ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತತ್ರ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ದಗ್ಧಾನ್ಯಾದಿತ್ಯರಶ್ಮಿಭಿಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಗ್ರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಸಹ ದೇವರ್ಷಿದಾನವೈಃ। ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ದೇವದೇವಂ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದಹನವಾಗುತ್ತವೆ. ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ದಾನವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಕಲ್ಪಾದಿಷು ಪುನಃ ಪುನಃ। ಇತ್ಯೇಷ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲೋ ವೈ ಮನೋರ್ದೇವರ್ಷಿಭಿಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಮನುವಿನ, ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ವೈ ಪ್ರತಿಸನ್ಧಿಂ ನಿಬೋಧತ। ಯುಗಾಖ್ಯಾ ಯಾ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಪ್ರಾಗೇವಾಸ್ಮಿನ್ ಮಯಾ ತವ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈಗ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ ಯುಗಗಳ ಗಣನೆಯೇ ಇದರ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಕೃತತ್ರೇತಾದಿ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಚತುರ್ಯುಗಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್। ತದೇಕಸಪ್ತತಿಗುಣಂ ಪರಿವೃತ್ತಂ ತು ಸಾಧಿಕಮ್। ಮನೋರೇಕಮಧೀಕಾರಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೬೧.

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚತುರ್‌ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಒಬ್ಬ ಮನುವಿನ ಕಾಲವೆಂದು ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಏವಂ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ತು ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಲಕ್ಷಣಮ್। ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾಂ ವೈ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು, ಹಳೆಯವು, ಮುಂದಿನವು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವವುಗಳಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇಷ ಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ಸರ್ಗಾ ಮನೋಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ಹ। ಪ್ರತಿ ಸನ್ಧಿನ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಸ್ಯ ವೈ ಚಾಪರಸ್ಯ ತು ।। ೬೧.

ಈ ರೀತಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಂ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಮೃಷಿಭಿರ್ದೈವತೈಃ ಸಹ। ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ಯಥಾ ತದ್ವೈ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗಿದ್ದದೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಅವಶ್ಯಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅದು ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ಮಿನ್ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯೇಶ್ವರಾಸ್ತು ಯೇ। ಸಪ್ತರ್ಷಯಶ್ಚ ದೇವಾಸ್ತೇ ಪಿತರೋ ಮನವಸ್ತಥಾ। ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಕಾಲೇ ತು ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಸಾಧಕಾಸ್ತಥಾ ।। ೬೧.

ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ತ್ರಿಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೀಣಾಧಿಕಾರಾಃ ಸಂವೃತ್ತಾ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಪರ್ಯಾಯಮಾತ್ಮನಃ। ಮಹರ್ಲೋಕಾಯ ತೇ ಸರ್ವೇ ಉನ್ಮುಖಾ ದಧಿರೇ ಗತಿಮ್ ।। ೬೧.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪೂರಣೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಎಲ್ಲರೂ ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ತತೋ ಮನ್ವನ್ತರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಾ ದೇವತಾಸ್ತು ತಾಃ। ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲೇ ತು ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯೇಕಂ ಕೃತಂ ಯುಗಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಸ್ಥಿತಿಕಾಲ ಪೂರ್ಣವಾದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಒಂದು ಕೃತಯುಗದವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯಾಶ್ಚ ಯಾವನ್ಮನ್ವನ್ತರೇಶ್ವರಾಃ। ದೇವತಾಃ ಪಿತರಶ್ಚೈವ ಋಷಯೋ ಮನುರೇವ ಚ ।। ೬೧.

ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇ ತು ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಯದ್ಯನ್ಯದ್ವೈ ಕಲೌ ಯುಗೇ। ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಕೃತಂ ತೇಷು ಕಲಿಶಿಷ್ಟೇಷು ವೈ ತದಾ ।। ೬೧.

ಒಂದು ಮನ್ವಂತರವು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವದು, ಅಥವಾ ಆಗ ಸಾಧಿಸಲಾದದು, ಹಳೆಯ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅವಶೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಕೃತಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಃ ಕಲಿಪೂರ್ವಃ ಸ್ಮೃತೋ ಬುಧೈಃ। ತಥಾ ಮನ್ವನ್ತರಾನ್ತೇಷು ಆದಿರ್ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಚ ।। ೬೧.

ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವರ ಸಂತಾನವು ಕಲಿಯುಗಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭವನ್ನು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೀಣೇ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪೂರ್ವೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚಾಪರೇ ಪುನಃ। ಮುಖೇ ಕೃತಯುಗಸ್ಯಾಥ ತೇಷಾಂ ಶಿಷ್ಟಾಸ್ತು ಯೇ ತದಾ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರ ಮುಗಿದು, ಮುಂದಿನದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಉಳಿದಿರುವವರು ಆ ಯುಗದ ಉಳಿದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಕಾಲಾವೇಕ್ಷಾಸ್ತು ಯೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ಮನ್ವನ್ತರಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷನ್ತೇ ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ತಪಸಿ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಮನುವು ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸುವವರು, ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರವ್ಯವಸ್ಥಾರ್ಥಂ ಸನ್ತತ್ಯರ್ಥಞ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಪೂರ್ವವತ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜ್ಜನೇ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೂ, ಸಂತತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆಂದು, ಮಳೆಯು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಹಿಂದಿನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ದ್ವನ್ದ್ವೇಷು ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತೇಷು ಉತ್ಪನ್ನಾಸ್ವೌಷಧೀಷು ಚ। ಪ್ರಜಾಸು ಚ ನಿಕೇತಾಸು ಸಂಸ್ಥಿತಾಸು ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿತ್ ।। ೬೧.

ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಔಷಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚವು ಮತ್ತೆ ಚೇತನವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾರ್ತ್ತಾಯಾನ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಾಯಾಂ ಸದ್ಧರ್ಮೇ ಋಷಿಭಾವಿತೇ । ನಿರಾನನ್ದೇ ಗತೇ ಲೋಕೇ ನಷ್ಟೇ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮೇ ।। ೬೧.

ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಪೋಷಿಸಿದಾಗ, ಜಗತ್ತು ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಹೀಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ರಾಮನಗರೇ ಚೈವ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವಿವರ್ಜಿತೇ। ಪೂರ್ವಮನ್ವನ್ತರೇ ಶಿಷ್ಟೇ ಯೇ ಭವನ್ತೀಹ ಧಾರ್ಮಿಕಾಃ । ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಸನ್ತಾನಾರ್ಥಂ ವ್ಯವಸ್ತಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಜಾರ್ಥಂ ತಪತಾಂ ತೇಷಾಂ ತಪಃ ಪರಮದುಶ್ಚರಮ್। ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೀಹ ಸರ್ವೇಷಾಂ ನಿಧನೇಷ್ವಿಹ ಸರ್ವಶಃ ।। ೬೧.

ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು, ಪ್ರಪಂಚದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ದೇವಾಸುರಾಃ ಪಿತೃಗಣಾ ಮುನಯೋ ಮನವಸ್ತಥಾ। ಸರ್ಪಾ ಭೂತಾಃ ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಾಃ ।। ೬೧.

ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ಮನುಗಳು, ಹಾವುಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ತತಸ್ತೇಷಾಂ ತು ಯೇ ಶಿಷ್ಟಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಾನ್ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ । ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಆದೌ ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಹ। ಪ್ರಾರಮ್ಭನ್ತೇ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಮನುಷ್ಯಾ ದೈವತೈಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರು, ಉಳಿದವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು, ಅಂದರೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾದೌ ಪ್ರಾಗೇವ ತ್ರೇತಾಯುಗಮುಖೇ ತತಃ । ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಥಿತೇ ಧರ್ಮೇ ತು ಸರ್ವಶಃ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ, ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಋಷೀಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಗತ್ವಾಽಽನೃಣ್ಯನ್ತು ವೈ ತತಃ। ಪಿತೄಣಾಂ ಪ್ರಜಯಾ ಚೈವ ದೇವಾನಾಮಿಜ್ಯಯಾ ತಥಾ ।। ೬೧.

ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಋಣ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಿತೃಗಳು ಸಂತಾನದಿಂದ; ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜೆಯಿಂದ.

ಶತಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಧರ್ಮೇ ವರ್ಣಾತ್ಮಕೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ತ್ರಯೀಂ ವಾರ್ತ್ತಾಂ ದಣ್ಡನೀತಿಂ ಧರ್ಮಾನ್ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಂಸ್ತಥಾ। ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾಶ್ರಮಾಂಶ್ಚೈವ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ದಧಿರೇ ಮತೀಃ ।। ೬೧.

ನೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಅವರು ವರ್ಣಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮೂರು ವಿಧದ ವೇದ, ಜೀವನೋಪಾಯ, ಶಿಸ್ತು, ಧರ್ಮ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪೂರ್ವಂ ದೇವೇಷು ತೇಷ್ವೇವ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ಪ್ರಮುಖೇಷು ಚ। ಪೂರ್ವಂ ದೇವಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಸ್ಥಿತಾ ಧರ್ಮೇಣ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ।। ೬೧.

ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಉಳಿದಿದ್ದರು.

ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪರಾವೃತ್ತೇ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯುತ್ಸೃಜ್ಯ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸಹೋರ್ಧ್ವಙ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಹರ್ಲೋಕಮನಾಮಯಮ್ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರ ಮುಗಿದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ದೋಷರಹಿತ ಮಹರ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾರೆ.

ವಿನಿವೃತ್ತವಿಕಾರಾಸ್ತೇ ಮಾನಸೀಂ ಸಿದ್ಧಿಮಾಸ್ಥಿತಾಃ। ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಾ ವಶಿನಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅವರು ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಲಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ತತಸ್ತೇಷು ವ್ಯತೀತೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವೇತೇಷು ಸರ್ವದಾ। ಶೂನ್ಯೇಷು ದೇವಸ್ಥಾನೇಷು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ತೇಷು ಸರ್ವಶಃ। ಉಪಸ್ಥಿತಾ ಇಹೈವಾನ್ಯೇ ದೇವಾ ಯೇ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿನಃ ।। ೬೧.

ನಂತರ, ಇವೆಲ್ಲವು ಮುಗಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.