ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರಿತಾ ದಕ್ಷಿಣಪನ್ಥಾನಂ ಯೇ ಶ್ಮಶಾನಾನಿ ಭೇಜಿರೇ। ಯುಗೇ ಯುಗೇ ತು ತಾಃ ಶಾಖಾ ವ್ಯಸ್ಯನ್ತೇ ತೈಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶ್ಮಶಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದವರು—ಅವರ ಶಾಖೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹರಡುತ್ತವೆ.

ದ್ವಾಪರೇಷ್ವಿವ ಸರ್ವೇಷು ಸಂಹಿತಾಶ್ಚ ಶ್ರುತರ್ಷಿಭಿಃ। ತೇಷಾಂ ಗೋತ್ರೇಷ್ವಿಮಾಃ ಶಾಖಾ ಭವನ್ತೀಹ ಪುನಃ ಪುನಃ। ತಾಃ ಶಾಖಾಸ್ತತ್ರ ಕರ್ತ್ತಾರೋ ಭವನ್ತೀಹ ಯುಗಕ್ಷಯಾತ್ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲ ದ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರುತರ್ಷಿಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಅವರ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಆ ಶಾಖೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರರು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಏವಮೇವ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಂ ವ್ಯತೀತಾನಾಗತೇಷ್ವಿಹ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಶಾಖಾಪ್ರಣಯನಾನಿ ವೈ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅತೀತೇಷು ಅತೀತಾನಿ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಾಮ್ಪ್ರತೇಷು ಚ। ಭವಿಷ್ಯಾಣಿ ಚ ಯಾನಿ ಸ್ಯುರ್ವರ್ಣ್ಯನ್ತೇಽನಾಗತೇಷ್ವಪಿ ।। ೬೧.

ಹಿಂದೆ ನಡೆದವು ಹಳೆಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ, ಈಗಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ; ಮುಂದಾಗುವವುಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಪೂರ್ವೇಣ ಪಶ್ಚಿಮಂ ಜ್ಞೇಯಂ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಚೋಭಯಮ್। ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಮನ್ವನ್ತರವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನದರಿಂದ ಮುಂದಿನದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ, ಈಗಿನದರಿಂದ ಎರಡೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಮನ್ವಂತರಗಳ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರ ಋಷಯೋ ಮನವಶ್ಚ ಯೇ। ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸಹೋರ್ದ್ಧ್ವಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಹ್ಯಾವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಚ ತೈಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವರು—allರೂ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಜನಲೋಕಾತ್ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಶುಕಲ್ಪಾತ್ಪುನಃ ಪುನಃ। ಪರ್ಯಾಪ್ತಕಾಲೇ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸಮ್ಭೂತಾ ನೈವ ನಸ್ಯ (?) ತು ।। ೬೧.

ಜನಲೋಕದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ಸಮ್ಬಧ್ಯನ್ತೇ ತದಾ ತು ತೇ। ತತಸ್ತೇ ದೋಷವಜ್ಜನ್ಮ ಪಶ್ಯನ್ತೇ ರಾಗಪೂರ್ವಕಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಶ್ಯವಾಗಿಬರುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಅವರು ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಹುಟ್ಟುವದು ದೋಷಪೂರ್ಣವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಆಸೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ನಿವರ್ತ್ತತೇ ತದಾ ವೃತ್ತಿಸ್ತೇಷಾಮಾದೋಷದರ್ಶನಾತ್ । ಏವಂ ದೇವ ಯುಗಾನೀಹ ದಶಕೃತ್ವಾ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೬೧.

ಆಗ ಅವರ ನಡೆ ದೋಷವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ದೇವಯುಗವು ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನಲೋಕಾತ್ತಪೋಲೋಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀಹಾನಿವರ್ತ್ತನಮ್। ಏವಂ ದೇವಯುಗಾನೀಹ ವ್ಯತೀತಾನಿ ಸಹಸ್ರಶಃ। ನಿಧನಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ವೈ ಗತಾನಿ ಮುನಿಭಿಸ್ಸಹ ।। ೬೧.

ಜನಲೋಕದಿಂದ ಅವರು ತಪೋಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಸಾವಿರಾರು ದೇವಯುಗಗಳು ಮುಗಿದು, ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗಿವೆ.

ನ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ತೇಷಾಂ ವಕ್ತುಂ ಸವಿಸ್ತರಾನ್ । ಅನಾದಿತ್ವಾಚ್ಚ ಕಾಲಸ್ಯ ಅಸಙ್ಖ್ಯಾನಾಚ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ವನ್ತರಾಣ್ಯತೀತಾನಿ ಯಾನಿ ಕಲ್ಪೈಃ ಪುರಾ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆದಿಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ; ಹಳೆಯ ಕಾಲ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಮನ್ವಂತರಗಳು ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪಿತೃಭಿರ್ಮುನಿಭಿರ್ದೇವೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸಪ್ತಾರ್ಷಿಭಿಶ್ಚ ವೈ। ಕಾಲೇನ ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ಯುಗಾನಾಞ್ಚ ನಿವರ್ತನಮ್ ।। ೬೧.

ಪಿತೃಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಾಲದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಯುಗಗಳ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಕಲ್ಪಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ತು। ಸಪ್ರಜಾನಿ ವ್ಯತೀತಾನಿ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।। ೬೧.

ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ, ಕಾಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ವಂತರಗಳು, ಅವರ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಕಳೆದಿವೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾನ್ತೇ ಸಂಹಾರಃ ಸಂಹಾರಾನ್ತೇ ಚ ಸಮ್ಭವಃ। ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಮನೋಃ ಪಿತೃಗಣಸ್ಯ ಚ ।। ೬೧.

ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಲಯದ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮನು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಪುನಃ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ.

ನ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ। ವಿಸ್ತರಸ್ತು ನಿಸರ್ಗಸ್ಯ ಸಂಹಾರಸ್ಯ ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಂ ತು ಮಾನುಷೇಣ ನಿಬೋಧತ ।। ೬೧.

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲವನ್ನು ಕೇಳಿ.

ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಾನಾರ್ಥನಿಶಾರದೈಃ। ತ್ರಿಂಶತ್ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ದ್ವಿಜೈಃ ।। ೬೧.

ಗಣನೆಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಪ್ತಷಷ್ಟಿಸ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ನಿಯುತಾನಿ ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ। ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಾಲೋಽಯಂ ಸೋಧಿಕಾನ್ ವಿನಾ ।। ೬೧.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಣನೆ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತೇಳು ನಿಯುತಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತಾಯಿರದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯೈಷಾ ಮಾನುಷೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ವತ್ಸರೇಣೈವ ದಿವ್ಯೇನ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯನ್ತರಮ್ಮನೋಃ ।। ೬೧.

ಮಾನವರ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮನ್ವಂತರದ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಷದಿಂದ ಮನುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅಷ್ಟೌ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಿವ್ಯಯಾ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಸ್ಮೃತಮ್। ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶತ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು ।। ೬೧.

ದೇವತೆಗಳ ಗಣನೆ ಪ್ರಕಾರ ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನೆನಪಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಚತುರ್ದ್ದಶಗುಣೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಾಲ ಆಹೂತಸಂಪ್ಲವಃ। ಪೂರ್ಣಂ ಯುಗಸಹಸ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ತದಹರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೬೧.

ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಮಹಾಪ್ರಳಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು ಸೇರಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತತ್ರ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ದಗ್ಧಾನ್ಯಾದಿತ್ಯರಶ್ಮಿಭಿಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಗ್ರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಸಹ ದೇವರ್ಷಿದಾನವೈಃ। ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ದೇವದೇವಂ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದಹನವಾಗುತ್ತವೆ. ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ದಾನವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಕಲ್ಪಾದಿಷು ಪುನಃ ಪುನಃ। ಇತ್ಯೇಷ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲೋ ವೈ ಮನೋರ್ದೇವರ್ಷಿಭಿಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಮನುವಿನ, ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ವೈ ಪ್ರತಿಸನ್ಧಿಂ ನಿಬೋಧತ। ಯುಗಾಖ್ಯಾ ಯಾ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ಪ್ರಾಗೇವಾಸ್ಮಿನ್ ಮಯಾ ತವ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈಗ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ ಯುಗಗಳ ಗಣನೆಯೇ ಇದರ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಕೃತತ್ರೇತಾದಿ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಚತುರ್ಯುಗಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್। ತದೇಕಸಪ್ತತಿಗುಣಂ ಪರಿವೃತ್ತಂ ತು ಸಾಧಿಕಮ್। ಮನೋರೇಕಮಧೀಕಾರಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ।। ೬೧.

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚತುರ್‌ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಒಬ್ಬ ಮನುವಿನ ಕಾಲವೆಂದು ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಏವಂ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಾಂ ತು ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಲಕ್ಷಣಮ್। ಅತೀತಾನಾಗತಾನಾಂ ವೈ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು, ಹಳೆಯವು, ಮುಂದಿನವು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವವುಗಳಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇಷ ಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ಸರ್ಗಾ ಮನೋಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯ ಹ। ಪ್ರತಿ ಸನ್ಧಿನ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಸ್ಯ ವೈ ಚಾಪರಸ್ಯ ತು ।। ೬೧.

ಈ ರೀತಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಂ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಮೃಷಿಭಿರ್ದೈವತೈಃ ಸಹ। ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ಯಥಾ ತದ್ವೈ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗಿದ್ದದೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಅವಶ್ಯಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅದು ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಸ್ಮಿನ್ ಮನ್ವನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯೇಶ್ವರಾಸ್ತು ಯೇ। ಸಪ್ತರ್ಷಯಶ್ಚ ದೇವಾಸ್ತೇ ಪಿತರೋ ಮನವಸ್ತಥಾ। ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಕಾಲೇ ತು ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಸಾಧಕಾಸ್ತಥಾ ।। ೬೧.

ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ತ್ರಿಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವು, ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೀಣಾಧಿಕಾರಾಃ ಸಂವೃತ್ತಾ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಪರ್ಯಾಯಮಾತ್ಮನಃ। ಮಹರ್ಲೋಕಾಯ ತೇ ಸರ್ವೇ ಉನ್ಮುಖಾ ದಧಿರೇ ಗತಿಮ್ ।। ೬೧.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪೂರಣೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಎಲ್ಲರೂ ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.