ಪ್ರಜಾರ್ಥಂ ತಪತಾಂ ತೇಷಾಂ ತಪಃ ಪರಮದುಶ್ಚರಮ್। ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೀಹ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನಿಧನೇಷ್ವಿಹ ಸರ್ವಶಃ ।। ೬೧.
ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು, ಪ್ರಪಂಚದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಸುರಾಃ ಪಿತೃಗಣಾ ಮುನಯೋ ಮನವಸ್ತಥಾ। ಸರ್ಪಾ ಭೂತಾಃ ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಾಃ ।। ೬೧.
ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ಮನುಗಳು, ಹಾವುಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ತತಸ್ತೇಷಾಂ ತು ಯೇ ಶಿಷ್ಟಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಾನ್ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ । ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಆದೌ ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಹ। ಪ್ರಾರಮ್ಭನ್ತೇ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಮನುಷ್ಯಾ ದೈವತೈಃ ಸಹ ।। ೬೧.
ಅವರಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರು, ಉಳಿದವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು, ಅಂದರೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮನ್ವನ್ತರಾದೌ ಪ್ರಾಗೇವ ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ತತಃ । ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಥಿತೇ ಧರ್ಮೇ ತು ಸರ್ವಶಃ ।। ೬೧.
ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ, ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಋಷೀಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಗತ್ವಾಽಽನೃಣ್ಯನ್ತು ವೈ ತತಃ। ಪಿತೄಣಾಂ ಪ್ರಜಯಾ ಚೈವ ದೇವಾನಾಮಿಜ್ಯಯಾ ತಥಾ ।। ೬೧.
ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಋಣ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಿತೃಗಳು ಸಂತಾನದಿಂದ; ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜೆಯಿಂದ.
ಶತಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಧರ್ಮೇ ವರ್ಣಾತ್ಮಕೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ತ್ರಯೀಂ ವಾರ್ತ್ತಾಂ ದಣ್ಡನೀತಿಂ ಧರ್ಮಾನ್ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಂಸ್ತಥಾ। ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾಶ್ರಮಾಂಶ್ಚೈವ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ದಧಿರೇ ಮತೀಃ ।। ೬೧.
ನೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಅವರು ವರ್ಣಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮೂರು ವಿಧದ ವೇದ, ಜೀವನೋಪಾಯ, ಶಿಸ್ತು, ಧರ್ಮ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪೂರ್ವಂ ದೇವೇಷು ತೇಷ್ವೇವ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ಪ್ರಮುಖೇಷು ಚ। ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಥಿತಾ ಧರ್ಮೇಣ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ।। ೬೧.
ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿದಿದ್ದರು.
ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪರಾವೃತ್ತೇ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯುತ್ಸೃಜ್ಯ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸಹೋರ್ಧ್ವಙ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಹರ್ಲೋಕಮನಾಮಯಮ್ ।। ೬೧.
ಮನ್ವಂತರ ಮುಗಿದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ದೋಷರಹಿತ ಮಹರ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ.
ವಿನಿವೃತ್ತವಿಕಾರಾಸ್ತೇ ಮಾನಸೀಂ ಸಿದ್ಧಿಮಾಸ್ಥಿತಾಃ। ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಾ ವಶಿನಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೬೧.
ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅವರು ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಲಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ತತಸ್ತೇಷು ವ್ಯತೀತೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವೇತೇಷು ಸರ್ವದಾ। ಶೂನ್ಯೇಷು ದೇವಸ್ಥಾನೇಷು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ತೇಷು ಸರ್ವಶಃ। ಉಪಸ್ಥಿತಾ ಇಹೈವಾನ್ಯೇ ದೇವಾ ಯೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿನಃ ।। ೬೧.
ನಂತರ, ಇವೆಲ್ಲವು ಮುಗಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ತತಸ್ತೇ ತಪಸಾ ಯುಕ್ತಾ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯಾಪೂರಯನ್ತಿ ವೈ। ಸತ್ಯೈನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಶ್ರುತೇನ ಚ ಸಮನ್ವಿತಾಃ ।। ೬೧.
