ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯಾಶ್ಚ ಯಾವನ್ಮನ್ವನ್ತರೇಶ್ವರಾಃ। ದೇವತಾಃ ಪಿತರಶ್ಚೈವ ಋಷಯೋ ಮನುರೇವ ಚ ।। ೬೧.

ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇ ತು ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಯದ್ಯನ್ಯದ್ವೈ ಕಲೌ ಯುಗೇ। ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಕೃತಂ ತೇಷು ಕಲಿಶಿಷ್ಟೇಷು ವೈ ತದಾ ।। ೬೧.

ಒಂದು ಮನ್ವಂತರವು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವದು, ಅಥವಾ ಆಗ ಸಾಧಿಸಲಾದದು, ಹಳೆಯ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅವಶೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಕೃತಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಃ ಕಲಿಪೂರ್ವಃ ಸ್ಮೃತೋ ಬುಧೈಃ। ತಥಾ ಮನ್ವನ್ತರಾನ್ತೇಷು ಆದಿರ್ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಚ ।। ೬೧.

ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವರ ಸಂತಾನವು ಕಲಿಯುಗಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭವನ್ನು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೀಣೇ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪೂರ್ವೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚಾಪರೇ ಪುನಃ। ಮುಖೇ ಕೃತಯುಗಸ್ಯಾಥ ತೇಷಾಂ ಶಿಷ್ಟಾಸ್ತು ಯೇ ತದಾ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರ ಮುಗಿದು, ಮುಂದಿನದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಉಳಿದಿರುವವರು ಆ ಯುಗದ ಉಳಿದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಕಾಲಾವೇಕ್ಷಾಸ್ತು ಯೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ಮನ್ವನ್ತರಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷನ್ತೇ ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ತಪಸಿ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಮನುವು ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸುವವರು, ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರವ್ಯವಸ್ಥಾರ್ಥಂ ಸನ್ತತ್ಯರ್ಥಞ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಪೂರ್ವವತ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜ್ಜನೇ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೂ, ಸಂತತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆಂದು, ಮಳೆಯು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಹಿಂದಿನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ದ್ವನ್ದ್ವೇಷು ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತೇಷು ಉತ್ಪನ್ನಾಸ್ವೌಷಧೀಷು ಚ। ಪ್ರಜಾಸು ಚ ನಿಕೇತಾಸು ಸಂಸ್ಥಿತಾಸು ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿತ್ ।। ೬೧.

ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಔಷಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚವು ಮತ್ತೆ ಚೇತನವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾರ್ತ್ತಾಯಾನ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಾಯಾಂ ಸದ್ಧರ್ಮೇ ಋಷಿಭಾವಿತೇ । ನಿರಾನನ್ದೇ ಗತೇ ಲೋಕೇ ನಷ್ಟೇ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮೇ ।। ೬೧.

ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಪೋಷಿಸಿದಾಗ, ಜಗತ್ತು ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಹೀಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ರಾಮನಗರೇ ಚೈವ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವಿವರ್ಜಿತೇ। ಪೂರ್ವಮನ್ವನ್ತರೇ ಶಿಷ್ಟೇ ಯೇ ಭವನ್ತೀಹ ಧಾರ್ಮಿಕಾಃ । ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಸನ್ತಾನಾರ್ಥಂ ವ್ಯವಸ್ತಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಜಾರ್ಥಂ ತಪತಾಂ ತೇಷಾಂ ತಪಃ ಪರಮದುಶ್ಚರಮ್। ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೀಹ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನಿಧನೇಷ್ವಿಹ ಸರ್ವಶಃ ।। ೬೧.

ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು, ಪ್ರಪಂಚದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಾಸುರಾಃ ಪಿತೃಗಣಾ ಮುನಯೋ ಮನವಸ್ತಥಾ। ಸರ್ಪಾ ಭೂತಾಃ ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಾಃ ।। ೬೧.

ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ಮನುಗಳು, ಹಾವುಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ತತಸ್ತೇಷಾಂ ತು ಯೇ ಶಿಷ್ಟಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಾನ್ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ । ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಆದೌ ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಹ। ಪ್ರಾರಮ್ಭನ್ತೇ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಮನುಷ್ಯಾ ದೈವತೈಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರು, ಉಳಿದವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು, ಅಂದರೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾದೌ ಪ್ರಾಗೇವ ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ತತಃ । ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಥಿತೇ ಧರ್ಮೇ ತು ಸರ್ವಶಃ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ, ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಋಷೀಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಗತ್ವಾಽಽನೃಣ್ಯನ್ತು ವೈ ತತಃ। ಪಿತೄಣಾಂ ಪ್ರಜಯಾ ಚೈವ ದೇವಾನಾಮಿಜ್ಯಯಾ ತಥಾ ।। ೬೧.

ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಋಣ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಿತೃಗಳು ಸಂತಾನದಿಂದ; ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜೆಯಿಂದ.

ಶತಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಧರ್ಮೇ ವರ್ಣಾತ್ಮಕೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ತ್ರಯೀಂ ವಾರ್ತ್ತಾಂ ದಣ್ಡನೀತಿಂ ಧರ್ಮಾನ್ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಂಸ್ತಥಾ। ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾಶ್ರಮಾಂಶ್ಚೈವ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ದಧಿರೇ ಮತೀಃ ।। ೬೧.

ನೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಅವರು ವರ್ಣಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮೂರು ವಿಧದ ವೇದ, ಜೀವನೋಪಾಯ, ಶಿಸ್ತು, ಧರ್ಮ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪೂರ್ವಂ ದೇವೇಷು ತೇಷ್ವೇವ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ಪ್ರಮುಖೇಷು ಚ। ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಥಿತಾ ಧರ್ಮೇಣ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ।। ೬೧.

ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿದಿದ್ದರು.

ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪರಾವೃತ್ತೇ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯುತ್ಸೃಜ್ಯ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸಹೋರ್ಧ್ವಙ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಹರ್ಲೋಕಮನಾಮಯಮ್ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರ ಮುಗಿದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ದೋಷರಹಿತ ಮಹರ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ.

ವಿನಿವೃತ್ತವಿಕಾರಾಸ್ತೇ ಮಾನಸೀಂ ಸಿದ್ಧಿಮಾಸ್ಥಿತಾಃ। ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಾ ವಶಿನಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅವರು ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಲಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ತತಸ್ತೇಷು ವ್ಯತೀತೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವೇತೇಷು ಸರ್ವದಾ। ಶೂನ್ಯೇಷು ದೇವಸ್ಥಾನೇಷು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ತೇಷು ಸರ್ವಶಃ। ಉಪಸ್ಥಿತಾ ಇಹೈವಾನ್ಯೇ ದೇವಾ ಯೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿನಃ ।। ೬೧.

ನಂತರ, ಇವೆಲ್ಲವು ಮುಗಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ತತಸ್ತೇ ತಪಸಾ ಯುಕ್ತಾ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯಾಪೂರಯನ್ತಿ ವೈ। ಸತ್ಯೈನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಶ್ರುತೇನ ಚ ಸಮನ್ವಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಆ ಬಳಿಕ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಸತ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಸಹಿತವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ.

ಸಪ್ತರ್ಷೀಣಂ ಮನೋಶ್ಚೈವ ದೇವಾನಾಂ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ। ನಿಧನಾನೀಹ ಪೂರ್ವೇಷಾಮಾದಿನಾ ಚ ಭವಿಷ್ಯತಾ ।। ೬೧.

