಂ ಹಿ ಲಬೇತ್ಸುಪುಷ್ಕಲಂ ಶ್ರಿಯಂ ಧನಂ ಪ್ರೇತ್ಯ ಚ ಶೋಭನಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ ೮.

ಯಾರು ಈ ಮಹಾತ್ಮರ ವಂಶವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನ, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಧನ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ಶುಭಮಯವಾದ ಗತಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಪ್ರಜಾಸು ಸೃಷ್ಟಾಸು ಕಶ್ಯಪೇ ನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಸು ಸರ್ವಾಸು ಸ್ಥಾವರಾಸು ಚರಾಸು ಚ ।। ೯.

ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಕಶ್ಯಪನು ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಅಭಿಷಿಚ್ಯಾಧಿಪತ್ಯೇಷು ತೇಷಾಂ ಮುಖ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ರಾಜ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾದೇಷ್ಟುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ।। ೯.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರನ್ನು ರಾಜರನ್ನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ವೀರುಧಾಞ್ಚ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಂ ಗ್ರಹೈಃ ಸಹ। ಯಜ್ಞಾನಾಂ ತಪಸಾಞ್ಚೈವ ಸೋಮಂ ರಾಜ್ಯೇಽಭ್ಯಷೇಚಯತ ।। ೯.

ಅವನು ಸೋಮನನ್ನು ದ್ವಿಜಾತಿಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸುಗಳ ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.

ಬೃಹಸ್ಪತಿಂ ತು ವಿಶ್ವೇಷಾಂ ದದಾವಙ್ಗಿರಸಾಂ ಪತಿಮ್। ಭೃಗೂಣಾಮಧಿಪಞ್ಚೈವ ಕಾವ್ಯಂ ರಾಜ್ಯೇಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್ ।। ೯.

ಅವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಿರಸರಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಕಾವ್ಯನನ್ನು ಭೃಗುವಿನವರ ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಆದಿತ್ಯಾನಾಂ ಪುನರ್ವಿಷ್ಣುಂ ವಸೂನಾಮಥ ಪಾವಕಮ್ । ಪ್ರಜಾಪತೀನಾಂ ದಕ್ಷಞ್ಚ ಮರುತಾಮಥ ವಾಸವಮ್ ।। ೯.

ಆದಿತ್ಯರಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು, ವಸುಗಳಿಗೆ ಪಾವಕನನ್ನು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣನ್ನು, ಮರುತ್ಗಳಿಗೆ ವಾಸವನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ದೈತ್ಯಾನಾಮಥ ರಾಜಾನಂ ಪ್ರಹ್ಲಾದಂ ದಿತಿನನ್ದನಮ್। ನಾರಾಯಣಂ ತು ಸಾಧ್ಯಾನಾಂ ರುದ್ರಾಣಾಂ ವೃಷಭಧ್ವಜಮ್ ।। ೯.

ದೈತ್ಯರಿಗೆ ದಿತಿಯ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು, ಸಾಧ್ಯರಿಗೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ರುದ್ರರಿಗೆ ವೃಷಧ್ವಜ ಧಾರಿ ರುದ್ರನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಞ್ಚ ರಾಜಾನಂ ದಾನವಾನಾಮಥಾದಿಶತ್। ಅಪಾಂ ತು ವರುಣಂ ರಾಜ್ಯೇ ರಾಜ್ಞಾಂ ವೈಶ್ರವಣಂ ಪತಿಮ್। ಯಕ್ಷಾಣಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚ ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ಧನಸ್ಯ ಚ ।। ೯.

ದಾನವರಿಗೆ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯನ್ನು, ನೀರಿಗೆ ವರుణನನ್ನು, ರಾಜರಿಗೆ, ಯಕ್ಷರಿಗೆ, ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ, ಭೂಮಿಪಾಲಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಧನಕ್ಕೆ ವೈಶ್ರವಣನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ವೈವಸ್ವತಂ ಪಿತೄಣಾಞ್ಚ ಯಮಂ ರಾಜ್ಯೇಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್। ಸರ್ವಭೂತಪಿಶಾಚಾನಾಂ ಗಿರಿಶಂ ಶೂಲಪಾಣಿನಮ್ ।। ೯.