ಆ ಬಳಿಕ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಸತ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಸಹಿತವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಸಪ್ತರ್ಷೀಣಂ ಮನೋಶ್ಚೈವ ದೇವಾನಾಂ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ। ನಿಧನಾನೀಹ ಪೂರ್ವೇಷಾಮಾದಿನಾ ಚ ಭವಿಷ್ಯತಾ ।। ೬೧.
ಏಳುವರು ಋಷಿಗಳು, ಮನುವು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಿಂದಿನವರ ಅಂತ್ಯವೂ, ಮುಂದಿನವರ ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ತೇಷಾಮತ್ಯನ್ತವಿಚ್ಛೇದ ಇಹ ಮನ್ವನ್ತರಕ್ಷಯಾತ್। ಏವಂ ಪೂರ್ವಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಸ್ಥಿತಿರೇಷಾನವಸ್ಥಿತಾ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಯಾವದಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೬೧.
ಅವರಿಗೆ, ಮನ್ವಂತರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರಾಮವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ಪ್ರಳಯವಾಗುವವರೆಗೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾನ್ತು ಪ್ರತಿಸನ್ಧಾನಲಕ್ಷಣಮ್। ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾನ್ತು ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇನ ತು ।। ೬೧.
ಹೀಗೆ, ಹೋದ ಮತ್ತು ಬರುವ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.
ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವತೀತೇಷು ಭವಿಷ್ಯಾಣಾಂ ತು ಸಾಧನಮ್ । ಏವಮತ್ಯನ್ತವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಭವತ್ಯಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಾತ್ ।। ೬೧.
ಹೋದ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನವರ ಸಾಧನೆಯೂ, ಮಹಾ ಪ್ರಳಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾನಿ ಏಕಾನ್ತತಸ್ತಾನಿ ಮಹರ್ಗತಾನಿ। ಮಹರ್ಜನಞ್ಚೈವ ಜನನ್ತಪಶ್ಚ ಏಕಾನ್ತಗಾನಿ ಸ್ಮ ಭವನ್ತಿ ಸತ್ಯೇ ।। ೬೧.
ಮನ್ವಂತರಗಳ ಚಕ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ; ಮಹರ್ಲೋಕ, ಜನಲೋಕ ಮತ್ತು ತಪೋಲೋಕವೂ ಕೂಡ ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ತದ್ಭಾವಿನಾಂ ತತ್ರ ತು ದರ್ಶನೇನ ನಾನಾತ್ವದೃಷ್ಟೇನ ಚ ಪ್ರತ್ಯಯೇನ। ಸತ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಾನೀಹ ತದಾ ತು ತಾನಿ ಪ್ರಪ್ತೇ ವಿಕಾರೇ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಕಾಲೇ ।। ೬೧.
ಅಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯವಂತರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ, ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.
ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾನಿ ಮುಞ್ಚನ್ತಿ ಸತ್ಯನ್ತು ತತೋಽಪರಾನ್ತೇ। ತತೋಽಭಿಯೋಗಾದ್ವಿಷಮಪ್ರಮಾಣಂ ವಿಶನ್ತಿ ನಾರಾಯಣಮೇವ ದೇವಮ್ ।। ೬೧.
ಮನ್ವಂತರಗಳ ಚಕ್ರಗಳು ಸತ್ಯಲೋಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಅವ್ಯಾಪ್ತವಾದ ನಾರಾಯಣ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನೇಷು ಚಿರಪ್ರವೃತ್ತೇಷು ನಿಧಿಸ್ವಭಾವಾತ್। ಕ್ಷಣಂ ರಸಂ ತಿಷ್ಠತಿ ಜೀವಲೋಕಃ ಕ್ಷಯೋದಯಾಭ್ಯಾಂ ಪರಿವನ್ದಮಾನಃ ।। ೬೧.
