ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ನ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ತೇಷಾಂ ವಕ್ತುಂ ಸವಿಸ್ತರಾನ್ । ಅನಾದಿತ್ವಾಚ್ಚ ಕಾಲಸ್ಯ ಅಸಙ್ಖ್ಯಾನಾಚ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ವನ್ತರಾಣ್ಯತೀತಾನಿ ಯಾನಿ ಕಲ್ಪೈಃ ಪುರಾ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆದಿಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ; ಹಳೆಯ ಕಾಲ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಮನ್ವಂತರಗಳು ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪಿತೃಭಿರ್ಮುನಿಭಿರ್ದೇವೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸಪ್ತಾರ್ಷಿಭಿಶ್ಚ ವೈ। ಕಾಲೇನ ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ಯುಗಾನಾಞ್ಚ ನಿವರ್ತನಮ್ ।। ೬೧.

ಪಿತೃಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಾಲದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಯುಗಗಳ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಕಲ್ಪಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ತು। ಸಪ್ರಜಾನಿ ವ್ಯತೀತಾನಿ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।। ೬೧.

ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ, ಕಾಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ವಂತರಗಳು, ಅವರ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಕಳೆದಿವೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾನ್ತೇ ಸಂಹಾರಃ ಸಂಹಾರಾನ್ತೇ ಚ ಸಮ್ಭವಃ। ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಮನೋಃ ಪಿತೃಗಣಸ್ಯ ಚ ।। ೬೧.

ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಲಯದ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮನು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಪುನಃ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ.

ನ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ। ವಿಸ್ತರಸ್ತು ನಿಸರ್ಗಸ್ಯ ಸಂಹಾರಸ್ಯ ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಂ ತು ಮಾನುಷೇಣ ನಿಬೋಧತ ।। ೬೧.

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲವನ್ನು ಕೇಳಿ.

ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಾನಾರ್ಥನಿಶಾರದೈಃ। ತ್ರಿಂಶತ್ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ದ್ವಿಜೈಃ ।। ೬೧.

ಗಣನೆಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಪ್ತಷಷ್ಟಿಸ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ನಿಯುತಾನಿ ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ। ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಾಲೋಽಯಂ ಸೋಧಿಕಾನ್ ವಿನಾ ।। ೬೧.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಣನೆ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತೇಳು ನಿಯುತಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತಾಯಿರದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯೈಷಾ ಮಾನುಷೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ವತ್ಸರೇಣೈವ ದಿವ್ಯೇನ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯನ್ತರಮ್ಮನೋಃ ।। ೬೧.

ಮಾನವರ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮನ್ವಂತರದ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಷದಿಂದ ಮನುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅಷ್ಟೌ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಿವ್ಯಯಾ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಸ್ಮೃತಮ್। ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶತ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು ।। ೬೧.

ದೇವತೆಗಳ ಗಣನೆ ಪ್ರಕಾರ ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನೆನಪಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಚತುರ್ದ್ದಶಗುಣೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಾಲ ಆಹೂತಸಂಪ್ಲವಃ। ಪೂರ್ಣಂ ಯುಗಸಹಸ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ತದಹರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೬೧.

ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಮಹಾಪ್ರಳಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು ಸೇರಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತತ್ರ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ದಗ್ಧಾನ್ಯಾದಿತ್ಯರಶ್ಮಿಭಿಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಗ್ರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಸಹ ದೇವರ್ಷಿದಾನವೈಃ। ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ದೇವದೇವಂ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದಹನವಾಗುತ್ತವೆ. ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ದಾನವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಕಲ್ಪಾದಿಷು ಪುನಃ ಪುನಃ। ಇತ್ಯೇಷ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲೋ ವೈ ಮನೋರ್ದೇವರ್ಷಿಭಿಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಮನುವಿನ, ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ವೈ ಪ್ರತಿಸನ್ಧಿಂ ನಿಬೋಧತ। ಯುಗಾಖ್ಯಾ ಯಾ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಪ್ರಾಗೇವಾಸ್ಮಿನ್ ಮಯಾ ತವ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈಗ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ ಯುಗಗಳ ಗಣನೆಯೇ ಇದರ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಕೃತತ್ರೇತಾದಿ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಚತುರ್ಯುಗಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್। ತದೇಕಸಪ್ತತಿಗುಣಂ ಪರಿವೃತ್ತಂ ತು ಸಾಧಿಕಮ್। ಮನೋರೇಕಮಧೀಕಾರಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೬೧.

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚತುರ್‌ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಒಬ್ಬ ಮನುವಿನ ಕಾಲವೆಂದು ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಏವಂ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ತು ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಲಕ್ಷಣಮ್। ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾಂ ವೈ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು, ಹಳೆಯವು, ಮುಂದಿನವು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವವುಗಳಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇಷ ಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ಸರ್ಗಾ ಮನೋಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ಹ। ಪ್ರತಿ ಸನ್ಧಿನ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಸ್ಯ ವೈ ಚಾಪರಸ್ಯ ತು ।। ೬೧.