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗೆ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಗಿರಿಶನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಶೈಲಾನಾಂ ಹಿಮವನ್ತಞ್ಚ ನದೀನಾಮಥ ಸಾಗರಮ್। ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಮಧಿಪತಿಂ ಚಕ್ರೇ ಚಿತ್ರರಥಂ ತದಾ ।। ೯.

ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಹಿಮವಂತನನ್ನು, ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗರವನ್ನು, ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ಚಿತ್ರರಥನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸಮಶ್ವಾನಾಂ ರಾಜಾನಞ್ಚಾಭ್ಯಷೇಚಯತ್। ಮೃಗಾಣಾಮಥ ಶಾರ್ದೂಲಂ ಗೋವೃಷಞ್ಚ ಚತುಷ್ಪದಾಮ್ ।। ೯.

ಅಶ್ವಗಳಿಗೆ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸನ್ನು, ಮೃಗಗಳಿಗೆ ಹುಲಿಯನ್ನು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಎಮ್ಮೆಯನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಪಕ್ಷಿಣಾಮಥ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಗರುಡಂ ಪತತಾಂ ವರಮ್। ಗನ್ಧಾನಾಂ ಮಾತುಲಞ್ಚೈವ ಭೂತಾನಾಮಶರೀರಿಣಾಮ್ ।। ೯.

ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಗರುಡನನ್ನು, ಸುಗಂಧಗಳಿಗೆ ಮಾತುಲನನ್ನು, ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ಶಬ್ದಾಕಾಶಬಲಾನಾಞ್ಚ ವಾಯುಂ ಬಲವತಾಂ ವರಮ್। ಸರ್ವೇಷಾಂ ದಂಷ್ಟ್ರಿಣಾಂ ಶೇಷಂ ನಾಗಾನಾಮಥ ವಾಸುಕಿಮ್ ।। ೯.

ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಆಕಾಶಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ವಾಯುವನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ದಂತವಂತಿಗಳಿಗೆ ಶೇಷನನ್ನು, ನಾಗರಿಗೆ ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ಸರೀಸೃಪಾಣಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ನಾಗಾನಾಞ್ಚೈವ ತಕ್ಷಕಮ್। ಸಾಗರಾಣಾಂ ನದೀನಾಞ್ಚ ಮೇಘಾನಾಂ ವರ್ಷಿತಸ್ಯ ಚ। ಆದಿತ್ಯಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ಪರ್ಜನ್ಯಮಭಿಷಿಕ್ತವಾನ್ ।। ೯.

ಸರಿಸೃಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕನು ಮುಖ್ಯನು; ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವಾಪ್ಸರೋಗಣಾನಾಞ್ಚ ಕಾಮದೇವಂ ತಥೈವ ಚ। ಋತೂನಾಮಥ ಮಾಸಾನಾಮಾರ್ತ್ತವಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ ।। ೯.

ಎಲ್ಲಾ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಾಮದೇವನಲ್ಲಿಯೂ, ಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಪ್ರಧಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಪಕ್ಷಾಣಾಞ್ಚ ವಿಪಕ್ಷಾಣಾಂ ಮುಹೂರ್ತ್ತಾನಾಞ್ಚ ಪರ್ವಣಾಮ್। ಕಲಾಕಾಷ್ಠಾಪ್ರಮಾಣಾನಾಂ ಗತೇ ರಯನಯೋಸ್ತಥಾ। ಗಣಿತಸ್ಯಾಥ ಯೋಗಸ್ಯ ಚಕ್ರೇ ಸಂವತ್ಸರಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।। ೯.

ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧಗಳು, ಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು, ಕಾಲದ ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಶ್ಮಿಗಳು, ಗಣನೆ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಅವನು ವರ್ಷವನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ವೈ ರಜಸಃ ಪೂರ್ವಸ್ಯಾನ್ದಿಶಿ ವಿಶ್ರುತಮ್। ಪುತ್ರಂ ನಾಮ್ನಾ ಸುಧಾಮಾನಂ ರಾಜಾನಂ ಸೋಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್ ।। ೯.

ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವನು, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜಸ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಸುಧಾಮಾನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.