ಏಳುವರು ಋಷಿಗಳು, ಮನುವು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಿಂದಿನವರ ಅಂತ್ಯವೂ, ಮುಂದಿನವರ ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ತೇಷಾಮತ್ಯನ್ತವಿಚ್ಛೇದ ಇಹ ಮನ್ವನ್ತರಕ್ಷಯಾತ್। ಏವಂ ಪೂರ್ವಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಸ್ಥಿತಿರೇಷಾನವಸ್ಥಿತಾ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಯಾವದಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೬೧.

ಅವರಿಗೆ, ಮನ್ವಂತರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರಾಮವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ಪ್ರಳಯವಾಗುವವರೆಗೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾನ್ತು ಪ್ರತಿಸನ್ಧಾನಲಕ್ಷಣಮ್। ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾನ್ತು ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇನ ತು ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ, ಹೋದ ಮತ್ತು ಬರುವ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವತೀತೇಷು ಭವಿಷ್ಯಾಣಾಂ ತು ಸಾಧನಮ್ । ಏವಮತ್ಯನ್ತವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಭವತ್ಯಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಾತ್ ।। ೬೧.

ಹೋದ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನವರ ಸಾಧನೆಯೂ, ಮಹಾ ಪ್ರಳಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾನಿ ಏಕಾನ್ತತಸ್ತಾನಿ ಮಹರ್ಗತಾನಿ। ಮಹರ್ಜನಞ್ಚೈವ ಜನನ್ತಪಶ್ಚ ಏಕಾನ್ತಗಾನಿ ಸ್ಮ ಭವನ್ತಿ ಸತ್ಯೇ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರಗಳ ಚಕ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ; ಮಹರ್ಲೋಕ, ಜನಲೋಕ ಮತ್ತು ತಪೋಲೋಕವೂ ಕೂಡ ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ತದ್ಭಾವಿನಾಂ ತತ್ರ ತು ದರ್ಶನೇನ ನಾನಾತ್ವದೃಷ್ಟೇನ ಚ ಪ್ರತ್ಯಯೇನ। ಸತ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಾನೀಹ ತದಾ ತು ತಾನಿ ಪ್ರಪ್ತೇ ವಿಕಾರೇ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಕಾಲೇ ।। ೬೧.

ಅಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯವಂತರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ, ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನಾನಿ ಮುಞ್ಚನ್ತಿ ಸತ್ಯನ್ತು ತತೋಽಪರಾನ್ತೇ। ತತೋಽಭಿಯೋಗಾದ್ವಿಷಮಪ್ರಮಾಣಂ ವಿಶನ್ತಿ ನಾರಾಯಣಮೇವ ದೇವಮ್ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರಗಳ ಚಕ್ರಗಳು ಸತ್ಯಲೋಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಅವ್ಯಾಪ್ತವಾದ ನಾರಾಯಣ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ಪರಿವರ್ತ್ತನೇಷು ಚಿರಪ್ರವೃತ್ತೇಷು ನಿಧಿಸ್ವಭಾವಾತ್। ಕ್ಷಣಂ ರಸಂ ತಿಷ್ಠತಿ ಜೀವಲೋಕಃ ಕ್ಷಯೋದಯಾಭ್ಯಾಂ ಪರಿವನ್ದಮಾನಃ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರಗಳ ದೀರ್ಘ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ನಿಧಿ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಜೀವಿಗಳ ಲೋಕ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಉಳಿದು, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಉದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ಯುತ್ತರಾಣ್ಯೇವಮೃಷಿಸ್ತುತಾನಾಂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಂ ದಿವ್ಯದೃಶಾಂ ಮನೂನಾಮ್। ವಾಯುಪ್ರಣೀತಾನ್ಯುಪಲಭ್ಯ ದೃಶ್ಯಂ ದಿವ್ಯೌಜಸಾ ವ್ಯಾಸಸಮಾಸಯೋಗೈಃ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ, ಧರ್ಮಮಯರಾದ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಮುಂದಿನ ಮನುಗಳನ್ನೂ, ವಾಯುವು ರಚಿಸಿದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಡು ತಿಳಿಯಬಹುದು.