ಈ ರೀತಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಂ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಮೃಷಿಭಿರ್ದೈವತೈಃ ಸಹ। ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ಯಥಾ ತದ್ವೈ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗಿದ್ದದೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಅವಶ್ಯಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅದು ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ಮಿನ್ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯೇಶ್ವರಾಸ್ತು ಯೇ। ಸಪ್ತರ್ಷಯಶ್ಚ ದೇವಾಸ್ತೇ ಪಿತರೋ ಮನವಸ್ತಥಾ। ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಕಾಲೇ ತು ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಸಾಧಕಾಸ್ತಥಾ ।। ೬೧.

ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ತ್ರಿಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೀಣಾಧಿಕಾರಾಃ ಸಂವೃತ್ತಾ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಪರ್ಯಾಯಮಾತ್ಮನಃ। ಮಹರ್ಲೋಕಾಯ ತೇ ಸರ್ವೇ ಉನ್ಮುಖಾ ದಧಿರೇ ಗತಿಮ್ ।। ೬೧.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪೂರಣೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಎಲ್ಲರೂ ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ತತೋ ಮನ್ವನ್ತರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಾ ದೇವತಾಸ್ತು ತಾಃ। ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲೇ ತು ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯೇಕಂ ಕೃತಂ ಯುಗಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಸ್ಥಿತಿಕಾಲ ಪೂರ್ಣವಾದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಒಂದು ಕೃತಯುಗದವರೆಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯಾಶ್ಚ ಯಾವನ್ಮನ್ವನ್ತರೇಶ್ವರಾಃ। ದೇವತಾಃ ಪಿತರಶ್ಚೈವ ಋಷಯೋ ಮನುರೇವ ಚ ।। ೬೧.

ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇ ತು ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಯದ್ಯನ್ಯದ್ವೈ ಕಲೌ ಯುಗೇ। ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಕೃತಂ ತೇಷು ಕಲಿಶಿಷ್ಟೇಷು ವೈ ತದಾ ।। ೬೧.

ಒಂದು ಮನ್ವಂತರವು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವದು, ಅಥವಾ ಆಗ ಸಾಧಿಸಲಾದದು, ಹಳೆಯ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅವಶೇಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಕೃತಸ್ಯ ಸನ್ತಾನಃ ಕಲಿಪೂರ್ವಃ ಸ್ಮೃತೋ ಬುಧೈಃ। ತಥಾ ಮನ್ವನ್ತರಾನ್ತೇಷು ಆದಿರ್ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಚ ।। ೬೧.

ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವರ ಸಂತಾನವು ಕಲಿಯುಗಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭವನ್ನು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೀಣೇ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪೂರ್ವೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚಾಪರೇ ಪುನಃ। ಮುಖೇ ಕೃತಯುಗಸ್ಯಾಥ ತೇಷಾಂ ಶಿಷ್ಟಾಸ್ತು ಯೇ ತದಾ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರ ಮುಗಿದು, ಮುಂದಿನದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಉಳಿದಿರುವವರು ಆ ಯುಗದ ಉಳಿದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಕಾಲಾವೇಕ್ಷಾಸ್ತು ಯೇ ಸ್ಥಿತಾಃ। ಮನ್ವನ್ತರಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷನ್ತೇ ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ತಪಸಿ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಮನುವು ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸುವವರು, ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರವ್ಯವಸ್ಥಾರ್ಥಂ ಸನ್ತತ್ಯರ್ಥಞ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಪೂರ್ವವತ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ವೃಷ್ಟಿಸರ್ಜ್ಜನೇ ।। ೬೧.

ಮನ್ವಂತರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೂ, ಸಂತತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆಂದು, ಮಳೆಯು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಹಿಂದಿನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ದ್ವನ್ದ್ವೇಷು ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತೇಷು ಉತ್ಪನ್ನಾಸ್ವೌಷಧೀಷು ಚ। ಪ್ರಜಾಸು ಚ ನಿಕೇತಾಸು ಸಂಸ್ಥಿತಾಸು ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ವಚಿತ್ ।। ೬೧.

ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಔಷಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚವು ಮತ್ತೆ ಚೇತನವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾರ್ತ್ತಾಯಾನ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಾಯಾಂ ಸದ್ಧರ್ಮೇ ಋಷಿಭಾವಿತೇ । ನಿರಾನನ್ದೇ ಗತೇ ಲೋಕೇ ನಷ್ಟೇ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮೇ ।। ೬೧.

ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಪೋಷಿಸಿದಾಗ, ಜಗತ್ತು ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಹೀಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ರಾಮನಗರೇ ಚೈವ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವಿವರ್ಜಿತೇ। ಪೂರ್ವಮನ್ವನ್ತರೇ ಶಿಷ್ಟೇ ಯೇ ಭವನ್ತೀಹ ಧಾರ್ಮಿಕಾಃ । ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮನುಶ್ಚೈವ ಸನ್ತಾನಾರ್ಥಂ ವ್ಯವಸ್ತಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.