ಮನ್ವಂತರಗಳ ದೀರ್ಘ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ನಿಧಿ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಜೀವಿಗಳ ಲೋಕ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಉಳಿದು, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಉದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತ್ಯುತ್ತರಾಣ್ಯೇವಮೃಷಿಸ್ತುತಾನಾಂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಂ ದಿವ್ಯದೃಶಾಂ ಮನೂನಾಮ್। ವಾಯುಪ್ರಣೀತಾನ್ಯುಪಲಭ್ಯ ದೃಶ್ಯಂ ದಿವ್ಯೌಜಸಾ ವ್ಯಾಸಸಮಾಸಯೋಗೈಃ ।। ೬೧.
ಹೀಗೆ, ಧರ್ಮಮಯರಾದ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಮುಂದಿನ ಮನುಗಳನ್ನೂ, ವಾಯುವು ರಚಿಸಿದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಡು ತಿಳಿಯಬಹುದು.
ಸರ್ವಾಣಿ ರಾಜರ್ಷಿಸುರರ್ಷಿಮನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿದೇವೋರಗವನ್ತಿ ಚೈವ। ಸುರೇಶಸಪ್ತರ್ಷಿಪಿತೃಪ್ರಜೈಶೈರ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾನಿ ।। ೬೧.
ಎಲ್ಲ ರಾಜರ್ಷಿ, ದೇವರ್ಷಿ, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ, ದೇವತೆಗಳು, ನಾಗಗಳು, ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಚಕ್ರಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೂಡಿವೆ.
ಉದಾರವಂಶಾಭಿಜನದ್ಯುತೀನಾಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಮೇಧಾಭಿಸಮೇಧಿತಾನಾಮ್। ಕೀರ್ತಿದ್ಯುತಿಖ್ಯಾತಿಭಿರನ್ವಿತಾನಾಂ ಪುಣ್ಯಂ ಹಿ ವಿಖ್ಯಾಪನಮೀಶ್ವರಾಣಾಮ್ ।। ೬೧.
ಉತ್ತಮ ವಂಶ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನ್ಮ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ, ಅಪೂರ್ವ ಬುದ್ಧಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಇಶ್ವರರ ಪವಿತ್ರ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಸ್ವರ್ಗೀಯಮೇತತ್ ಪರಮಂ ಪವಿತ್ರಂ ಪುತ್ರೀಯಮೇತಚ್ಚ ಪರಂ ರಹಸ್ಯಮ್। ಜಪ್ಯಂ ಮಹತ್ಪರ್ವಸು ಚೈತದಗ್ರ್ಯಂ ದುಃಸ್ವಪ್ನಶಾನ್ತಿಃ ಪರಮಾಯುಷೇಯಮ್ ।। ೬೧.
ಇದು ಸ್ವರ್ಗೀಯ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರ; ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವೂ ಹೌದು; ಮಹಾ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಲು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು, ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳ ಶಾಂತಿಗೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಕೆಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತ.
ಪ್ರಜೇಶದೇವರ್ಷಿಮನುಪ್ರಧಾನಾಂ ಪುಣ್ಯಪ್ರಸೂತಿಂ ಪ್ರಥಿತಾಮಜಸ್ಯ। ಮಮಾಪಿ ವಿಖ್ಯಾಪನಸಂಯಮಾಯ ಸಿದ್ಧಿಂ ಜುಷಧ್ವಂ ಸುಮಹೇಶತತ್ವಮ್ । ೬೧.
ಪ್ರಜಾಪತಿ, ದೇವರ್ಷಿ ಮತ್ತು ಮನುಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಜನು ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೂಲದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದ ಪವಿತ್ರತೆ, ನನ್ನ ಘೋಷಣೆಗೆ ನಿಯಮವಾಗಿ, ನೀವು ಮಹಾ ಮಹಿಮೆ ಸಾಧನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿ.
ಇತ್ಯೇತದನ್ತರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮನೋಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ತು। ವಿಸ್ತರೇಣಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಚ ಭೂಯಃ ಕಿಂ ವರ್ಣಯಾಮ್ಯಹಮ್ ।। ೬೧.
ಹೀಗೆ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಧ್ಯಂತರವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ; ಇನ್ನೇನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ?